Trường Đại học Thương Mại Khoa Tài chính Ngân hàng Giảng viên hướng dẫn Ngô Thị Minh Nguyệt Lớp học phần 2236HCMI0111 Thực hiện Nhóm 9 Bài thảo luận Học phần Tư tưởng Hồ Chí Minh Đề tài Phân tíc[.]
Trang 1Khoa Tài chính - Ngân hàng
Trang 21 DANH SÁCH VÀ BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ
Hoàn thành
Ý thức, thái độ tham gia thảo luận
Chữ ký
81 Hoàng Thị
Thu Phương
Thànhviên
“Truyền thống tốtđẹp của dân tộc” +Powerpoint
Đúng
Đãký
Phương
Thànhviên
‘Thực tiễn ViệtNam cuối thế kỷXIX, đầu thế kỷXX”
Đúng
Đãký
83 Nguyễn Thị
Phương
Thànhviên
“Bối cảnh thế giớicuối thế kỷ XIX,đầu thế kỷ XX”
Đúng
Đãký
84 Phạm Thu
Phương
Thànhviên
“Khái niệm Tưtưởng Hồ ChíMinh”
Đúng
Đãký
85 Trần Thị
Phương
Thànhviên
“Tinh hoa văn hóanhân loại”
Đúng
Đãký
86 Lê Thị Tân
Phượng
NhómTrưởng
Phân công nhiệm
vụ + “Chủ nghĩaMác - Lênin” +Word
Đúng
Đãký
Quân
Thànhviên
“Phần mở đâu” +Thuyết trình
Đúng
Đãký
Trang 389 Bùi Ngọc
Tân
Thànhviên
“Phần kết luận” +Phản biện
Đúng
Đãký
90 Nguyễn Thị
Hồng Thắm
Thànhviên
Đề cương đề tàiphụ
Đúng
Đãký
Trang 42 BIÊN BẢN HỌP THẢO LUẬN.
Họp nhóm lần thứ 1
1 Thời gian: Từ 9h đến 10h ngày 21/02/2022
2 Địa điểm: google meet
3 Nội dung thảo luận:
- Nhóm trưởng thông báo đề tài thảo luận cho các thành viên trong nhóm
- Các thành viên trong nhóm xây dựng đề cương chi tiết cho bài thảo luận
4 Nhiệm vụ: Các thành viên về nhà tìm tài liệu và triển khai đề tài được giao và nộpbài vào ngày 17/03/2022
Họp nhóm lần thứ 2
1 Thời gian: Từ 20h đến 21h30 ngày 17/03/2022
2 Địa điểm: google meet
3 Nội dung thảo luận:
- Các thành viên nộp bản chuẩn bị về đề tài đã được giao
- Cả nhóm kiểm tra lại tài liệu các bạn đã thu thập, bố sung và đóng góp ý kiến chonhau
4 Nhiệm vụ về nhà chỉnh sửa bài viết của mình
Họp nhóm lần thứ 3
1 Thời gian: Từ 9h đến 10h ngày 27/03/2022
2 Địa điểm: google meet
3 Nội dung thảo luận:
- Tổng kết bài thảo luận lần cuối
- Tập thuyết trình lần 1
- Đánh giá ý thức, thái độ tham gia thảo luận của từng thành viện nhóm
4 Nhiệm vụ: Các thành viên được giao nhiệm vụ thuyết trình thì về học còn các thànhviên khác chuẩn bị phản biện
Trang 5Trên đây là biên bản họp nhóm thảo luận môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh nhóm: 9 Biên bản trên là hoàn toàn đúng sự thật và đã được các thành viên trong nhóm thông qua.
