Bài Nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh Đề cương chi tiết bài giảng 1 Tên bài giảng Nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh 2 Thời gian lên lớ[.]
Trang 1Bài Nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí
Minh
Đề cương chi tiết bài giảng
1 Tên bài giảng: Nguồn gốc, quá trình hình thành và
phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh.
2 Thời gian lên lớp: 5 tiết
3 Mục tiêu bài giảng:
- Về kiến thức: Nâng cao và làm sâu sắc thêm về nguồn gốc, quá
trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh; cập nhật những công trình nghiên cứu mới nhất về những nguồn gốc, về sự hình thành
và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh ở trong và ngoài nước
- Về kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng vận dụng những phương pháp của
Hồ Chí Minh trong quá trình kế thừa biện chứng những tinh hoa văn hoá của nhân loại, của dân tộc và những sáng tạo của Hồ Chí Minh trong việc vận dụng chủ nghĩa Mác Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta… Trên cơ sở đó mà rèn luyện kỹ năng tư duy, viết và nói (thuyết trình, giảng giải, phân tích, chứng minh, lập luận…)
- Về tư tưởng, tình cảm: Tạo dựng tình cảm gần gũi, tin yêu thắm
thiết, kính phục đối với Hồ Chí Minh và ý chí quyết tâm noi theo tấm gương đạo đức vĩ đại mà dung dị của Người Trên cơ sở đó mà vững
Trang 2vàng về lý tưởng, rèn luyện bản chất chính trị, trung thành với sự nghiệp cách mạng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn; xây dựng ý thức và lương tâm nghề nghiệp, rèn luyện đạo đức, lối sống theo tấm gương Hồ Chí Minh vĩ đại
4 Phương pháp để thực hiện bài giảng: kết hợp phương pháp
truyền thống với phương p háp hiện đại như:
- Thuyết trình
- Gợi mở, nêu tình huống tranh luận, phản đề…
- Thảo luận tổ
- Ra những bài tập nhỏ (nếu thấy cần thiết)
5 Nội dung bài giảng
1.Khái niệm về tư tưởng Hồ Chí Minh
1.1 Định nghĩa của Đảng về tư tưởng Hồ Chí Minh
- Định nghĩa phản ánh bản chất (theo nghĩa trả lời tư tưởng Hồ Chí Minh là gì) – theo nghĩa hẹp nhất
- Định nghĩa rộng nhất (bao gồm cả về bản chất, nguồn gốc, nội dung và vai trò)
1.2 Khái quát những nội dung (bộ phận cấu thành) của tư tưởng
Hồ Chí Minh - đối tượng nghiên cứu và học tập
- Về đường lối chung – con đường cách mạng Việt Nam
- Về sự hình thành, bản chất, vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam
- Về lực lượng cách mạng (đoàn kết và đại đoàn kết)
- Về Nhà nước kiểu mới
Trang 3- Về tư tưởng nhân văn.
- Về kinh tế
- Về đạo đức
- Về văn hoá, xã hội
- Về quân sự và ngoại giao…
- Về phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh
1.3.Phương pháp nghiên cứu và học tập tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Các phương pháp nghiên cứu cơ bản
- Các phương pháp học tập cơ bản
2 Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh
2.1 Những yêu cầu của cách mạng trong và ngoài nước.
- Những yêu cầu của cách mạng giải phóng dân tộc ở nước ta trước khi có Đảng lãnh đạo? Nước ta trở thành nước thuộc địa nửa phong kiến, nhiều cuộc khởi nghĩa và phong trào yêu nước đã liên tục diễn ra với những lực lượng lãnh đạo khác nhau nhưng đều bị thất bại, yêu cầu phải tìm ra con đường cứu nước mới với lực lượng lãnh đạo mới và đoàn kết được toàn dân được sự giúp đỡ của quốc tế…
- Những yêu cầu của cách mạng trên thế giới: những mâu thuẫn mới được hình thành khi chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh phát triển lên chủ nghĩa đế quốc ở các nước chính quốc diễn ra cách mạng vô sản,
ở các nước thuộc địa diễn ra cách mạng giải phóng dân tộc Hai cuộc cách mạng này có mối quan hệ gắn bó với nhau dẫn tới yêu cầu của cách mạng chung là: cách mạng vô sản phải gắn bó với cách mạng giải phóng
Trang 4dân tộc, coi cách mạng giải phóng dân tộc (Cách mạng GPDT) phải gắn với cách mạng vô sản, nằm trong quỹ đạo của cách mạng vô sản trên thế giới Cách mạng tháng Mười Nga thành công, phe XHCN ra đời hình thành thời đại mới Yêu cầu của cách mạng GPDT là phải đi theo cách mạng vô sản mới có thể thành công được…
2.2 Truyền thống văn hoá dân tộc mà hạt nhân là chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trong công cuộc dựng nước và giữ nước.
- Truyền thống yêu nước bắt nguồn từ truyền thống lao động cần
cù, sáng tạo; tinh thần nhân nghĩa: Uống nước nhớ nguồn, đoàn kết, đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau nhất là trong những lúc khó khăn, đói kém; truyền thống hiếu học, kính trọng người già, quý mến nâng đỡ trẻ em; truyền thống coi trọng những tương đồng về giống nòi, giang sơn đất nước…
- Truyền thống yêu nước bắt nguồn từ truyền thống anh hùng bất khuất trong công cuộc chiến đấu chống giặc ngoại xâm trên tinh thần
“Một quốc gia có chủ quyền, một dân tộc độc lập” – thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ…
- Chủ nghĩa yêu nước đã thôi thúc Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước và quyết tâm làm cách mạng cứu nước, cứu nhà…
2.3 Kế thừa những tinh hoa văn hoá của nhân loại (Phương Đông và Phương Tây)
- Về tinh hoa văn hoá Phương Đông với hai nền văn hoá rực rỡ là Trung Quốc và ấn Độ Những hạt nhân cơ bản trong đó là: Nho giáo, Lão giáo, Mặc Gia, Âm Dương Gia, Pháp Gia, Phật giáo và Đạo Hinđu…
Trang 5- Về tinh hoa văn hoá Phương Tây với những hạt nhân là văn hoá đạo thiên chúa, Phục Hưng, văn hoá dân chủ tư sản với Vonte, Mongtexkơ, Rút Xô…
2.4 Chủ nghĩa Mác – Lê Nin với bản chất cách mạng và khoa học
- Trang bị phương pháp làm việc biện hcứng trên cơ sở khái quát những quy luật phát triển của tự nhiên và của xã hội
- Khái quát những quy luật phát triển của xã hội, chỉ rõ sự tất thắng của CNXH và Chủ nghĩa cộng sản…
- Trang bị những cơ sở lý luận về xây dựng Đảng cộng sản, về chiến tranh và cách mạng, về vai trò của quần chúng nhân dân, về xây dựng Nhà nước kiểu mới, về xây dựng phát triển kinh tế và văn hoá - xã hội… của xã hội chủ nghĩa và Cộng sản chủ nghĩa… mở ra thời đại mới của lịch sử xã hội…
2.5 Những nhân tố thuộc về phẩm chất cá nhân Hồ Chí Minh – Nhân tố chủ quan.
- Quê hương, gia đình, xã hội… đã ảnh hưởng tới nhân cách Hồ Chí Minh
- Trí thông minh và tài năng nắm bắt cái mới, sáng tạo của Hồ Chí Minh
- Kiên định với lý tưởng, chí khí trong hành động, đi sâu đi sát và nắm bắt được yêu cầu của thực tiễn, tấm gương đạo đức – nhân văn cao
cả của Người…
Trang 63 Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh qua các giai đoạn điển hình
3.1 Giai đoạn trước tháng 6 năm 1911
ở giai đoạn này hành trang tư tưởng của Hồ Chí Minh bao gồm:
- Yêu thương, kính trọng cha mẹ, ông, bà, thầy cô, anh chị em và các bậc tiền bối cách mạng, kính phục các chiến sĩ khởi nghĩa đánh Pháp, chống Triều Yêu thương đồng bào, quê hương đất nước Lòng căm thù giặc sâu sắc ước mong đánh đuổi thực dân Pháp cứu nước và quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước
- Chuyển từ lập trường phong kiến sang lập trường trí thức dân chủ tiểu tư sản
- Thấy rõ sự bất lực của các con đường cứu nước truyền thống và tin chắc vào một con đường cứu nước mới mà Hồ Chí Minh phải tìm nhưng chưa rõ đó là con đường gì và như thế nào
3.2 Giai đoạn từ năm 1911 đến năm 1930.
Trên cơ sở khảo sát thực tế ở nhiều nước thuộc địa và chính quốc, nhận rõ sức giải phóng của cách mạng tháng Mười Nga – cách mạng vô sản mà tư tưởng Hồ Chí Minh đã được bổ sung và phát triển về cơ bản
- Gắn lập trường dân tộc với lập trường quốc tế
- Nhận rõ kẻ thù của dân tộc và của cả loài người
- Tìm ra con đường giải phóng dân tộc trên cơ sở giác ngộ Chủ nghĩa Mác – Lê Nin, chuyển sang lập trường quốc tế Vô sản
Hình thành những tư tưởng mới về vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam về Đảng Cộng sản Việt Nam, về lực lượng cách mạng GPDT,
Trang 7về chiến lược và sách lược đấu tranh, về nhà nước kiểu mới, về đoàn kết quốc tế trong cuộc đấu tranh chung chống Chủ nghĩa đế quốc, chống chiến tranh xâm lược
3.3 Giai đoạn từ năm 1930 đến năm 1940
Đây là giai đoạn thử thách đối với những tư tưởng Hồ Chí Minh vừa hình thành
- Những luận điểm sáng tạo của Hồ Chí Minh về giai cấp, về Đảng Cộng sản Việt Nam, về lực lượng cách mạng, về mối quan hệ của cách mạng GPDT ở thuộc địa với cách mạng vô sản ở chính quốc… không phù hợp với những quyết định của Quốc tế Cộng sản tại Hội nghị lần thứ VI… đã dẫn tới những đánh giá sai lầm của Quốc tế Cộng sản và của một số các đồng chí của Đảng Cộng sản Đông Dương về Người
- Hồ Chí Minh vẫn kiên định đường lối của mình, vẫn tập trung sức bằng mọi cách chỉ đạo cách mạng Việt Nam
3.4 Giai đoạn từ năm 1940 đến năm 1954 Đây là giai đoạn
chứng minh tính đúng đắn của tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc và phát triển thêm những tư tưởng của Người về Nhà nước, về kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược
- Tư tưởng về Tổng khởi nghĩa giành chính quyền tháng tám năm 1945
- Tư tưởng về xây dựng Nhà nước dân chủ nhân dân dưới chính thể cộng hoà - Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản
- Hoàn thiện tư tưởng về quyền con người và quyền dân tộc
Trang 8- Phát triển tư tưởng về kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ.
- Phát triển tư tưởng về quân sự, về chiến tranh nhân dân và về mối quan hệ quốc tế
3.5 Giai đoạn từ năm 1954 đến năm 1969 Đây là giai đoạn tư
tưởng Hồ Chí Minh được phát triển trên nhiều mặt và được hoàn thiện
- Tư tưởng về kẻ thù mới của dân tộc
- Tư tưởng về cùng một lúc giương cao hai ngọn cờ độc lập dân tộc với CNXH
- Hoàn thiện tư tưởng về Đảng cầm quyền
- Hoàn thiện tư tưởng về đại đoàn kết, đối ngoại
- Hoàn thiện tư tưởng về Nhà nước
- Phát triển tư tưởng về xây dựng CNXH và con người mới XHCN (trọng tâm là xây dựng và phát triển kinh tế, khoa học kỹ thuật, giáo dục đào tạo)
- Phát triển tư tưởng về đạo đức cách mạng
- Hoàn thiện tư tưởng về văn hoá xã hội …
6 Hướng dẫn học viên thực hiện các nhiệm vụ
6.1 Về câu hỏi thảo luận, ôn tập và bút ký.
6.1.1.Về câu hỏi thảo luận
Câu 1: Những sáng tạo nổi bật trong tư tưởng Hồ Chí Minh về kế
thừa những tinh hoa văn hoá nhân loại
Câu 2: Phân tích những biến chuyển thực hiện sự phát triển trong
tư tưởng Hồ Chí Minh qua các giai đoạn
Trang 96.1.2 Câu hỏi ôn tập
Câu 1: Phân tích vai trò của chủ nghĩa yêu nước trong việc hình
thành tư tưởng Hồ Chí Minh và liên hệ với hiện nay?
Câu 2: Phân tích vai trò của Chủ nghĩa Mác -Lê Nin trong việc
hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh và liên hệ với hiện nay?
6.1.3 Về bút ký:
Bút ký là những gì đồng chí nhận thức sâu sấc nhất qua các nghiên cứu và học tập bài này
6.2 Tài liệu nghiên cứu
1 Tập bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh, hệ cử nhân chính trị, Học viện CTQG Hà Nội, Nxb CTGQ Hà Nội, tr 7 – 17
2 Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb CTQG:
Tập 1, Hà Nội, 1995, tr 260- 267; 416
Tập 2, Hà Nội, 1995, tr 57 – 60
Tập 3, Hà Nội, 1995, tr 1 – 12 ; 198 Tập 6, Hà Nội, 1995, tr 45 – 48 ; 170 – 173 Tập 10, Hà Nội, 1996, tr 2 – 4 ; 126 – 128 Tập 12, Hà Nội, 1996, tr 106 – 109 và 512
3 Các văn kiện của Đảng
- Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, tập 6, Nxb CTQG, Hà Nội, 2000, tr 157- 159 ; 538 – 539
- Nghị quyết số 09- NQ/TW của Bộ Chính Trị (Khoá VII) về một
số định hướng trong công tác tư tưởng hiện nay, tr 2 – 3
Trang 10- Văn kiện của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb CTQG,
Hà Nội, 2001, tr 20- 21 và 81 – 82
- Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, Hà Nội 2006, tr.6 – 7 ; tr 49
7 Kế hoạch bài giảng
Các
bước
Nội dung bài giảng Phương pháp Phương tiện Thời
gian
1 Giới thiệu bài giảng, nói
rõ mục đích, yêu cầu và
tài liệu
- Thuyết trình
- Nêu câu hỏi
- Bảng đen, bút
- Máy chiếu (nếu có
15 phút
2 Khái lược về tư tưởng
Hồ Chí Minh, nêu định
nghĩa, nội dung
- Thuyết trình
- Nêu câu hỏi
- Thảo luận
- Bảng đen, bút
- Máy chiếu (nếu có
30 phút
3 Nguồn gốc của tư tưởng
Hồ Chí Minh; truyền
thống dân tộc, tinh hoa
văn hoá nhân loại, chủ
nghĩa Mác- Lê Nin yêu
cầu của cách mạng trong
và ngoài nước, yếu tố
chủ quan
- Thuyết trình
- Nêu câu hỏi
- Thảo luận tổ
- Bài tập làm ngay
- Bảng, bút
- Giấy khổ to
- Máy chiếu (nếu có)
- Đinh ghim
90 phút (có cả giải lao
5 phút)
Trang 114 Phân tích các giai đoạn
hình thành và phát triển
tư tưởng Hồ Chí Minh,
nêu rõ những chuyển
biến có tính quyết định
- Thuyết trình
- Nêu câu hỏi
- Thảo luận tổ
- Bài tập làm ngay
- Bảng, bút
- Giấy khổ to
- Máy chiếu (nếu có)
- Đinh ghim
80 phút (có cả giải lao 10 phút)
5 Nhận xét chung về buổi
học tập
- Nêu câu hỏi và trả lời
10 phút