Tiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sail

Tiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sailTiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sailvTiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sailTiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sailTiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sailTiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sailTiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sailTiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sailTiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sailTiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sailTiểu luận môn nguyên lý thị giác phân tích các nguyên lý thị giác trong tác phẩm the sun sets sail

KHOA CÔNG NGHIỆP VĂN HÓA

CHƯƠNG TRÌNH THIẾT KẾ ĐỒ HỌA

TIỂU LUẬN

MÔN: NGUYÊN LÝ THỊ GIÁC

PHÂN TÍCH CÁC NGUYÊN LÝ THỊ GIÁC TRONG

TÁC PHẨM “THE SUN SETS SAIL”

GVHD: Nguyễn Thị Hà

NHÓM SINH VIÊN THỰC HIỆN: NHÓM 3

LỚP: D20TKDH03

1 Đỗ Minh Hải ( MSSV: 2022104030079)

2 Nguyễn Xuân Toàn (MSSV: 2022104030093)

3 Phạm Minh Duy (MSSV: 2022104030196)

4 Trần Quốc Nguyên (MSSV: 2022104030156)

5 Phạm Nguyễn Mai Thy (MSSV: 2022104030343)

Bình Dương, ngày 26 tháng 11 năm 2022

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 2

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2

3 Mục tiêu nghiên cứu đề tài 2

4 Đối tượng, phạm vi, cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 2

5 Nội dung nghiên cứu 2

NỘI DUNG 3

Chương 1: Khái niệm nguyên lý thị giác và giới thiệu tác phẩm 3

1.1 Nguyên lý thị giác là gì? 3

1.2 Nghệ thuật thị giác là gì? 3

1.3 Vai trò của nguyên lý thị giác trong nghệ thuật 3

1.4 Giới thiệu tác phẩm “The sun sets sail” 4

Chương 2: Các quy tắc, nguyên lý thị giác bố cục trong tác phẩm 4

2.1 Nguyên lý thị giác bố cục của tác phẩm 4

2.2 Các quy tắc thị giác trong bố cục tác phẩm 5

Chương 3: Các nguyên lý thị giác trong tác phẩm 6

3.1 Ảo giác 6

3.2 Tâm lý thị giác 7

3.3 Lực thị giác 7

3.4 Cân giác 7

3.5 Đặc tính thị giác 8

Chương 4: Các định luật thị giác trong tác phẩm 9

4.1 Định luật của sự chuyển đổi (hình song sinh) 9

4.2 Định luật tương phản - đối lập và định luật của sự nhấn 9

4.3 Định luật đồng đều (giống nhau) 10

4.4 Định luật khoảng cách và định luật trước – sau 10

4.5 Định luật liên tưởng (kinh nghiệm) 11

4.6 Biểu hiện không gian trên mặt phẳng 11

4.7 Ngôn ngữ thị giác 11

KẾT LUẬN 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

MỞ ĐẦU ĐỀ: Anh/chị hãy chọn một tác phẩm nghệ thuật thị giác để phân tích những

nguyên lý thị giác đã được sử dụng trong tác phẩm

1 Lý do chọn đề tài:

Nghệ thuật thị giác là một dạng nghệ thuật rộng lớn với các tác phẩm đánh vào thị giác con người Và để chọn ra được những tác phẩm nghệ thuật thị giác để phân tích thì những bức tranh “đánh lừa” thị giác là lựa chọn tốt nhất để phân tích Và tác phẩm “The sun sets sail” là một trong các tác phẩm của Rob Gonsalves – một nghệ sĩ nổi tiếng với phong cách vẽ “ma thuật”, tác phẩm này là một sự lựa chọn hàng đầu để phân tích các nguyên lý thị giác

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài:

Hiện tại, trên môi trường Internet hay bên ngoài có rất ít hay thậm chí không có tài liệu phân tích chi tiết về tác phẩm này Vì thế, nhóm đã chọn phân tích nguyên lý thị giác của tác phẩm này

3 Mục tiêu nghiên cứu đề tài:

Thông qua việc phân tích nguyên lý thị giác trong tác phẩm “The sun sets sail”, bài tiểu luận sẽ làm rõ các nguyên lý, định luật thị giác có trong tác phẩm, giúp mọi người hiểu rõ được các nguyên lý ấy được sử dụng như thế nào, đồng thời giúp mọi người có cái nhìn tổng quan và chi tiết hơn, giúp cho việc đánh giá một tác phẩm nghệ thuật có chiều sâu hơn

4 Đối tượng, phạm vi cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu: tác phẩm “The sun sets sail”

Phạm vi nghiên cứu: các nguyên lý và định luật thị giác trong tác phẩm Cách tiếp cận: thông qua Internet, các bài giảng và sách

Phương pháp nghiên cứu: nghiên cứu tài liệu sách, giáo trình, internet

5 Nội dung nghiên cứu

Nội dung chính của bài tiểu luận gồm 4 chương

NỘI DUNG

Chương 1: Khái niệm nguyên lý thị giác và giới thiệu tác phẩm

I.1 Nguyên lý thị giác là gì?

