Một số biện pháp giúp học sinh học tốt môn Tin học lớp 5 phần Lập trình Logo

Một số biện pháp giúp học sinh học tốt môn Tin học lớp 5 phần Lập trình Logo. Một số biện pháp giúp học sinh học tốt môn Tin học lớp 5 phần Lập trình Logo. Một số biện pháp giúp học sinh học tốt môn Tin học lớp 5 phần Lập trình Logo

1 Lý do khách quan

Trước tình hình mới của đất nước ta đang từng ngày đổi mới và phát triểnmạnh mẽ đặc biệt là trong cuộc sống công nghiệp hoá - hiện đại hoá Đòi hỏi xãhội phải có những thế hệ người lao động mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, cótrình độ nhận thức cao Để đáp ứng nhu cầu cấp bách đó của xã hội thì việc giáodục con người phát triển toàn diện trên 5 mặt "Đức, trí, lao, thể, mĩ" là mục tiêuhàng đầu Hiện nay ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) là một yêu cầu quantrọng trong đổi mới phương pháp dạy học Trong đó Tin học đóng một vai tròkhông nhỏ trong sự nghiệp giáo dục lớn lao ấy

Tin học không chỉ đơn thuần cung cấp cho học sinh một khối lượng trithức cần thiết, mà còn tập cho học sinh làm quen với cách tư duy khoa học, rènluyện kỹ năng liên hệ kiến thức với thực tế và ngược lại Giúp cho các em cóđược những phẩm chất và năng lực cần thiết, thích ứng với cuộc sống Hìnhthành ở các em có thái độ khám phá, tìm tòi thực tế Từ đó vận dụng các tri thức

đã học vào thực tiễn cuộc sống xung quanh gần gũi với các em

2 Lý do chủ quan

Theo tôi đa số các em học sinh chưa biết vận dụng kỹ năng sống của mìnhqua các bài học mà thầy cô đã hướng dẫn trên lớp Điều này đưa đến sự nhàmchán và mau lãng quên khi các em tiếp cận những kiến thức đã học Vì thế, chưathực sự lôi cuốn các em hứng thú khi đến với môn Tin học Cho nên đa số các

em chưa hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình Bản thân tôi là giáo viên trực tiếpdạy lớp, tôi rất băn khoăn, trăn trở làm thế nào để giúp các em nắm bắt được bàihọc một cách vui tươi, nhẹ nhàng, thoải mái với biết bao điều lý thú gần gũi vớicuộc sống chung quanh các em

Tin học là môn học tự chọn, được đưa vào giảng dạy trong các trường tiểuhọc ở các khối ba, bốn và lớp năm Từ những học sinh chưa biết gì về máy tính:các em chưa biết bộ phận nào là phần thân máy, chưa biết màn hình dùng để làm

gì, cũng nhưng chẳng biết điều khiển máy tính như thế nào, … Đến khi hoàn

thành chương trình tiểu học, các em có thể dùng máy tính để soạn thảo văn bản,

vẽ tranh, biết sử dụng phần mềm “Learning Math” trên máy tính để học toán,

… Hiện nay ngành giáo dục chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể về môn họcnày Sách giáo khoa chỉ mang tính chất định hướng chung, chưa thể hiện rõ tiếntrình tiết dạy như các môn học khác Tuy nhiên việc nâng cao chất lượng và hiệuquả giáo dục học sinh đối với môn tự chọn là rất cần thiết trong quá trình giảngdạy theo chủ trương của ngành Giáo dục Là giáo viên phụ trách môn tin học,tôi thấy mình cần phải vận dụng đổi mới phương pháp dạy học theo từng nộidung mang tính đặc thù của bộ môn Qua thời gian giảng dạy tiếp xúc với họcsinh và đồng nghiệp đã giúp tôi tích lũy được kinh nghiệm giảng dạy ngày càngđạt hiệu quả cao Thực tế khả năng tiếp thu của học sinh ở từng khối lớp, đặcbiệt là làm quen với phần mềm lập trình Logo Đây là cơ hội thuận lợi nhằmgóp phần tạo điều kiện cho các em học thực hành tốt hơn Chính vì thế, tôi đã

tập trung nghiêm cứu đề tài: “Một số biện pháp giúp học sinh học tốt môn Tin học lớp 5 phần Lập trình Logo”.

