Chuyên đề số 61 hòa bình, hợp tác và phát triển xu hướng chính trên thế giới hiện nay

Chuyên đề số 61 hòa bình, hợp tác và phát triển xu hướng chính trên thế giới hiện nay I khái niệm, phương pháp tiếp cận và những yếu tố tác Động đến sự hình thành xu hướng Hòa bình, hợp tác và phát tr[.]

Chuyên đề số 61

hòa bình, hợp tác và phát triển - xu hướng chính trên thế giới hiện nay

I- khái niệm, phương pháp tiếp cận và những yếu tố tác Động đến sự hình thành xu hướng Hòa bình, hợp tác và phát triển trên thế giới hiện nay

1- Khái niệm và phương pháp tiếp cận xu hướng hòa bình, hợp tác và phát triển hiện nay

a- Khái niệm xu hướng hòa bình, hợp tác và phát triển hiện nay

Xu hướng phát triển xã hội là sản phẩm của những hoạt động hướng đích của con người, thể hiện ý chí và lợi ích của các giai cấp, tầng lớp xã hội, quốc gia - dân tộc và toàn thể loài người trong những giai đoạn lịch sử nhất định

Xu hướng phát triển xã hội thể hiện tập trung ở các quan điểm, đường lối vàchính sách của các đảng phái chính trị, trước hết là các đảng cầm quyền và các nhànước - các chính phủ, các tổ chức và phong trào chính trị - xã hội, được toàn xã hộihay một bộ phận xã hội hưởng ứng và thực hiện trong những thời gian, không giannhất định Các xu thế phát triển xã hội được thực hiện thông qua các trào lưu, các

mô hình chính trị - xã hội, nhất là mô hình tổ chức và hoạt động của nhà nước, hoạtđộng chính sách của các nhà nước, các đảng cầm quyền

Các xu hướng phát triển xã hội trên thế giới được nghiên cứu ở đây là các xuhướng được hình thành từ những những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX đếnnay, đang và sẽ có thể được điều chỉnh, bổ sung để có thể tồn tại và phát triển trongđiều kiện lịch sử mới Mỗi xu hướng phát triển xã hội đều có nguồn gốc, nhữngđặc điểm và bản chất riêng, nhưng chúng đều mang tính ổn định tương đối, ổn địnhtrong sự vận động, biến đổi không ngừng và do sự phát triển của kinh tế, của sảnxuất quy định Trong mỗi xu hướng lại chứa đựng những mâu thuẫn - động lực của

sự vận động, phát triển của nó cho thích ứng với hoàn cảnh lịch sử mới

Xu hướng hòa bình, hợp tác và phát triển là một trong những xu thế vậnđộng và phát triển của thế giới và, hơn nữa, còn là một xu hướng chính, xu hướng

chủ đạo trên thế giới hiện nay Xu hướng vận động và phát triển khách quan nàychứa đựng những nội dung khác nhau là hòa bình, hợp tác và phát triển, nhưngnhững nội dung này có mối quan hệ biện chứng với nhau, làm tiền đề và điều kiệncho nhau phát triển Trong đó, hòa bình được xem là tiền đề, là điều kiện, là môitrường xã hội ổn định cho quá trình hợp tác, liên kết cho phát triển; hợp tác đượcxem là phương thức, phương pháp và biện pháp để xác lập, duy trì hòa bình, tìmkiếm và khai thác các nguồn lực cho phát triển Phát triển là mục tiêu hướng tớicủa hòa hòa bình và hợp tác, phát triển cũng là tiền đề, là điều kiện để xác lập vàduy trì hòa bình và hợp tác Hơn nữa, trong thời đại ngày nay hòa bình, hợp tác vàphát triển đều đòi hỏi một chất lượng mới - hòa bình, hợp tác và phát triển bềnvững, do con người và vì con người

