SKKN: Một số biện pháp tích hợp giảng dạy bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học đạo đức giành cho học sinh THCS” trong dạy học Ngữ văn lớp 9 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường THCS.

SKKN Một số biện pháp tích hợp giảng dạy bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học đạo đức giành cho học sinh THCS” trong dạy học Ngữ văn lớp 9 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường.; SKKN: Một số biện pháp tích hợp giảng dạy bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học đạo đức giành cho học sinh THCS” trong dạy họcNgữ văn lớp 9 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường THCS. 1. Mở đầu 1.1. Lí do chọn đề tài. Môn Ngữ văn là môn học có đặc trưng về khoa học xã hội và nhân văn. Với định hướng dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh thì bên cạnh nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh năng lực sử dụng tiếng Việt, năng lực tiếp nhận văn bản văn học và các loại văn bản khác, môn Ngữ văn còn giúp học sinh có được những hiểu biết về xã hội, văn hóa, lịch sử, đời sống nội tâm của con người. Ngoài ra còn giúp học sinh bồi dưỡng năng lực tư duy, làm giàu cảm xúc thẩm mĩ và định hướng thị hiếu lành mạnh để hoàn thiện nhân cách. Vì thế, Ngữ văn là một môn học có những khả năng đặc biệt trong tích hợp giáo dục nội dung tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh. Để thực hiện mục tiêu đó, đặt ra sự cần thiết, cấp bách của việc học tập, rèn luyện tư tưởng, đạo đức, lối sống và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh việc làm rất quan trọng. Ngoài những phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên dạy Ngữ văn cần phải lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong từng tiết dạy để học sinh thấm nhuần tư tưởng đạo đức của Bác, học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác để sau này trở thành những công dân có đủ phẩm chất cách mạng, có tinh thần yêu nước, yêu xã hội chủ nghĩa, đủ bản lĩnh để góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh xứng với các cường quốc năm châu. Qua thực tế giảng dạy ở trường THCS, tôi nhận thấy một số học sinh ý thức tự giác trong học tập chưa cao, nhiều em chưa xác định đúng đắn động cơ học tập, ý thức tự lực cánh sinh vươn lên trong học tập còn nhiều hạn chế. Trong giao tiếp còn khô khan, cộc lốc, đôi khi còn vô lễ với người lớn,sự quan tâm đến mọi người đến cái chung hầu như không có. Thậm chí còn sẵn sàng gây gổ tạo xích mích để rồi đánh nhau vi phạm những điều học sinh không được làm. Nói tóm lại, ý thức đạo đức của học sinh hiện nay sa sút đáng kể, quả đây là một vấn đề đáng buồn. Trước tình trạng trên, người dạy văn phải kịp thời thức tỉnh, hình thành cho các em có những xúc cảm chân thành, thẳng thắn, trung thực, dũng cảm tối thiểu để tự làm chủ bản thân, tự điều chỉnh hành vi, thói quen, cảm xúc, sự tự tin, niềm say mê tìm hiểu kiến thức, yêu môn học hơn và có kết quả vừa cao vừa thực chất. Chính vì vậy, việc tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cần được giáo viên coi trọng, bởi lẽ đây sẽ là một biện pháp cực kì hữu hiệu nhằm nâng cao chất giảng dạy môn Ngữ văn nói riêng và chất lượng giáo dục thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực trong thời đại mới nói chung. Xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ nâng cao chất lượng giảng dạy môn Ngữ văn và chất lượng giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường, tôi luôn trăn trở nghiên cứu tìm tòi và thể nghiệm Một số biện pháp tích hợp giảng dạy bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học đạo đức giành cho học sinh THCS” trong dạy họcNgữ văn lớp 9 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường THCS hiện nay. 1.2. Mục đích nghiên cứu. Xuất phát từ thực trạng đạo đức của học sinh hiện nay và việc tích hợp giáo dục tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong quá trình soạn giảng bộ môn Ngữ văn tôi đã đi sâu nghiên cứu, tìm tòi giải pháp áp dụng: Một số biện pháp tích hợp giảng dạy bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học đạo đức giành cho học sinh THCS” trong dạy họcNgữ văn lớp 9 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường THCS Thị Trấn II” giúp các em có thêm những hiểu biết về kiến thức về Bác, từ đó nâng cao làm phong phú thêm tâm hồn, tình cảm và nhận thức của các em. Ngoài việc giúp các em ý thức sâu sắc việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh thì đối với mỗi giáo viên ngày càng có nhiều kinh nghiệm trong việc giảng dạy theo các chủ đề tích hợp. SKKN: Một số biện pháp tích hợp giảng dạy bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học đạo đức giành cho học sinh THCS” trong dạy học Ngữ văn lớp 9 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường THCS.

