Tài chính công - Chương 3: Nguồn lực chi tiêu công pot

LE HUU ANH – Public Finance là các công cụ dùng để di chuyển nguồn lực từ khu vực tư sang khu vực công ́ là sự sắp xếp của quyền lực: Sung công lao động cá nhân – mọi của cải đều t

 0 [ e 1 [ f a c k ^ [ 3 [ 4 [ \ c  e  a  \ 5 a

c b \ /  \ 6 b

     

LE HUU ANH – Public Finance

( &      )     )   

          ' ) )  )     

$ @

L ' ' B

LE HUU ANH – Public Finance

3-15

           )    

là khoản đóng góp bằng tiền mà các tổ chức, cá nhân

có đủ điều kiện phải nộp cho ngân sách nhà nước theo

nguyên tắc không hoàn trả trên cơ sở pháp luật

Chú ý:

- Thu qua thuế cho NSNN

- Tổ chức và cá nhân

- Nộp khi đủ điều kiện

- Theo quy định của pháp luật

- Không hoàn trả trực tiếp

Quan niệm chung về thuế

LE HUU ANH – Public Finance



là các công cụ dùng để di chuyển nguồn lực từ

khu vực tư sang khu vực công

 

́ là sự sắp xếp của quyền lực:

 Sung công lao động cá nhân – mọi của cải đều từ lao

động cá nhân

 Thuế lạm phát – in thêm tiền

 Vay nợ của chính phủ – ứng trước thuế

 Thuế âm – chuyển nhượng của chính phủ cho doanh

nghiệp và cá nhân

 Thuế luỹ tiến, luỹ thoái – công bằng thuế

 Chi của thuế (tax expenditure) – ưu đãi thuế: sự

nhượng bộ thu nhập quốc gia

- -…

3-17

        

“Nghệ thuật đánh thuế giống như vặt lông

ngỗng sao cho thu được nhiều lông nhất

nhưng gây ra ít rên la nhất”.

J.B Colbert, 1665, Tổng quản tài chính của vua Louis

XIV, Pháp

“Có sự khác biệt giữa người thu thuế và

người nhồi bông thú – người nhồi thú

bông để lại da”.

Mortimer Caplan, Giám đốc Cục thuế Hoa Kỳ, 1963

Nguồn: Jay K Rosengarrd, FETP, 2006-2007.

LE HUU ANH – Public Finance

 Theo loại thuế suất

• Thuế phải xác định rõ ràng và khó tùy tiện thay đổi

• Thuế phải có chi phí thấp (cả theo nghĩa quản trị thuế và

nghĩa ảnh hưởng đến nền kinh tế)

Ngày nay thêm 2 lý do

• Incidence of taxation: cơ sở thuế phải rõ ràng cho người nộp

thuế

LE HUU ANH – Public Finance

Theo Adam Smith (dẫn

theo Bernard Salanie)

• Khả năng chi trả

• Lợi ích của nộp thuế

(công bằng: nộp theo lợi ích thu được)

• Giảm phi hiệu quả (thuế gây hiệu ứng cho SX, tiêu dụng

và ĐT)

• Đủ thu ngân sách

• Tính ổn định (Hệ thống thuế phải co giãn)

• Tính đơn giản

• Tính trung lập (không ảnh hưởng đến quyết định đầu tư)

Theo Sử Đình Thành (8)

• Khả năng chi trả (công bằng)

• Lợi ích của thu thuế

• Giảm phi hiệu quả

 e d f 4 c  n 0 b c ` ^  ]   \  b

LE HUU ANH – Public Finance

• Thặng dư xã hội là tổng của thặng dư người tiêu dùng và thặng dư nhà sản xuất.

• Thặng dư xã hội được tối đa hóa theo sản lượng cân bằng thị trường.

Xác định diện tích ở hình bên?

3-27

• Khi có thuế, lượng cân bằng thị trường Q’ nhỏ hơn Q*.

• Sự biến dạng do thuế tạo ra được thể hiện bằng tam giác (efg) được gọi là mất mát vô ích do thuế (hay tổn thất

do thuế).

Mất của ai?

ra nước đánh thuế tài sản thấp
dịch chuyển dòng tài chính

dịch chuyển sang nước khác

LE HUU ANH – Public Finance

            
       

             

động, tài chính, tài nguyên)

)     ) „  )      ) 

LE HUU ANH – Public Finance

- Nền tảng thuế mới nói đến độ mở rộng hay thu hẹp của hệ thống

- Chính sách thuế thường gắn với các đối tượng tính được miễn giảm

của sắc thuế?

- Về cơ bản, thuế đều đánh vào con người nên đều dựa trên thu nhập

mà con người kiếm được hay trên nền tảng thu nhập của một nền

kinh tế Vì sự miễn giảm cũng như nhiều thu nhập không được tính

nên cơ sở thuế của một hệ thống thuế thường < thu nhập của nền

nhập của nền kinh tế? Cơ sở thuế của một hệ thống

workers, landlords, consummers, capitalists, investors, labour)?

LE HUU ANH – Public Finance

LE HUU ANH – Public Finance

như thế nào?