Dạy Tin học, đặc biệt là kỹ năng lập trình trên máy tính cho học sinh hiệnnay giáo viên cần phải có nhứng cách tiếp cận mới, tạo một không khí học tậpnhẹ nhàng, vui tươi, tránh cho học sinh cách học vẹt, căng thẳng Loại bỏ cáchdạy học áp đặt, bắt học sinh tư duy một chiều và cứng nhắc Nhằm tạo điều kiệncho học sinh tự khám phá, nêu nhận xét, vận dụng và thực hành ứng dụng lýthuyết vào thực hành tốt hơn

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Dạy Tin học, đặc biệt là kỹ năng lập trình trên máy tính cho học sinh hiệnnay giáo viên cần phải có những cách tiếp cận mới, tạo một không khí học tậpnhẹ nhàng, vui tươi, tránh cho học sinh cách học vẹt, căng thẳng Loại bỏ cáchdạy học áp đặt, bắt học sinh tư duy một chiều và cứng nhắc Nhằm tạo điều kiệncho học sinh tự khám phá, nêu nhận xét, vận dụng và thực hành ứng dụng lýthuyết vào thực hành tốt hơn

III NHIỆM VỤ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xây dựng kế hoạch yêu cầu, mục tiêu của từng bài dạy trong chươngtrình, giúp các em học sinh có sự ham thích, say mê học hỏi, đạt hiệu quả trongtiết dạy

- Đúc kết kinh nghiệm qua thực tế giảng dạy để rèn kĩ năng sống cho họcsinh đạt hiệu quả hơn

2 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành đề tài tôi thực hiện các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: tập hợp lại các tài liệu nhằm tìm ra cơ

sở lí luận cũng như các đặc thù của bộ môn tin học, xác định mục tiêu của việcdạy tin học và yêu cầu cần phải đạt được về kĩ năng học sinh qua từng tiết học

- Phương pháp quan sát: nhằm đánh giá được kỹ năng thực hành của họcsinh, đánh giá mức độ tiếp thu để có biện pháp điều chỉnh hợp lí; phương phápnày giáo viên thấy được những hạn chế của học sinh khi thực hành, giúp cho các

em có khả năng phân tích , từ đó tìm ra cách thể hiện tối ưu nhất

- Phương pháp kiểm tra – đánh giá: kiểm tra sự tiếp thu của các em ở mức

độ lí thuyết và thực hành qua kĩ năng thực hành trên máy tính, sẽ đánh giáđược khả năng vận dụng lý thuyết và thực hành

- Phương pháp thống kê: đánh giá lại mức độ tiếp thu của học sinh quatừng giai đoạn để từ đó điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp ở giai đoạntiếp theo

IV GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU

Đề tài tập trung nghiên cứu về việc “Một số biện pháp giúp học sinh học tốt môn Tin học lớp 5 phần Lập trình Logo” nhằm nâng cao kỹ năng lập

trình cho học sinh khối 5

V ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

- Vận dụng nhiều hình thức, phương pháp học tập để học sinh tự phát hiệnchiếm lĩnh tri thức

- Sử dụng nhiều hình thức trò chơi học tập vui, hấp dẫn thu hút được họcsinh trong tiết học Giúp học sinh tiếp thu bài học một cách nhẹ nhàng, thoải máithông qua việc: “ Học mà chơi, chơi mà học”.

- Giáo viên phối hợp linh hoạt nhiều phương pháp giảng dạy trong cùngmột tiết dạy

- Ngoài việc thực hiện đúng mục tiêu bài dạy theo quy định, giáo viên tìmhiểu thực tế gần gũi đời sống học sinh để liên hệ giúp học sinh có thêm vốn kiếnthức thực tế

- Giáo viên luôn tìm hiểu, học hỏi để bổ sung vào vốn kiến thức của mình

Từ đó có thể gợi mở, hướng dẫn học sinh tiếp thu bài một cách sâu sắc và vậndụng vào thực tế cuộc sống

