Hạt sen già cũng có thể luộc cho đến khi mềm và được dùng trong các món như chè sen hay làm mứt sen.. Tâm sen nằm trong các hạt sen cũng được sử dụng trong y học truyền thống châu Á như
Trang 1Tâm sen, không dùng làm
thuốc tùy tiện
B.S HOÀNG XUÂN ĐẠI -Thứ Hai,
03/06/2013, 8:34 (GMT+7)
Sen là loại cây rất quen thuộc với người Việt chúng ta Hoa sen dân dã nhưng cũng đẹp một cách kiêu kỳ, sang trọng Lá sen thơm mát, một hương thơm kỳ diệu khó tả thành lời.
Có nhiều giống sen được trồng, với màu hoa dao động từ màu trắng như tuyết tới màu vàng hay hồng
nhạt Nó có thể chịu được rét tới khu vực 5 theo phân loại của Mỹ Loài cây này có thể trồng bằng hạt
hay thân rễ
Trang 2Hoa, các hạt, lá non và thân rễ sen ăn được Tại châu Á, các cánh hoa đôi khi được sử dụng để tô điểm
món ăn, trong khi các lá to được dùng để gói thức ăn Thân rễ (ngó sen) có thể dùng chế biến nhiều món
ăn (súp, canh, món xào) và là phần được dùng nhiều nhất
Các cánh hoa, lá non và thân rễ có thể ăn sống, mặc dù cần quan tâm tới việc truyền các loại ký sinh
trùng sang người (chẳng hạn sán lá Fasciolopsis buski)
Các nhị hoa có thể phơi khô và dùng để ướp chè Các hạt nhỏ lấy ra từ bát sen có nhiều công dụng và
có thể ăn tươi (khi non) hoặc sấy khô và cho nổ tương tự như bỏng ngô
Hạt sen già cũng có thể luộc cho đến khi mềm và được dùng trong các món như chè sen hay làm mứt
sen Lá sen có đặc điểm không thấm nước Hiện tượng này được ứng dụng trong khoa học vật liệu, gọi
là hiệu ứng lá sen, để chế tạo các bề mặt tự làm sạch
Trong lĩnh vực thảo dược học, có lẽ ít loài cây nào mà hầu như tất cả các bộ phận đều là những vị thuốc
quý như cây sen gồm hạt, lá, hoa, tâm sen, tua sen, gương sen, ngó sen Dưới đây xin chỉ nói đến tâm
sen- vị thuốc hay
Trang 3Tâm sen là tim của hạt sen còn gọi là Liên tử tâm Tên khoa học Embryo Nelumbinis Tên vị thuốc là Liên
tâm Bộ phận dùng làm thuốc là Tâm của hạt sen Tâm sen nằm trong các hạt sen cũng được sử dụng
trong y học truyền thống châu Á như là một loại thuốc có tác dụng an thần và thanh nhiệt
Thành phần hóa học: Tâm sen có chứa Alcaloid, flavonoid, acid amin
Các kết quả nghiên cứu khoa học cho thấy tim sen (mầm) nằm giữa hạt sen có vị đắng tính hàn, tác
dụng thanh tâm khử phiền, chỉ huyết sáp tinh Dùng làm thuốc được ghi trong sách “Thực tính bản thảo”
(đời cuối nhà Đường)
Trên súc vật thực nghiệm, Liên tâm có tác dụng giãn mạch ngoại vi, hạ áp Trên lâm sàng, dùng trị chứng
sốt cao mê man, chảy máu cam, phối hợp với Sinh địa, Mao căn, Tê giác để lương huyết chỉ huyết, dùng
trị chứng thận hư hoạt tinh, di tinh phối hợp với Tang phiêu tiêu, Sa uyển tử, Kim anh tử Liều thường
dùng: 1,5 – 3g sắc uống
Tính vị quy kinh theo đông y tâm sen có vị đắng, tính hàn, vào kinh tâm Công năng thanh tâm hỏa, trấn
kinh, an thần, gây ngủ, bình can hạ áp Chủ trị của liên tâm là tác dụng thanh nhiệt, dùng đối với bệnh ôn
nhiệt tà nhiệt, khi tâm phiền bất an, mất ngủ, cao huyết áp Liều dùng, cách dùng dược liệu: Ngày dùng 4
– 10g dạng thuốc sắc
Trang 4Đông y dùng tâm sen chữa sốt và khát nước, di mộng tinh, tim đập nhanh, tăng huyết áp, hồi hộp, hoảng
hốt, mất ngủ, mỗi ngày dùng 1 – 3g
Tuy vậy trong tim sen lại có chứa độc tính vì vậy muốn sử dụng làm thuốc trước tiên phải khử độc có
trong nó rồi mới dùng vào thang thuốc, có nghĩa là người ta phải sao tâm sen, nếu không sao sẽ không
khử được độc tố có trong tim sen
Do đó khi tim sen phối hợp với lạc tiên thì kết quả lại tăng cao nhưng chỉ nên dùng với người lớn không
nên sử dụng cho trẻ Bởi vì tim sen có độc tính, mặt khác ngay cả người lớn khi dùng tâm sen có vị
đắng, tính lạnh nên những người thực nhiệt uống vào thì hạ hỏa, trong người sảng khoái, ngủ được
Ngược lại, trường hợp người hư nhiệt uống vào cũng ngủ được nhưng về lâu dài sẽ bị mệt mỏi, mất trí
nhớ, tim đập thất thường Nếu sử dụng tâm sen lâu dài có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh lý là làm
giảm ham muốn tình dục Do hàm lượng alkaloid cao nên tâm sen cho tác động dược lực mạnh và ảnh
hưởng trên tim, do đó cần chú ý liều dùng và không nên dùng lâu dài
Những người bị âm hư (không nên dùng) uống vào cũng ngủ được, nhưng ít lâu sau sẽ bị mệt mỏi, mất
trí nhớ, tim đập thất thường, tắc tĩnh động mạch Nam thì bất lực sinh lý (Dysfonction Érectille), nữ thì
Trang 5kinh nguyệt xáo trộn Ngoài ra tim sen nếu không sao đúng sẽ có độc tố Độc tố này làm hủy hoại tế bào
óc, thận và tim
Còn việc dùng tim sen sao vàng nghĩa là sao để không còn màu xanh và không cháy đen (sao tồn tính)
hoặc không sao thì như người ta dùng dao 2 lưỡi (bởi không sao sẽ không khử độc tố trong có trong tim
sen)
Y học cổ truyền cũng như dân gian có những món ăn bài thuốc chữa mất ngủ rất đơn giản, không độc,
dễ làm như ăn canh bí đỏ khoai lang, chè hạt sen long nhãn, lá vông nem hoặc lá dâu tằm non xào với
trứng, nước sắc dây nhãn lồng, mắc cỡ cũng giúp giảm các chứng mất ngủ, tim hồi hộp, suy nhược thần
kinh, lo âu, căng thẳng do lao tâm lao lực làm việc quá sức, suy nhược cơ thể
Dưới đây là một số phương thuốc trị bệnh từ tâm sen.
* Thanh tâm trừ phiền, chỉ huyết sáp tinh, dùng để an thần, trị sốt cao mê sảng, hồi hộp tim đập
nhanh, huyết áp cao gồm tâm sen, cúc hoa, hoa hòe, hạt muồng, mỗi thứ đều có lượng bằng nhau cho
vào trộn đều, mỗi lần lấy 1,5 – 3g cho vào hãm trà uống trong ngày
* Trị huyết áp cao, hay mờ mắt, đầu ong ong khó chịu: Tâm sen 4g, hòe hoa 10g, cúc hoa 8g Ba vị sao
vàng, pha như pha trà uống hàng ngày