MỤC LỤC MỤC LỤC 1 A Lời mở đầu 2 B Nội dung 2 1 Độc lập dân tộc – nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa 2 2 Độc lập dân tộc theo con đường cách mạng vô sản là tiền đề của hạnh phúc, tự do 4 3[.]
Trang 1MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
A Lời mở đầu: 2
B Nội dung: 2
1 Độc lập dân tộc – nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa 2
2 Độc lập dân tộc theo con đường cách mạng vô sản là tiền đề của hạnh phúc, tự do: 4
3 Hồ Chí Minh và quan niệm về hạnh phúc: 6
4 Hạnh phúc, tự do là giá trị của độc lập dân tộc: 7
5 Ý nghĩa của luận điểm đối với Việt Nam hiện nay: 10
C Tạm kết 12
D Nguồn tư liệu 12
Trang 2A L i m đ u: ờ ở ầ
Có thể nói rằng không ai là người Việt Nam lại không biết đến chủ tịch Hồ Chí Minh, các thế hệ thanh thiếu niên nhi đồng, lại càng được giáo dục kĩ lưỡng
về Người Hồ Chí Minh (19 tháng 5 năm 1890 – 2 tháng 9 năm 1969) là vị lãnh tụ cách mạng, là người lãnh đạo công cuộc đấu tranh dành độc lập, toàn vẹn lãnh thổ cho dân tộc Việt Nam Cuộc đời Hồ Chí Minh là một cuộc hành trình huyền thoại Trong chuyến hành trình 30 năm đi tìm đường cứu nước cho dân tộc mình (1911-1941), Người đã tới nhiều quốc gia khác nhau để trực tiếp quan sát những chuyển biến tại các nước châu Phi, châu Âu, châu Á, Bắc Mỹ và Trung Đông - một việc
mà không có một vị lãnh tụ nào khác có thể làm được trong thế kỉ 20, tiếp nhận chủ nghĩa cách mạng khoa học Mác – Lê Nin, đúc rút nên hệ tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh đã góp phần làm phong phú thêm và phát triển lý luận cách mạng của thời đại , đã tỏa sáng ngoài biên giới quốc gia Việt Nam, đến với các dân tộc và nhân dân lao động trên thế giới Để có được một đất nước hòa bình, ổn định như hiện nay, Việt Nam chúng ta đã trải qua quá trình cách mạng lâu dài và gian khổ dưới sự lãnh đạo tài tình của Đảng và kim chỉ nam tư tưởng Hồ Chia Minh Trong đó luận điểm: “Nếu nước được độc lập mà dân không được hưởng tự do, hạnh phúc thì độc lập chẳng
có ý nghĩa gì” có giá trị nổi bật hơn cả “Tự do” không phải là giá trị bất biến, tự
nó luôn thay đổi theo thời gian và theo bối cảnh xã hội Có được độc lập tự do chưa đủ, độc lập nhưng người danap hải được hạnh phúc tự do mới là đích cuối cùng, là mong ước thẳm sâu nhất của mọi người dân Việt Đây là tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội xuyên suốt và nhất quán trong tư duy lý luận và thực tiễn của chủ tịch Hồ Chí Minh, đã trở thành chiến lược cách mạng của Đảng ta, gắn liền với những thắng lợi vẻ vang của dân tộc
B N i dung: ộ
1 Đ c l p dân t c – n i dung c t lõi c a v n đ dân t c thu c đ a ộ ậ ộ ộ ố ủ ấ ề ộ ộ ị
- Các tiếp cận từ quyền con người:
Hồ Chí Minh hết sức trân trọng quyền con người Người đã tìm hiểu và tiếp nhận những nhân tốc về quyền con người được nêu trog Tuyên ngôn độc lập 1776 của nước Mỹ, Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền 1791 của Cách mạng Pháp, như quyền bình đẳng, quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc Người khẳng định: “Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được”
Trang 3Nhưng từ quyền con người, Hồ Chí Minh đã khái quát và nâng cao thành quyền dân tộc: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng
có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”
- Nội dung của độc lập dân tộc:
Độc lập, tự do là khát vọng lớn nhất của các dân tộc thuộc địa Hồ Chí Minh nói: “Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi, đấy là tất cả những điều tôi muốn; đấy là tất cả những điều tôi hiểu”
Năm 1919, vận dụng nguyên tắc dân tộc tự quyết đã được các đồng minh thắng trận trong Chiến tranh thế giới thứ nhất long trọng thừa nhận, thay mặt những người Việt Nam yêu nước, Nguyễn Ái Quốc gửi tới Hội nghị Vécxây bản Yêu sách gồm tám điểm, đòi các quyền tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam Đầu năm 1930, Nguyễn Ái Quốc soạn thảo Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, một cương lĩnh giải phóng dân tộc đúng đắn và sáng tạo, có tư tưởng cốt lõi
là độc lập tự do cho dân tộc
Tháng 5-1941, Hồ Chí Minh chủ trì Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng, viết thư Kính cáo đồng bào, chỉ rõ: “trong lúc này quyền lợi dân tộc giải phóng cao hơn hết thảy” Người chỉ đạo thành lập Việt Nam độc lập đồng minh, ra báo Việt Nam độc lập, thảo Mười chính sách của Việt Minh, trong
đó mục tiêu đầu tiên là: “Cờ treo độc lập, nền xây bình quyền” Tháng 8-1945, Hồ Chí Minh đúc kết ý chí đấu tranh cho độc lập, tự do của nhân dân ta trong câu nói bất hủ: “Dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập!”
Cách mạng Tháng Tám thành công, Người thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn độc lập, long trọng khẳng định trước toàn thế giới:
“Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước
tự do độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”
Trong quan niệm của Hồ Chí Minh, độc lập dân tộc phải là một nền độc lập thật sự, hoàn toàn, gắn với hòa bình, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Trong các thư và điện văn gửi tới Liên hợp quốc và Chính phủ các nước vào thời gian sau Cách mạng Tháng Tám, Hồ Chính Minh trịnh trọng tuyên bố: “Nhân dân chúng tôi cũng kiên quyết chiến dấu đến cùng để bảo vệ những quyền thiêng liêng nhất: toàn vẹn lãnh thổ cho Tổ quốc và độc lập cho đất nước”
Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bùng nổ Thể hiện quyết tâm bảo vệ độc lập và chủ quyền dân tộc, Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi vang dội núi sông: “Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”
Khi đế quốc Mỹ điên cuồng mở rộng chiến tranh, ồ ạt đổ quân viễn chinh và phương tiện chiến tranh hiện đại vào miền Nam, đồng thời tiến hành chiến tranh
Trang 4phá hoại miền Bắc với quy mô và cường độ ngày càng ác liệt, Hồ Chí Minh nếu cao chân lý lớn nhất của thời đại: “không có gì quý hơn độc lập, tự do”
Độc lập dân tộc, cuối cùng, phải đem lại cơm no, áo ấm, hạnh phúc cho mọi người dân
Độc lập, tự do là mục tiêu chiến đấu, là nguồn sức mạnh làm nên chiến thắng của dân tộc Việt nam trong thế kỷ XX, một tư tưởng lớn trong thời đại giải phóng dân tộc “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” là khẩu hiệu hành dộng của dân tộc Việt Nam, đồng thời cũng là nguồn cổ vũ các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới đang đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân Vì thế, Hồ Chí Minh không chỉ là Anh hùng giải phóng dân tộc của Việt Nam mà còn là “Người khởi xướng cuộc đấu tranh giải phóng của các dân tộc thuộc địa trong thế kỷ XX”
