Quán triệt tư tưởng bác hồ về giáo dục và thầy giáo trong nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa trường đại học công lập ở nước ta giai đoạn hiện nay

Quán triệt tư tưởng Bác Hồ về giáo dục và thầy giáo trong nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa trường đại học công lập ở nước ta giai đoạn hiện nay Bác Hồ là nhà yêu nước vĩ đại, người anh hùng giải phóng dân tộc, lãnh tụ kiệt xuất của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta, Người còn là nhà giáo dục lớn, người thầy giáo mẫu mực. Vì vậy, nhận thức sâu sắc và quán triệt tư tưởng của Bác về giáo dục và thầy giáo trong nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa trường đại học công lập ở nước ta hiện nay nhằm đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục nước nhà theo tinh thần Hội nghị Trung ương 6 khóa XI của Đảng là việc làm cơ bản và cấp bách. 1. Tư tưởng Bác Hồ về giáo dục và thầy giáo trong chế độ ta Về giáo dục. Bác khẳng định: Chế độ khác thì nền giáo dục cũng phải khác(1). Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, nhân dân ta đã đứng lên đánh đổ chế độ thực dân, phong kiến, đế quốc giành lại độc lập tự do cho nhân dân, cho Tổ quốc, xây dựng chế độ xã hội mới ở nước ta chế độ dân chủ, nhân dân ta là chủ nhân của đất nước. Do đó Bác chỉ rõ: Mục đích giáo dục bây giờ là phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc, đào tạo lớp người, lớp cán bộ mới(2). Đó là những người kế tục sự nghiệp cách mạng to lớn của Đảng và nhân dân ta(3). Với mục đích như vậy, giáo dục có vai trò to lớn đối với xây dựng, phát triển của đất nước, mạnh yếu của dân tộc. Bác cho rằng: Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu(4). Do đó, sau Cách mạng tháng 81945 thành công, Bác Hồ đã chỉ rõ một trong những nhiệm vụ cấp bách của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là xóa nạn dốt bởi vì lúc đó hơn chín mươi phần trăm đồng bào chúng ta mù chữ. Cho nên Bác đã chỉ rõ: Nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng và vẻ vang... Kháng chiến thì cần nhiều cán bộ quân sự. Bây giờ xây dựng kinh tế. Không có cán bộ không làm được. Không có giáo dục, không có cán bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế văn hóa. Trong việc đào tạo cán bộ, giáo dục là bước đầu(1). Để ngành giáo dục thực hiện có hiệu quả, Bác còn chỉ ra những chuẩn mực, phương châm, phương pháp giáo dục: Giáo dục phải phục vụ đường lối chính trị của Đảng và Chính phủ, gắn với sản xuất và đời sống của nhân dân. Học phải đi đôi với hành, lý luận phải liên hệ với thực tế. Trong việc giáo dục và học tập, phải chú trọng đủ các mặt: đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hóa, kỹ thuật, lao động và sản xuất(2). Vậy bằng cách nào để thực hiện tốt công việc giáo dục, ai giúp đỡ và thực hiện. Bác chỉ rõ: Cần phải phát huy đầy đủ dân chủ xã

Quán triệt tư tưởng Bác Hồ về giáo dục và thầy giáo trong nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa trường đại học công lập ở nước ta giai đoạn hiện nay

Bác Hồ là nhà yêu nước vĩ đại, người anh hùng giải phóng dân tộc, lãnh tụ kiệt xuất của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta, Người còn là nhà giáo dục lớn, người thầy giáo mẫu mực Vì vậy, nhận thức sâu sắc và quán triệt tư tưởng của Bác về giáo dục và thầy giáo trong nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa trường đại học công lập ở nước ta hiện nay nhằm đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục nước nhà theo tinh thần Hội nghị Trung ương 6 khóa XI của Đảng là việc làm cơ bản và cấp bách

1 Tư tưởng Bác Hồ về giáo dục và thầy giáo trong chế độ ta

- Về giáo dục Bác khẳng định: "Chế độ khác thì nền giáo dục

dân ta đã đứng lên đánh đổ chế độ thực dân, phong kiến, đế quốc giành lại độc lập tự do cho nhân dân, cho Tổ quốc, xây dựng chế độ

xã hội mới ở nước ta - chế độ dân chủ, nhân dân ta là chủ nhân của đất nước Do đó Bác chỉ rõ: "Mục đích giáo dục bây giờ là phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc, đào tạo lớp người, lớp cán bộ mới"(2)(2) Đó là "những người kế tục sự nghiệp cách mạng to lớn

(1)(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 8, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996, tr 183

(2)(2) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 8, tr 183.