B PHẦN NỘI DUNG

I LỊCH SỬ KINH NGHIỆM

Xã hội hiện nay đang trên đà phát triển công nghệ thông tin, việc đưa tinhọc vào giảng dạy trong trường tiểu học là điều kiện phát huy cao độ vai trò chủđộng, sáng tạo tích cực nhận thức và hoạt động học tập tự nghiên cứu, trao đổi,thảo luận, tranh luận, thực hành của học sinh sẽ giúp các em làm quen với máytính Giúp các em có hiểu biết ban đầu về Tin học và ứng dụng Tin học tronghọc tập và đời sống hằng ngày Giúp học sinh có khả năng sử dụng máy tínhđiện tử phục vụ cho việc học những môn học khác như: lập trình, học Toán,Tiếng Việt, học vẽ, nhạc,… Các em cũng biết sử dụng máy tính để thỏa mãnnhu cầu vui chơi giải trí lành mạnh Tất cả các kiến thức đó các em được địnhhướng tiếp thu thông qua chương trình Tin học ở nhà trường

- Thực hành trên máy tính là nội dung trọng tâm trong tiết học, phần lớncác kiến thức truyền thụ cho học sinh được diễn đạt thông qua các bước thựchành và thao tác cụ thể trên máy tính

- Kiến thức môn học gắn liền với công nghệ, khoa học máy tính có sựthay đổi rất nhanh Công nghệ tin học mà cụ thể là máy tính cùng với các phầnmềm đang thay đổi từng ngày trong cuộc sống Hầu như, trong mọi ngành, nghềđều đang sử dụng máy tính và sẽ tiếp tục sử dụng trong tương lai Với đặc thùnày đòi hỏi giáo viên không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, tích lũynhững kinh nghiệm phù hợp với thực tiễn dạy học hiện nay Từ nhận thức trên,phát huy các ý tưởng sáng tạo trong hoạt động dạy – học, đặc biệt rèn kĩ năng vẽtranh trên máy tính cho các em học sinh thông qua dạy môn Tin học

II CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Cơ sở khoa học

- Đối với học sinh khối lớp 5: Học sinh biết khởi động/thoát phần mềm

- Thông qua những tiết học có thể hình thành những kĩ năng sống tronghọc sinh Các kĩ năng này dần dần trở thành thói quen được áp dụng trong đờisống hằng ngày của các em Các em lớp ba mới bắt đầu học Tin học là khởi đầu

cho sự nhận biết môn học mới các em cần phải được thầy cô giáo động viênkhích lệ nhiều, hướng dẫn nhiều hơn để tạo nền tảng cho năm học sau Ở lứatuổi Tiểu học này các em rất nhạy bén về tình cảm và ham thích học hỏi, dễdàng tiếp thu và thực hiện tốt những điều thầy cô giảng dạy Vì vậy giáo viên

phải kết hợp “Học mà chơi, chơi mà học”.

Để động viên các em hứng thú trong giờ học, qua mỗi tiết dạy đều có tổngkết khen thưởng kịp thời về sự nhiệt tình học tập cũng như sự tiến bộ của cácem

2 Cơ sở pháp lý:

- Chương trình tiểu học – Ban hành kèm theo quyết định số BGDĐT ngày 09/11/2001 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Trong chương III–Chương trình các môn học ở tiểu học: đã đề cập đến các môn học tự chọn)

43/2001/QĐ Quyết định 50/2003/QĐ43/2001/QĐ BGDĐT ngày 30/10/2003 của Bộ Giáo dục vàĐào tạo về việc Ban hành chương trình môn Tiếng Anh và Tin học ở bậc tiểuhọc

- Quyết định 30/2005/QĐ-BGDĐT ngày 30/9/2005 của Bộ Giáo dục vàĐào tạo về việc Ban hành quy định đánh giá và xếp loại học sinh tiểu học Kể từtháng 11/2009 áp dụng Thông tư 32/2009/TT-BGDĐT ngày 27/10/2009 của BộGiáo dục và Đào tạo ban hành quy định đánh giá và xếp loại học sinh tiểu học

- Công văn Số: 4987/ BGDĐT – CNTT về việc hướng dẫn thực hiệnnhiệm vụ CNTT năm học 2012 – 2013

- Sách giáo viên Tin học lớp 5 tập 1

III THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

1 Thuận lợi

- Cơ sở vật chất tương đối đáp ứng yêu cầu việc dạy và học môn tin học.Trường có 42 máy tính dành cho học sinh và một máy chủ dành cho giáo viên,tất cả được nối mạng Lan thông với nhau

- Đa phần phụ huynh đều đồng tình ủng hộ khi cho các em học môn này

- Học sinh rất ham thích học môn tin học

- Giáo viên được đào tạo chuẩn có chuyên môn tâm huyết với nghề.