2 Đ c l p dân t c theo con đ ộ ậ ộ ườ ng cách m ng vô s n là ti n đ ạ ả ề ề
c a h nh phúc, t do: ủ ạ ự
Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản, và đây là tiền đề của hạnh phúc, tự do:
Sinh ra và lớn lên trong bối cảnh đất nước đã bị biến thành thuộc địa, nhân dân phải chịu cảnh lầm than, Hồ Chí Minh được chứng kiến các phong trào cứu nước của ông cha Người nhận thấy con đường của Phan Bội Châu chẳng khác gì “đưa
hổ cửa trước, rước beo cửa sau”; con đường của Phan Châu Trinh cũng chẳng khác gì “xin giặc rủ lòng thương”; con đường của Hoàng Hoa Thám tuy có phần thực tế hơn, nhưng vẫn mang nặng cốt cách phong kiến
Chính vì thế, mặc dù rất khâm phục tinh thần cứu nước của ông cha, nhưng
Hồ Chí Minh không tán thành các con đường của họ mà quyết tâm ra đi tìm một con đường mới
Trong khoảng 10 năm vượt qua các đại dương, đến với nhân loại cần lao đang tranh đấu ở nhiều châu lục và quốc gia trên thế giới, Nguyễn Ái Quốc đã kết hợp tìm hiểu lý luận và khảo sát thực tiễn, nhất là ở ba nước tư bản phát triển: Anh, Pháp, Mỹ
Người đọc Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ, tìm hiểu thực tiễn cuộc cách mạng tư sản Mỹ; đọc Tuyên ngôn dân quyền và nhân quyền của cách mạng Pháp, tìm hiểu cách mạng tư sản Pháp Người “hoàn toàn tin theo Lênin và Quốc tế thứ ba” bởi vì V.I.Lênin và Quốc tế thứ ba đã “bênh vực cho các dân tộc bị áp bức” Người thấy trong lý luận của Lênin một phương hướng mới để giải phóng dân tộc: cong đường cách mạng vô sản
Vượt qua sự hạn chế về tư tưởng của các sĩ phu và của các nhà cách mạng có
xu hướng tư sản đương thời, Hồ Chí Minh đã đến với học thuyết cách mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin và lựa chọn khuynh hướng chính trị vô sản Người khẳng định: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”; “ chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới
Trang 5giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ”
Tiếp xúc với Luận cương, Hồ Chí Minh đã tìm thấy con đường chân chính cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giành độc lập dân tộc theo con đường cách mạng vô sản Trên diễn đàn Đại hội toàn quốc lần thứ nhất XVIII Đảng Xã hội Pháp (12-1920), Hồ Chí Minh đã yêu cầu Đảng phải tuyên truyền chủ nghĩa xã hội trong tất cả các nước thuộc địa Năm 1923, Hồ Chí Minh viết: “chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại, đem lại cho mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác ái, đoàn kết, ấm no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọi người, niềm vui, hòa bình, hạnh phúc
Nói tóm lại là nền cộng hòa thế giới chân chính, xóa bỏ những biên giới tư bản chủ nghĩa cho đến nay chỉ là những vách tường dài ngăn cản những người lao động trên thế giới hiểu nhau và yêu thương nhau” Hồ Chí Minh không bao giời chấp nhận độc lập dân tộc dưới chế độ quân chủ chuyên chế, càng không chấp nhận chế độ thực dân Bởi vì, đó là chế độ mà người dân bị đầu độc về tinh thần lẫn về thể xác, bị bịt mồm và bị giam hãm Phát biểu tại Đại hội XVIII Đảng Xã hội Pháp, Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng “thực dân Pháp đã dùng lưỡi lê để chinh phục đất nước chúng tôi Từ đó chúng tôi không những bị áp bức bóc lột một cách nhục nhã, mà còn bị hành hạ và đầu độc bằng thuốc phiện và rượu một cách thê thảm Đó là một chế độ tàn bạo mà bọn ăn cướp đã gây ra ở Đông Dương Nhà tù nhiều hơn trường học và lúc nào cũng chật ních người Bất kỳ người bản xứ nào
