Tài Liệu Sáng Kiến Kinh Nghiệm Tiểu Học Một Số Phương Pháp Giúp Học Sinh Tiểu Học Ghi Nhớ Từ Vựng.pdf

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ BẮC GIANG TRƯỜNG TIỂU HỌC VÕ THỊ SÁU BIỆN PHÁP Một số phương pháp giúp học sinh tiểu học ghi nhớ từ vựng và vận dụng từ vựng vào giải quyết các tình huống giao tiếp[.]

BIỆN PHÁP Một số phương pháp giúp học sinh tiểu học ghi nhớ

từ vựng và vận dụng từ vựng vào giải quyết các tình

huống giao tiếp tiếng Anh

Họ và tên: Nguyễn Thị Hạnh

Đơn vị: Trường Tiểu học Võ Thị Sáu, thành phố Bắc

Giang, tỉnh Bắc Giang

TP Bắc Giang, tháng 10 năm 2022

MỤC LỤC Trang

II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

3.3 Khuyến khích học sinh sử dụng từ vựng đã học nói về các chủ điểm quen thuộc

10

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn biện pháp

Khi nhắc đến tiếng Anh, người ta nghĩ ngay đó là ngôn ngữ toàn cầu: là ngôn ngữ chính thức của hơn 53 quốc gia và các vùng lãnh thổ Chúng ta đang sống trong thế kỷ XXI, thế kỷ của nền văn minh hiện đại, thế kỷ của khoa học công nghệ thông tin và chuyển đổi số toàn cầu Đất nước ta đang trong thời kỳ phát triển lấy nền kinh tế tri thức làm nền tảng cho sự phát triển

và coi giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu Để xây dựng, phát triển và bảo

vệ đất nước theo kịp các nước phát triển trên thế giới đòi hỏi chúng ta phải kịp thời nắm bắt được các thành tựu tiên tiến nhất nhằm đưa đất nước ta trở thành một nước văn minh giàu mạnh Trước thực tế đó đòi hỏi phải có những đổi mới trong hệ thống giáo dục mà Mục 2, điều 4 trong Luật giáo dục của

nước ta đã nêu rõ “Phương pháp giáo dục các bậc học phải phát huy tính tích

cực, tự giác, chủ động, tư duy, sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” Bởi vậy hệ thống các môn học

trong nhà trường hiện nay là hướng tới những vấn đề cốt lõi thiết thực đó Bộ môn tiếng Anh là một trong những chìa khóa mở ra kho tàng tri thức nhân loại Nó là công cụ hướng đạo đưa chúng ta tới với thế giới, bắt tay với bạn bè năm châu, tiếp thu và lĩnh hội những tinh hoa của nhân loại

Với tinh thần đổi mới phương pháp dạy học qua quá trình đổi mới thay sách giáo khoa những năm gần đây, phần lớn giáo viên đã tìm tòi học hỏi và vận dụng phong phú các phương pháp vào quá trình truyền thụ kiến thức cho học sinh Song còn ảnh hưởng của phương pháp truyền thống một phần, mặt khác là chưa quen và đang trên đà đổi mới nên còn không ít giáo viên chưa thể hiện vai trò tổ chức, hướng dẫn của mình, chưa phát huy được vai trò chủ động sáng tạo, tích cực hoạt động của học sinh Trải qua 23 năm giảng dạy tiếng Anh trong đó ở THCS 16 năm, ở bậc tiểu học 7 năm tôi nhận thấy khả năng ghi nhớ từ vựng tiếng Anh của học sinh còn nhiều hạn chế Vậy làm thế nào để giúp các em cảm thấy thoải mái hơn, thích thú hơn, ghi nhớ từ nhanh

hơn, lâu hơn và có thể sử dụng vốn từ đã học được để giao tiếp, vận dụng làm bài tập Tôi xin đưa ra một số phương pháp giúp học sinh tiểu học ghi nhớ từ vựng và vận dụng từ vựng đã học vào giải quyết các tình huống giao tiếp tiếng Anh mà tôi đã tích lũy được trong quá trình học tập và giảng dạy Biện pháp mang tên“Một số phương pháp giúp học sinh tiểu học ghi nhớ từ vựng

và vận dụng từ vựng đã học vào giải quyết các tình huống giao tiếp tiếng Anh’