- Lãnh đạo và đồng nghiệp tạo mọi điều kiện thuận lợi, cũng như sẵn sànggiúp đỡ các giáo viên trẻ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

- Bàn ghế ngồi học của các em đúng tầm vóc đúng qui cách, đủ ánh sáng

- Đa số các em học sinh được học 2 buổi/ngày nên có thời gian nghĩ ngơi,giúp các em có tinh thần thoải mái, học tốt môn Tin học Trong các buổi học,các em ngồi theo nhóm đôi cùng một bàn, có thể trao đổi, giúp đỡ lẫn nhau cùnghọc tốt, theo tin thần “Đôi bạn cùng tiến”, “Vượt khó học tốt” Đây là phươngchâm tôi đã đề ra đối với học sinh của mình

2 Khó khăn

- Thư viện trường thì có quá ít tài liệu để tham khảo về môn Tin học

- Đường truyền mạng Lan trong phòng máy có đôi lúc không được ổn

định dẫn đến việc sử dụng phần mềm Netop School cho một số máy không thựchiện được

- Do phương pháp Demonstrate nhiệm vụ của học sinh chỉ quan sát trên

máy của mình nên không thực hiện được 2 thao tác vừa quan sát vừa thực hành

- Qua trao đổi với giáo viên trong tổ và các chị đồng nghiệp trường bạn,tôi đã tìm hiểu được một số nguyên nhân sau đây:

+ Trình độ học sinh trong lớp không đồng đều

+ Trong tiết dạy giáo viên còn nặng về lý thuyết nên hạn chế trongphần liên hệ thực tế và thực hành để khắc sâu kiến thức bài học cho học sinh

3 Thực trạng kĩ năng lập trình của học sinh

- Trước tình hình thực tế của xã hội nói chung và xuất phát từ thực tế họcsinh trường tiểu học nói riêng: môn Tin học được coi là môn học phụ Một bộphận phụ huynh có quan điểm chưa đúng đắn, thiếu quan tâm coi môn học này

là môn học “học cũng được, không học cũng được” Là một trong những nguyênnhân ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của học sinh

IV NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 Các biện pháp thực hiện để giải quyết vấn đề đặt ra của đề tài

1.1 Đối với học sinh

Do được phân công giảng dạy khối lớp ba, bốn và năm, nên ngay từ đầunăm học, tôi nhanh chóng ổn định nề nếp các lớp do mình phụ trách, phân nhómtheo khả năng của các em như sau:

- Đối với khối 5 đã được làm quen với máy tính, biết sử dụng các phầnmềm Tôi tiếp tục tập trung bồi dưỡng những em khả năng thực hành cho các

em, đồng thời khảo sát những em còn hạn chế để có biện pháp giúp đỡ các emthực hành tốt hơn

1.2 Đối với giáo viên:

* Lập kế hoạch bồi dưỡng

Cũng như các môn học khác, bồi dưỡng học sinh năng khiếu là một yêucầu bắt buộc hằng năm của một giáo viên Việc bồi dưỡng này sẽ có đượcnhững học sinh tài năng cho các hoạt động phong trào của trường cũng như gópphần giúp các em có kiến thức cơ bản vận dụng vào thực tế cuộc sống Để việcbồi dưỡng học sinh đạt kết quả tốt cần phải có một kế hoạch phù hợp

- Khi lập kế hoạch bồi dưỡng, tôi đã xác định: nội dung bồi dưỡng, thờigian bồi dưỡng, danh sách học sinh năng khiếu

2 Tiến hành thực hiện các biện pháp rèn kỹ năng rèn kĩ năng lập trình cho học sinh khối 5.

2.1 Biện pháp 1: Yêu cầu học sinh hiểu ý nghĩa và học thuộc các lệnh

cơ bản trong Logo

Lệnh đầy đủ Tên viết tắt Hành động của rùa

ClearScreen CS Rùa về vị trí xuất phát xóa toàn bộ sân chơiForwarD n FD n Rùa tiến về trước n bước