của Đảng và nhân dân ta"(3)(3) Với mục đích như vậy, giáo dục có vai trò to lớn đối với xây dựng, phát triển của đất nước, mạnh yếu của dân tộc Bác cho rằng: "Một dân tộc dốt là một dân tộc

đã chỉ rõ một trong những nhiệm vụ cấp bách của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là xóa "nạn dốt" bởi vì lúc đó "hơn chín mươi phần trăm đồng bào chúng ta mù chữ" Cho nên Bác đã chỉ rõ:

"Nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng và vẻ vang Kháng chiến thì cần nhiều cán bộ quân sự Bây giờ xây dựng kinh tế Không có cán

bộ không làm được Không có giáo dục, không có cán bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế văn hóa Trong việc đào tạo cán bộ, giáo dục là bước đầu"(1)(1) Để ngành giáo dục thực hiện có hiệu quả, Bác còn chỉ ra những chuẩn mực, phương châm, phương pháp giáo dục:

"Giáo dục phải phục vụ đường lối chính trị của Đảng và Chính phủ, gắn với sản xuất và đời sống của nhân dân Học phải đi đôi với hành, lý luận phải liên hệ với thực tế

Trong việc giáo dục và học tập, phải chú trọng đủ các mặt: đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hóa, kỹ thuật, lao động và sản xuất"(2)(2)

Vậy bằng cách nào để thực hiện tốt công việc giáo dục, ai giúp đỡ và thực hiện Bác chỉ rõ: "Cần phải phát huy đầy đủ dân chủ

xã hội chủ nghĩa, xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ

(3)(3) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 12, tr 404.

(4)(4) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 4, tr 8.

(1)(1) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 8, tr 184.

(2)(2) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 10, tr 190.

giữa thầy và thầy, giữa thầy và trò, giữa trò với nhau, giữa cán bộ các cấp, giữa nhà trường và nhân dân để hoàn thành thắng lợi nhiệm

chúng" và Bác đánh giá cao vai trò đồng bào ta giúp đỡ công việc giáo dục "Từ trước đến nay, đồng bào ta đã hết lòng giúp đỡ công việc giáo dục"(4)(4), do đó Bác đòi hỏi "các ngành, các cấp đảng và chính quyền địa phương phải thật sự quan tâm hơn nữa đến sự nghiệp này, phải chăm sóc nhà trường về mọi mặt, đẩy mạnh sự nghiệp giáo dục của ta lên những bước phát triển mới"(5)(5)

- Về thầy giáo Bác đánh giá cao vai trò của thầy giáo trong

giáo dục, trong sự nghiệp "trồng người", xây dựng và phát triển đất nước Bác khẳng định: "Nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục"(6)(6), "thầy giáo trực tiếp làm nhiệm vụ đào tạo những công dân tốt, những cán bộ tốt sau này, góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội"(1)(1) Với vai trò của người thầy giáo như vậy, Bác nói: "Nghề thầy giáo là quan trọng, rất là vẻ vang", "có gì vẻ vang hơn là nghề đào tạo những thế hệ sau này, tích cực góp phần xây dựng chủ nghĩa

xã hội và chủ nghĩa cộng sản? Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh Đây là điều rất vẻ vang"(2)(2)

(3)(3) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 12, tr 403

(4)(4) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 10, tr 190-191

(5)(5) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 12, tr 404

(6)(6) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 8, tr 184.

(1)(1) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 9, tr 494.

(2)(2) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 11, tr 331.

Với vai trò của người thầy giáo và vẻ vang của nghề nghiệp, Bác căn dặn: "Nhiệm vụ của các cô giáo, thầy giáo rất nặng nề nhưng rất vẻ vang Muốn làm tròn nhiệm vụ đó thì phải luôn luôn gương mẫu về mọi mặt, không ngừng bồi dưỡng đạo đức cách mạng, lập trường chính trị; phải ra sức đoàn kết giúp đỡ nhau cùng

Hà Nội ngày 21-10-1964, Bác nói: "Dạy cũng như học phải biết chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng Đó là cái gốc, rất là quan trọng Nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng Đạo đức cách mạng là triệt để trung thành với cách mạng,

đức và giữa chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau Bác nói: "Có tài mà không có đức là hỏng Có đức mà chỉ i tờ thì dạy thế nào? Đức phải có trước tài"(5)(5)

Bác đã từng là thầy giáo cho nên Bác rất am tường về cách dạy học Bác nói: "Cách dạy, quan niệm dạy phải khác Dạy sao học sinh mau hiểu, mau nhớ, lý luận đi với thực hành"(6)(6), "các thầy giáo, cô giáo phải tìm cách dạy Dạy cái gì, dạy thế nào để học trò hiểu chóng, nhớ lâu, tiến bộ nhanh"(7)(7), tránh lối dạy nhồi sọ

Để theo kịp đà tiến chung, không lạc hậu so với đồng nghiệp, học sinh và thực tiễn trong nước và thế giới, Bác dạy: "Các cô, các chú đã thấy trách nhiệm to lớn của mình, đồng thời cũng thấy khả

(3)(3) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 11, tr 616.