có tư tưởng xã hội chủ nghĩa cũng đều bị bắt và đôi khi bị giết mà không cần xét xử Với một nền “công lý” ở Đông Dương như vậy, một sự phân biệt đối xử không có những bảo đảm về quyền con người như vậy, một kiểu sống nô lệ như vậy, thì sẽ không có gì hết Hơn ai hết, Người ý thức rất rõ không có độc lập là sống kiếp ngựa trâu, thì “chết tự do còn hơn sống nô lệ” Vì vậy, Người nung nấu
và truyền quyết tâm cho toàn Đảng , toàn dân, toàn quân “dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành kỳ được độc lập cho dân tộc”
Độc lập dân tộc không phải là điều mới mẻ trong lịch sử thế giới Nhưng độc lập dân tộc theo tư tưởng Hồ Chính Minh lại hoàn toàn mới, vì đó là một kiểu độc lập dân tộc được nâng lên một trình độ mới, một chất mới Đối với một người dân mất nước, cái quý nhất là độc lập của Tổ quốc, tự do của nhân dân Trên con đường tiếp cận chân lý cứu nước, Người đã chọn kiểu độc lập dân tộc theo con đường cách mạng vô sản, đó là kiểu độc lập dân tộc làm tiền đề và phải đi tới hạnh phúc tự do
“Độc lập – Tự do – Hạnh phúc” là dòng tiêu ngữ của nước ta suốt 70 năm qua, tuy đơn giản nhưng đó là “ham muốn tột bậc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh:
“Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho đất nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành” Theo Hồ Chí Minh, trong điều kiện nước thuộc địa
Trang 6như Việt Nam thì trước hết phải đấu tranh giành độc lập dân tộc, nhưng nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do thì đó vẫn là độc lập kiểu cũ, và vì vậy độc lập đó cũng chẳng có nghĩa lý gì
Với Hồ Chí Minh, nước có độc lập rồi dân phải được hưởng hạnh phúc, tự
do, vì hạnh phúc tự do là thước đo giá trị của độc lập dân tộc Muốn có hạnh phúc,
tự do thì độc lập dân tộc phải gắn liền với chủ nghĩa xác hội Người nhấn mạnh chỉ có trong chế độ xã hội chủ nghĩa thì mỗi người mới có điều kiện để cải thiện đời sống riêng của mình, phát huy tính cách riêng và sở trường riêng của mình, chăm lo cho con người và con người có điều kiện phát triển toàn diện Khi Hồ Chí Minh xác định giành độc lập theo con đường cách mạng vô sản tức là đã khẳng định độc lập đi tới chủ nghĩa xã hội Trong nền độc lập đó mọi người đều phải được hưởng ấm no, hạnh phúc nếu không độc laaoj chẳng có ý nghĩa gì Bác đã nói: “Chúng ta đã hy sinh, đã giành được độc lập, dân chỉ thấy giá trị của độc lập khi ăn đủ no mặc đủ ấm” Tư tưởng này thể hiện tính nhân văn cao cả và tính cách mạng triệt để của Người
Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là cống hiến quý giá nhất của
Hồ Chí Minh cho cách mạng Việt Nam Đó cũng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt tư tưởng
Hồ Chí Minh, xuyên suốt đường lỗi và thực tiễn cách mạng Việt Nam Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no và sống một dời hạnh phúc Chủ nghĩa xã hội là giải phóng nhân dân lao động khỏi nghèo nàn, lạc hậu Chủ nghĩa xã hội là giải phóng nhân dân lao động khỏi nghèo nàn, lạc hậu Chủ nghĩa xã hội là một xã hội không có chế độ người bóc lột người, một xã hội bình đẳng, nghĩa là ai cũng phải lao động và có quyền lao động, ai làm nhiều thì hưởng nhiều, ai làm ít thì hưởng ít, không làm không hưởng Hạnh phúc, tự do theo quan điểm Hồ Chí Minh là người dân phải được hưởng đầy đủ đời sống vật chất tinh thần do chủ nghĩa xã hội đem lại
3 H Chí Minh và quan ni m v h nh phúc: ồ ệ ề ạ
Trong bài thơ mừng năm 1961 được làm ngày đầu năm mới (1/1/1961), Bác
Hồ có mấy câu mở đầu: Mừng năm mới, mừng xuân mới/ Mừng VIệt Nam, mừng thế giới/ Đường lên hạnh phúc rộng thênh thênh Toát lên từ tác phẩm là âm hưởng phơi phới những niềm vui, phấn khởi, tin tưởng, giàu hứa hẹn Bài thơ còn cho thấy quan niệm của Bác về hạnh phúc: Hạnh phúc là đồng nghĩa với những gì tốt đẹp, mới mẻ, đầy tràn hi vọng đường lên hạnh phúc rộng thênh thênh không của các nhân nào mà của tất cả mọi người, không của riêng Việt Nam mà còn của
cả thế giới Tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ sống mãi cùng nhân loại đến cõi hạnh phúc Xét đến cùng, từ khi xuất hiện, trong lao động và đấu tranh, loài người đều nung nấu một mục đích khát khao vươn tới hạnh phúc Cho nên hạnh phúc biểu hiện tính người rõ nhất, điểu mà triết học văn hóa trên thế giới hôm nay đang mải mê lí giải, cắt nghĩa, phân tích, khái quát, tổng kết để tìm ra một mô hình con người
Trang 7văn hóa mới Nhưng những điều giản dị mà cao cả ấy lại có tương đối đầy đủ và
hệ thống trong tư tưởng Hồ Chí Minh, mà chúng tôi cố gắng làm rõ phần nào ở đoạn này
Con người hạnh phúc trước hết là con người có lí tưởng, sẵn sàng phấn đấu, cống hiến và hi sinh vì mục đích cao cả, tốt đẹp của dân tộc mình và của nhân loại Lí tưởng luôn đi cùng, gắn chặt với niềm tin Người giàu có lí tưởng cũng là người giàu có niềm tin Thời trung đại có nhà khoa học sẵn sàng lên giàn thiêu chỉ
để nói lên chân lí “trái đất quay quanh mặt trời” Họ đã tin và coi chân lí lớn hơn
sự sống của bản thân Với họ, hạnh phúc là được chết cho chân lí, vì chân lí Mỗi tôn giáo xũng có quan niệm riêng về hạnh phúc, và các tín đồ sẵn sàng hi sinh cho niềm tin tôn giáo thiêng liêng của họ Trong lịch sử, thời đại nào cũng có một lí tưởng làm điểm tựa tinh thần, mà điểm tựa ấy sẽ quyết định tính chất, nội dung và
sự dài ngắn của thời đại ấy
Bác Hồ là người thầy lớn nhất giáo dục lí tưởng, niềm tin cho thế hệ trẻ:
“các cô, các chú có biết vì sao mà cách mạng của ta thành công không? Vì tinh thần”, “vì sao đoàn kết? Là do tinh thần! Như các đồng chí ta mà bị hi sinh trong lúc làm việc bí mật trước Cách mạng, bị nó bắt được, nó treo, nó kẹp, nó tra tấn, nó bắn nhưng nhất định không nói, chẳng những không nói mà còn chửi vào mặt nó Đấy là vật chất hay tinh thần? Trong kháng chiến có chiến sĩ lấy thân mình lấp lỗ châu mai, lấy thân ngăn cho súng khỏi lăn, hi sinh lấy tài liệu của địch , thì đó là tinh thần hay vật chất? – Tinh thần” Từ góc nhìn này thì ngày hôm nay, để xây dựng một xã hội giàu mạnh, một công việc quan trọng là xây dựng lí tưởng, niềm tin cho thế hệ trẻ
Hạnh phúc luôn bao hàm sự thỏa mãn trong hưởng thụ, gồm hưởng thụ vật chất và hưởng thụ tinh thần Về phương diện này thì Hồ Chí Minh là người nhìn thấy sớm nhất và có cách giải quyết thiết thực, kịp thời nhất trong lịch sử cách mạng nước ta Ngay sau Cách mạng tháng Tám 1945 nước ta ở trong tình trạng kiệt quệ, dân đói, ngân khố trống rỗng, với tầm nhìn nhân văn mà cụ thể Bác đã
đề ra chủ trương ưu tiên hai nhiệm vụ cấp bách là diệt giặc đói và diệt giặc dốt Người hay nhắc lại thành ngữ cổ “Dân dĩ thực vi thiên” (Dân lấy ăn làm trời) để dạy cán bộ quan tâm đến miếng ăn cho dân Tháng 8 năm 1945 Ủy ban Cách mạng họp ở đình Tân Trào, có một đoàn đại biểu đồng bào các dân tộc địa phương đến chúc mừng, trong đoàn có vài em nhỏ mình mẩy trần trụi, xanh xao đi cùng Bác xúc động nói với các đại biểu: “Nhiệm vụ của chúng ta là làm sao cho các cháu được ăn no, có quần áo mặc” Một lời nói giản dị mà chứa đựng khát vọng bao đời của cả dân tộc
Trang 84 H nh phúc, t do là giá tr c a đ c l p dân t c: ạ ự ị ủ ộ ậ ộ
Theo Hồ Chí Minh, trong điều kiện nước thuộc địa như Việt Nam thì trước hết phải đấu tranh giành độc lập dân tộc, nhưng nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do thì đó vẫn là độc lập kiểu cũ, và vì vậy độc lập đó cũng chẳng có nghĩa lý gì
Chủ nghĩa xã hội trong quan niệm của Hồ Chí Minh không phải là câu trả lời cho mong muốn chủ quan của con người theo quan niệm duy tâm, không tưởng,
mà là câu trả lời cho một sự vận động lịch sử hiện thực theo khái niệm duy vật phê phán Chủ nghĩa xã hội là một vấn đề hiện thực, xuất phát từ thực tiễn khách quan,
từ hienj thực vận động của lịch sử, từ đặc điểm Việt Nam, một nước vốn là thuộc địa, nông nghiệp lạc hậu, khoa học kỹ thuật kém phát triển, tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội, nỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa Chủ nghĩa xã hội trong quan điểm Hồ Chí Minh không thể suy nghĩ chủ quan, giáo điều, nóng vội, duy ý chí mà phải dựa trên cơ sở thực tiễn nước ta, đặc điểm thế giới và xu thế của thời đại
Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no
và sống một đời hạnh phúc Chủ nghĩa xã hội là giải phóng nhân dân lao động khỏi nghèo nàn, lạc hậu Chủ nghĩa xã hội là một xã hội không có chế độ người bóc lột người, một xã hội bình đẳng, nghĩa là ai cũng phải lao động và có quyền lao động,
ai làm nhiều thì hưởng nhiều, ai làm ít thì hưởng ít, không làm không hưởng
Có được độc lập chưa đủ, độc lập nhưng người dân phải được hưởng hạnh phúc, tự do Đấy chính là đòi hỏi chính đáng, điều mà không phải ai khác chính cụ
Hồ đã chỉ ra Hạnh phúc, tự do mới chính là mục đích cuối cùng, là mong ước thẳm sâu nhất của mỗi người dân nước Việt Mục tiêu của chủ nghĩa xã hội là “độc lập, tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, trước hết là nhân dân lao động”, “chủ nghĩa xã hội là làm sao cho nhân sân đủ ăn đủ mặc, ngày càng sung sướng, ai nấy được đi học, ốm đau có thuộc, không lao động được thì nghỉ ngơi, Tóm lại xã hội ngày càng tiến, vật chất ngày càng tăng, tinh thần ngày càng tốt đó là chủ nghĩa xã hội” Chỉ có chủ nghĩa xã hội mới đem lại hạnh phcus, ấm no cho nhân dân
Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội được nói đến một cách thiết thực, cụ thể, dễ hiểu: “Chủ nghĩa xã hội trước hết nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn, bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việc làm, được
ấm no và sống một đời hạnh phúc” “Nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do thì độc lập tự do cũng không có ý nghĩa gì” “Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho nhân dân đủ ăn đủ mặc ngày càng sung sướng, ai nấy đều được đi học, ốm đau có thuốc, già không lao động được thì nghỉ, những phong tục tập quán không
Trang 9tốt được dần dần xóa bỏ”; “chủ nghĩa xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất và căn hóa của nhân dân và do nhân dân tự xây dựng lấy” Nói tóm lại “chủ nghĩa xã hội là làm sao cho dân giàu nước mạnh” Hạnh phúc, tự do theo quan điểm Hồ Chí Minh là người dân phải được hưởng đầy đủ đời sóng vật chất và tinh thần do chủ nghĩa xã hội đem lại Đời sống vật chất là trên cơ sở một nền kinh tế cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại, ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành Chỉ
có tăng trưởng kinh tế, thu nhập cao “ăn ngon, mặc đẹp” chưa thể gọi là chủ nghĩa
xã hội Chủ nghĩa xã hội là cùng với việc không ngừng nâng cao đời sống vật chất,
là phải không ngừng nâng cao đời sống tinh thần Trong điều kiện nước ta, nhiều khi đời sống tinh thần, văn hóa phải đi trước “soi đường cho quốc dân đi; văn hóa lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường, tự chủ” Theo Hồ Chí Minh, nhân tố nào biến nước Việt Nam lạc hậu thành một nước tiên tiến: “Có lẽ cần phải
để lên hàng đầu những cố gắng của chúng tôi nhằm phát triển văn hóa Chủ nghĩa thực dân đã kìm hãm nhân dân chúng tôi trong vòng ngu muội để chúng dễ áp bức Nền văn hóa nảy nở hiện thời là điều kiện cho nhân dân chúng tôi tiến bộ” Ngay khi còn phải tập trung vào nhiệm vụ hàng đầu là giành độc lập dân tộc, Hồ Chí Minh đã nhìn thấu ý nghĩa và sức mạnh của văn hóa, của đời sống tinh thần Người cho rằng, con người cần phải có đời sống văn hóa tinh thần vì đó là lẽ sinh tồn và mục đích cuộc sống chúng ta Sau này, trong kháng chiến ác liệt, Hồ Chí Minh nhấn mạnh “không sợ thiếu, chỉ sợ không công bằng; không sợ nghèo chỉ sợ lòng dân không yên”
Chủ nghĩa xã hội xóa bỏ căn nguyên kinh tế sâu xa của tình trạng người bóc lột người do chế độ chiếm hữu ư nhân về tư liệu sản xuất sinh ra, nhờ đó xóa bỏ cơ
sở kinh tế sinh ra ách áp bức con người về chính trị và sự nô dịch con người về tinh thần,ý thức và tư tưởng Chỉ với chủ nghĩa xã hội, độc laaoj dân tộc mới đạt tới mục tiêu phục vụ lợi ích và quyền lục của mọi người lao động, làm cho mọi thành viên của cộng đồng dân tộc trở thành người chủ thực sự, có cuộc sống vật chất ngày càng đầy đủ và đời sống tinh thần ngày càng phong phú Nó cũng bảo đảm cho dân tộc vượt qua tình trạng đói nghèo, lạc hậu và tụt hậu trong tương quan với các dân tộc khác trong thế giới và ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn để đạt tới sự bình đẳng trong các mối quan hệ giữa con người với con người, giữa cộng đồng dân tộc này với cộng đồng dân tộc khác Toàn bộ khả năng và điều kiện bảo đảm chỉ có thể được tìm thấy và giải quyết bằng con đường phát triển chủ nghĩa xã hội Chủ nghĩa xã hội là giai đoạn phát triển cao hơn chủ nghĩa tư bản về mặt giải phóng con người khỏi mọi áp bức, bóc lột đem lại cho con người hạnh phúc, tự do
Vì vậy Hồ Chí Minh rất coi trọng vai trò của tư tưởng, văn hóa, đạo đức, lối sống Văn hóa là lối sống, là quyền con người, là cái chân, thiện, mỹ giữa người với người thống nhất với cách tiếp cận của chủ nghĩa Mác-lênin, Hồ Chí Minh rất