SKKN: Một số biện pháp tích hợp giảng dạy bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học đạo đức giành cho học sinh THCS” trong dạy họcNgữ văn lớp 9 nhằm nâng cao

chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường THCS.

1 Mở đầu 1.1 Lí do chọn đề tài.

Môn Ngữ văn là môn học có đặc trưng về khoa học xã hội và nhân văn Với định hướng dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh thì bên cạnh nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh năng lực sử dụng tiếng Việt, năng lực tiếp nhận văn bản văn học và các loại văn bản khác, môn Ngữ văn còn giúp học sinh có được những hiểu biết về xã hội, văn hóa, lịch sử, đời sống nội tâm của con người Ngoài

ra còn giúp học sinh bồi dưỡng năng lực tư duy, làm giàu cảm xúc thẩm mĩ và định hướng thị hiếu lành mạnh để hoàn thiện nhân cách Vì thế, Ngữ văn là một môn học có những khả năng đặc biệt trong tích hợp giáo dục nội dung tư tưởng, đạo đức

Hồ Chí Minh cho học sinh Để thực hiện mục tiêu đó, đặt ra sự cần thiết, cấp bách của việc học tập, rèn luyện tư tưởng, đạo đức, lối sống và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh - việc làm rất quan trọng Ngoài những phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên dạy Ngữ văn cần phải lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh trong từng tiết dạy để học sinh thấm nhuần tư tưởng đạo đức của Bác, học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác để sau này trở thành những công dân có đủ phẩm chất cách mạng, có tinh thần yêu nước, yêu xã hội chủ nghĩa, đủ bản lĩnh để góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh xứng với các cường quốc năm châu

Qua thực tế giảng dạy ở trường THCS, tôi nhận thấy một số học sinh ý thức

tự giác trong học tập chưa cao, nhiều em chưa xác định đúng đắn động cơ học tập,

ý thức tự lực cánh sinh vươn lên trong học tập còn nhiều hạn chế Trong giao tiếp còn khô khan, cộc lốc, đôi khi còn vô lễ với người lớn,sự quan tâm đến mọi người đến cái chung hầu như không có Thậm chí còn sẵn sàng gây gổ tạo xích mích để rồi đánh nhau vi phạm những điều học sinh không được làm Nói tóm lại, ý thức đạo đức của học sinh hiện nay sa sút đáng kể, quả đây là một vấn đề đáng buồn Trước tình trạng trên, người dạy văn phải kịp thời thức tỉnh, hình thành cho các em

có những xúc cảm chân thành, thẳng thắn, trung thực, dũng cảm tối thiểu để tự làm chủ bản thân, tự điều chỉnh hành vi, thói quen, cảm xúc, sự tự tin, niềm say mê tìm hiểu kiến thức, yêu môn học hơn và có kết quả vừa cao vừa thực chất Chính vì vậy, việc tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cần được giáo viên coi trọng, bởi lẽ đây sẽ là một biện pháp cực kì hữu hiệu nhằm nâng cao chất giảng dạy môn Ngữ văn nói riêng và chất lượng giáo dục thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực trong thời đại mới nói chung

Xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ nâng cao chất lượng giảng dạy môn Ngữ văn

và chất lượng giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường, tôi luôn trăn trở nghiên

cứu tìm tòi và thể nghiệm Một số biện pháp tích hợp giảng dạy bộ tài liệu “Bác

Hồ và những bài học đạo đức giành cho học sinh THCS” trong dạy họcNgữ văn lớp 9 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường THCS

hiện nay

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Xuất phát từ thực trạng đạo đức của học sinh hiện nay và việc tích hợp giáo dục tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong quá trình soạn giảng bộ môn Ngữ văn tôi đã

đi sâu nghiên cứu, tìm tòi giải pháp áp dụng: Một số biện pháp tích hợp giảng dạy

bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học đạo đức giành cho học sinh THCS” trong dạy họcNgữ văn lớp 9 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường THCS Thị Trấn II” giúp các em có thêm những hiểu biết về kiến thức về

Bác, từ đó nâng cao làm phong phú thêm tâm hồn, tình cảm và nhận thức của các

em Ngoài việc giúp các em ý thức sâu sắc việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh thì đối với mỗi giáo viên ngày càng có nhiều kinh nghiệm trong

việc giảng dạy theo các chủ đề tích hợp.

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp giáo dục học sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học môn ngữ văn lớp 9 ở trường THCS Thị Trấn II

Đối tượng áp dụng: Học sinh lớp 9A, 9B trường THCS Thị Trấn II năm học 2021-2022 (đến tháng 4 năm 2022)

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp khảo sát, điều tra

- Phương pháp đàm thoại

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin, đối chiếu, so sánh

- Phương pháp kiểm tra đánh giá

2 Nội dung.

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho Đảng và nhân dân Việt Nam trên con đường xây dựng đất nước vì mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Vì vậy, phải nghiêm túc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh để nâng cao

tư duy lý luận, rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao đạo đức cách mạng, năng lực công tác, thực hiện tốt các nhiệm vụ cách mạng trọng đại của Đảng, của Nhà nước

ta trên con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Đối với thế hệ trẻ nói chung, với học sinh nói riêng, cần đặc biệt coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cách mạng, đặc biệt là giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm nâng cao lý luận, phương pháp tư duy biện chứng, góp phần đào tạo sinh viên thành những chiến sĩ đi tiên phong trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước Việt Nam đàng hoàng hơn và to đẹp hơn như Di chúc của Người để lại: "Đoàn viên và thanh niên nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết" [1]

Ngày nay, với quan điểm dạy học hướng vào người học, thì việc phải hiểu đối tượng mà người thầy đang tác động vào học sinh là điều vô cùng cần thiết, không chỉ cho công việc dạy học mà cho cả công tác giáo dục Trong một vài năm gần đây, do tác động của nhiều yếu tố, vấn đề quan hệ thầy - trò không được tuân thủ, không mang tính chất đạo lý bị phanh phui trên các phương tiện thông tin đại chúng Ngoài việc thể hiện tính dân chủ trong đưa tin, các sự việc được đề cập đến

đã phản ánh tính có vấn đề, liên quan đến quan hệ thầy - trò trong các nhà trường phổ thông hiện nay Vấn đề được đề cập đến ở trên không phải là mới, chưa phải là phổ biến nhưng cần quan tâm hơn

Một thực tế là, sự phát triển tâm sinh lý của trẻ em ngày nay diễn ra theo các giai đoạn có nhiều điểm khác so với trẻ 15-16 năm trước do sự bùng nổ của công nghệ thông tin và sự hòa nhập văn hóa giữa các nước

Với những lý do nêu trên, có thể nhận thấy, việc hiểu được tâm sinh lý lứa tuổi của trẻ nói chung, của học trò hôm nay nói riêng, là điều cần thiết, với tư cách

là một yếu tố, điều kiện cần Giáo viên cần phải hiểu các đặc điểm tâm sinh lý cơ

bản ở học sinh THCS Học sinh THCS có tuổi đời ứng với tuổi thiếu niên, do vậy

các em còn có tên gọi khác là thiếu niên Cách đây khoảng 20 năm, theo kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, học sinh đầu bậc THCS, về phát triển cơ thể không có gì khác so với trẻ cuối bậc Tiểu học, các em chỉ lớn vọt lên ở các năm tiếp theo Nhưng đến thời điểm hiện nay, quy luật trên không còn tồn tại trong số đông trẻ em Việt Nam cả ở thành phố lẫn nông thôn, bởi lẽ, tuổi dậy thì của các em

đã được kéo xuống ở đầu bậc THCS (em trai thường chậm hơn em gái 2 năm) Tuổi thiếu niên ở trong khoảng từ 11- 14 tuổi (2 năm) Đây là thời gian xảy ra rất

nhiều các biến đổi ở các mức độ khác nhau trong cơ thể trẻ; sự hình thành nhân

cách được hoàn thiện Mặt khác, sự thay đổi trong lĩnh vực động cơ của nhân cách cũng diễn ra cùng với động cơ học tập, nhu cầu trong giao tiếp bạn bè, việc lĩnh hội các chuẩn mực và giá trị môi trường của thiếu niên cũng bắt đầu diễn ra Trong quan hệ với cha mẹ, xuất hiện các dấu hiệu từ phản ứng, muốn thoát khỏi sự áp đặt quan điểm của người lớn về các vấn đề khác nhau đến việc tiêu cực phản kháng hay nghiêm trọng hơn bỏ trốn khỏi nhà hay tự làm mình đau

Liên quan tới việc hình thành tính tích cực nhân cách trong giai đoạn này là việc đẩy nhanh tính chất mạnh mẽ trong hình thành  các đặc điểm nhân cách ở trẻ Chính sự đẩy nhanh tốc độ cả về cơ thể lẫn nhân cách là bước chuyển từ trạng thái trẻ em sang người lớn Sự phụ thuộc vào cha mẹ và người lớn dần phải được thay thế định hướng cho trẻ hướng tới tương lai của chính bản thân của các em

Chính vì vậy, giáo viên phải ý thức rằng, những phát triển trong cơ thể trẻ lúc này diễn ra chưa đồng bộ và với diện mạo bên ngoài của các em Các em vẫn chưa là người lớn thực sự về tất cả các chức năng trong cơ thể Về trí tuệ, ở giai đoạn lứa tuổi này, tiếp tục diễn ra sự phát triển của trí nhớ, tư duy lôgic và trừu tượng cũng phát triển mạnh

Với những đặc điểm tâm sinh lý trên, ở lứa tuổi học sinh THCS là khó dạy, các em phát triển bình thường hay không trong tương lai phụ thuộc vào chính sự quan tâm và cách giáo dục của người lớn với trẻ Vấn đề chỉ thực sự được giải quyết kết hợp từ nhiều phía: nhà trường, gia đình, xã hội

Học sinh THCS hoàn toàn có thể tiếp thu tích cực các kiến thức khoa học bộ môn trong nhà trường và giải quyết các tình huống có vấn đề trong cuộc sống Cho nên, việc tích hợp kiến thức về giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy nói chung và bộ môn Ngữ văn nói riêng là phù hợp và cần thiết

Ngoài những yêu cầu trên thì từ năm học 2010-2011 trở đi nội dung tích hợp

cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào trong giảng dạy là yêu cầu là bắt buộc đối với các nhà trường phổ thông

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Từ thực tế giảng dạy, tôi đã phát hiện một số thực trạng trong việc tích hợp giáo dục tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong quá trình soạn giảng và trong quá trình vận dụng những kiến thức đã học của học sinh vào thực tiễn cuộc sống như:

Hầu hết ở các bộ môn, đặc biệt ở bộ môn Ngữ Văn dù ở những mức độ khác

nhau, song mỗi giáo viên đều đã thể hiện được tinh thần tích cực trong việc hưởng ứng thực hiện nội dung cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh” Trên thực tế, chúng ta có thể nhận thấy còn có những giáo viên tuy

rất tâm huyết và tích cực nhưng đôi khi còn lúng túng trong nội dung và phương pháp tích hợp nội dung này trong quá trình dạy học nên hiệu quả thực hiện cuộc vận động trong công tác tuyên truyền và giáo dục trong nhà trường còn hạn chế Nhận thức và ý thức thực hiện nội dung cuộc vận động này của học sinh còn khá

mờ nhạt và chưa tạo thành thói quen tự giác trong học tập cũng như cuộc sống sinh hoạt hàng ngày; sự hiểu biết của học sinh về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh còn