(4)(4) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 11, tr 329.

(5)(5) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 9, tr 492.

(6)(6) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 8, tr 225.

(7)(7) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 8, tr 138.

năng của mình cần được nâng cao thêm lên mãi mãi mới làm tròn nhiệm vụ được Vì thế, các cô, các chú là những thầy giáo, những cán bộ giáo dục đều phải luôn luôn cố gắng học thêm, học chính trị, học chuyên môn Nếu không tiến bộ mãi, thì sẽ không theo kịp đà tiến chung, sẽ trở thành lạc hậu"(1)(1)

2 Quán triệt tư tưởng của Bác trong nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa trường đại học công lập hiện nay

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, hơn 60 năm qua ngành giáo dục nói chung, các trường đại học công lập nói riêng đã

có nhiều cố gắng xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ giảng dạy, cán bộ lãnh đạo các khoa Đội ngũ đó đã góp phần đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao xây dựng và phát triển đất nước

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển của đất nước trong thời

kỳ mới -thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thực hiện mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh" trong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và thực hiện cơ chế thị trường thì đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa đang có nhiều bất cập Do đó, một trong những nhiệm vụ của trường đại học công lập ở nước ta hiện nay là phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa như Bác Hồ đã dạy: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc"(2)(2), "công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt

(1)(1) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 8, tr 126-127.

(2)(2) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 5, tr 169.

hay kém"(3)(3) Đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa trường đại học công lập ở nước ta hiện nay là các trưởng, phó khoa, đồng thời là cán

bộ giảng dạy do bầu cử hoặc bổ nhiệm có chức năng lãnh đạo, giám sát, quản lý và tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ ở các khoa do đảng ủy phối hợp với ban giám đốc nhà trường giao cho

2.1 Quan niệm về chất lượng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa ở trường đại học công lập hiện nay

- Chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa là tổng hợp sự thống nhất biện chứng giữa chất lượng toàn diện của từng cán bộ và

số lượng đủ, cơ cấu đội ngũ hợp lý, có chức năng lãnh đạo, giám sát, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ, biểu hiện cụ thể ở sự trong sạch, vững mạnh và mức độ hoàn thành nhiệm vụ chính trị của từng cán bộ và cả đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa trường đại học công lập hiện nay

- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa là thực hiện tổng thể các nội dung, hình thức, biện pháp về tư tưởng, tổ chức và chính sách của chủ thể, trực tiếp là đảng ủy phối hợp với ban giám đốc nhà trường nhằm nâng cao phẩm chất, năng lực của mỗi cán bộ, tạo ra sự chuyển biến của cả đội ngũ về số lượng, chất lượng và cơ cấu đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện tốt nhiệm vụ của trường đại học công lập giai đoạn hiện nay

(3)(3) Hồ Chí Minh, Sđd, tập 5, tr 273.

+ Mục đích là làm cho chất lượng của đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa được tốt hơn, đáp ứng tốt yêu cầu, nhiệm vụ của trường đại học công lập ở nước ta giai đoạn hiện nay

+ Nội dung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa rất toàn diện, nâng cao toàn bộ các yếu tố cấu thành chất lượng đội ngũ

+ Hình thức, biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa là toàn bộ các hoạt động về tư tưởng, tổ chức và chính sách

+ Chủ thể trực tiếp là đảng ủy phối hợp với ban giám đốc trường đại học công lập Bởi vì công tác cán bộ là công tác của Đảng

2.2 Quán triệt tư tưởng của Bác và những quan điểm cơ bản của Đảng về xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa

- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa cần phải quán triệt sâu sắc tư tưởng của Bác, những quan điểm cơ bản của Đảng chỉ đạo xây dựng đội ngũ cán bộ và công tác cán bộ Do

đó, trong quá trình thực hiện phải bám sát đường lối, nhiệm vụ chính trị của Đảng, của ngành giáo dục là bảo đảm đầu tiên cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ có hiệu quả

- Giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng trong xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ

- Xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ phải gắn với xây dựng tổ chức và đổi mới cơ chế chính sách

- Thông qua hoạt động thực tiễn và phong trào quần chúng

- Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ, thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ

2.3 Những giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa giai đoạn hiện nay

2.3.1 Nhận thức đúng về vị trí, tầm quan trọng của đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa trong thời kỳ mới

Đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa giữ vị trí hạt nhân, là trung tâm quy tụ sức mạnh của các thành viên của khoa trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của khoa, quyết định đến sự trong sạch vững mạnh của tổ chức đảng ở đó và sự vững mạnh của các tổ chức khác trong khoa, ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của trường đại học trong thời kỳ mới Do đó, đòi hỏi các chủ thể và những lực lượng tham gia vào quá trình nâng cao và bản thân mỗi cán bộ lãnh đạo của khoa cũng phải tự nhận thức đúng về mình Bởi

vì nhận thức đúng là tiền đề cho hành động đúng

2.3.2 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa gắn liền với xây dựng khoa vững mạnh toàn diện, tổ chức đảng trong sạch vững mạnh

Cán bộ là người lập ra tổ chức và điều hành tổ chức Song đến lượt mình, cán bộ lại chịu sự chi phối, ràng buộc của tổ chức

Tách khỏi tổ chức thì cán bộ mất đi sức mạnh và hiệu lực do tập thể tạo nên Tổ chức mạnh khiến từng người mạnh và từng người mạnh khiến cả tổ chức mạnh Do đó, muốn nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa phải gắn liền với xây dựng khoa vững mạnh toàn diện, tổ chức đảng trong sạch vững mạnh Muốn vậy phải xây dựng khoa cũng như tổ chức cơ sở đảng cả ba mặt: chính trị, tư tưởng và tổ chức

2.3.3 Đào tạo, bồi dưỡng kết hợp tự đào tạo, tự bồi dưỡng của đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa

Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa Thế giới vận động và phát triển, nhất là trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, nếu người cán bộ lãnh đạo các khoa như Bác dạy "nếu không tiến bộ mãi thì sẽ không theo kịp đà tiến chung, sẽ trở thành lạc hậu", không lãnh đạo được anh chị em trong khoa Vì vậy, để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa đòi hỏi các chủ thể và lực lượng tham gia phải làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng về mọi mặt cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa và bản thân mỗi cán bộ lãnh đạo phải luôn

có ý thức tự đào tạo, tự bồi dưỡng về mọi mặt, nếu không tự sa thải mình Việc kết hợp trên cần phải được tiến hành ở cả nhà trường cũng như ở đơn vị cơ sở để có đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa có

cả đức lẫn tài, bảo đảm sự vững chắc thường xuyên chất lượng đội ngũ

2.3.4 Kết hợp chặt chẽ đào tạo và sử dụng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa

Đào tạo và sử dụng cán bộ là hai mặt cơ bản, hai vấn đề trung tâm trong công tác cán bộ của Đảng Trong vấn đề này, để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa cần khảo sát, đánh giá lại toàn bộ đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa và đội ngũ kế cận theo hướng dân chủ, công khai; kết hợp đào tạo và sử dụng ngay tại các khoa và trường đại học

2.3.5 Tiếp tục nghiên cứu, bổ sung hoàn thiện cơ chế, chính sách của Đảng và Chính phủ đối với đội ngũ cán bộ giảng dạy, cán bộ lãnh đạo các khoa

Cơ chế, chính sách là do cán bộ lập ra và điều hành Song đến lượt mình, cơ chế, chính sách lại tác động, chi phối cán bộ Song cũng phải thấy rằng, cơ chế, chính sách có thể thích hợp trong thời

kỳ này và không thích hợp trong thời kỳ khác Đất nước ta bước vào thời kỳ mới, vì vậy muốn nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ giảng dạy, cán bộ lãnh đạo các khoa trường đại học công lập, Đảng phải lãnh đạo Chính phủ nghiên cứu, bổ sung hoàn thiện cơ chế, chính sách, trong đó cần thực hiện:

- Cơ chế thi tuyển cán bộ lãnh đạo các khoa theo hướng dân chủ, công khai

- Nghiên cứu bổ sung hoàn thiện hệ thống chính sách, trong

đó có chính sách tiền lương đối với cán bộ giảng dạy đại học và cán

bộ lãnh đạo các khoa, tạo điều kiện thuận lợi và khuyến khích cán

bộ phấn đấu vươn lên

Những giải pháp trên đây là toàn diện, đồng bộ và có quan hệ chặt chẽ với nhau

Giáo dục là quốc sách, là sự nghiệp của nhân dân và của tất

cả cac tổ chức trong hệ thống chính trị ở nước ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Do đó, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước thực hiện tư tưởng của Bác Hồ về giáo dục và thầy giáo nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo các khoa trường đại học công lập góp phần đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục nước ta hiện nay