2 Mục đích nghiên cứu

- Tạo sự hứng thú của học sinh đối với môn học

- Nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn tiếng Anh

- Giúp học sinh có kĩ năng ghi nhớ từ vựng tiếng Anh một các khoa học

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Vai trò của các biện pháp dạy từ vựng trong quá trình dạy và học tiếng Anh

- Các biện pháp giới thiệu và kiểm tra từ vựng

- Kết quả của việc sử dụng các biện pháp

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Chương trình sách tiếng Anh học sinh

- Áp dụng cho học sinh học môn tiếng Anh ở trường tiểu học

- Các từ vựng, mẫu câu tiếng Anh trong SGK tiểu học

5 Phương pháp nghiên cứu

- Xác định những khó khăn của học sinh gặp phải khi học từ vựng

- Đưa ra biện pháp và thủ thuật dạy từ vựng giúp học sinh hoàn thành bài

học một cách tốt nhất

II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 Cơ sở lý luận

Với mục tiêu giáo dục phổ thông là “Giúp học sinh phát triển toàn diện

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây

dựng và bảo vệ tổ quốc” Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05/05/2006 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cũng đã nêu: “Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện từng lớp học, bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tế, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh” Một trong những yếu tố cơ bản tác động trực tiếp đến kết quả học tập của học sinh là phương pháp dạy học Việc đổi mới, cải tiến phương pháp dạy học môn tiếng Anh ở trường tiểu học là một công việc vô cùng quan trọng đối với mỗi giáo viên Tổ chức cho học sinh hoạt động nâng cao kỹ năng giao tiếp là hình thức dạy học tiên tiến, hiện đại, phù hợp với mục tiêu phát triển và đặc điểm của giáo dục nước ta Thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo nguyên tắc lấy học sinh làm trung tâm, học tập mang tính tương tác và phù hợp với từng cá nhân học sinh

Chuyển việc truyền thụ của giáo viên thành việc hướng dẫn học sinh tự học Học sinh được học trong môi trường học tập thân thiện, thoải mái, không

bị gò bó, luôn được gần gũi với bạn bè, với thầy cô, được sự giúp đỡ của bạn học trong lớp, trong nhóm và thầy cô, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi các

em, khuyến khích học sinh giao tiếp với nhau và như vậy sẽ giúp cho những học sinh nhút nhát, thiếu tự tin có nhiều cơ hội hòa nhập với lớp học Thêm vào đó, tổ chức hoạt động nâng cao kỹ năng giao tiếp cho học sinh còn tạo ra môi trường hoạt động mang bầu không khí thân mật, cởi mở, sẵn sàng giúp

đỡ, chia sẻ trên cơ sở cố gắng hết sức và trách nhiệm cao của mỗi cá nhân mỗi khi được tham gia tích cực vào hoạt động học tập

toàn cầu của thế kỉ XXI Để có thể giao tiếp được các em cần có vốn từ vựng nhất định Như chúng ta đã biết trong bất kỳ một ngôn ngữ nào, từ vựng cũng đóng vai trò hết sức quan trọng, ví như chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa của các ngôn ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng Chúng ta không thể hiểu ngôn ngữ của người khác nếu không nắm được từ vựng mà họ sử dụng, mà họ đang nói Nhưng chúng ta không phải chỉ hiểu những từ đơn lẻ, độc lập với nhau mà còn phải nắm vững được ngôn ngữ thông qua các ngữ cảnh, chủ điểm Như vậy việc học từ vựng và rèn luyện kĩ năng sử dụng từ vựng là yếu tố hàng đầu trong việc truyền thụ và tiếp thu một ngôn ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng Tuy nhiên việc giảng dạy và học tập từ vựng ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố nói chung và trường tôi hiện đang công tác nói riêng cũng gặp một số khó khăn Trong quá trình giảng dạy của bản thân, tôi nhận thấy rằng: Học sinh tiểu học là đối tượng nhanh nhớ và cũng nhanh quên Đa phần các em không thể ghi nhớ được các từ vựng đã học, đọc được