Hà Nội, ngày 27 tháng 03 năm 2022
Nhóm trưởng
Phượng
Lê Thị Tân Phượng
Trang 6MỤC LỤC
A - PHẦN MỞ ĐẦU 6
B - NỘI DUNG 7
I KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 7
1 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh 7
2 Hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh 7
II CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 8
1 Cơ sở thực tiễn 8
a Thực tiễn Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX 8
b Bối cảnh thế giới cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX 13
2 Cơ sở lý luận 14
a Truyền thống tốt đẹp của dân tộc 14
b Tinh hoa văn hóa nhân loại 21
c Chủ nghĩa Mác - Lênin 29
3 Cơ sở chủ quan 32
a Phẩm chất Hồ Chí Minh 32
b Tài năng hoạt động, tổng kết thực tiễn phát triển lý luận 34
C - KẾT LUẬN 36
PHỤ LỤC 37
Danh mục tài liệu tham khảo 37
Trang 7A - PHẦN MỞ ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ thiên tài của Đảng và Nhân dân ta, là người thầy vĩđại của cách mạng Việt Nam, Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới
Tư tưởng của người là “nguồn sáng dẫn đường”, là kim chỉ nam cho Đảng và Nhân dân
ta tiến bước, là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý báu của đảng và dân tộc ta
Đặc biệt, Tư tưởng và quan điểm của Người về nhà nước của dân, do dân, vì dân vôcùng sâu sắc và là hạt nhân cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh Nó chứa đựng những giátrị to lớn về cả phương diện lý luận và thực tiễn đối với cách mạng Việt Nam; là cẩmnang để Đảng và nhân dân ta học tập và vận dụng trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng Nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân không những
có ý nghĩa lịch sử mà còn cung cấp cho chúng ta những kinh nghiệm quý báu để chỉ ranhững hạn chế, khuyết điểm của nhà nước, từ đó tiến hành cải cách bộ máy nhà nước tinhgọn, hiệu quả; xây dựng đội ngũ cán bộ công chức thực sự là công bộc của dân, hoànthiện hệ thống pháp luật, đấu tranh loại bỏ những thói hư, tật xấu trong bộ máy nhà nước,phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ có hiệu quả các quyền và lợi ích của nhân dân,đảm bảo cho nhà nước luôn giữ được bản chất cách mạng, từng bước xây dựng Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
Với đề tài thảo luận “Phân tích cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh”, trên cơ sở
kiến thức được học và có tham khảo tài liệu, nhóm đã tiến hành thảo luận tích cực vàthực hiện nội dung
Do nhóm còn nhiều hạn chế về kiến thức nên bài trình bày chắc chắn sẽ không tránhkhỏi thiếu sót Nhóm rất mong nhận được những ý kiến đóng góp chân thành từ phía cô
và các bạn sinh viên
Chúng em xin chân thành cảm ơn!
Trang 8B - NỘI DUNG
1 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam (năm 2011) nêukhái niệm “Tư tưởng Hồ Chí Minh” như sau:
“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; là tài sản tinh thần
vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”.
- Khái niệm trên đây chỉ rõ nội hàm cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh, cơ sở hìnhthành cũng như ý nghĩa của tư tưởng đó, cụ thể:
Một là, khái niệm này đã nêu rõ bản chất khoa học và cách mạng cũng như nội dung
cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh Đó là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam
Hai là, nêu lên các yếu tố góp phần hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh là: điều kiện xã
hội Việt Nam, chủ nghĩa Mác-Lênin, các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tinhhoa văn hóa nhân loại
Ba là, khái niệm đó đã nêu lên giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh, khẳng định tư tưởng
Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãimãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giảiphóng con người
2 Hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh
- Tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người;
- Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sứcmạnh thời đại;
- Sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc;
- Quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân;
Trang 9- Về phát triển kinh tế và văn hóa nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân;
- Quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân;
- Đạo đức cách mạng: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư;
- Chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau;
- Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa
là người đầy tớ trung thành của nhân dân…
1 Cơ sở thực tiễn
a Thực tiễn Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX
⁎ Khi thực dân Pháp xâm lược
Từ năm 1858, thực dân Pháp nổ súng vào bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng chính thức xâmlược Việt Nam Triều đình nhà Nguyễn lần lượt ký kết các hiệp ước đầu hàng,từng bướctrở thành tay sai của thực dân Pháp
Từ khi thực dân Pháp xâm lược nước ta đến cuối thế kỷ XIX, các phong trào yêu nướcđấu tranh chống Pháp xâm lược liên tục nổ ra mạnh mẽ Ở miền Nam, có các cuộc khởinghĩa của Trương Định, Nguyễn Trung Trực Ở miền Trung, có các cuộc khởi nghĩa củaTrần Tấn, Đặng Như Mai, của Phan Đình Phùng Ở miền Bắc, có các cuộc khởi nghĩacủa Nguyễn Thiện Thuật, Phạm Bành và Đinh Công Tráng, Nguyễn Quang Bích, HoàngHoa Thám, v.v Các cuộc khởi nghĩa, trong đó có những cuộc dưới ngọn cờ "CầnVương" tức giúp vua cứu nước, tuy đều rất anh dũng, nhưng cuối cùng đều thất bại Điều
đó chứng tỏ nhân dân ta rất yêu nước, song giai cấp phong kiến và hệ tư tưởng của nó đãsuy tàn, bất lực trước nhiệm vụ bảo vệ dân tộc
Sau khi đã hoàn thành căn bản việc bình định Việt Nam về mặt quân sự, thực dân
Pháp bắt tay vào khai thác thuộc địa Việt Nam một cách mạnh mẽ và từng bước biến nước ta từ một nước phong kiến thành một nước thuộc địa và phong kiến dẫn tới có
sự biến đổi về cơ cấu giai cấp, tầng lớp trong xã hội
⁎ Dưới tác động của chính sách khai thác thuộc địa Pháp, xã hội Việt Nam có
những chuyển biến sâu sắc:
- Biến đổi về cơ cấu giai cấp, tầng lớp trong xã hội
Trang 10Giai cấp địa chủ phong kiến đã tồn tại hơn ngàn năm Chủ nghĩa tư bản thực dân được
đưa vào Việt Nam và trở thành yếu tố bao trùm, song vẫn không xóa bỏ mà vẫn bảo tồn
và duy trì giai cấp địa chủ để làm cơ sở cho chế độ thuộc địa Tuy nhiên, do chính sáchkinh tế và chính trị phản động của thực dân Pháp, giai cấp địa chủ càng bị phân hóa thành
ba bộ phận khá rõ rệt: tiểu, trung và đại địa chủ
Giai cấp nông dân chiếm khoảng 90% dân số Họ bị đế quốc, phong kiến địa chủ và
tư sản áp bức, bóc lột rất nặng nề Ruộng đất của nông dân đã bị bọn tư bản thực dânchiếm đoạt Chính sách độc quyền kinh tế, mua rẻ bán đắt, tô cao, thuế nặng, chế độ chovay nặng lãi của đế quốc và phong kiến đã đẩy nông dân vào con đường bần cùng hóakhông lối thoát
Giai cấp tư sản hình thành trong quá trình khai thác thuộc địa của thực dân Pháp.
Trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, tư sản Việt Nam mới chỉ là một tầng lớp nhỏ bé.Sauchiến tranh, tư sản Việt Nam đã hình thành giai cấp rõ rệt Ra đời trong điều kiện bị tưbản Pháp chèn ép, cạnh tranh rất gay gắt, nên số lượng tư sản Việt Nam không nhiều,thếlực kinh tế nhỏ bé, thế lực chính trị yếu đuối Giai cấp này được chia thành hai bộ phận
là: Tư sản mại bản là những tư sản lớn gắn liền với đế quốc thực dân, nên tư sản mại bản
là tầng lớp đối lập với dân tộc Tư sản dân tộc là bộ phận đông nhất trong giai cấp tư sản,
bao gồm những tư sản loại vừa và nhỏ, một lực lượng cách mạng không thể thiếu trongphong trào cách mạng giải phóng dân tộc
Giai cấp tiểu tư sản bao gồm nhiều bộ phận khác nhau: tiểu thương, tiểu chủ, thợ thủ
công, viên chức, trí thức, học sinh, sinh viên và những người làm nghề tự do Họ có tinhthần yêu nước nồng nàn, lại bị đế quốc và phong kiến áp bức, bóc lột và khinh rẻ nên rấthăng hái cách mạng Giai cấp tiểu tư sản là một lực lượng cách mạng quan trọng trongcuộc đấu tranh vì độc lập tự do của dân tộc
- Các mâu thuẫn trong xã hội Việt Nam
Dưới những chính sách tàn độc của thực dân Pháp, áp bức bóc lột của giai cấp địachú, Việt Nam cơ bản xuất hiện mâu thuẫn giữa các tầng lớp giai cấp với nhau
Mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược Tính chấtcủa xã hội Việt Nam là xã hội thuộc địa nửa phong kiến đang đặt ra hai yêu cầu: Một là,phải đánh đuổi thực dân Pháp xâm lược, giành độc lập cho dân tộc, tự do cho nhân dân;
Trang 11Hai là, xóa bỏ chế độ phong kiến, giành quyền dân chủ cho nhân dân, chủ yếu là ruộngđất cho nông dân, trong đó chống đế quốc, giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu.Thực dân Pháp vẫn duy trì nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu với khoảng 95% dân số lànông dân; giai cấp địa chủ được bổ sung, củng cố, tăng cường thêm các điền chủ ngườiPháp và nước ngoài Bên cạnh tầng lớp thợ thủ công, tiểu thương, trong xã hội Việt Namxuất hiện những giai tầng mới Đó là giai cấp công nhân, giai cấp tư sản và tầng lớp tiểu