Nguyên lý thị giác là hệ thống các nguyên tắc, quy luật của thị giác được đúc kết thành hệ thống các nguyên lý qua sự phát triển của lịch sử nghệ thuật của nhân loại Là công cụ nghiên cứu và sáng tạo cho tất cả các ngành liên quan đến Nghệ thuật thị giác (Kiến trúc, Hội hoạ, điêu khắc )

Các nguyên lý này giúp quá trình sáng tạo nghệ thuật có sự tính toán, sắp xếp bố cục, hình thức, màu sắc, nội dung Theo ý đồ của tác giả hấp dẫn mắt người xem theo đúng sự tính toán và ý đồ của tác giả

I.2 Nghệ thuật thị giác là gì?

Nghệ thuật thị giác là thuật ngữ được đề cập đến việc sáng tạo những tác phẩm bằng ngôn ngữ hình ảnh, nó còn gọi là nghệ thuật hình ảnh mà người nghệ sĩ am hiểu quy luật của con mắt để tư duy, thực hành, sáng tác thành những ngôn ngữ hình thức phù hợp với quang năng này

I.3 Vai trò của nguyên lý thị giác trong nghệ thuật

Nguyên lý thị giác là nền tảng gốc rễ của Nghuệ thuật, của mọi khuynh hướng thẩm mỹ, đó là những quy luật khách quan cho mọi xu thế và định hướng phong cách

Trong bất cứ ngành nghệ thuật nào, nguyên lý thị giác luôn đóng một vai trò vô cùng quan trọng Một tác phẩm sẽ được đánh giá “đẹp” và “thuận mắt” khi nó hội tụ và đáp ứng đủ những yêu cầu về mặt thị giác [1] Và điều đó sẽ giúp cho việc đánh giá một tác phẩm nghệ thuật có chiều sâu và ý nghĩa hơn

I.4 Giới thiệu tác phẩm “The sun sets sail”

Tác giả: Rob Gonsalves (sinh năm 1959 tại Toronto, Canada) là một họa

sĩ người Canada với lối vẽ ma thuật hiện thực qua cái nhìn độc đáo và phong cách Các bức tranh tuyệt đẹp của Gonsalves phần lớn có một ranh giới không

rõ ràng giữa tầng tầng lớp lớp câu chuyện mà chúng thuật lại [2]

Hình 1.1: Tác phẩm “The Sun Sets Sail” của Rob Gonsalves [3]

Tác phẩm “The Sun Sets Sail” là một trong các tác phẩm tiêu biểu của Rob Gonsalves Với ý nghĩa của tên tác phẩm là “cánh buồm hoàng hôn”, bức tranh là hình ảnh các con thuyền trên biển trong buổi chiều hoàng hôn

Chương 2: Các quy tắc, nguyên lý thị giác bố cục trong tác phẩm

2.1 Nguyên lý thị giác bố cục của tác phẩm

Bố cục trong tác phẩm mà tác giả sử dụng là dạng bố cục 1/3, khi chia khung tác phẩm thành 3 phần theo chiều ngang và dọc, tạo thành lưới chia thì các giao điểm của lưới tạo thành 4 điểm, thì hình ảnh chính là hình ảnh con thuyền lớn nhất và những đám mây sẽ nằm ở 4 điểm này

Trong 3 nguyên lý thị giác bố cục cơ bản (hàng lối, cân bằng, tự do) thì tác phẩm này sử dụng bố cục tự do Các hình ảnh trong tác phẩm không sắp xếp theo khuôn mẫu bố cục hàng lối hay đối xứng mà được sắp xếp theo ý đồ của tác giả

2.2 Các quy tắc thị giác trong bố cục tác phẩm

Đầu tiên là quy tắc biến dị - thống nhất; biến dị là tránh sự lặp lại nhàm chán, biến dị trong nghệ thuật trang trí là sự thay đổi về hình, mãng, khối, màu sắc, đậm nhạt, hướng, khoảng cách,… Trong tác phẩm ta có thể thấy, tác giả đã không lặp lại hình ảnh các con thuyền và cánh buồm mà tác giả đã dần lược bớt các chi tiết ở các con thuyền ở đằng sau và dần biến chúng thành các đám mây, cuối cùng chúng hoà hợp với nền mây trắng sau cùng Tác phẩm có sự thống nhất ở các mảng khối có hình dạng cánh buồm và đồng thời cũng biến đổi những hình ảnh đó đi để tạo nên một ảo giác về các con thuyền đang đi dưới một cây cầu