Mỗi thời đại lịch sử đều có những mâu thuẫn chủ yếu của nó và đều cónhiệm vụ cơ bản cần giải quyết và chủ đề của một thời đại được hình thành từnhững mâu thuẫn và nhiệm vụ chủ yếu đó Theo đó, từ nửa sau của thế kỷ XX, cụcdiện thế giới đã có những thay đổi to lớn, hình thành nên xu thế chung có lợi chohòa bình, hợp tác và phát triển Tuy nhiên, cần thấy tính phức tạp, thậm chí là tínhhai mặt của tình hình thế giới Theo đó, một mặt, hòa bình, hợp tác và phát triển làyêu cầu, mối quan tâm của thế giới, là sự thống nhất và đồng thuận trong nhận thức

và hành động của tất cả các dân tộc; mặt khác, việc bảo đảm hòa bình và đạt tớimục tiêu phát triển lại hoàn toàn không dễ dàng trong một thế giới đầy mâu thuẫn,chứa chất nhiều yếu tố bất ổn, biến động khó lường và thách thức gay gắt như hiệnnay

b- Phương pháp tiếp cận nghiên cứu xu hướng hòa bình, hợp tác và phát triển trên thế giới hiện nay

Tiếp cận nghiên cứu xu hướng hòa bình, hợp tác và phát triển trên thế giớihiện nay cần đứng vững trên lập trường của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng HồChí Minh và quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta hiện nay

Điều đó có nghĩa là phải xuất phát từ những sự phát triển mới của lực lượng sảnxuất, trong đó đặc biệt chú trọng đến yếu tố khoa học - công nghệ và tính chất phâncông lao động, để nhìn nhận những ảnh hưởng của nó đối với xu hướng biến đổicủa thời đại hiện nay

Cần xem xét xu hướng hòa bình, hợp tác và phát triển trong quá trình vậnđộng và phát triển không ngừng theo quy luật khách quan, thừa nhận tính kế thừa

và không đảo ngược của xu hướng này Cần nhận thức rõ những biểu hiện, bảnchất và mối liên hệ nội tại của xu hướng hòa bình, hợp tác và phát triển trên thếgiới hiện nay Cần đứng vững trên lập trường và quan điểm của giai cấp côngnhân; dựa chắc trên cơ sở các lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân, nhân dân laođộng và nhân loại tiến bộ khi xem xét, đánh giá xu hướng hòa bình, hợp tác và pháttriển trên thế giới hiện nay Điều đó thể hiện ở việc xem xét, đánh giá một cáchđúng đắn các vấn đề về hòa bình và chiến tranh, hợp tác bình đẳng và bất bìnhđẳng, phát triển và phản phát triển hiện nay

Cần xem xét, đánh giá xu hướng hòa bình, hợp tác và phát triển hiện naytrên quan điểm thực tiễn, lịch sử và cụ thể Xu hướng hòa bình, hợp tác và pháttriển trên thế giới hiện nay, một mặt, một phần đã là hiện thực lịch sử, mặt khác,vẫn còn là ước nguyện của nhân loại tiến bộ Cần nắm vững quan điểm mác - xítkhi xem xét và phân biệt các vấn đề chiến tranh và hòa bình, hợp tác và chia rẽ,phát triển và phản phát triển hiện nay, trong đó, cần đặc biệt chú ý đến tính chấtcủa chiến tranh, hòa bình, hợp tác và phát triển hiện nay Xem xét xu thế hòa bình,hợp tác và phát triển cần đặt trong mối quan hệ biện chứng với những xu thế pháttriển khác của thế giới hiện nay Trong đó, không xem nhẹ hay bỏ qua nguy cơ sửdụng vũ lực trong việc giải quyết các vấn đề cục bộ, đặc biệt là trong quan hệ giữacác nước lớn và nước nhỏ Nguy cơ chiến tranh thế giới đã được ngăn chặn và đẩy

lùi, nhưng những thế lực phản động vẫn mưu toan gây ra những cuộc chiến tranhquy mô lớn, tốc độ nhanh với những phương tiện chiến tranh cực kỳ hiện đại

2- Những yếu tố tác động đến sự hình thành xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển trên thế giới hiện nay

a- Sự phát triển của khoa học - công nghệ và kinh tế hiện đại

Sự phát triển của khoa học - công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin với

sự hình thành mạng thông tin điện tử toàn cầu, v.v đang tạo ra những điều kiệnthuận lợi cho sự hình thành xu hướng hòa bình, hợp tác và phát triển hiện nay Dosức mạnh của khoa học - công nghệ hiện đại, sự cạnh tranh giữa các nước đã vàđang chuyển từ lĩnh vực quân sự sang lĩnh vực khoa học và công nghệ Trong côngnghệ cao, bao gồm cả công nghệ phòng thủ, công nghệ hàng không và vũ trụ, côngnghệ năng lượng - nhất là năng lượng hạt nhân, các phương tiện thông tin, viễnthông đa chức năng Nhiều phát minh khoa học có tính lưỡng dụng cao, ưu tiêncho lĩnh vực kinh tế nhưng khi cần sẽ nhanh chóng chuyển sang lĩnh vực quân sự

Khoa học - công nghệ hiện đại ngày càng trở thành lực lượng sản xuất trựctiếp; trí tuệ hóa lao động ngày càng trở nên phổ biến, v.v đang làm tăng nhu cầu

và khả năng duy trì hòa bình, tăng cường hợp tác và thúc đẩy phát triển ở các cấp

độ cá nhân, xã hội, quốc gia và quốc tế Trình độ phát triển mới của khoa học công nghệ ở những mức độ nhất định đang đòi hỏi và cho phép hình thành và chấpnhận rộng rãi nhiều chuẩn mực là cơ sở của hòa bình và toàn vẹn lãnh thổ; không

-sử dụng vũ khí hủy diệt hàng loạt; trợ giúp quốc tế đối với người tị nạn; xóa bỏ cácchế độ cai trị thuộc địa và phân biệt chủng tộc; thực hiện bình đẳng giới và cácquyền công dân, quyền con người

Sự phát triển của khoa học - công nghệ và lực lượng sản xuất hiện đại dẫnđến những biến đổi mạnh mẽ tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội buộc các quốcgia và cả cộng đồng quốc tế phải có những thay đổi trong các lĩnh vực quản lý kinh

tế và xã hội Trong điều kiện khoa học - công nghệ hiện đại, một phương thức quản

lý mới của nhà nước đang hình thành là chính phủ điện tử Theo đó, chính phủ điện

tử sẽ tạo điều kiện cho việc quản lý và duy trì trật tự - an toàn xã hội có hiệu quảhơn Khoa học - công nghệ hiện đại, nhất là công nghệ thông tin, làm cho các quốcgia - dân tộc ngày càng có điều kiện tham gia vào quá trình giao lưu, hội nhập quốc

tế, nhất là hội nhập kinh tế quốc tế Sự phát triển của khoa học - công nghệ và kinh

tế hiện đại thúc đẩy tiến trình dân chủ hóa xã hội, dân chủ hóa chính trị, cải cáchthể chế nhà nước và pháp luật

Sự phát triển của bản thân khoa học - công nghệ hiện đại cũng đang đứngtrước xu hướng quốc tế hóa với những hình thức khác nhau, như khai thác quốc tếđối với năng lực công nghệ quốc gia; hợp tác nghiên cứu và triển khai nhiềuchương trình nghiên cứu công nghệ cao giữa các nước; trao đổi, hợp tác giữa cácchính phủ, các tổ chức phi chính phủ trong đầu tư, chia sẻ chi phí, rủi ro trongnghiên cứu và phát triển; hợp tác nghiên cứu chính thức và phi chính thức giữa các

cơ quan khoa học và các nhà khoa học các nước

Đồng thời, sự phát triển của khoa học - công nghệ hiện đại cũng tạo ranhững nguy cơ cho việc sản xuất và lưu hành những loại vũ khí tối tân có sức hủydiệt cực kỳ lớn, làm cho sự sống của con người, của trái đất trở nên mong manhhơn bao giờ hết Thế giới giàu có và hiện đại như vậy nhưng có thể bị hủy diệt, nếuthiếu những cơ chế bảo đảm hòa bình và an ninh

b- Sự phát triển của kinh tế hiện đại

Trên thế giới hiện nay, kinh tế thị trường đã trở nên phổ biến, gia tăng nhu cầu

về cung ứng vốn, công nghệ và lao động; gia tăng nhu cầu mở rộng thị trường và tìmkiếm lợi nhuận; gia tăng nhu cầu về ổn định, hợp tác và cạnh tranh Với kinh tế thịtrường đã trở nên phổ biến như là biểu hiện của văn minh nhân loại, thì hướng chủyếu của thế giới là tranh đua kinh tế trên tinh thần hợp tác và xây dựng hơn là đốiđầu, xâm lược và thôn tính Giờ đây, chiến trường chuyển thành thương trường vàthương trường mới là "chiến trường"

Nền kinh tế tri thức đang hình thành với những đặc điểm chủ yếu như: thôngtin, tri thức trở thành nguồn lực hàng đầu của lực lượng sản xuất; sử dụng và quảng

bá tri thức ngày càng trở nên phổ biến; cơ cấu kinh tế thay đổi theo hướng gia tăngcác ngành dịch vụ; hình thành phân công lao động toàn cầu với cấu trúc mạng; tốc

độ phát triển nhanh, hiệu quả kinh tế lớn; phát triển, khai thác nguồn lực con ngườitrở nên chủ yếu; kinh tế tri thức làm tăng nhu cầu khả năng về hòa bình, hợp tác vàphát triển

Toàn cầu hóa kinh tế làm gia tăng số lượng, quy mô và vai trò của các công

ty xuyên quốc gia; thúc đẩy tiến bộ khoa học và chuyển giao công nghệ; đẩy mạnh

tự do hóa thương mại; đẩy mạnh chu chuyển vốn đầu tư; chuyển dịch cơ cấu kinh

tế, chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế (ở những nước chuyển đổi cơ chế kinh tế);

mở rộng thị trường; cải cách hệ thống tài chính, ngân hàng; nâng cao hiệu quả vànăng lực cạnh tranh của các quốc gia; thúc đẩy giao lưu và hội nhập kinh tế quốc

tế, phối hợp ngăn ngừa và giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của các cuộc suy thoáikinh tế, khủng hoảng tài chính, tiền tệ, nạn độc quyền, gian lận thương mại, v.v

Toàn cầu hóa kinh tế - một xu thế khách quan, phổ biến và không thể đảongược - đang tác động và lôi cuốn tất cả các nước tham gia với cả thời cơ và tháchthức, cả mặt tích cực và tiêu cực, vừa hợp tác vừa đấu tranh Toàn cầu hóa kinh tếthúc đẩy xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển; làm tăng sự phụ thuộc lẫn nhaugiữa các quốc gia, dân tộc Toàn cầu hóa thúc đẩy xu thế vừa hợp tác sâu rộng vừađấu tranh quyết liệt giữa các quốc gia - dân tộc

Có thể nói, sự phát triển của kinh tế và khoa học - công nghệ hiện đại làmcho hội nhập quốc tế trở thành một hệ giải pháp lựa chọn để tồn tại và phát triểntrong thế giới toàn cầu mà không một nhà nước, một chính phủ, một chính đảngcầm quyền nào không tính tới Trong thế giới ngày nay không thể phát triển trongthế cô lập, khép kín, ốc đảo và đơn tuyến được nữa Nhìn toàn cục thế giới, có thểthấy tất cả các nước với những ý thức hệ khác nhau, những chế độ chính trị - xã

hội khác nhau, những trình độ phát triển khác nhau, nhưng đều đang tồn tại trongmột thế giới toàn cầu, đều đang phải đối mặt với những tình huống phát triển củachính mình trong tính chế ước lịch sử của thời đại cách mạng khoa học - công nghệhiện đại, xã hội thông tin và kinh tế tri thức, v.v Sự tăng lên rõ rệt những lợi íchcủa các nước làm cho thế giới ngày càng liên hệ chặt chẽ và phụ thuộc lẫn nhauhơn

c- Sự phát triển của chính trị hiện đại:

Nhìn toàn cục đời sống chính trị thế giới, có thể thấy những mâu thuẫn vànghịch lý trong sự phát triển của thế giới ngày nay

Sự kết thúc của Chiến tranh lạnh và sự thay đổi về địa chính trị và địa kinh

tế đang chuyển đời sống chính trị - xã hội quốc tế từ trạng thái đối đầu sang trạngthái vừa hợp tác vừa đấu tranh trong quan hệ giữa các hệ thống chính trị - xã hộikhác nhau Mặc dù vẫn còn những cuộc chiến tranh cục bộ, những cuộc xung độtnhất định, nhưng nguy cơ của một cuộc chiến tranh thế giới mới cơ bản đã đượcngăn chặn Sự tan rã của Liên xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu cuốinhững năm 1980 - đầu 1990, sự mất cân bằng trong tương quan lực lượng và nguy

cơ hình thành trật tự thế giới đơn cực với vai trò chi phối của Mỹ, những mặt tráicủa toàn cầu hóa và lợi ích ích kỷ của các tập đoàn tư bản xuyên và siêu quốc gia,v.v là những tác nhân chủ yếu gây nên tình hình bất ổn trên thế giới

Từ những thập kỷ cuối của thế kỷ XX trở lại đây, chủ nghĩa tư bản đãchuyển từ hình thái cổ điển ở các thế kỷ trước sang hình thái hiện đại Với sứcmạnh của kinh tế và khoa học - công nghệ hiện đại, chủ nghĩa tư bản có khả năng

cơ động, linh hoạt, tự điều chỉnh và tránh được phần lớn những mâu thuẫn, nhữngxung đột để tiếp tục tồn tại và phát triển Tuy nhiên, chủ nghĩa tư bản hiện đại, xéttheo xu thế và triển vọng, lại không phải là sự lựa chọn theo hướng tiến bộ của lịch

sử

Chủ nghĩa xã hội hiện thực - một thực tiễn lịch sử sinh động - trong quátrình phát triển và trưởng thành đã từng lâm vào những cuộc khủng hoảng, nhữngthoái trào, nhưng giá trị và ý nghĩa của CNXH vẫn là mục tiêu hướng tới của lịch

sử nhân loại Dù còn phải trải qua nhiều khó khăn, thử thách, nhưng chủ nghĩa xãhội vẫn tiếp tục khuynh hướng phát triển của nó Chủ nghĩa xã hội hiện đại và pháttriển đang hình thành trong thế giới đương đại

Đồng thời, trong đời sống chính trị thế giới hiện nay còn tồn tại chủ nghĩa xãhội dân chủ Về thực chất, chủ nghĩa xã hội dân chủ là sự biện minh cho chủ nghĩa

tư bản, nhưng những tìm tòi nhằm hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của chủnghĩa tư bản là không thể phủ nhận và bản thân nó cũng đang có những điều chỉnhcho phù hợp với hoàn cảnh lịch sử mới Sự cùng tồn tại của các xu hướng chính trịtrên cho thấy tính đa dạng của đời sống chính trị thế giới và, do vậy, sự tiếp xúc,giao lưu và đối thoại giữa các xu hướng này là một yêu cầu khách quan Cuộc đấutranh để phủ nhận chủ nghĩa tư bản và khẳng định chủ nghĩa xã hội sẽ còn rất lâudài, đòi hỏi sự đoàn kết, hợp tác của các lực lượng dân chủ và tiến bộ trên thế giới

Dân chủ hóa mọi mặt đời sống xã hội dang diễn ra trên quy mô toàn cầu,làm gia tăng nhu cầu tìm kiếm, lựa chọn và thử nghiệm các mô hình phát triển mới.Những thể chế chính trị và xã hội quan liêu, tham nhũng, lạc hậu và kém cỏi hiệnnay ngày càng trở thành nguyên nhân của những bùng nổ chính trị và xã hội, cảntrở sự phát triển xã hội Sự tăng lên những nhu cầu tự do cá nhân trong đời sống xãhội đòi hỏi phải xây dựng và hoàn thiện xã hội công dân và nhà nước pháp quyền.Đồng thời, các loại hình tổ chức của xã hội công dân, tổ chức phi chính phủ và vaitrò của chúng trong mọi mặt của đời sống xã hội cũng ngày càng tăng lên

d- Sự phát triển của xã hội và văn hóa hiện đại

Cho đến nay nhu cầu phối hợp giữa các nước trong việc giải quyết các vấn

đề xã hội trên quy mô toàn cầu như gia tăng dân số, phân cực giàu - nghèo, nghèođói, bệnh dịch, tệ nạn xã hội, ô nhiễm môi trường, môi sinh, biến đổi khí hậu và

cạn kiệt tài nguyên, v.v ngày càng lớn Trong đó, môi trường sinh thái trên quy môtoàn cầu do hậu quả của việc khai thác và sử dụng vô hạn độ các nguồn tài nguyên

vì mục tiêu phát triển kinh tế đơn thuần đã bị tàn phá nghiêm trọng, đe doạ sự sốngcòn của toàn thể loài người Môi trường không còn là vấn đề tự nhiên mà đã trởthành vấn đề xã hội và chính trị toàn cầu

Sự phát triển ý thức dân tộc, chủ quyền quốc gia đang thúc đẩy những nỗ lực

để chấn hưng và phát triển dân tộc về mọi mặt, đồng thời cũng tiềm tàng nhữngnguy cơ của chủ nghĩa dân tộc cực đoan, vị kỷ, dẫn tới xung đột dân tộc, sắc tộc vàtôn giáo Liên kết dân tộc, liên kết khu vực đan xen với những phân ly, tách biệt vàxung đột Hòa hợp xã hội đi liền với mất ổn định, mâu thuẫn và xung đột xã hội.Tính đa dạng và phức tạp trong các mối quan hệ dân tộc, sắc tộc ngày càng tănglên Sự xuất hiện và gia tăng của chủ nghĩa khủng bố và chống khủng bố quốc tế

có nguy cơ đe dọa sự ổn định xã hội và gây nên những tổn thất cực kỳ to lớn vềngười và của, làm tổn hại những nguồn lực quan trọng và cần thiết cho phát triển

Hình thành quá trình tiếp biến văn hóa thông qua việc mở rộng những tiếpxúc, giao lưu và đối thoại giữa các nền văn hóa, các nền văn minh khác nhau trongthế giới toàn cầu có tác dụng thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau, ngăn chặn và hạn chếnhững cách biệt, kỳ thị và thúc đẩy hợp tác và phát triển Sự phát triển của kinh tếgắn liền với tiến bộ khoa học - công nghệ hiện đại, xét đến cùng, là nhân tố quyếtđịnh chiều hướng vận động của lịch sử, nhưng sự phát triển kinh tế ngày nay lạichịu ảnh hưởng ngày càng lớn từ các nhân tố chính trị, xã hội và văn hóa

II- Hòa bình, hợp tác là phương thức tồn tại và phát triển của các nước hiện nay 1- Hòa bình - điều kiện tiên quyết của hợp tác và phát triển của các nước hiện nay

a- Hòa hoãn, cùng tồn tại hòa bình - xu thế chung của thế giới hiện nay

Lịch sử loài người trong thế kỷ XX đã chứng kiến nhiều cuộc chiến tranhkhốc liệt làm hàng chục triệu người chết, hàng trăm triệu người bị thương và chịu

các di chứng từ chiến tranh, thiệt hại vật chất hàng ngàn tỷ USD Theo Tạp chíQuân sự nước ngoài (Nga), tháng 7 năm 2002, Chiến tranh thế giới lần thứ nhất(1914 - 1918) tiêu tốn 4.500 tỷ USD, Chiến tranh thế giới lần thứ hai (1939 - 1945)tiêu tốn 13.000 tỷ USD Gần đây, cuộc chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất (1990 -1991) tiêu tốn 102 tỷ USD Đó là chưa kể những chi phí mà các bên tham chiến vàcộng đồng quốc tế phải tiêu tốn cho việc khắc phục những hậu quả chiến tranh

Vào thập kỷ cuối cùng của thế kỷ XX, chính biến xảy ra ở Liên xô và Đông

Âu đã chấm dứt sự tồn tại của thế giới hai cực, đối đầu và chiến tranh lạnh vớicuộc chạy đua vũ trang nguy hiểm, tốn kém và kéo dài nhất trong lịch sử nhân loại.Nguy cơ chiến tranh thế giới, chiến tranh hạt nhân được ngăn chặn và đẩy lùi mộtbước cơ bản Tình hình an ninh và hòa bình thế giới hiện nay cho thấy các cuộcchiến tranh hiện nay thường có quy mô nhỏ, xung đột với cường độ trung bình vàthấp, chiến đấu với đội quân tinh nhuệ, vũ khí hiện đại, nhỏ nhẹ, gây thiệt hại lớn.Nhận thức của cộng đồng quốc tế về ảnh hưởng tiêu cực của chiến tranh và xungđột quốc tế đối với quá trình phát triển xã hội đã tăng lên đáng kể