ít ỏi và khá mơ hồ

Thực tế cho thấy một số em khi trình bày ý kiến, quan điểm, cảm nhận của bản thân còn ngại ngùng, mặc cảm vì các bạn cười tiếng địa phương của quê mình Vậy làm sao mà các em có thể viết, nói hay trong một bài văn theo yêu cầu, chưa đòi hỏi viết về Bác Ngoài ra, một phần nữa là hiểu biết về cuộc đời, hoạt động, tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh chưa thật sâu sắc Dẫn đến việc vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống còn rất vụng về, kể cả khi đối phó với những vấn đề nảy sinh trong học tập và trong cuộc sống ở các em cũng có nhiều hạn chế Nên dẫn đến tình trạng học sinh đánh nhau, gây mất đoàn kết mà điều đáng lo ngại là rơi vào học sinh nữ nhiều hơn Sự kiềm chế cảm xúc trong ngôn ngữ nói và hành động ở các em là rất ít

Một số học sinh chưa thực sự chú tâm tìm hiểu trao đổi, tham gia nhiệt tình vào các cuộc thi tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh, hoặc các em thiếu tài liệu tham khảo, hoặc tài liệu mà các em sưu tầm trên các phương tiện thông tin đại chúng lại quá hàn lâm, mang tính lí luận cao Trong giờ học hoặc trong hoạt động thảo luận nhóm các em thường thờ ơ không quan tâm, phó mặc cho bạn học khá tự nghĩ, tự trình bày Qua khảo sát thực trạng 72 học sinh khối lớp 9, kết quả thu được như sau:

* Về hạnh kiểm:

Thời

gian Tổngsố

* Chất lượng môn Ngữ văn

Thời

gian Tổngsố SLGiỏi% SLKhá% SLTB % SLYếu% SLKém%

Kết quả trên cho thấy chất lượng bộ môn cũng như ý thức học tập, rèn luyện của học sinh còn hạn chế Vì vậy để nâng cao chất lượng dạy và học, người thầy cần có những giải pháp giúp học sinh bản thân giáo viên cần có cách tổ chức tiết

học hợp lí, xây dựng được nội dung dạy học phù hợp, đặc biệt là việc giáo dục học sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh hiện nay đang có giá trị to lớn trong xã hội, đặc biệt là đối với giáo dục Ðể thực hiện tốt nội dung học tập và làm theo Bác theo hướng tích hợp phân môn Ngữ văn, tôi đã cố gắng quán triệt và thực hiện tốt các giải pháp cơ bản sau đây:

2.3.1 Lập kế hoạch dạy học bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng và phù hợp với đối tượng học sinh.

Thứ nhất, khi lập kế hoạch dạy học giáo viên phải xác định ý nghĩa của việc

tích hợp giáo dục tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong chương trình ngữ văn THCS

- Tư tưởng và đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh là sự phản ánh, phát triển những phẩm chất tốt đẹp của nhân dân lao động từ xưa đến nay phù hợp với quy luật phát triển của xã hội

- Hồ Chí Minh là anh hùng dân tộc Việt Nam, là một nhà văn hóa lớn Tác phong đạo đức đã hun đúc nên những giá trị mới của đời sống và hình thành những chuẩn mực đạo đức cho dân tộc

- Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh góp phần làm nên những giá trị mới về đạo đức và văn hóa, tư tưởng cho Việt Nam và thế giới

- Hồ Chí Minh là người luôn chú ý đến việc bồi dưỡng giáo dục thế hệ trẻ để

họ trở thành những con người có phẩm chất "vừa hồng, vừa chuyên".[1]

- Tiếp nhận những giá trị tác phẩm viết về Hồ Chí Minh và do Hồ Chí Minh sáng tác càng thấy rõ hơn tầm vóc tư tưởng và chiều sâu tình cảm của nhà yêu nước, nhà văn hóa Hồ Chí Minh

- Trong nhà trường với đặc trưng của môn Khoa học xã hội và nhân văn, với tính giáo dục thẩm mỹ, môn Ngữ văn giúp học sinh bồi dưỡng năng lực tư duy, làm giàu xúc cảm thẩm mỹ và định hướng thị hiếu lành mạnh để hoàn thiện nhân cách cho học sinh