tư sản ở thành thị Từ đó, liền với mâu thuẫn cơ bản trong xã hội phong kiến là nông dânvới địa chủ phong kiến, xuất hiện các mâu thuẫn mới: Mâu thuẫn giữa giai cấp công nhânViệt Nam với giai cấp tư sản, mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với chủ nghĩa
đế quốc Pháp
Trước những yêu cầu đó, các phong trào yêu nước của nhân dân ta chống thực dânPháp diễn ra liên tục và sôi nổi nhưng đều không mang lại kết quả Cách mạng Việt Namchìm trong cuộc khủng hoảng sâu sắc về đường lối cứu nước
- Các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc diễn ra mạnh mẽ
+ Phong trào yêu nước theo khuynh hướng phong kiến:
Tiêu biểu nhất là phong trào cần Vương do vua Hàm Nghi phát động Phong trào cầnVương diễn ra từ năm 1885 đến năm 1896 với hàng loạt các cuộc khởi nghĩa vũ trang.Nổi bật nhất là cuộc khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng lãnh đạo (1885 -1896); cuộc khởi nghĩa Ba Đình do Phạm Bành và Đinh Công Tráng tổ chức (1885 -1886); cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy do Nguyễn Thiện Thuật đứng đầu (1885 - 1892) Kéo dài
và quyết liệt nhất là phong trào nông dân Yên Thế do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo (1884 1913)
-Các cuộc khởi nghĩa vũ trang đó tiếp tục khẳng định tinh thần yêu nước, ý chí bấtkhuất chống xâm lược của dân tộc ta và làm cho thực dân Pháp tổn thất nặng nề, không
ổn định thống trị hàng chục năm trời
Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thất bại của phong trào yêu nước theo khuynh hướngphong kiến do thiếu đường lối đúng đắn Giai cấp phong kiến đã không đủ sức lãnh đạophong trào yêu nước Việt Nam đi đến thành công
+ Phong trào yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản:
Trang 12Đầu thế kỷ XX chịu ảnh hưởng các cuộc cách mạng tư sản bên ngoài, phong trào yêunước Việt Nam diễn ra sôi nổi theo hai khuynh hướng chính:
Khuynh hướng bạo động vũ trang do Phan Bội Châu lãnh đạo Ông tổ chức phongtrào Đông Du (1906 — 1908) chủ trương nhờ Nhật Bản giúp đỡ Phong trào du học diễn
ra gần hai năm, Pháp - Nhật Bản thoả hiệp trục xuất Phan Bội Châu và du học sinh ViệtNam Phong trào Đông Du thất bại
Sau khi cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc (1911) thắng lợi, Phan Bội Châu về TrungQuốc thành lập Việt Nam Quang phục Hội, chủ trương vũ trang chống Pháp ở trongnước, khôi phục độc lập dân tộc
Khuynh hướng cải cách dân chủ do Phan Châu Trinh (1782 - 1926) tổ chức Nhữngnăm 1906 - 1908, ông chủ trương cải cách dân chủ nâng cao dân trí, cổ vũ tinh thần, cảithiện đời sống nhân dân bằng con đường bất bạo động, công khai khai hoá cải cách, chấnhưng văn hóa, công nghệ, chống mê tín dị đoan
Các phong trào khác như phong trào dạy học theo lối mới ở Trường Đông Kinh NghĩaThục, Hà Nội (1907); phong trào biểu tình chống thuế ở Trung Kỳ (1908); phong tràođấu tranh của Đảng Lập Hiến (1923), Đảng Thanh Niên (1926) Mạnh mẽ nhất là phongtrào của Việt Nam quốc dân Đảng (1929- 1930)
Các phong trào yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản phản ánh tinh thần dântộc của một bộ phận trí thức, tư sản Việt Nam nhưng tất cả đều thất bại Nguyên nhânthất bại chính là do thiếu đường lối đúng đắn Địa vị kinh tế, chính trị non yếu của giaicấp tư sản Việt Nam đã không đủ sức lãnh đạo cách mạng Tinh thần yêu nước vẫn sụcsôi trong lòng nhân dân Song, cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước diễn ra sâu sắc
Xuất hiện câu hỏi từ thực tiễn là: Cứu nước bằng con đường nào để có thể đi đến thắng
lợi?
- Sự ra đời của giai cấp công nhân và phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân ViệtNam
Dưới sự thống trị của thực dân Pháp, tính chất xã hội Việt Nam đã thay đổi Việt Nam
từ xã hội phong kiến trở thành xã hội thuộc địa, nửa phong kiến Trong bối cảnh đó, sự rađời giai cấp mới là giai cấp công nhân và phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân đã
Trang 13làm cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ở Việt Nam xuất hiện dấu hiệu mới của mộtthời đại mới sắp ra đời.
