BIỆN PHÁP THI GVG TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG MÔN HÓA HỌC CỦA TIẾT DẠY HÓA HỌC Đa dạng hóa hoạt động khởi động nhằm tránh tình trạng nhàm chán, cứng nhắc, tuần tự của phương pháp cũ. Giáo viên giúp học sinh sôi nổi, cuốn hút, mạnh dạn, tự tin, kĩ năng phản xạ nhanh, sáng tạo, nâng cao tinh thần đoàn kết. Đi vào một biện pháp cụ thể, áp dụng vào từng bài học cụ thể để nâng cao hiệu quả tiết dạy, giúp học sinh tập trung chú ý, hiện diện 100% trong không gian lớp học, trong từng khoảnh khắc.

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI TỪ

BIỆN PHÁP

“TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG

KHỞI ĐỘNG CỦA TIẾT DẠY HÓA HỌC LỚP 8, 9

Ở TRƯỜNG THCS HÙNG SƠN”

Người thực hiện: Vũ Huyền Trang Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị: Trường THCS Hùng Sơn

PHẦN A MỞ ĐẦU

Là giáo viên giảng dạy môn Hóa học được 7 năm tại trường THCS Hùng Sơn thuộc Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Đại Từ tôi nhận thấy rằng: Để nâng cao chất lượng giảng dạy môn Hóa học lớp 9 ở trường THCS Hùng Sơn nói riêng và các trường THCS trên địa bàn nói chung là một nhiệm vụ còn không ít khó khăn

Đầu giờ học là thời điểm rất quan trọng trong việc tạo tâm thế cho học sinh nhưng có ý nghĩa rất quan trọng trong việc kích thích sự tích cực của người học Nhiệm vụ của hoạt động khởi động chính là tạo ra tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh và đảm bảo yêu cầu (Định tính, định lượng về thời gian)

Đa dạng hóa hoạt động khởi động nhằm tránh tình trạng nhàm chán, cứng nhắc, tuần tự của phương pháp cũ Giáo viên giúp học sinh sôi nổi, cuốn hút, mạnh dạn, tự tin, kĩ năng phản xạ nhanh, sáng tạo, nâng cao tinh thần đoàn kết

Đi vào một biện pháp cụ thể, áp dụng vào từng bài học cụ thể để nâng cao hiệu quả tiết dạy, giúp học sinh tập trung chú ý, hiện diện 100% trong không gian lớp học, trong từng khoảnh khắc

Đưa ra biện pháp tạo hứng thú cho học sinh trên cơ sở đó hình thành cho học sinh năng lực tư duy phán đoán, phân tích vấn đề từ các tình huống mà giáo viên xây dựng (video, câu hỏi, tình huống có vấn đề, ) giúp học sinh có cơ hội làm quen với các thật ngữ, từ khóa ngay từ đầu bài học

Tổ chức hoạt động khởi động hấp dẫn là giáo viên và học sinh đã thực hiện thành công một phần mục tiêu của KẾ HOẠCH DẠY HỌC, từ đó sẽ đi đúng trọng tâm, kiến thức ở phần hình thành kiến thức mới Tạo sự hứng khởi, khơi gợi hứng thú, tiếp thêm năng lượng cho học sinh tham gia học tập hiệu quả trong suốt tiết học từ đó gây dựng niềm đam mê, bồi đắp niềm yêu thích đối với môn học

PHẦN B MÔ TẢ BIỆN PHÁP

I THỰC TRẠNG

I.1 Thuận lợi:

Trường THCS Hùng Sơn nằm trên địa bàn Huyện Đại Từ, là ngôi trường

có truyền thống dạy tốt – học tốt Nhà trường luôn quan tâm đến chất lượng giáo dục toàn diện nên môn Hóa học cũng như những môn học khác luôn nhận được

sự quan tâm tạo điều kiện một cách thích đáng Là một trường đạt chuẩn quốc gia, trường THCS Hùng Sơn có trang thiết bị vật chất tương đối đầy đủ phục vụ

cho việc dạy học môn Hóa học Phòng học bộ môn có hệ thống dụng cụ và hóa chất được cấp đầy đủ, có hệ thống camera và máy chiếu đa năng rất thuận lợi cho hoạt động dạy và học

Đội ngũ giáo viên trẻ, nhiệt tình có trách nhiệm trong công việc, sử dụng thành thạo công nghệ thông tin phục vụ giảng dạy, yêu nghề mến trẻ, ý thức sâu sắc về vai trò của người giáo viên trung học cơ sở trong việc thưc hiện nhiệm vụ giáo dục phổ thông Bản thân tôi là một giáo viên trẻ thường xuyên cập nhập, tìm hiểu, học tập về các định hướng đổi mới trong giáo dục

Học sinh có khả năng tư duy, độc lập, có tinh thần học tập nghiêm túc, chăm ngoan, có nghị lực phấn đấu vươn lên Phụ huynh học sinh luôn quan tâm, chăm lo cho học tập của con em mình

I.2 Khó khăn:

- Do đặc điểm là một trường trung tâm của huyện, quy mô trường lớn với

19 lớp học Số học sinh trong một lớp đông mà lượng kiến thức trong sách có bài khá nặng nên còn một số học sinh chưa có hứng thú học tập đối với bộ môn

- Là giáo viên có tuổi đời còn trẻ với 7 năm công tác, kinh nghiệm chưa nhiều mà số lượng giáo viên dạy Hóa trong trường chỉ có một giáo viên bản thân tôi đôi khi còn lúng túng, gặp khó khăn khi tiếp cận chương trình giáo dục STEM trong dạy học bộ môn Hóa Việc tổ chức thảo luận, trao đổi, rút kinh nghiệm với các giáo viên có cùng chuyên môn còn hạn chế

- Là một trường có vị trí trung tâm của huyện nên đa số học sinh có khả năng tư duy, độc lập, tinh thần học tập nghiêm túc, được sự quan tâm của gia đình, điều này đặt cho giáo viên dạy Hóa tại trường THCS Hùng Sơn nói riêng

và tất cả giáo viên THCS Hùng Sơn nói chung phải cố gắng hết mình để cải tiến phương pháp dạy học sao cho phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy học bộ

môn Đây là điều kiện thuận lợi để cá nhân tôi thực hiện biện pháp “TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG CỦA TIẾT DẠY HÓA HỌC LỚP 8, 9 Ở TRƯỜNG THCS HÙNG SƠN”.

II BIỆN PHÁP

II.1 Một số lưu ý khi xây dựng phần khởi động:

Thứ nhất: Khi xây dựng KẾ HOẠCH DẠY HỌC sẽ gồm 5 bước tiến

hành:

I, Mục tiêu

III, Tổ chức các hoạt động học tập

IV, Củng cố và hướng dẫn tự học

V, Rút kinh nghiệm, điều chỉnh bổ sung

Mỗi phần đều có “trọng trách” riêng để góp phần tạo nên thành công và

hiệu quả của quá trình thực hiện kế hoạch dạy học Trong quá trình giảng dạy ở một trường trung tâm của huyện nhiều năm, tôi mạnh dạn đưa ra ý kiến của

mình về phần tổ chức hoạt động “Khởi động” trong mỗi kế hoạch dạy học Với

tôi hoạt động khởi động rất quan trọng vì thông qua hoạt động khởi động này giáo viên sẽ giúp học sinh định hướng 3 vấn đề:

- Tạo hứng thú, tiếp thêm năng lượng cho học sinh trước khi tiếp cận kiến thức

- Từ việc tạo được hứng thú sẽ giúp cho học sinh định hướng được trọng tâm kiến thức của bài học từ đó xác định được động cơ, mục tiêu học tập của kiến thức toàn bài, giúp giáo viên và học sinh đạt được mục tiêu bài học đã đề ra

ở kế hoạch dạy học

- Làm tốt hoạt động khởi động tức là giáo viên đã “Làm mềm” kiến thức

hóa học khô khan Những câu chuyện gắn liền với thực tế cuộc sống mà giáo viên đưa ra ngay từ đầu trong phần hoạt động khởi động qua video, những câu hỏi mà giáo viên chuẩn bị kĩ càng sẽ là phần đầu tiên tạo nên cho các em một sự

tò mò, ham tìm hiểu kiến thức bộ môn mà giáo viên đã nêu

Thứ 2: Đặc điểm của trường trung tâm: Học sinh độc lập, cá tính, có lập

trường riêng, có điều kiện học tập và thường xuyên tiếp xúc với công nghệ thông tin, được phụ huynh học sinh luôn quan tâm, chăm lo cho học tập của con em mình Vì vậy đòi hỏi giáo viên phải có trình độ kiến thức vững vàng, thường xuyên tự học để đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh

Thứ 3: Xuất phát từ những hạn chế của hoạt động khởi động trong phương

pháp dạy học truyền thống (Giáo viên tự giới thiệu bài bằng những từ ngữ mượt

mà, không có sự tương tác giữa học sinh và giáo viên, giữa học sinh và học sinh)

II.2 Biện pháp

Yêu cầu khoa học đối với biện pháp:

- Biết được một cách rõ ràng mục đích của hoạt động khởi động và làm nó một cách có chủ đích

- Hoạt động khởi động phải liên kết với các hoạt động khác trong bài học, liên kết với các hoạt động ở bài trước và có mục đích rõ ràng, đảm bảo (ĐỊnh tính, định lượng)

- Hoạt động khởi động phải lôi cuốn được tất cả các học sinh tham gia và phản hồi tương tác tốt (100% học sinh)

1 Xây dựng tình huống khởi động thông qua video do giáo viên trực tiếp thực hiện.

Cách khởi động vào bài mới này tạo cho học sinh bất ngờ, có thể là một video do giáo viên thực hiện hoặc câu hỏi rất khôi hài hay một vấn đề rất bình thường mà hàng ngày học sinh vẫn gặp có liên quan tới kiến thức, tạo sự chú ý quan tâm của học sinh trong quá trình khởi động

Ví dụ 1: Bài 4 – MỘT SỐ AXIT QUAN TRỌNG (HÓA HỌC LỚP 9)

GV đặt câu hỏi: Tại sao đường lại chuyển thành khối màu đen và dâng lên khỏi miệng cốc? Thí nghiệm này chứng minh điều gì?

→Màu trắng của đường chuyển sang màu vàng, sau đó chuyển sang nâu và cuối cùng tạo thành khối màu đen xốp bị bọt khí đẩy lên khỏi miệng cốc phản ứng tỏa rất nhiều nhiệt Sau đó 1 phần C sinh ra lại tác dụng với H2SO4 đặc dư tạo thành khí CO2 và SO2, gây sủi bọt trong cốc, làm C dâng lên khỏi miệng cốc

PTHH: C12H22O11 H2SO4 (đặc)

11H2O +12C

C + 2H2SO4 tº CO2 + 2SO2 +2H2O

- Thí nghiệm này chứng minh axit H2SO4 đặc có tính háo nước

nặng, vào mắt gây hỏng mắt vĩnh viễn cho nên phải tránh tiếp xúc trực tiếp, không được uống, hít vào Khi sử dụng phải đeo găng tay, mặc quần áo bảo hộ

để bảo vệ cơ thể, đeo mặt nạ chuyên dùng để bảo vệ mắt

Ví dụ 2: Bài 8 – MỘT SỐ BAZƠ QUAN TRỌNG: Ca(OH) 2 (HÓA HỌC 9)

GV đặt câu hỏi: Em hãy cho biết cách pha chế dung dịch nước vôi trong? Tại sao khi thổi hơi thở vào lại làm nước vôi trong bị vẩn đục?

→ Hòa tan 1 ít vôi sống (CaO) vào nước được vôi nước Lọc vôi nước thu được

dung dung dịch nước vôi trong Ca(OH)2

Vì trong hơi thở của chúng ta có chưa khí cacbonic (CO2) Khí này tiếp xúc với nước vôi trong sẽ tạo thành kết tủa CaCO3 làm cho nước vôi trong bị vẩn đục

PTHH: Ca(OH)2 + CO2  CaCO3 + H2O

2 Tạo tình huống hứng thú bằng cách xây dựng câu hỏi gắn liền với những vấn đề thực tiễn trong cuộc sống

Cách khởi động vào bài mới này này kích thích học sinh tự mình phát hiện

ra những vấn đề hóa học lý thú trong cuộc sống

Ví dụ 1: Bài 28 – CÁC OXIT CỦA CACBON (HÓA HỌC LỚP 9)

GV đặt câu hỏi: Đá khô là gì? Được làm từ đâu? Tại sao có thể tạo hơi lạnh được như nước đá?

→Đá khô hay còn gọi là băng khô, đá khói, tuyết cacbonic là một dạng rắn

của CO2.Đây là tên gọi thông thường của cacbon điôxit ở dạng rắn (đóng băng)

- Vì cacbon đioxit ở dạng rắn khi bay hơi thu nhiệt rất lớn, làm hạ nhiệt độ của môi trường xung quanh nên tạo hơi lạnh Đặc biệt là nước đá khô (không độc hại), được ứng dụng thích hợp để bảo quản những sản phẩm kỵ ẩm và dùng làm lạnh đông thực phẩm Dùng đá khô để làm lạnh và bảo quản gián tiếp các sản phẩm có bao gói nhưng có thể dùng làm lạnh và bảo quản trực tiếp Chính chất tác nhân làm lạnh này (CO2) đã làm ức chế sự sống của vi sinh vật, giữ được vị ngọt - màu sắc hoa quả Đồng thời hạn chế được tổn hao khối lượng tự nhiên của sản phẩm do sự bay hơi từ bề mặt sản phẩm và các quá trình lên men, phân hủy

Ví dụ 2: Bài 8 – MỘT SỐ BAZƠ QUAN TRỌNG (HÓA HỌC 9)

GV đặt câu hỏi: Tại sao khi cho dung dịch bắp cải tím vào nước chanh lại chuyển màu đỏ? Dung dịch xà phòng lại chuyển màu xanh? Độ pH của dung dịch là gì? Tại sao khi đổ nước tẩy vào các dung dịch khác lại mất màu?

→Vì dung dịch bắp cài tím là chất chỉ thị màu và nước chanh có tính axit nên sẽ đồi từ màu tím sang màu đỏ Dung dịch xà phòng có tính bazơ nên sẽ đổi

từ màu tím sang màu xanh

Giới hạn nồng độ pH nằm trong khoảng từ 0 -14, trong đó:

+> pH = 7: Môi trường trung tính

+> pH > 7: Môi trường kiềm (bazơ)

+> pH < 7: Môi trường axit

- Khi đổ nước tẩy vào các dung dịch khác mất màu vì nước tẩy (Nước Javel) là hỗn hợp hai muối NaCl và NaClO Muối NaClO có tính oxi hóa rất mạnh, do vậy nước Javel có tính tẩy màu nên đã làm mất màu của các dung dịch khác

3 Xây dựng tình huống khởi động bằng việc đóng kịch, chơi trò chơi.

Cách khởi động vào bài mới này giúp học sinh hình thành kiến thức, kĩ năng mới hoặc củng cố kiến thức, kĩ năng đã học

Quy trình thực hiện:

Bước 1: Giáo viên giới thiệu tên, mục đích của trò chơi.

Bước 2: Hướng dẫn chơi Bước này bao gồm những việc làm sau:

- Tổ chức người tham gia trò chơi: Số người tham gia, số đội tham gia (mấy đội chơi), quản trò, trọng tài

- Các dụng cụ dùng để chơi (giấy khổ to, quân bài, thẻ từ, cờ…)

- Cách chơi: Từng việc làm cụ thể của người chơi hoặc đội chơi, thời gian chơi, những điều người chơi không được làm…

- Cách xác nhận kết quả và cách tính điểm chơi, cách giải của cuộc chơi

Bước 3: Thực hiện trò chơi

Bước 4: Nhận xét sau cuộc chơi Bước này bao gồm những việc làm sau:

- Giáo viên hoặc trọng tài là HS nhận xét về thái độ tham gia trò chơi của từng đội, những việc làm chưa tốt của các đội để rút kinh nghiệm

+ Trọng tài công bố kết quả chơi của từng đội, cá nhân và trao phần thưởng cho đội đoạt giải

+ Một số học sinh nêu kiến thức, kỹ năng trong bài học mà trò chơi đã thể hiện

Ví dụ 1: Bài 5 - NGUYÊN TỐ HÓA HỌC (HÓA HỌC 8)

Trò chơi: SLAP THE BOARD - Đập tay vào bảng

Ví dụ 2: Bài 5 – LUYỆN TẬP: TÍNH CHẤT HÓA HỌC CỦA OXIT VÀ AXIT

(HÓA HỌC 9)

Trò chơi: Xếp hình

Ví dụ 2: Bài 8 – BÀI LUYỆN TẬP 1 (HÓA HỌC 8)

III KẾT QUẢ

Trong quá trình thực hiện giải pháp tôi đã thu được những kết quả khả quan nhất định:

Hầu hết học sinh yêu thích môn Hóa học hơn, về nhà các em chịu khó học bài cũ Thậm chí nhiều học sinh chịu khó sưu tập thêm kiến thức ngoài sách giáo khoa, giám đặt ra những thắc mắc có liên quan tới cuộc sống và vận dụng kiến thức bộ môn để giải quyết vấn đề

Tỷ lệ học sinh khá giỏi tăng, học sinh yếu kém giảm Chọn lọc được đội ngũ học sinh giỏi đam mê bộ môn và có thành tích cao trong các kỳ thi

Ở hầu hết các tiết dạy học sinh bị thu hút vào bài giảng, lớp học sôi nổi, giúp nâng cao khả năng tiếp thu của học sinh và cảm hứng của giáo viên dạy bộ môn

PHIẾU KHẢO SÁT HỨNG THÚ HỌC MÔN HÓA CỦA HỌC SINH

BẢNG SỐ LIỆU THỐNG KÊ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

CUỐI NĂM HỌC SAU KHI ÁP DỤNG BIỆN PHÁP

Năm

học

Lớ

p Sĩ số

Thống kê số học sinh

SL Tỷ lệ (%) SL

Tỷ lệ (%) SL

Tỷ lệ (%)

SL Tỷ lệ (%)

SL Tỷ lệ

(%)

2017-2018

2018-2019

2019-2020

PHẦN C KIẾN NGHỊ - ĐỀ XUẤT

Để thực hiện được hiện hiệu quả giải pháp, tôi có những kiến nghị sau:

Đối với giáo viên:

- Phải kiên trì, đầu tư nhiều tâm sức, nâng cao kiến thức, tìm hiểu các hiện

tượng, vấn đề gần gũi với học sinh

-Vận dụng sáng tạo các biện pháp, học hỏi đồng nghiệp để có bài giảng lôi cuốn được học sinh Trang bị công nghệ thông tin để thực hiện linh hoạt biện pháp

Đối với nhà trường:

- Cần trang bị thêm trong kho sách thư viện các tài liệu tham khảo, bổ sung

có chỉnh sửa theo chương trình và ngoài chương trình học Nếu có thể được nên

để một khu vực riêng cho đầu sách hóa học và các sách liên quan tới bộ môn

- Nhà trường tạo điều kiện để cho giáo viên tổ chức Câu lạc bộ Hóa học vui, các cuộc giao lưu kiến thức sẽ hình thành hứng thú cho học sinh một cách hiệu quả

Là một giáo viên trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm, trong quá trình viết biện pháp mặc dù đã cố gắng hoàn thiện song không thể tránh khỏi những thiếu sót Rất mong được sự đóng góp của đồng nghiệp để giải pháp được hoàn thiện hơn

Đại Từ, ngày tháng năm 2020

Người viết

Vũ Huyền Trang

TÀI LIỆU THAM KHẢO 1) Những thí nghiệm đơn giản bạn có thể làm ở nhà

Tập 1, Tập 2, Tập 3

Tác giả: TOMISLAV SENCANSKI Nhà xuất bản: NXB Kim Đồng

2) 385 câu hỏi và đáp về hóa học với đời sống

Tác giả: Nguyễn Xuân Trường Nhà xuất bản: NXB Giáo dục

3) Hóa học quanh ta

Tác giả: Dương Văn Đảm Nhà xuất bản: NXB Giáo dục

4) Chìa khóa vàng tri thức - hóa học

Tác giả: Nhiều tác giả Hồ Cúc (dịch) Nhà xuất bản: NXB Trẻ

5) Đố vui hóa học

Tác giả: Huỳnh Văn Út Nhà xuất bản: NXB Giáo Dục

6) Hóa học các câu chuyện lý thú

Tác giả: Thế Trường Nhà xuất bản: NXB Giáo dục

7) Chuyên đề nhận biết - tách chất và giải thích hiện tượng hóa học 9

Tác giả: Huỳnh Văn Út

Nhà xuất bản: NXB Tổng Hợp TP.Hồ Chí Minh

8) Sách giáo khoa hóa học 8 Nhà xuất bản: NXB Giáo dục 9) Sách giáo khoa hóa hoc 9 Nhà xuất bản: NXB Giáo dục