từ nhưng không nhớ cách viết từ Hoặc là học thuộc một cách đối phó chưa có phương pháp ghi nhớ từ vựng một cách hiệu quả Vào đầu năm học được một vài tuần tôi tiến hành khảo sát bằng cách cho học sinh làm bài kiểm tra với hình thức như nhìn tranh để viết từ, nối từ tranh như sau:

Unit 1: Nice to see you again (Look and match)

1 night

2 morning

3 afternoon

4 everning

Unit 2: I’m from Japan (Look and write)

Từ kết quả khảo sát trên tôi cũng đã có nhiều băn khoăn, suy nghĩ và tôi quyết định đưa ra một số biện pháp làm thế nào để học sinh, mà chủ thể chính

ở đây là học sinh tiểu học, nhớ từ vựng một cách tốt hơn Biện pháp có tên

“Một số phương pháp giúp học sinh tiểu học ghi nhớ từ vựng và vận dụng từ

vựng đã học vào giải quyết các tình huống giao tiếp tiếng Anh’ Tuy nhiên tôi

thấy được một số thuận lợi và khó khăn như sau:

- Giáo viên: Nhiệt tình trong giảng dạy, luôn có ý thức tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn Tuy nhiên còn lung túng trong khi

áp dụng các phương pháp mới

- Học sinh: Đa số các em đều yêu thích môn học, tích cực tham gia vào các hoạt động học tập trên lớp cũng như ở nhà Tuy nhiên phần lớn các em tìm được phương pháp học hiệu quả Một số học sinh ngại học từ vựng, không tìm thấy hứng thú với việc ghi nhớ từ

- Phụ huynh: Đa phần nhận thức được tầm quan trọng của việc học tiếng Anh, đã tạo các điều kiện tốt nhất cho việc học của con em mình Một số phụ huynh đều không biết tiếng Anh nên việc kiểm tra, hướng dẫn các em học ở nhà gặp nhiều khó khăn

- Nhà trường: Được sự quan tâm đặc biệt của Ban lãnh đạo nhà trường, luôn tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên tiếng Anh hoàn thành nhiệm vụ Tuy nhiên còn gặp khó khăn trong việc chỉ đạo về chuyên môn về tiếng Anh

- Địa phương: Luôn luôn quan tâm đến việc giảng dạy và học tập môn tiếng Anh tại nhà trường, đầu tư xây dựng phòng học, trang bị các thiết bị cần thiết phục vụ tốt cho việc dạy và học ngoại ngữ trong nhà trường Trên địa bàn thành phố cũng có nhiều trung tâm ngoại ngữ có yếu tố người nước ngoài để giúp các

em có môi trường giao tiếp, thực hành ngoại ngữ một cách hiệu quả tuy nhiên cũng chỉ có một số học sinh tham gia được Khi thấy được thuận lợi và khó khăn trên vì vậy tôi quyết định áp dụng một số phương pháp giúp các em ghi nhớ từ vựng như sau:

3 Các biện pháp

3.1 Khuyến khích các em học sinh tự làm từ điển tiếng anh bằng hình ảnh ở nhà

Muốn nói tốt tiếng Anh các em học sinh phải thuộc nhiều từ vựng Để việc học từ vựng không còn nhàm chán tôi khuyến khích học sinh làm quyển

từ điển hình ảnh Từ điển trên thị trường rất nhiều nhưng tôi muốn động viên

các em tự làm để nhớ từ vựng tốt hơn Từ đó tăng thêm niềm yêu thích đối với môn học Hình ảnh trong quyển từ điển có thể là hình ảnh do các em vẽ hoặc hình ảnh sưu tầm trên báo, tạp chí… để học sinh củng cố và nhớ lâu hơn những từ được học hay sưu tầm Yêu cầu học sinh sắp xếp và viết theo chủ đề (chủ đề con vật, màu sắc, môn học, các loại quả….) Các em rất thích thú với việc sưu tầm hình ảnh và dán hoặc vẽ hình ảnh vào quyển từ điển của mình Cuối tháng tôi yêu cầu các em mang lên lớp chia sẻ với cả lớp Quyển

từ điển nào được nhiều bạn yêu thích nhất sẽ nhận được phần thưởng

Ví dụ minh họa:

Khi học Unit 5: Can you swim? (SGK lớp 4)

Hình ảnh các em đã vẽ về các hoạt động như sau:

Unit 13: Would you like some milk? – Lesson 1 – Part 2: Point and say Hình ảnh vẽ về đồ ăn và đồ uống: (SGK lớp 4)

Hình ảnh cắt dán theo chủ điểm:

3.2 Giáo viên hướng dẫn cho học sinh kỹ năng ghi nhớ từ bằng bản đồ mind map

Sơ đồ tư duy thể hiện thông tin một cách trực quan Chúng có một số

yếu tố kích hoạt trí nhớ mạnh mẽ như hình ảnh, màu sắc, hình dạng và liên kết giúp bộ não của chúng ta xử lý và ghi nhớ một lượng lớn thông tin Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng sơ đồ tư duy có thể cải thiện trí nhớ từ 10 – 15%, thậm chí còn tăng cao hơn và ước tính cải thiện lên tới 32% vì vậy tôi

đã áp dụng phương pháp này trong việc ghi nhớ từ vựng cho học sinh:

Ví dụ: Khi học sinh học Unit 3: What day is it today? (Tiếng Anh 4) Chủ đề về các ngày trong tuần, tôi hướng dẫn các em làm bản đồ mind map

để các em có theo treo vào góc học tập và bạn nào làm tốt sẽ được trưng bày sản phẩm của mình trong lớp Đây là mind map của học sinh về chủ đề ngày trong tuần:

Ví dụ: Unit 4: What is the date today? (Tiếng Anh 4)

Các em làm sơ đồ tư duy về các tháng trong năm

Ví dụ: Unit 17: How much is the T-shirrt? (Tiếng Anh 4)

Các em làm sơ đồ tư duy về trang phục

3 .3 Khuyến khích học sinh sử dụng từ vựng đã học nói về các chủ đề quen thuộc

- Học sinh sẽ ghi nhớ được từ đã học, khi được sử dụng thường xuyên

và dùng vào những ngữ cảnh cụ thể

- Phát triển các kỹ năng nói, thuyết trình cho học sinh, rèn sự tự tin, mạnh dạn cho các em

Cách thực hiện: Khi học sinh học hết một chủ điểm từ vựng nào đó

giáo viên khuyến khích học sinh sử dụng từ vựng trong chủ đề, kết hợp với các mẫu câu đã học để thuyết trình về chủ đề đó Khuyến khích các em quay lại video gửi cho cô

+ Giáo viên làm mẫu

+ Cho học sinh xem video của các bạn làm tốt

+ Khuyến khích học sinh quay lại video mình nói

Ví dụ: Như khi học sinh học đến Unit 8: What subjects do you have today?

Học sinh luyện nói theo chủ điểm về các môn học

3.4 Sử dụng games trong việc ôn tập từ vựng

+ Có rất nhiều trò chơi giúp học sinh ghi nhớ từ vựng như “slap the

board”, “ What and Where” , tôi thường hay sử dụng trò “ who is faster”

- Mục đích của trò chơi là kiểm tra và giúp cho học sinh ôn lại từ và ghi

nhớ các từ đã học

- Giáo viên chia lớp làm thành các đội chơi (2-3 đội)

- Giáo viên đưa ra 1 chủ đề từ vựng đã học, yêu cầu các thành viên trong

đội phải viết lại các từ đã học trong chủ đề đó

- Giáo viên sử dụng đồng hồ đếm ngược Đội nào kết thúc nhanh hơn và

viết được nhiều từ chính xác sẽ dành chiến thắng

Ví dụ: Unit 2: What nationality are you? (SGK lớp 4)

Giáo viên chia lớp thành 2 đội, mỗi đội có 1 phút để viết các từ về chủ đề

“countries and nationalities” Đội nào viết được nhiều từ nhất sẽ dành chiến thắng

Hình ảnh học sinh viết về countries and nationalites

Ví dụ: Khi cho học sinh ôn tập về các từ chỉ phương tiện

Giáo viên gọi 2 học sinh lên bảng và đứng quay lưng vào nhau Giáo viên phát cho mỗi bạn một bức tranh hoặc một thẻ từ Học sinh bước theo nhịp đếm của giáo viên 1.2 và khi giáo viên đếm đến 3 thì 2 học sinh quay mặt lại và chỉ tay vào từ hoặc tranh của đối phương đọc to Học sinh nào đọc trước và đúng thì sẽ chiến thắng

Học sinh hứng thú khi tham gia trò chơi

+ Trò Steps (Viết từ theo kểu bậc thang)

Đây là một trò chơi mà giúp giáo viên khai thác tối đa vốn từ vựng và kĩ

năng viết của học sinh

Giáo viên chia lớp thành 2-3 đội, mỗi đội có 2 -3 phút để viết các từ mình

biết theo sơ đồ bậc thang Chú ý khi viết thì chữ cái cuối cùng sẽ là chữ cái đầu

tiên của từ đứng ngay sau nó Đội nào viết được nhiều từ nhất và đúng sẽ dành

chiến thắng

Giáo viên làm mẫu Các đội lên thi viết

Sản phẩm của học sinh ở dưới lớp

3.5 Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc giúp học sinh ghi

nhớ từ mới

Trong 02 năm học vừa qua do tình hình dịch bệnh covid 19 diễn ra phức

tạp nên các em học sinh phải học online Để giúp các em có thể ghi nhớ và

hứng thú với việc học từ vựng tôi đã khuyến khích các em tham gia tự luyện

và thi IOE, hướng dẫn phụ huynh cài đặt các phần mềm học tiếng Anh như

Cake, Dolingo Tôi nhận thấy các em rất háo hứng và thích thú khi làm các

dạng bài như vậy Dưới đây là hình ảnh các em ngồi học bài

Học sinh tự luyện IOE tại nhà

Hình ảnh từ vựng trên ứng dụng Doulingo

cụ thể, số lượng học sinh làm đúng các dạng bài như khảo sát từ cuối năm học

đã tăng lên như sau:

Kết quả bài làm của học sinh:

Kết quả của lớp 4A4 (Lớp áp dụng sáng kiến)

Đối tượng khảo sát

năm học

36 học sinh (lớp 4A1) 17 47,2 16 44,4 3 8,4

So sánh với kết quả giữa lớp 4A4 ( lớp áp dụng sáng kiến) và lớp 4A1 (lớp đối chứng) ta thấy rằng: Số học sinh hoàn thành tốt của lớp 4A4 đạt 25, tỷ lệ 71,4% tăng 34,3%, số học sinh chưa đạt giảm còn 1 em chiếm 2,9 % giảm 14,3%

Lớp 4A1 số học sinh hoàn thành tốt đạt 17, tỷ lệ 47,2% tăng 13,9%, số học sinh chưa đạt còn 3 em giảm 5,6%

Sau khi áp dụng sáng kiến, tôi nhận thấy rằng: Học sinh đã có một bước tiến dài trong quá trình học và nhớ từ vựng tiếng Anh Các em đã yêu thích môn học hơn, tìm thấy hứng thú khi học từ, ghi nhớ từ vựng Các em bước đầu sử dụng được từ vựng để nói về các chủ đề quen thuộc: Như giới thiệu bản thân, nói về gia đình, giới thiệu đồ dùng học tập, nói về sở thích Khi