Back n BK n Rùa lùi lại sau n pixel

REPEAT n [ ] Lặp lại các câu lệnh trong [ ] n lần

 Giáo viên giúp học sinh học thuộc câu lệnh bằng nhiều hình thức khácnhau: hình thức trắc nghiệm; kiểm tra bài cũ trên lớp; hình thức viết tự luậngiấy;…

 Học sinh thuộc các câu lệnh để vẽ các hình cơ bản: hình vuông, hìnhchữ nhật, hình tam giác, hình ngũ giác, hình lục giác, hình ngôi sao

Công thức: Góc quay = 360/số lần lặp lại hình cơ bản

 Bước 4: Tổng hợp lại các bước và lựa chọn các câu lệnh tối ưu để lập

trình

 Bước 5: Tiến hành lập trình và kiểm tra kết quả

VD1: Em hãy viết các lệnh Logo để vẽ hình sau:

 Hình 1+ Bước 1: Chúng ta đặt rùa vào tâm của hình, xác định hình cơ bản

+ Bước 2: Đầu tiên rùa vẽ hình lục giác thứ nhất, sau đó quay phải 1góc, vẽ hình lục giác tiếp theo Hình lục giác lặp lại 8 lần

 Hình ảnh kết quả học sinh thực hành được hiển thị lên máy chủ

VD2: Em hãy viết các lệnh Logo để vẽ hình sau:

+ Bước 1: Chúng ta đặt rùa tại tâm của hình

+ Bước 2: Đầu tiên rùa đi thẳng n bước, vẽ hình vuông, lùi lại n bước, quay phải 1 góc; lặp lại quá trình trên 6 lần

 Hình ảnh kết quả học sinh thực hành được hiển thị lên máy chủ

2.3 Biện pháp 3: Cho học sinh nắm vững thủ tục Logo và làm nhiều bài tập với nhiều dạng khác nhau

- Để hình thành cho học sinh kĩ năng lập trình tốt hơn, khắc sâu các kiếnthức hơn tôi hướng dẫn cho các em nắm vững thủ tục Logo khi lập trình

 Thủ tục là dãy các câu lệnh thực thi theo thứ tự nhất định để hoànthành 1 công việc

 Thủ tục thường có ba phần: phần đầu (TO), phần thân (các lệnh cầnthực hiện), phần kết thúc (END)

 Tên thủ tục: viết liền không có dấu cách, phải có ít nhất 1chữ cái,dùng chữ Việt không dấu để đặt tên cho thủ tục

VD: Thủ tục vẽ hình bông hoa Hình 1 trang 4:

 Gọi lại tên thủ tục vẽ hình 1 trang 3 là : HINH1

Từ VD1 và VD2 ở bước 2 ta có thể viết lại câu lệnh ngắn gọn, dễ hiểubằng cách dùng thủ tục như sau:

VD1: REPEAT 8[REPEAT 6[FD 50

RT 60] RT 45]

TO LUCGIACREPEAT 6[FD 50 RT 60]

END

TO HINH1REPEAT 8[LUCGIAC RT 45]

END

VD2: REPEAT 6[FD 100 REPEAT

4[FD 30 RT 90] BK 100 RT 60]

TO HINHVUONGREPEAT 4[FD 30 RT 90]

END

TO LACO

FD 100 HINHVUONG BK 100END

TO HINHREPEAT 6[LACO RT 60]

END

- Ngoài ra tôi cho học sinh làm nhiều bài tập với nhiều dạng khác nhau.Đối với các học sinh hoàn thành tốt bài học yêu thích lập trình logo thì tôi chocác em làm thêm các bài tập với nhiều dạng khác nhau bằng nhiều hình thức:trong các tiết thực hành, làm thêm ở nhà, bồi dưỡng học sinh thi Tin học trẻ…

để giúp các em có được kỹ năng lập trình tốt hơn

VD: Một số dạng bài tập cho học sinh hoàn thành tốt bài học và học sinhnằm trong đội tuyển Tin học trẻ của trường:

REPEAT 6[REPEAT 6[FD 70 RT 60] RT 60

REPEAT 9[FD 100 REPEAT 4[FD 30 RT 90] BK 100 RT 40]

V KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU