CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi Trường Trung học cơ sở Thuận Phú Tôi ghi tên dưới đây là Họ và tên Ngày tháng năm sinh Nơi công[.]
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: - Trường Trung học cơ sở Thuận Phú.
- Tôi ghi tên dưới đây là:
Họ và tên Ngày tháng
năm sinh Nơi công tác
Chứcdanh
Trình độchuyênmôn
Tỉ lệ đónggóp vàoviệc tạo rasáng kiến
- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Mĩ thuật
- Ngày áp dụng chính thức: 08/10/2021
- Mô tả bản chất của sáng kiến.
+ Thực trạng dạy học online môn Mĩ thuật ở trường THCS:
Là một trong những bộ môn nghệ thuật với đặc thù riêng, môn Mỹ thuậttrong các nhà trường được đánh giá là môn nghệ thuật nhằm giúp phát triển khảnăng sáng tạo và nâng cao con mắt thẩm mĩ của học sinh Mỹ thuật giúp học sinhđược làm quen với những kiến thức phong phú nhằm phát huy khả năng sáng tạo,
có vai trò quan trọng trong công cuộc giáo dục toàn diện cho học sinh ở các cấphọc
Thông qua mĩ thuật, học sinh vừa là “người sáng tạo nghệ thuật” vừa là
“người thưởng thức nghệ thuật”, đồng thời là người góp phần xây dựng, phát triểnđời sống thẩm mỹ Chương trình chú trọng tổ chức cho học sinh học tập thông quahoạt động trải nghiệm trong môi trường đa dạng, trong lớp học, ngoài cuộc sống,với các hình thức thực hành, sáng tạo, vận dụng các chất liệu, vật liệu sẵn có ở địaphương, vật liệu sưu tầm, tái sử dụng trong cuộc sống
Trang 2Thông qua nội dung kiến thức phổ thông cơ bản về mỹ thuật, chương trìnhmôn Mỹ thuật góp phần hình thành, phát triển ở học sinh năng lực thẩm mỹ; bồidưỡng cho học sinh ý thức tôn trọng sản phẩm văn hóa, nghệ thuật và khả năng ứngdụng năng lực thẩm mỹ vào đời sống Trang bị cho học sinh cái nhìn tương đối tổngquát về những ngành nghề liên quan đến nghệ thuật thị giác, để giúp định hướngnghề nghiệp sau khi hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông Mỹ thuật là mônhọc góp phần hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất yêu nước, nhân ái,chăm chỉ, trung thực, có tinh thần trách nhiệm; các năng lực tự chủ và tự học, giaotiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo
Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, nhiều tỉnh, thành đã phảicho học sinh nghỉ học ở nhà để học trực tuyến Việc triển khai học trực tuyến là giảipháp cần thiết trong bối cảnh dịch bệnh đã tấn công vào trường học Khi mà một sốtrường học đã phải thực hiện cách ly tập trung giáo viên và học sinh tại trường khi
có học sinh bị nhiễm Covid-19 Song việc triển khai học online ở nhà cũng có nhiềubất cập, khó khăn cho cả giáo viên, phụ huynh và học sinh Với môn mĩ thuật điều
đó lại càng gặp nhiều khó khăn hơn khi chủ yếu các em thực hiện hoạt động thựchành, các em cần có nhiều đồ dùng đặc trưng bộ môn như giấy, chì, tẩy, các loạimàu… Một số chủ đề cần có thêm những dụng cụ khác như kéo nến, keo sữa, giấymàu, vải, chai, lọ… mà trong tình hình dịch bệnh rất nhiều em không thể mua haytìm kiếm đầy đủ được những đồ dùng đó Vậy làm sao để giúp các em làm được cácbài thực hành tốt, tạo ra sản phẩm đẹp
Từ những khó khăn như trên, tôi luôn băn khoăn, trăn trở làm thế nào để giúpcác em hoàn thành tốt các bài thực hành nói chung và bài tạo đặc điểm, thiết kếtrang phục rối nói riêng khi triển khai học tập trực tuyến cho học sinh Chính vì thếtôi luôn tìm ra cách thức, giải pháp để định hướng cho các em hoàn thành bài Đóchính là lý do tôi chọn biện pháp: “Giúp học sinh tạo đặc điểm và thiết kế trangphục rối dây hiệu quả khi học online”
Trang 3Năm học 2021 – 2022 tôi được phân công giảng dạy môn mĩ thuật 9 Bắt đầuvào năm học để nắm bắt tình hình của học sinh, tôi đã khảo sát và thống kê tìnhhình học sinh qua phiếu học tập (thực hiện trên Azota) như sau:
PHIẾU KHẢO SÁT SỐ 1(Khoanh tròn vào đáp án em chọn)
1 Em đã chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập môn mĩ thuật hay chưa?
a Đầy đủ b Chưa đầy đủ c Chưa chuẩn bị
2 Em có cảm thấy khó khăn khi học môn mĩ thuật onlie hay không?
b Không khó khăn b Có gặp ít khó khăn c Rất khó khăn
3 Em có thường xuyên vẽ hay làm những đồ dùng từ những vật liệu sẵn có hay không?
a Thường xuyên b Thỉnh thoảng c Không bao giờ
4 Em có biết về nghệ thuật múa rối dây không?
b Biết b Biết sơ sơ c Không biết
5 Em có biết cách thiết kế thiết kế một bộ trang phục cho rối không ?
c Biết b Biết chút ít c Không biết
6 Theo em nghệ thuật múa rối có cần được giữ gìn và phát huy không.
d Rất cần b Không cần thiết lắm c Không cần phát huy
Tổng số học sinh khối 9: 150 học sinh, số phiếu phát ra 150, thu về là 150phiếu Sau khi tổng hợp tôi thu được kết quả như sau:
Trang 4Từ số liệu kết quả thống kê trên cho thấy rằng: Mặc dù các em khá năng độngtrong việc ứng dụng công nghệ thông tin để khai thác các bài giảng của thầy cô giáonhưng trên thực tế, hoàn cảnh, điều kiện cơ sở vật chất của gia đình học sinh sẽ chiphối nhiều đến hoạt động học trực tuyến Hơn nữa, do đặc thù của học môn học nênviệc chuẩn bị đồ dùng của học sinh sẽ không đầy đủ vì vậy sẽ ảnh hưởng đến kếtquả học tập của học sinh Với chủ đề “Tạo hình con rối và sân khấu biểu diễn rối”đòi hỏi các em phải có hiểu biết về cơ bản về nghê thuật múa rối, phải chuẩn bị đầy
đủ đồ dùng nhưng qua số liệu thống kê hầu như các em chưa có hiểu biết nhiều vềnghệ thuật múa rối ở Việt Nam, chưa biết thiết kế một trang phục rối dây, đồ dùng
để thực hành thì đa số các em thiếu Nhiều em cũng chưa ý thức được rằng cần phảigiữ gìn và phát huy truyền thống múa rối của Việt Nam Điều đó gây khó khăn rấtlớn cho cả giáo viên và học sinh
Khi dạy và học thì sự tương tác giữa giáo viên và học sinh là yếu tố rất quantrọng Nếu ở bài giảng trên lớp, sự tương tác được phát huy hiệu quả thì học trựctuyến, giáo viên chủ yếu là thực hiện bài giảng một chiều, học sinh tiếp nhận quamạng, qua các phương tiện, sự tương tác cần thông qua hệ thống câu hỏi, bài tậpsau đó chứ không trực tiếp Với môn mĩ thuật chủ yếu là hoạt động thực hành củahọc sinh, việc học trực tuyến sẽ rất khó để quan sát, hướng dẫn chi tiết cho các em.Đặc biệt với tiết tạo đặc điểm và thiết kế trang phục rối lại càng khó hơn Do đóngười giáo viên khi giảng dạy phải nghiên cứu kĩ bài trước khi lên lớp, nắm vữngnội dung chương trình của môn học, xác định mục tiêu bài học, củng cố kiến thức
mà học sinh đã chiếm lĩnh được, từng bước hình thành và phát triển năng lực nhất
là năng lực tư duy cho học sinh Hệ thống câu hỏi phải phân hóa cho từng đối tượnghọc sinh, đưa câu hỏi từ dễ đến khó để vận dụng các kiến thức cho phù hợp vớitừng đối tượng học sinh cũng như việc khai thác, mở rộng kiến thức đó ở mức độnào giúp học sinh có thể lĩnh hội kiến thức một cách dễ hiểu và nhanh nhất giúp các
em phát triển tư duy sáng tạo và phát triển khả năng giao tiếp một cách tốt nhất
Về phía gia đình học sinh, ngoài khó khăn về phương tiện phục vụ cho họcsinh học trực tuyến thì nhiều phụ huynh không mua được đồ dùng đầy đủ cho các
Trang 5em, đặc biệt ở những vùng thực hiện chỉ thị 16, với môn mĩ thuật nếu các em không
có đồ dùng, vật liệu thì sẽ khó có thể hoàn thành bài
Từ những bất cập trên, tôi đã suy nghĩ làm thế nào để giúp học sinh của tôisay mê hoạt động trải nghiệm “tạo đặc điểm và thiết kế trang phục rối dây”, pháthuy tối đa khả năng vốn có của mình góp phần tạo ra sản phẩm đẹp từ những vậtliệu đơn giản nhất trong gia đình các em Giúp các em yêu thích môn học, yêu thíchthiết kế thời trang, tạo được sản phẩm rối dây sinh động
+ Tính mới của sáng kiến:
Sáng kiến trình bày được cụ thể, rõ ràng, chi tiết các bước thực hiện “tạo đặcđiểm và thiết kế trang phục rối” bằng các hình ảnh, video, từ khâu chuẩn bị đồ dùngđến xây dựng câu chuyện, cách tạo đặc điểm cho nhân vật rối dây, cách cắt maytrang phục giúp học sinh nắm bắt kiến thức nhanh, dễ hiểu, dễ thực hiện Như vậynhững em không có năng khiếu, không khéo tay thì sẽ nắm được cách thực hiệntrang phục rối một cách cụ thể, rõ ràng, các em sẽ không gặp khó khăn gì mà hoànthành bài một cách tốt nhất Từ đó các em sẽ hình thành khả năng sáng tạo riêngcủa từng em phù hợp với điều kiện của mình
Sáng kiến khơi gợi, định hướng cho các em một số ngành nghề cho tương lainhư nhà thiết kế thời trang, hay trở thành một nghệ sĩ múa rối dây, thậm chí những
em không có điều kiện cũng có thể trở thành một thợ may tài giỏi sau này
Để phát huy tối đa trí tưởng tượng, sáng tạo, khả năng vận dụng thực tiễn vàosản phẩm của học sinh ngoài việc đáp ứng mục tiêu bài học, sáng kiến đã trình bàyđược thực tế của xã hội là toàn Đảng, toàn dân đang kiên cường đấu tranh chống lạidịch bệnh Covid – 19 Khi các nhóm xây dựng câu chuyện và đặc điểm nhân vật,ngoài việc khai thác nội dung truyện cổ tích, truyện trong sách giáo khoa mà các em
đã từng đọc thì sáng kiến định hướng các em tự xây dựng câu chuyện từ thực tế củađịa phương như công tác phòng chống dịch bệnh của đội ngũ y bác sĩ, của lựclượng quân đội, hay những cuộc chiến chống lại dịch bệnh của những người dânkhi bị nhiễm covid-19 Từ những câu chuyện trên giáo dục các em nâng cao ý thức
Trang 6phòng chống dịch bệnh để bảo vệ mình và mọi người xung quanh Hình thành chocác em phẩm chất yêu nước, trách nhiệm với quê hương, đất nước.
+ Những biện pháp thực hiện:
1 Khơi nguồn cảm hứng cảm hứng cho học sinh.
Để khơi nguồn sáng tạo theo sở thích của học sinh, tôi luôn tìm tòi tất cả cácnội dung có liên quan đến chủ đề, đưa hình ảnh, video clip sinh động trên Internet(bao gồm một số trang Web sáng tạo của tác giả nước ngoài để mở rộng kiến thức),khơi gợi cho các em niềm say mê từ các tác phẩm độc đáo được tạo tác từ cácnguyên phế liệu có sẵn trong mỗi gia đình các em Thông qua môn mĩ thuật tôi lồngghép và giới thiệu cho các em một số ngành nghề liên quan đến bộ môn như thiết
kế thời trang, thiết kế đồ họa … nhằm khơi dậy tiềm năng và sự đam mê nghệ thuậttrong con người các em Đối với học sinh lớp 9 các em cũng phần nào ý thức đượcngành nghề để mình theo đuổi đam mê
Ví dụ: Khi bắt đầu vào bài mới, tôi chiếu một tiết mục múa rối dây cho các
em xem để các em hứng thú hơn khi thiết kế trang phục và tạo đặc điểm cho rối:
Đồng thời tôi luôn đặt ra những câu hỏi để tương tác với các em như:
Các em vừa xem tiết mục múa rối gì?
Em có nhận xét gì về đặc điểm và trang phục của rối?
Em có thích thú khi xem biểu diễn rối không?
Theo em thiết kế trang phục rối có mối liên hệ với thiết kế thời trang không?
Trang 7Sau khi quan sát hình ảnh các em sẽ trả lời được: đó là tiết mục múa rối dây,đặc điểm và trang phục sinh động, hấp dẫn, thiết kế trang phục rối và thiết kế thờitrang có mối quan hệ với nhau vì đều là thiết kế ra trang phục là quần áo, phụkiên tiết mục làm cho em rất thích thú
Tiếp đó, tôi chiếu cho các em một số hình ảnh thiết kế thời trang để các emthấy được rằng thiết kế trang phục rối và thiết kế thời trang nó có mối liên hệ vớinhau
Từ đó định hướng cho các em ước mơ trở thành nhà thiết kế thời trang,khuyến khích các em theo đuổi đam mê cần phải kiên trì, nổ lực phấn đấu trong họctập và cuộc sống
Qua sự tương tác đó sẽ tăng cường tính tự học và năng lực sáng tạo của họcsinh, tránh việc chỉ truyền giảng một chiều từ người thầy đến người học sẽ dễ làmhọc sinh rơi vào cảm giác buồn ngủ và chán học nhất là khi các em đang họconline Việc tạo hứng thú cho các em khi vào tiết học không những giúp các em yêuthích môn học mà còn giúp các em biết vận dụng kiến thức để làm bài thực hành tốthơn, kết quả học tập sẽ cao hơn
2 Tìm kiếm các chất liệu tạo đặc điềm và thiết kế trang phục rối dây.
Trong giai đoạn này khi cả nước đang gồng mình chống dịch việc chuẩn bị
đồ dùng học tập đối với môn mĩ thuật là rất khó khăn Vì vậy tôi hướng dẫn các emsưu tầm, tìm kiếm tất cả những đồ vật trong nhà sẵn có như quần áo cũ, bao bì, sợidây dù, kim chỉ, Ngay từ đầu năm học khi chưa thực hiện chỉ thị 16 tôi liệt kê
Trang 8những đồ dùng cần chuẩn bị trong năm học, thông báo đến các em và nhắc nhở họcsinh mua một số dụng cụ cần thiế như keo nến, keo sữa, tìm kiếm các chi tiết trangtrí như cúc, dây, hạt, hay chỉ thêu, túi ni-lông, khẩu trang y tế … Trước khi học bàimới tôi tôi chụp hình những đồ dùng cần thiết và nhắc nhở các em qua nhóm lớpnhư zalo, masange để các em chủ động chuẩn bị những đồ dùng cần thiết Trongtrường hợp các em không thể đi mua đồ dùng các em cũng chuẩn bị được những đồdùng tối thiểu để thực hành bài
3 Hướng dẫn học sinh cách tạo đặc điểm và thiết kế trang phục rối.
Để giúp các em tạo được đặc điểm và thiết kế trang phục rối một cách hiệuquả và hoàn thiện nhất, phù hợp với những vật liệu mà các em đã sưu tầm ngoài
Trang 9việc tạo hứng thú và tìm kiếm các vật liêu ra thì việc hướng dẫn các em tạo đặcđiểm và thiết kế trang phục rối là điều vô cùng quan trọng vì thế tôi yêu cầu các emthực hiện quy trình từng bước như sau:
a Quan sát hình dáng con rối để tạo đặc điểm nhân vật.
Ở tiết 1 của chủ đề các em đã tạo được con rối dây bằng những chất liệu sẵn
có Trong tiết học này các em sẽ tạo đặc điểm và thiết kế trang phục cho rối. Khi
tạo đặc điểm cho rối, điều quan trọng là phải xác định được mình muốn tạo đặcđiểm rối nam hay nữ, trẻ hay già, nhân vật đó có tính cách như thế nào (hiền lành,hung dữ, xảo trá hay hài hước) Để xác định được đặc điểm nhân vật rối các emphải dựa vào tiểu phẩm mà nhóm đã lựa chọn và xây dựng để lột tả được tính cáchcủa nhân vât Đó là lý do các em cần quan sát kĩ con rối để tạo đặc điểm cho phùhợp với nhân vật
Tôi hướng dẫn cho các em xây dựng tiểu phẩm cho nhân vật con rối theo mộttrong những cách sau:
Khai thác nội dung từ truyện cổ tích hay truyện trong sách giáo khoa để tạothành tiểu phẩm và xây dựng đặc điểm nhân vật rối Yêu cầu học sinh quan sáttranh và kể tên những câu chuyện cổ tích em biết? Trong câu chuyện đó có nhữngnhân vật nào? Nhân vật đó có đặc điểm gì?
Sau khi học sinh trả lời tôi nhận xét, chốt lại một số câu chuyện và đặc điểmnhân vật như truyện “Tấm Cám” có các nhân vật Tấm và mẹ con nhà Cám, các
Trang 10nhân vật mặc áo tứ thân, đầu đội mấn Tấm có khuôn mặt hiền lành, phúc hậu, mẹcon nhà Cám thì gian xảo Trong truyện Cô bé quàng khăn đỏ thì có các nhân vật cô
bé nhỏ nhắn, luôn quàng chiếc khăn màu đỏ, có người bà lớn tuổi, đeo kính, cónhân vật Sói hung ác…
Ngoài việc khai thác nội dung từ truyện từ sách tôi định hướng các em sángtạo bằng chính những câu chuyện trong cuộc sống hàng ngày Tôi chiếu cho các emxem hình ảnh các y bác sĩ, quân đội, người dân đang nổ lực chống dịch Covid 19 đểkhơi nguồn ý tưởng cho các em
Khi các em quan sát hình ảnh tôi đặt ra các câu hỏi?
Em hãy nêu nội dung của các bức tranh?
Em có suy nghĩ gì khi nhìn thấy các hình ảnh trên?
Bằng chính hình ảnh này các em sẽ tư duy, sáng tạo để xây dựng những câuchuyện mang tính giáo dục cao, hiểu được sự hy sinh, vất vả của mọi người khitham gia chống dịch bệnh Từ đó các em nâng cao được ý thức phòng chống dịchbệnh, sẽ nhận thức được trách nhiệm của bản thân mình đối với xã hội, đất nước
Trang 11Xây dựng đặc điểm nhân vật theo nội dung tiểu phẩm: thời gian, địa điểmxảy ra câu chuyện; đặc điểm hình dáng, tính cách nhân vật; tuổi, giới tính của nhânvật; trang phục nhân vật Khi xác định được câu chuyện và nhân vật rối, tôi hướngdẫn các em dùng bút lông, màu nước vẽ mắt, mũi, miệng tạo đặc điểm, tính cáchriêng cho từng con rối Nếu trường hợp các em không có màu các em có thể dùngnút áo, hai hạt cườm đen nhỏ khâu làm mắt, sau đó dùng chỉ đen khâu lông mày,mũi, miệng… Lưu ý các em có thể khâu hình miệng cười, miệng mếu, để khuônmặt rối có thêm nét biểu cảm.
Tiếp đó tôi hướng dẫn các em tạo kiểu tóc cho nhân vật rối bằng các chất liệukhác nhau như dùng sợi len, sợi chỉ dùng các sợi dây tháo ra từ bao bì hoặc dùngkéo cắt nhỏ miếng vải cũ thành sợi để làm tóc Tôi hướng dẫn trực tiếp một số ví dụqua màn hình cho các em tham khảo và trình chiếu thêm một số hình ảnh để các em
dễ hình dung khi thực hành