Trang 10chú trọng sức phát triển sản xuất, chú trọng chế độ sở hữu coi đó là những nhân tố quyết định thắng lợi của chủ nghĩa xã hội Nhưng điều đặc biệt mang sắc thái Hồ Chí Minh, đó là Người chú trọng tiếp cận chủ nghĩa phải là những con người được giáo dục và có đạo đức Chế độ xã hội chủ nghĩa mang lại hạnh phúc cho con người phải là chế độ không có chủ nghĩa cá nhân, và những gì phản văn hóa và đạo đức Hồ Chí Minh chỉ rõ chủ nghĩa cá nhân là trái với đạo đức cách mạng, là trở lức trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội Vì vậy, thắng lợi của chủ nghĩa
xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh từ bỏ chủ nghĩa cá nhân Tóm lại, Hồ Chí Minh đã sớm phát hiện ra giá trị của chủ nghĩa xã hội Chế
độ xã hội chủ nghĩa theo quan điểm Hồ Chí Minh không chỉ là thước đo giá trị của độc lập dân tộc mà còn tạo nên sức mạnh để bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc và
tự bảo vệ Độc lập dân tộc chỉ có đi tới chủ nghĩa xã hội thì mới có một nền độc lập dân tộc
5 Ý nghĩa c a lu n đi m đ i v i Vi t Nam hi n nay: ủ ậ ể ố ớ ệ ệ
Trước tình hình hiện nay, mặc dù CNXH đang ở vào giai đoạn thoái trào tuy nhiên CNXH vẫn là sự phát triển tất yếu của lịch sử xã hội loài người và sự lựa chọn đi theo con đườg XHCN của Hồ Chí Minh và nhân dân là sự lựa chọn duy nhất đúng đắn Đất nước đang đứng trước những thử thách lớn lao của thời đại, hoàn cảnh lịch sử đòi hỏi Đảng và Nhà nước ta phải kiên định con đường mục tiêu của mình và phải lấy chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, Con đường đi lên của nước ta là sự phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội
bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, tức là bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan
hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa, nhưng tiếp thu, kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, đặc biệt
về khoa học công nghệ, để phát triển nhanh lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh
tế hiện đại Theo sự khái quát của Đảng, thời kỳ quá độ đó là một quá trình cách mạng sâu sắc, triệt để, đấu tranh phức tạp giữa cái cũ và cái mới Có thể hiểu cái
cũ ở đây không chỉ là những tàn dư của xã hội tiền tư bản mà xã hội ta mới thoát
ra mấy chục năm qua, mà cái cũ ở đây còn là những yếu tố tư bản chủ nghĩa đang
và sẽ hiện diện trong đời sống kinh tế - xã hội Đó là để tạo ra sự biến đổi về chất trên tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Sự biến đổi về chất nghĩa là sự biến đổi mang tính chất bản chất, căn bản và toàn diện ở tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, và quá trình đó phải diễn ra lâu dài với nhiều bước phát triển, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội đan xem Đó là do xuất phát điểm của nước ta thấp và xã hội ta cũng chưa trải qua sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, vì vậy thời
kỳ quá độ phải diễn ra lâu dài là một lịch sử tất yếu Đồng thời, với sự lâu dài đó Thời kỳ quá độ phải trải qua nhiều bước phát triển khác nhau với nhiều hình thức
tổ chức kinh tế, xã hội cùng phát triển hội nhập, đan xen nhau Có thể khẳng định,