Giai cấp công nhân là sản phẩm trực tiếp của chính sách khai thác thuộc địa của Pháp
và nằm trong những mạch máu kinh tế quan trọng do chúng nắm giữ Trong cuộc khaithác thuộc địa lần thứ nhất của đế quốc Pháp, giai cấp công nhân đã hình thành Đến cuộckhai thác thuộc địa lần thứ hai, giai cấp công nhân đã phát triển nhanh chóng về số lượng,
từ 10 vạn (năm 1914) tăng lên hơn 22 vạn (năm 1929), trong đó có hơn 53.000 công nhân
mỏ (60% là công nhân mỏ than), và 81.200 công nhân đồn điền
Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc, vừa lớn lên đã tiếpthu chủ nghĩa Mác - Lênin, rất kiên quyết cách mạng và đã nhanh chóng trở thành lựclượng chính trị độc lập Công nhân Việt Nam đa số xuất thân từ nông dân, bị bần cùnghoá nên có quan hệ gần gũi với nông dân, rất thuận lợi cho liên minh công nông Trongcác giai cấp ở Việt Nam lúc đó "Chỉ có giai cấp công nhân là dũng cảm nhất, cách mạngnhất, luôn luôn gan góc đương đầu với bọn đế quốc thực dân Với lý luận cách mạng tiênphong và kinh nghiệm của phong trào vô sản quốc tế, giai cấp công nhân ta tỏ ra là ngườilãnh đạo xứng đáng nhất và đáng tin cậy nhất của nhân dân Việt Nam”'
Giai cấp công nhân Việt Nam tuy còn non trẻ, số lượng chỉ chiếm khoảng 1% số dân,trình độ học vấn, kỹ thuật thấp, nhưng sống khá tập trung tại các thành phố, các trung tâmcông nghiệp và các đồn điền
Giai cấp công nhân Việt Nam có những đặc điểm chung của giai cấp công nhân quốc
tế, đồng thời còn có những điểm riêng của mình như: phải chịu ba tầng lớp áp bức bóc lột(đế quốc, phong kiến và tư sản bản xứ); phần lớn vừa mới từ nông dân bị bần cùng hóa
mà ra, nên có mối quan hệ gần gũi nhiều mặt với nông dân
→ Dưới tác động mạnh mẽ từ nhu cầu cứu nước cấp thiết và động lực to lớn là sự rađời của giai cấp công nhân, tạo tiền đề và điều kiện thuận lợi để Hồ Chí Minh đưa chủnghĩa Mác- Lênin vào phong trào công nhân, sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam đánhdấu bước hình thành cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam
Phong trào công nhân và các phong trào yêu nước Việt Nam đầu thế kỷ XX là điềukiện thuận lợi để chủ nghĩa Mác-Lênin xâm nhập, truyền bá vào Việt Nam Chính Hồ ChíMinh là người đã dày công truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào phong trào công nhân và
Trang 14phong trào yêu nước Việt Nam, chuẩn bị về lý luận chính trị, tư tưởng và tổ chức, sánglập Đảng Cộng sản Việt Nam,đánh dấu bước hình thành cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh vềcách mạng Việt Nam.
b Bối cảnh thế giới cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX
⁎ Chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, trở thành kẻ thù chung của các dân tộc thuộc địa và giai cấp công nhân thế giới.
Đặc điểm của giai cấp này là giai cấp tư sản, không chỉ áp bức bóc lột giai cấp côngnhân ở trong nước mà họ mở rộng thị trường bằng cách họ xâm lược các quốc gia, dântộc trên thế giới, biến quốc gia, dân tộc đó trở thành thuộc địa của họ Một số nước đểquốc như Anh, Pháp, Mỹ, Tây Ban Nha, Ý, Đức, Nga, Nhật Bản, Bỉ, Bồ Đào Nha, HàLan, v.v… đã chi phối toàn bộ tình hình thế giới Phần lớn các nước châu Á, châu Phi vàkhu vực Mỹ La Tinh đã trở thành thuộc địa và phụ thuộc vào các nước để quốc
Tình hình đó đã làm sâu sắc thêm mâu thuẫn vốn có trong lòng chủ nghĩa tư bản làmâu thuẫn giữa giai cấp tư sản với giai cấp vô sản ở các nước tư bản; mâu thuẫn giữa cácnước đế quốc với nhau; mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc với chủ nghĩa
đế quốc
Sang đầu thế kỷ XX, những mâu thuẫn này ngày càng phát triển gay gắt.Giành độc lậpcho các dân tộc thuộc địa không chỉ là đòi hỏi của riêng họ, mà còn là mong muốn chungcủa giai cấp vô sản quốc tế; tình hình đó đã thúc đẩy phong trào giải phóng dân tộc trênthế giới phát triển
⁎ Cách mạng tháng 10 Nga năm 1917 thành công, mở ra một thời đại mới trong lịch
sử loài người.