Tiếp theo là quy tắc thăng bằng – hệ thống Các hình ảnh chính trong tác phẩm được sắp đặt theo một hệ thống nhất định nhằm tạo ra bố cục chính Ta

có thể thấy trong tác phẩm, hình ảnh con thuyền đầu tiên là con thuyền lớn nhất

có rất nhiều chi tiết, và để tạo sự thăng bằng cho tác phẩm thì tác giả đã tạo ra một mảng hình mây rất lớn ở phía bên phải, và đám mây có màu rất tươi sáng

để cân bằng với các mảng màu tối ở phía bên phải tác phẩm

Cuối cùng là quy tắc tiết điệu – đối xứng Tiết điệu có thể hiểu là nguyên tắc bố cục của các họa tiết lặp đi lặp lại thay đổi một cách có nhịp điệu, còn đối xứng là khi chia bố cục theo các trục thì có bố cục sự đăng đối với nhau Ở trong tác phẩm, sự lặp lại liên tục của các con thuyền và các chân cầu về phía bên phải bức tranh đã tạo ra một nhịp điệu cho tác phẩm Khi nhìn vào tác phẩm, chúng ta sẽ nhìn thấy hình ảnh con thuyền lớn nhất đầu tiên, và sau đó

chúng ta sẽ nhìn dần về phía bên trái tác phẩm, bởi vì các hình ảnh con thuyền được lặp lại nhỏ dần và các chân cây cầu, thân cầu càng được miêu tả rõ chi tiết hơn ở phía bên trái, đồng thời hiệu ứng của cây cầu “ảo” đã tạo nên một đường dẫn đi từ phía trên bên phải xuống phía dưới bên trái tác phẩm Còn về mặt đối xứng, nếu chia trục tác phẩm theo trục ngang và dọc ở giữa thì bố cục tác phẩm là bố cục cân bằng bất đối xứng, bởi vì các yếu tố trong tác phẩm được sử dụng và sắp xếp không đồng đều nhau nhưng lại có sự cân bằng về bố cục rất tốt Đầu tiên, nếu chia trục dọc chia đôi tác phẩm thì ở bên phải tác phẩm là hình ảnh 3 con thuyền lớn nhất cùng với bầu trời xanh không mây, để cân bằng lại thì ở bên trái tác phẩm, có hình ảnh của một đám mây lớn, cùng với đó là các hình ảnh đám mây nhỏ có dạng của cánh buồm Và chia đôi theo trục ngang thì ở phần dưới tác phẩm là hình ảnh mặt biển mênh mông sẽ đối xứng với hình ảnh các đám mây lớn ở phía trên, tạo ra sự đối xứng trong bố cục tác phẩm

Chương 3: Các nguyên lý thị giác trong tác phẩm

3.1 Ảo giác

Đây có lẽ là nguyên lý nổi bật nhất trong tác phẩm bởi vì mục đích của tác giả là tạo ra ảo giác trong tác phẩm của mình Khi nhìn vào tác phẩm, mọi người sẽ nhìn thấy những con thuyền đang đi dưới một cây cầu lớn Nhưng nhìn kỹ lại thì chúng ta sẽ nhận ra rằng chỉ có 3 con thuyền trong tác phẩm này, những “con thuyền” còn lại ở đằng sau chỉ là những “con thuyền ảo” được tạo

ra từ mây và dãy núi ở đằng xa Ở phần bên trái tác phẩm, hình ảnh cây cầu lớn được miêu tả rất rõ ràng, nhưng càng nhìn về giữa và bên phải tác phẩm thì chúng ta thấy rằng phần thân cầu và chân cầu là hình ảnh “ảo” được tạo thành

từ khoảng trống giữa các đám mây và con thuyền Bằng việc đặt các hình ảnh

liên quan về màu sắc và kích thước ở gần nhau và liên tục thì tác giả đã “đánh lừa” được thị giác của người xem lần đầu nhìn vào tác phẩm

3.2 Tâm lý thị giác

Trong tác phẩm, tác giả đã dùng tâm lý ký ức, kinh nghiệm để “đánh lừa” người xem Những người lần đầu tiên nhìn vào tác phẩm này, dựa trên những

“kinh nghiệm” của họ sẽ liên tưởng ngay đến một đoàn thuyền đang đi dưới một cây cầu lớn, nhưng nếu nhìn về phía bên trái tác phẩm thì chúng ta sẽ nhận

ra rằng thứ chúng ta tưởng là con thuyền thực ra chỉ là những đám mây trắng cùng với dãy núi ở đằng xa tạo thành Và nếu nhìn về phần giữa tác phẩm thì thực chất phần thân cầu chỉ là phần không gian “rỗng” giữa phần mây và con thuyền Tác giả cố tình không tạo ra các ranh giới rõ ràng giữa các hình ảnh và lợi dụng tâm lý thị giác để có thể đánh lừa người xem

3.3 Lực thị giác

Lực thị giác có thể hiểu là sự chú ý của mắt đến một đối tượng trong không gian bất kỳ Trong tác phẩm, hình ảnh của con thuyền lớn đã thu hút mắt của người xem khi nhìn vào, bởi vì với việc nền trời xanh cùng với mặt biển xanh lớn ở xung quanh thì màu trắng của cánh buồm cùng với màu tối của thân thuyền sẽ thu hút mắt người xem và con thuyền lớn đó cũng nằm trên các điểm vàng của bố cục tranh, vì thế nó có lực hút thị giác rất mạnh Dải mây trắng ở phần bên trái tác phẩm cũng có lực thị giác mạnh bởi vì nó có diện tích mảng khá lớn, rất dễ thu hút mắt của người nhìn

3.4 Cân giác

Cân giác hay còn gọi là cân bằng thị giác là cảm giác cân bằng của đối tượng hình ảnh Sự cân bằng thị giác không phải là cân bằng vật lí, cân bằng thị giác là một thụ cảm tâm lí cân bằng màu nóng lạnh, độ sáng tối, đường nét

và hành vi nhìn trên giao diện [4] Về mặt cân bằng bố cục, như đã phân tích ở

chương 2, tác phẩm có một sự cân bằng về bố cục rất tốt Nếu chia đôi tác phẩm theo trục ngang và dọc, ở phần trên là dải mây trắng lớn và để cân bằng

bố cục thì ở phần dưới là mặt nước mênh mông; còn ở bên phải tác phẩm là hình ảnh 3 con thuyền lớn và để cân bằng thị giác thì tác giả đã đặt các hình ảnh đám mây nhỏ ở dưới chân cầu và đám mây lớn ở phần trái tác phẩm Sự sắp đặt này không chỉ cân bằng bố cục tác phẩm mà còn cân bằng về màu sắc, bởi vì phần bên trái tác phẩm có rất nhiều mảng màu sáng lớn, vì thế ở phần bên phải tác giả đã đặt các mảng màu tối để cân bằng về màu sắc cho tác phẩm Khi nhìn vào tác phẩm, ta thấy hình ảnh các con thuyền đang hướng mắt chúng

ta về phía bên phải rồi đi ra khỏi khung tranh, vì thế tác giả đã sắp xếp các đám mây từ các đám mây rời rạc rồi tạo đám mây lớn sáng rực giúp cho mắt người xem lại hướng về phía trái tác phẩm, điều đó đã tạo ra sự cân bằng thị giác về hướng nhìn trong tác phẩm

3.5 Đặc tính thị giác

Đặc tính thị giác vốn là những thói quen thị giác hình thành trong quá trình dài lâu của sự sinh tồn con người [5] Đầu tiên, chúng ta sẽ phân tích đặc tính vùng nghỉ mắt Ví dụ khi nhìn chi tiết quá, muốn thư giãn, tự nhiên sẽ nhìn chuyển qua vùng thoáng ít chi tiết để nghỉ mắt Những vùng thưa thoáng như thế trên design hay trên tranh được gọi là vùng nghỉ mắt [6] Ở trong tác phẩm này, khoảng bầu trời bên phải và vùng nước biển ở dưới là vùng nghỉ mắt, mặc

dù phần biển ở dưới miêu tả nhiều cơn sóng nhưng với tông màu xanh của biển hoà hợp với màu trời đã tạo nên một vùng thoáng lớn để nghỉ mắt

Tiếp theo là đặc tính nhìn ngược hướng lớn Thị giác có phản xạ tự nhiên nhìn hướng ngược lại, hễ đã nhìn bên phải là muốn nhìn nốt bên trái, hễ đã nhìn ngược là muốn nhìn xuôi [7] Khi nhìn vào tác phẩm thì chúng ta sẽ nhìn

về bên phải hướng ra ngoài nhưng sau đó lại nhìn ngược về bên trái của tác

phẩm, một phần điều này là do sự cân bằng thị giác về hướng nhìn, phần còn lại là do đặc tính nhìn ngược hướng lớn của thị giác