Mỹ tham vọng ở vị trí và vai trò tuyệt đối của mình để mặc sức chi phối cácnước trong thế giới một cực, hy vọng có thể đem sức mạnh siêu cường của mình ápđặt các giá trị Mỹ ở khắp mọi nơi trên thế giới Nhưng tham vọng của Mỹ về hìnhthành trật tự thế giới một cực đang mâu thuẫn và có vấn đề Sức mạnh của Mỹkhông phải là vô hạn, nền kinh tế Mỹ cũng không tránh khỏi suy thoái và khủnghoảng nghiêm trọng Nội bộ nước Mỹ cũng chứa đựng nhiều mâu thuẫn, nhiều yếu

tố bất ổn định, nhất là sau sự kiện khủng bố quốc tế ngày 11 tháng 9 năm 2001,làm gần 3000 người thiệt mạng và thiệt hại hàng chục tỷ USD

Hình thành trật tự thế giới đa cực, đa trung tâm trở thành nguyện vọngchung của các nước nhằm duy trì và củng cố hòa bình thế giới Thực tế trên thếgiới không diễn ra theo kịch bản của Mỹ Trật tự một cực với sự thao túng của Mỹchưa kịp hình thành thì đời sống chính trị quốc tế đầy biến động đã chuyển sang

mô hình đa cực, đa trung tâm Các đồng minh của Mỹ ở mức độ khác nhau, nhữngcách thức khác nhau đều mong muốn thoát ra khỏi ảnh hưởng lệ thuộc của Mỹ.Mặc dù vậy, chiến lược và chính sách của các nước lớn có sức chi phối mạnh mẽtới các nước khác nằm trong vòng ảnh hưởng đối với khu vực và thế giới

Bảo vệ hòa bình và an ninh, chống chiến tranh, chống khủng bố là nhiệm vụchung của tất cả các dân tộc, là tiếng nói của lương tri và công lý Đàm phán vàthương lượng hòa bình là phương thức chủ yếu giải quyết các xung đột, tranh chấpquốc gia và quốc tế hiện nay Xu thế thế giới xét về tổng thể là đi vào hòa hoãn, làcùng tồn tại hòa bình Ngày càng có nhiều nước muốn ngồi lại đàm phán, hiệpthương để tìm cách giải quyết các mâu thuẫn, các bất đồng Hình thành ngày càngnhiều lực lượng trung gian hòa giải, các chuyến công du thương thuyết của các sứgiả hòa bình, các đại sứ thiện chí Những nhân tố cho hòa bình ngày càng vượt trộinhân tố chiến tranh

b- Hòa bình - điều kiện cho ổn định, hợp tác và phát triển của các quốc gia

Hơn bao giờ hết, hòa bình là mục tiêu số một, mục tiêu hàng đầu trong sốcác mục tiêu đấu tranh của loài người tiến bộ, là khát vọng của các dân tộc, nhất làcác dân tộc đã và đang chịu đựng nhiều tổn thất nặng nề của chiến tranh ác liệt vàkéo dài Hòa bình đối lập với chiến tranh, dù là chiến tranh lớn hay nhỏ, khu vựchay thế giới

Chỉ có trong điều kiện của hòa bình mới có cơ hội cho hợp tác và phát triểntrong công bằng, bình đẳng Hòa bình là nhu cầu chung của các dân tộc, là điềukiện cho sự giao lưu và hợp tác, cho ổn định và phát triển của các quốc gia - dântộc Tranh thủ cơ hội hòa bình phục vụ phát triển kinh tế, xã hội là nhiệm vụ hàngđầu của tất cả các nước, dù ở trình độ phát triển nào

2- Hợp tác - phương thức đạt tới hòa bình và phát triển của các nước hiện nay