Năm 1917, Cách mạng Tháng Mười Nga giành được thắng lợi Nhà nước Xô Viết dựatrên nền tảng liên minh công - nông dưới sự lãnh đạo của Đảng Bônsêvich Nga ra đời.Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười mở ra một thời đại mới, "thời đại cách mạngchống đế quốc, thời đại giải phóng dân tộc"
Đối với các dân tộc thuộc địa Cách mạng Tháng Mười đã nêu tấm Gương sáng trongviệc giải phóng dân tộc bị áp bức, về ý nghĩa của Cách mạng Tháng Mười, Nguyễn ÁiQuốc nhận định: Cách mạng Tháng Mười như tiếng sét đã đánh thức nhân dân châu Átỉnh giấc mê hàng thế kỷ nay "Cách mệnh Nga dạy cho chúng ta rằng muốn cách mệnh
Trang 15thành công thì phải dân làm gốc, phải có đảng vững bền, phải bền gan, phải hy sinh, phảithống nhất.
Cách mạng Tháng Mười Nga đã đánh đổ giai cấp tư sản và giai cấp địa chủ phongkiến, lập nên một xã hội mới – xã hội xã hội chủ nghĩa Cách mạng Tháng Mười Nga mở
ra một thời đại mới trong lịch sử loài người – thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủnghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, mở ra con đường giải phóng cho các dân tộc bị
ra đời và hoạt động ngày càng mạnh mẽ của các đảng cộng sản ở nhiều nước
Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa củaLênin được công bố tại Đại hội II Quốc tế Cộng sản vào năm 1920 đã chỉ ra phươnghướng đấu tranh giải phóng các dân tộc thuộc địa, mở ra con đường giải phóng các dântộc bị áp bức trên lập trường cách mạng vô sản
Sự ra đời của Quốc tế Cộng sản đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ phong trào cộngsản và công nhân quốc tế Đối với Việt Nam, Quốc tế Cộng sản có vai trò quan trọngtrong việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin và thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
→ Để đấu tranh giải phóng cho dân tộc mình thì các dân tộc thuộc địa phải có sự đoàn kết lại Đoàn kết ở đây không chỉ là đoàn kết với các dân tộc thuộc địa khác, những nước mà có chung cảnh ngộ, có chung tình cảnh mà còn phải đoàn kết với giai cấp công nhân ở tư bản chính quốc Giúp chủ tịch Hồ Chí Minh xác định để giải phóng dân tộc Việt Nam mình chúng ta không chỉ đoàn kết ở trong nước mà chúng ta cần phải có tinh thần đoàn kết quốc tế
2 Cơ sở lý luận
a Truyền thống tốt đẹp của dân tộc
Dân tộc Việt Nam trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, đã vun đắp lênđược một hệ thống giá trị truyền thống rất là tốt đẹp của dân tộc Việt Nam
Trang 16⁎ Chủ nghĩa yêu nước
Chủ nghĩa yêu nước là giá trị xuyên suốt trong những truyền thống tốt đẹp của dân tộcViệt Nam Chủ nghĩa yêu nước bao gồm nhiều yếu tố không chỉ là tình cảm yêu nước,không chỉ là tinh thần yêu nước mà còn thể hiện cả lý chí, trí thức quyết tâm giữ vữngnền độc lập của dân tộc Việt Nam
Nói đến lịch sử Việt Nam là nói đến lịch sử dựng nước và giữ nước Ngay từ khi lậpnước đã phải đương đầu với các thế lực ngoại xâm Những phong trào đấu tranh của ViệtNam diễn ra liên tục và bền bỉ, phong trào yêu nước đó sẽ kết tinh thành chủ nghĩa yêunước Việt Nam
Chủ nghĩa yêu nước là một tình cảm thiêng liêng, nó ăn sâu bám rễ trong lòng dân tộcViệt Nam qua hàng ngàn năm lịch sử Lòng yêu nước của mỗi con người Việt Nam tạothành chủ nghĩa yêu nước Việt Nam
Chủ nghĩa yêu nước là “ nguyên tắc đạo đức và chính trị, một tình cảm xã hội mà nộidung của nó là lòng trung thành với Tổ Quốc, là lòng tự hào về quá khứ và hiện tại của
Tổ Quốc, ý chí bảo về những lợi ích của Tổ Quốc” Chủ nghĩa yêu nước là giá trị đạo đứccao quý nhất của dân tộc Việt Nam, là chuẩn mực đạo đức cao nhất, đứng đầu trongthang bậc giá trị truyền thống trong mỗi người dân Việt Nam
Hồ Chí Minh nhận định chủ nghĩa yêu nước Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt trong cuộcđấu tranh giải phóng dân tộc và nó cũng giữ nguyên giá trị trong thời kỳ xây dựng đấtnước Người nhận định, nhân dân lao động là những người yêu nước chân chính Vì vậy,chúng ta cần phải chuyển chủ nghĩa yêu nước từ thời chiến sang chủ nghĩa yêu nước thờibình Chủ nghĩa yêu nước thời bình được thể hiện bằng sự phát triển kinh tế, văn hóa, xãhội, trong phong trào thi đua của những người lao động tiên tiến, trong cuộc đấu tranhcho sự công bằng và tiến bộ xã hội, biểu hiện sự không khoan nhượng đối với khuyếtđiểm, thiếu sót
Chủ tịch Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà Nho yêu nước, từtrong giáo dục của gia đình, sự ảnh hưởng của những người thân, tinh thần yêu nước đãthấm sâu vào trong Người ngay từ khi còn nhỏ, ngay từ khi còn thời niên thiếu Người đãtham gia các phong trào yêu nước chống thực dân Pháp
Trang 17Hồ Chí Minh đánh giá cao chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, chính chủ nghĩa yêu nướcViệt Nam là động lực thúc đẩy Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước Chủ nghĩa yêunước Việt Nam là nền tảng để đưa Bác đến chủ nghĩa yêu Mác-Lênin đến với Quốc tếthứ ba và tìm ra con đường cứu nước đúng đắn giải phóng cho dân tộc Chính chủ nghĩayêu nước đã thôi thúc người đấu tranh không mệt mỏi để giành độc lập cho dân tộc.Người luôn khao khát, phấn đấu cho mục tiêu giải phóng dân tộc, xây dựng đất nước ViệtNam lớn mạnh, nhân dân ấm no, tự do, hạnh phúc Người đã biến tình yêu đó thành sứcmạnh đưa nhân dân Việt Nam thoát khỏi xiềng xích thực dân, phong kiến, cổ hủ, lạc hậu.
⁎ Tinh thần “đoàn kết, nhân ái, khoan dung trong cộng đồng, hòa hiếu với các dân tộc lân bang.”
Trong lãnh đạo nhân dân Việt Nam xây dựng và bảo vệ đất nước, Hồ Chí Minh hếtsức chú trọng kế thừa, phát triển những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam
đó là tinh thần đoàn kết, nhân ái, khoan dung trong cộng đồng, hòa hiếu với các dân tộclân bang
Đoàn kết là truyền thống quý báu của dân tộc ta, đoàn kết được hình và phát triển bởitinh thần yêu nước, ý chí độc lập, tự chủ của dân tộc ta trong hàng nghìn năm dựng nước
và giữ nước và là cội nguồn sức mạnh của dân tộc Việt Nam, giúp dân tộc ta chiến thắngtrước bao nhiêu kẻ thù Như chiến thắng chống quân xâm lược Nam Hán, Tống, Thanh;
ba lần chiến thắng chống quân Nguyên – Mông… Hay tinh thần đoàn kết đó cũng đượcthể hiện khi Thực dân Pháp nổ súng xâm lược với các phong trào đấu tranh nổ ra với sựtham gia đông đảo của các tầng lớp nhân dân thể hiện sự đoàn kết của họ trong cuộcchiến chống lại kẻ thù xâm lược
Người đã thấm nhuần quan điểm của Mac đó là cách mạng là sự nghiệp quần chúng,Nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử, cho nên cách mạng muốn mạnh trước hết phảiđoàn kết Nhân dân, rồi đến đoàn kết các dân tộc, chiến thắng kẻ thù xâm lược Người đãtừng khẳng định rằng: “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một Sông có thểcạn, núi có thể mòn, song chân lý đó không bao giờ thay đổi.”