Cuối cùng là đặc tính liên tưởng, như đã phân tích ở phần ảo giác, khi nhìn vào những phần mây nhỏ được ngăn cách bởi các chân cầu và kết hợp với dãy núi mờ ở đằng xa đã làm cho người xem liên tưởng đến hình ảnh của một đoàn thuyền nối tiếp nhau trên mặt biển

Chương 4: Các định luật thị giác trong tác phẩm

5.1 Định luật của sự chuyển đổi (hình song sinh)

Định luật của sự chuyển đổi có thể hiểu là sự chuyển đổi âm dương hay hình song sinh Mối quan hệ của đường khép kín và hình thể trong đường khép kín là song sinh; những hình khác nhau nhưng cùng sinh ra từ một nét vẽ thì gọi là hình song sinh [8] Ở trong tác phẩm, định luật này được sử dụng cực kỳ tốt; ở phần bên trái, những hình ảnh mà chúng ta tưởng là con thuyền thực chất

là hình ảnh từ việc kết hợp các khoảng chân cây cầu cùng với mây và dãy núi

Và ở phần giữa tác phẩm thì hình ảnh chân và thân cây cầu lớn thực chất chỉ là những khoảng trống được tạo nên từ các con thuyền Sự chuyển đổi qua lại giữa các hình ảnh đã “đánh lừa” được thị giác của người xem

5.2 Định luật tương phản – đối lập và định luật của sự nhấn

Đây là 2 định luật riêng biệt nhưng được phân tích chung bởi vì trong tác phẩm này, 2 định luật có mối liên kết với nhau Trong tác phẩm, tông màu nền xung quanh là màu xanh, còn các hình ảnh chính như con thuyền hay mây có màu trắng giúp tương phản với nhau và tạo nên điểm nhấn Đồng thời, có sự tương phản về kích thước khi con thuyền đầu tiên có kích thước lớn hơn các con thuyền còn lại và đám mây ở góc trái cũng có tỉ lệ rất lớn giúp tạo điểm nhấn cho bức tranh Về sự sáng - tối, phần bên trái bức tranh chỉ có màu sáng, nên ở bên phải tác giả đã dùng nhiều màu tối để miêu tả con thuyền đồng thời

làm cho con thuyền là điểm nhấn cho bức tranh Và cũng có sự tương phản sáng tối giữa các con sóng để có thể miêu tả các cơn sóng một cách chân thực nhất Có thể thấy sự tương phản sẽ tạo ra sự nhấn cho bức tranh, 2 nguyên lý tách riêng nhưng lại có sự liên kết nhất định với nhau để tạo ra một tác phẩm

5.3 Định luật đồng đều (giống nhau)

Với những hình thể đơn giản Thông tin của thị giác được não bộ hiệu chỉnh bỏ qua những sai lệch chi tiết và khác biệt kích thước không đáng kể Chỉ cần khi cấu trúc giống nhau sẽ coi như những hình thể như thế là một dạng tương đồng như nhau [9] Các con thuyền trong tranh tạo thành một nhóm giống nhau Cấu trúc con thuyền với các cột buồm mờ dần từ phải sang trái (các cánh buồm chỉ được xác định rõ ràng một trong hai con tàu gần nhất), chi tiết của cột buồm giảm dần tạo thành hình mái vòm, dù vậy nó vẫn giữ được cấu trúc hình thể gần giống với cột buồm, phần thân tàu cũng tương tự như vậy Các hình ảnh chân cây cầu cũng với nguyên lý như vậy mà được quy vào một nhóm Vì cho dù có sự sai lệch về kích thước và cấu trúc nhưng các hình ảnh này vẫn có mối liên kết với nhau về màu sắc, sắc độ,… và được đặt cạnh nhau liên tiếp, kết quả là thị giác chúng ta đã tự động gộp nhóm các hình ảnh

đó, đây cũng là một lí do tạo ra sự ảo giác trong tác phẩm khi mà nhìn vào thị giác chúng ta cho rằng đây là các hình ảnh giống nhau

Ngoài ra, sự đồng đều của cái con sóng không được nhấn mạnh cho nên

nó không làm xao lãng vật thể chính trong tranh Lúc này cái con sóng đóng vai trò như một phần nền trong tác phẩm

5.4 Định luật khoảng cách và định luật trước – sau

Trong tác phẩm, các hình ảnh con thuyền và các hình ảnh thuyền “ảo” có các khoảng cách khác nhau, nhìn từ trái sang phải thì các hình ảnh càng có khoảng cách xa nhau hơn, nhưng với việc sử dụng kỹ thuật phối cảnh và luật