Thứ hai, khi lập kế hoạch dạy học giáo viên phải xác định mục đích tích hợp

giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong chương trình ngữ văn THCS

- Trang bị cho học sinh những hiểu biết cần thiết, cơ bản về đạo đức Hồ Chí Minh, trên cơ sở đó các em có được nhận thức, thái độ và hành vi tích cực theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

- Giáo dục ý thức quan tâm đến việc học tập, làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh, tạo thành thói quen và nếp sống của học sinh

- Phát triển kỹ năng thực hành, kỹ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

- Góp phần giáo dục cho học sinh trở thành người công dân tốt, biết sống và làm việc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và có trách nhiệm với đất nước

Thứ ba, khi lập kế hoạch dạy học giáo viên phải biết vận dụng nguyên tắc

tích hợp giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Ngữ văn

- Với giáo viên dạy ngữ văn THCS, nội dung tích hợp giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trở thành nội dung bắt buộc trong chương trình, điều đó thể hiện trong kế hoạch dạy học bộ môn ở nhà trường

- Mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ở các cấp học, bậc học phải phù hợp với mục tiêu giáo dục của các cấp học, bậc học tương ứng, góp phần thực hiện mục tiêu của giáo dục phổ thông nói chung, bám sát chuẩn kiến thức kĩ năng của môn học

- Giáo dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, được triển khai theo hướng tích hợp với các môn học

và các hoạt động giáo dục chính khóa, ngoại khóa phù hợp với đặc trưng môn học, không làm thay đổi mục tiêu và nội dung của môn học, bài học, đảm bảo tự nhiên, nhẹ nhàng, tránh gây nặng nề, góp phần vào việc tạo nên sự gắn bó nội dung học tập với thực tiễn cuộc sống

- Tăng cường sử dụng các phương tiện dạy học, sưu tầm tư liệu, hình ảnh để tiết dạy có hiệu quả giáo dục cao

Thứ tư, khi lập kế hoạch dạy học giáo viên phải xác định mức độ tích hợp

giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào bài giảng Ngữ văn

- Tùy theo nội dung từng bài, đặc điểm môn học để lựa chọn mức độ tích hợp thích hợp Không thể lấy việc dạy học nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh hay kể chuyện Hồ Chí Minh thay thế cho bài học Ngữ văn

- Các mức độ giáo dục:

+ Tích hợp giáo dục toàn phần (cả bài) mức độ cao nhất

+ Tích hợp giáo dục bộ phận (một phần của bài học)

+ Tích hợp giáo dục bằng liên hệ vào nội dung bài học

Thứ năm, khi lập kế hoạch dạy học giáo viên phải nắm được nội dung giáo

dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong chương trình Ngữ văn THCS

Theo Hướng dẫn sử dụng tài liệu tích hợp học tập nội dung, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn ngữ văn cấp THCS [2], của Bộ Giáo dục và đào tạo xuất bản năm 2010, gồm một số bài có thể tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

-Lớp 7 gồm các bài: Sông núi nước Nam, Cảnh khuya, Rằm tháng giêng, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, Đức tính giản dị của Bác Hồ, Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

- Lớp 8 gồm các bài: Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác, Đập đá ở Côn Lôn, Tức cảnh Pắc Bó, Ngắm trăng, Đi đường, Hịch tướng sĩ, Nước Đại Việt ta, Thuế máu.

-Lớp 9 gồm các bài: Phong cách Hồ Chí Minh, Đấu tranh cho một thế giới hòa bình, Tiếng nói của văn nghệ, Viếng lăng Bác.

- Những nội dung tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong môn Ngữ văn THCS được thể hiện cụ thể trong các văn bản văn học Mỗi bài học

có chủ để tích hợp cụ thể Nội dung tích hợp phong phú, đa dạng:

- Lòng yêu thiên nhiên của Bác, lối sống thanh cao giản dị: Cảnh khuya, Rằm tháng giêng, Ngắm trăng, Đi đường

- Lòng yêu quê hương, đất nước gắn với độc lập dân tộc, tinh thần quốc tế

trong sáng: Lòng yêu nước; Sông núi nước Nam, Hịch tướng sĩ

- Lòng thương dân, hy sinh quên mình vì nhân dân: Đêm nay Bác không ngủ, Thuế máu, Viếng lăng Bác

- Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tinh thần đoàn kết, lòng tương

thân, tương ái: Con Rồng, cháu Tiên, Thánh Gióng, Sự giàu đẹp của tiếng Việt, Tiếng nói của văn nghệ

- Tư tưởng nhân nghĩa: Nước Đại Việt ta

Thứ sáu, khi lập kế hoạch dạy học giáo viên phải nắm được những chủ đề,

nội dung tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh ở môn Ngữ Văn 9 THCS:

* Tên bài: Phong cách Hồ Chí Minh (Lê Anh Trà):

- Chủ đề: Lối sống gỉản dị, phong thái ung dung tự tại

- Nội dung tích hợp: Vẻ đẹp trong phong cách lãnh tụ Hồ Chí Minh: sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, vĩ đại và bình dị thanh cao và khiêm tốn

* Tên bài: Đấu tranh cho một thế giới hòa bình (Mác-két):

- Chủ đề: Tinh thần quốc tế vô sản

- Nội dung tích hợp: Tư tưởng yêu nước và độc lập dân tộc trong quan hệ với hoà bình thế giới (chống nạn đói, nạn thất học, bệnh tật, chiến tranh) của Bác

* Tên bài: Tiếng nói của văn nghệ (Nguyễn Đ́nh Thi):

- Chủ đề: Giữ gìn truyền thống văn hoá dân tộc.

- Nội dung tích hợp: Liên hệ với quan điểm về văn học nghệ thuật của Bác

* Tên bài: Viếng lăng Bác (Viễn Phương):

- Chủ đề: Lí tưởng độc lập dân tộc, sự hi sinh quên mình vì hạnh phúc dân tộc, tình yêu thương nhân loại, lẽ sống giản dị, đức khiêm tốn

- Nội dung tích hợp: Vẻ đẹp toả sáng của lãnh tụ Hồ Chí Minh: lí tưởng độc lập dân tộc, sự hi sinh quên mình vì hạnh phúc dân tộc, tình yêu thương nhân loại,

lẽ sống giản dị, đức khiêm tốn

Như vậy để nâng cao chất lượng trên từng giờ dạy, giáo viên cần đầu tư lập kế hoạch dạy học phù hợp với các đối tượng học sinh và đáp ứng được mục tiêu của bài Chỉ cần mỗi thầy cô giáo chúng ta có sự lưu tâm, nghiên cứu, lên kế hoạch trước thì chắc chắn chúng ta sẽ có được kết quả theo mong muốn Bản thân tôi đã luôn luôn chú ý, lựa chọn trong các đơn vị kiến thức của mỗi bài dạy để chủ động tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ chí Minh, với mục đích hình thành, rèn luyện cho các em có những thói quen tốt trong học tập và giao tiếp, có nếp sống văn hóa, có những việc làm tử tế, và nhất là theo Năm điều Bác Hồ dạy Và đã phần nào vực dậy ở các em những khả năng về đạo đức, nhân cách sống, đặc biệt các em yêu thích học các tác phẩm của Bác, các bài văn thơ viết về Bác, cả các tiết Ngữ văn

2.3.2 Ứng dụng tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong các văn bản Ngữ văn 9 trong quá trình dạy học trên lớp.

Sự thành công của tiết dạy phụ thuộc vào người thầy, nhất là việc tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh cũng vậy Trước tiên phải đề cập đến đó là người giáo viên dạy văn, mà yếu tố đầu tiên quyết định là tấm lòng, là tâm hồn, là đạo đức Bởi tâm hồn người giáo viên là đầu mối phát động nguồn tình cảm của học sinh và học sinh rung động từ những rung động của giáo viên Cho nên để nâng cao chất lượng dạy văn và giáo dục đạo đức cho học sinh theo yêu cầu chung hiện nay thì chúng ta cần nghiên cứu, sử dụng nhuần nhuyễn, khéo léo các phương pháp, cố gắng làm cho giờ giảng văn trở thành một giờ hấp dẫn, một giờ sôi nổi, một giờ thật hứng thú không thể đi ra ngoài con đường tu dưỡng đạo đức, tâm hồn của bản thân Một yếu tố nữa cũng không kém phần quan trọng tạo sự thành công cho tiết dạy và tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chi Minh cho học sinh Đó