Trang 18Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đại đoàn kết dân tộc là chiến lược lâu dài, nhất quán củacách mạng Việt Nam Là vấn đề có ý chiến lược, quyết định thành công của cách mạng.Người đã từng nói:
“ Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết,Thành công, thanh công, đại thành công”
Đối với Hồ Chí Minh đại đoàn kết không chỉ là khẩu hiệu chiến lược mà còn là mụctiêu, nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Việt Nam Đại đoàn kết là yêu cầu khách quancủa nhân dân để đấu tranh giành độc lập dân tộc, bởi nếu không đoàn kết thì họ lại thấtbại trước lợi ích của mình Vì vậy đại đoàn kết là sức mạnh đấu tranh giành độc lập tự docho hạnh phúc con người
Không chỉ đoàn kết dân tộc mà còn đoàn kết quốc quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc
và sức mạnh thời đại, tạo sức mạnh tổng hợp cho cách mạng Hồ Chí Minh cũng đã chỉ rarằng, chủ nghĩa yêu nước chân chính phải được gắn liền với chủ nghĩa yêu nước, đạiđoàn kết dân tộc gắn liền với đại đoàn kết quốc tế Thực hiện đại đoàn kết quốc tế khôngchỉ là thắng lợi cách mạng mỗi nước mà còn vì sự nghiệp chung của nhân loại
Dân tộc Việt nam là một dân tộc giàu lòng nhân ái, tinh thần nhân ái đó được thể hiệnhiện ở tinh thần cộng đồng, yêu thương, san sẻ, đùm bọc lẫn nhau Từ xưa nhân dân ta đãthể hiện lòng nhân ái qua các câu ca dao, tục ngữ như “lá lành đùm lá rách”, “một conngựa đau cả tàu bỏ cỏ”… tinh thần ấy luôn tỏa sáng trong suốt quá trình dựng nước vàgiữ nước của dân tộc Việt Nam
Hồ Chí Minh đã bị ảnh hưởng sâu sắc từ lòng nhân ái, sự kết tinh đó đã hình thành lên
sự vị tha , nhân ái trong con người Bác Lòng nhân ái, vị tha của Bác xuất phát từ lẽ sống
“lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ’ và dành tất cả cho mọi người kiếp người, không phânbiệt miền xuôi hay miền ngược, già trẻ, gái trai Với lòng nhân ái bao la, người đã dànhtình yêu thương , chia sẻ nỗi đau đối với mỗi người Tình yêu thương con người của Báckhông phải là sự thương hại mà là sự đồng cảm với những người cùng cảnh ngộ,… HồChí Minh đối với mình thì chặt chẽ, nghiêm khắc, nhưng với người khác thì lại là khoandung, độ lượng, giúp đỡ để mọi người cùng tiến lên… Với Bác yêu thương con người làmỗi ngày giúp người đó tiến bộ tốt đẹp hơn Và việc thực hiện phê bình, phê bình chân
Trang 19thành, giúp nhau sửa chữa khuyết điểm Tình yêu thương đối với Bác không chỉ thể hiệnqua lời nói mà còn phải thể hiện qua những việc làm cụ thể.
Tinh thần “khoan dung trong cộng đồng” của dân tộc ta được thể hiện qua tình cảmcộng đồng tình nghĩa, trong quan hệ với các nước Lòng khoan dung được thể hiện trongđời sống của nhân dân hay trong luật pháp của nhà nước ta, như giảm nhẹ hình phạt khi
họ có lòng hối cải, biết sửa sai Lòng khoan dung đã gắn kết cộng đồng, củng cố nhữngtình cảm và làm tăng sức mạnh toàn diện cho quốc gia, cho dân tộc
Tinh thần “hòa hiếu với các dân tộc lân bang” , yêu hòa bình tinh thần hòa hiếu, hữunghị là những điều mà dân tộc ta luôn phát huy và thể hiện Như việc dân tộc ta chưa baogiờ đi đi xâm lược các quốc gia khác mà luôn giữ sự hòa hiếu, tôn trọng chủ quyền củacác quốc gia này Điều này đã giúp Việt Nam ta tránh được những xung đột, chiến tranh
Sự khoan dung, hòa hiếu đã ảnh hưởng đến Hồ Chí Minh, Người đã kế thừa và pháthuy những tinh thần này Người quan tâm đến những việc thật, người thật, người tốt việctốt trong cuộc sống Người đề cao những ý nghĩa thực tiễn và phát triển sự khoan dung,hòa hiếu Và chính người là tấm gương sáng về tư tưởng và hành vi ứng xử hòa hiếu,khoan dung Và Người đề cao sự độc lập, tự do, tự do đồng nghĩa với việc con người vàquyền dân tộc, của nhân loại và được sống độc lập hạnh phúc Tự do cho dân tộc là lýtưởng chính trị và đạo đức của Hồ Chí Minh đây là điểm mới trong quan điểm của Bác
⁎ Tinh thần “cần cù, dũng cảm, sáng tạo, lạc quan.”
Tinh thần cần cù, dũng cảm, sáng tạo, lạc quan là một trong những truyền thống tốtđẹp của dân tộc của Việt Nam từ bao đời nay
Dân tộc ta hình thành và phát triển trong điều kiện khó khăn ngay từ những ngày đầudựng nước và giữ nước Để tồn tại và phát triển, nhân dân ta từ bao đời nay đã cần cù,sáng tạo trong lao động sản xuất
Cần cù là một trong những phẩm chất đáng quý của người dân Việt Nam, cần cù làyếu tố quan trọng giúp con người có thể đảm bảo được việc duy trì cuộc sống cá nhân.Việt Nam là một nước nông nghiệp, chủ yếu làm nghề nông trồng lúa nước, đây là côngviệc vất vả nên để có được những hạt gạo, người dân Việt Nam phải cần cù, siêng năng
để có thể chống chọi được những khắc nghiệt như mưa, lũ Trong lịch sử, Việt Nam chịunhiều sự xâm lược của các nước, sau những lần chiến tranh bảo vệ đất nước là sự hoang