- …

3-41

Một số loại thước đo cơ bản

Đo lường khả năng và nỗ lực thu

 Đo lường công bằng của hệ thống thuế

 Đo lường quan hệ thay đổi thuế và thay đổi GDP/GNP

           

LE HUU ANH – Public Finance

Khả năng thu và Nỗ lực thu thể hiện

chủ yếu năng lực của hệ thống thuế

Nguồn: G.P Shukla, Public Finance.

Fulbright Economic Teaching Program, 2002-2003

LE HUU ANH – Public Finance

Một số đo lường công bằng chủ yếu của hệ thống thuế:

a) Công bằng hệ thống thuế trong cân bằng tổng thể

b) Công bằng hệ thống thuế qua xác định ai là người chịu

Giả sử nền kinh tế có 2 loại hàng hóa: F (food – đại diện khu vực SX

thực phẩm) và M (manufactures – đại diện khu vực SX hàng hóa khác)

và 2 loại “đầu vào”: K (capital) và L (labor) Giả định không có tiết

LE HUU ANH – Public Finance

Hệ thống trên phụ thuộc vào thuế vào 6 yếu tố:

1/ Công nghệ (K/L).

2/ Ứng xử của người cung “đầu vào” K và L theo trị trường cạnh tranh giữa các khu vực

sản xuất.

3/ Cơ cấu thị trường (cạnh tranh hay không cạnh tranh).

4/ Cung K và L trong nền kinh tế tại một thời điểm là cố định, nhưng chúng có thể chuyển

động giữa hai khu vực.

5/ Sự ưa thích của người tiêu dùng (họ tiêu dùng gì và chấp nhận thuế nào) Thuế khó có

thể tạo ra hiệu quả ảnh hưởng của người sử dụng thu nhập

6/ Cơ cấu thuế: thuế loại này hay loại khác được thay thế để đánh vào thu nhập trước hay

sau thuế
không ảnh hưởng thay đổi tổng thu nhập có thể thay đổi cầu và giá của đầu

- Theo quan điểm luật pháp: gánh nặng thuế chính thức

- Theo quan điểm kinh tế: gánh nặng thuế thực sự

Gánh nặng thuế thực sự không phụ thuộc ai là người chịu thuế theo luật

định vì có sự dịch chuyển thuế (tax shifting)

Dịch chuyển thuế làm thay đổi giá cả các bên liên quan: dịch về phía

trước
tăng giá người tiêu dùng; dịch về phía sau
giảm lợi ích của

các chủ sở hữu các yếu tố SX (giảm lương, lợi nhuận…)

Vấn đề ai chịu thuế sẽ phụ thuộc vào:

- Ai là người đóng thuế thực sự: VAT?

- Có thể làm dịch chuyển thuế được hay không?

- Yếu tố nào quyết định sự dịch chuyển thuế?

Công bằng ngang: nguồn lực như nhau thì

đóng thuế như nhau

Điều kiện đạt được cân bằng ngang: Người thứ i có thu nhập trước

và sau thuế tương ứng là Xi và Yi và người thứ j thu nhập trước và

sau thuế tương ứng là Xj và Yj Khi đó: nếu hàm thỏa dụng của

người thứ i trước thuế mà ≥ hàm thỏa dụng của người thứ j trước

thuế thì hàm thỏa dụng của người thứ i sau thuế cũng phải ≥ hàm

thỏa dụng của người thứ j sau thuế

Ui(Xi) ≥ Uj(Xj) Ui(Yi) ≥ Uj(Yj)

Lưu ý: Tổng thu nhập trước thuế – Giảm trừ = Thu nhập sau thuế

LE HUU ANH – Public Finance

Công bằng dọc: nguồn lực khác nhau thì đóng

Thuế suất trung lập (tỷ

lệ thuận): ASXH, TNDN

3-53

6 - F N ) L D ) '  ) - ) L '  '  ) 0 A

Làm thế nào để nhận biết ?

Khi thuế suất trung bình thực tế gia tăng theo thu nhập

Thuế suất lũy tiến.

Khi thuế suất trung bình thực tế không đổi theo thu

nhập
Thuế suất trung lập.

Khi thuế suất trung bình thực tế suy giảm theo thu

nhập
Thuế suất lũy thoái.

Thuế suất luỹ tiến: V>1 Thuế suất trung lập: V=1 Thuế suất luỹ thoái: V<1

V: Hệ số luỹ tiến/luỹ thoái

Đo mức độ lũy tiến/luỹ thoái

Gọi T: Số thu về thuế; I: thu nhập;

LE HUU ANH – Public Finance

     A   - ) L D )  ) / I 5 -

- - B

     A   - ) L D )  ) / I 5 -

-  5 ( ) N - 0   5  -  - ) L - 

Công bằng thuế và giảm trừ thuế:

thuế suất pháp định và thuế suất thực tế.

Thuế suất pháp định được ghi trong biểu thuế

công bằng lý thuyết.

Thuế suất thực tế tính từ mức thuế thực trả

công bằng thực tế.

LE HUU ANH – Public Finance

             ...

     A   - ) L D )  ) / I -< /small>

-  ( ) N -    -  - ) L - 

Công thuế giảm trừ thuế:

thuế suất pháp định... class="page_container" data-page="29">

LE HUU ANH – Public Finance

     A   - ) L D )  ) / I -< /small>

- - B

     A   - ) L D... hay không?

- Yếu tố định dịch chuyển thuế?

Công ngang: nguồn lực

đóng