là công nghệ thông tin Ứng dụng công nghệ tin học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng vào hoạt động dạy, học đang được sự quan tâm đặc biệt của ngành giáo dục Điều này được thể hiện rõ trong chủ đề năm học của các năm học gần đây Sử dụng phần mềm trong hoạt động dạy học cũng là một yêu cầu trong đổi mới phương pháp dạy học nhằm tích cực hóa các hoạt động của học sinh trong việc tìm tòi, khám phá tri thức, đồng thời khiến cho giờ dạy trở nên sinh động, hấp dẫn hơn Với môn Ngữ văn là một môn học được học sinh coi là khó – khổ lại có

những nội dung tích hợp giáo dục Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ngoài ra còn lồng ghép rèn các kĩ năng sống cho học sinh thì việc ứng dụng công nghệ tin học trong các giờ dạy này, nhất là các tiết dạy văn bản, theo tôi có thể được coi là một giải pháp tích cực Vì học sinh có thể quan sát trực tiếp các hình ảnh minh họa, đọc và nhớ được những câu nói hoặc một số mẩu chuyện ngắn

về hình ảnh cao đẹp về đạo đức, nhân cách, lối sống của Bác, để tự các em rút ra bài học, liên hệ, học hỏi, vận dụng vào cuộc sống, công việc học tập của mình

Với các tiết dạy mà nội dung tích hợp chỉ ở mức liên hệ (mức thấp nhất), giáo viên có thể gợi mở cho học sinh liên hệ tới các câu chuyện mà các em biết hoặc những hiểu biết của các em về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để học sinh

tự liên hệ và rèn luyện kĩ năng thực hành, kĩ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, giáo viên cũng có thể trình chiếu một số hình ảnh có tính so sánh đối chiếu để học sinh tự nhìn nhận đánh giá và có nhận thức sâu sắc về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Về phương pháp giảng dạy, trong trường hợp không thể hoặc không có điều kiện ứng dụng công nghệ tin học, giáo viên có thể khéo léo vận dụng tích hợp giáo dục nội dung phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi; cần sự nhẹ nhàng, uyển chuyển tránh gây cảm giác nặng nề Có như vậy mới tạo nên sự gắn bó nội dung học tập với thực tiễn cuộc sống

Và mỗi nội dung tích hợp cần hướng đến một nội dung giáo dục thái độ, đạo đức thực tế cho học sinh một cách rõ nét và cụ thể không nên làm nửa vời hay cưỡi ngựa xem hoa, cũng không nên tích hợp theo kiểu thuyết giáo, mà cần tạo ra ý thức

tự giáo dục và nhận thức cho học sinh

Cụ thể việc ứng dụng tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong các văn bản Ngữ văn 9 trong quá trình dạy học trên lớp như sau:

* Tên bài: Phong cách Hồ Chí Minh (Lê Anh Trà):

Thời điểm tích hợp: Giới thiệu bài, cuối phần phân tích nội dung 1 và 2 và phần tổng kết Sau đây tôi xin minh họa ở hai nội dung phân tích của bài

Ví dụ: Ở nội dung phân tích 1: Sự tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để tạo nên phong cách Hồ Chí Minh Tôi đưa ra các câu hỏi gợi mở vấn đề lần lượt như:

Mở đầu tác phẩm cho ta thấy trong cuộc đời hoạt động của mình Người đã tiếp xúc với văn hóa thế giới.Vậy Người đã tiếp xúc, tiếp thu các nền văn hóa như thế nào? Bằng cách nào? Tìm các ví dụ có tính chất lập luận chứng minh cho luận điểm trên Kết quả của sự tiếp xúc học hỏi đó? Thái độ tiếp thu văn hóa các nước của Bác như thế nào?

Sau khi học sinh trả lời các câu hỏi trên, tôi kết hợp ghi bảng và bình

Tiếp theo tôi tích hợp giáo dục tưởng Hồ Chí Minh bằng cách nêu câu hỏi: