Quan niệm của lênin về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ đầu của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở liên xô

PHẦN I LỜI MỞ ĐẦU Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại, nhà chính trị, quân sự thiên tài, người thầy của cách mạng Việt Nam, anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, tư tưởng của Ng[.]

PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU

Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại, nhà chính trị, quân sự thiên tài, người thầy của cách mạng Việt Nam, anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, tư tưởng của Người đã soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta đi từ hết thắng lợi này đến thắng lợi khác Trong công cuộc đổi mới xây dựng đất nước hiện nay, tư tưởng

đó vẫn là ngọn cờ hướng đạo cho cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi Có thể nói, tư tưởng Hồ Chí Minh là ánh sáng soi đường cho sự nghiệp đổi mới và trong sự nghiệp đổi mới chúng ta hướng gần đến tư tưởng Hồ Chí Minh hơn

Chính vì vậy, tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội có ý nghĩa to lớn Riêng về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần, Người đã để lại cho chúng ta nhiều di sản quý báu Tuy nhiên trong thực tế, có quan niệm cho rằng Hồ Chí Minh không phải là nhà kinh tế, nên "Tư tưởng Hồ Chí Minh

về kinh tế" không có gì để nói nhiều; hay có quan niệm cho rằng: kinh tế nước ta hiện nay đang đổi mới theo nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, còn tư tưởng Hồ Chí Minh chỉ nói nhiều về mô hình xã hội chủ nghĩa kiểu trước đây và một

số ngộ nhận, sai lầm khác nữa

Từ lý do trên, chúng ta thấy rằng cần phải tập trung nhiều hơn nữa trí lực và sức lực để nghiên cứu một cách toàn diện hơn, sâu sắc hơn tư tưởng kinh tế của Người để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận đặt ra, lý giải những quan niệm chưa đúng, hiểu rõ hơn và vận dụng đúng đắn tư tưởng của Người vào công cuộc đổi mới xây dựng đất nước

PHẦN II NỘI DUNG

1 Quan niệm của Lênin về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ đầu của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô

Cuối năm 1920, nội chiến kết thúc, nước Nga chuyển sang thời kỳ xây dựng chế đô mới Chính sách "kinh tế cộng sản thời chiến" đã làm xong vai trò lịch sử bất đắc dĩ của nó Đại hội lần thứ X, Đảng Cộng sản Bôn sê vích Nga (3/1921) quyết định thay chính sách "kinh tế cộng sản thời chiến" bằng "chính sách kinh tế mới" (NEP) Thực chất, tinh thần của NEP đã được Lênin đưa ra từ năm 1918 Với NEP, Lênin là người đầu tiên trong lịch sử lý luận Mác xít giải quyết một cách toàn diện về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời 3 kỳ quá độ, thể hiện sự sáng tạo và bản lĩnh của một nhà chiến lược kiệt xuất Theo Lênin: "Danh từ quá độ có nghĩa là gì? Vận dụng vào kinh

tế có phải nó có nghĩa là trong chế độ hiện nay, những thành phần, những bộ phận, những mảnh của chủ nghĩa xã hội lẫn chủ nghĩa tư bản?

Như vậy, tồn tại kinh tế nhiều thành phần là một đặc điểm kinh tế của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Đồng thời, Lênin coi việc phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, trong đó trọng tâm là chủ nghĩa tư bản nhà nước là nhịp cầu tiến lên chủ nghĩa xã hội từ một nền kinh tế tiểu nông Đó là "một bước lùi" về mặt "lịch sử", nhưng lại là một bước tiến lớn hợp quy luật lịch sử - tự nhiên trong hiện thực Trong tác phẩm "Bàn

về thuế lương thực", Lênin đã nêu ra các thực thể kinh tế trong xã hội lúc bấy giờ Ông viết: "Chúng ta hãy kể ra những thành phần kinh tế ấy:

1 Kinh tế nông dân kiểu gia trưởng, nghĩa là một phần lớn có tính chất tự nhiên

2 Sản xuất hàng hóa nhỏ (trong đó bao gồm đại đa số nông dân bán lúa mì)

3 Chủ nghĩa tư bản tư nhân

4 Chủ nghĩa tư bản nhà nước.

5 Chủ nghĩa xã hội"

Như vậy Lênin nêu ra 5 thành phần kinh tế và thứ tự các thành phần kinh tế được Lênin sắp xếp một cách có chủ đích và hàm chứa ý nghĩa phương pháp luận Thứ tự đó phản ánh trình độ sản xuất, các hình thức vận động của chế độ sở hữu trong tiến trình

lịch sử từ thấp đến cao Mặt khác, thứ tự đó còn thể hiện mức độ gần gũi của các thành phần kinh tế với kinh tế xã hội chủ nghĩa

Đồng thời, Lênin cũng cho rằng, sự tồn tại và phát triển các thành phần kinh tế khác nhau, các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh dựa trên chế độ sở hữu khác nhau về

tư liệu sản xuất, dẫn đến có sự đối lập nhau về lợi ích là điều hiển nhiên, không thể dùng ý chí chủ quan hay sức mạnh hành chính mà phủ nhận sự đối lập đó dẫn đến xóa

bỏ các thành phần kinh tế Tóm lại, tuy tư tưởng trên của Lênin chưa được hoàn thiện trong NEP, song việc thực hiện "chính sách kinh tế mới" đã tạo điều kiện phát triển lực lượng sản xuất, vì nó đáp ứng được yêu cầu của các quy luật kinh tế trong thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội là nền kinh tế nhiều thành phần Nhờ đó, trong một thời gian ngắn, nhà nước Xô viết đã khôi phục được nền kinh tế quốc dân bị chiến tranh tàn phá,

đã tiến được một bước dài trong việc củng cố khối liên minh công nông; một nhà nước công nông nhiều dân tộc đầu tiên trên thế giới được thành lập, đó là Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (tháng chạp năm 1922) Tuy nhiên, sau này do hoàn cảnh lịch sử và nhận thức, NEP đã không được tiếp tục thực hiện

2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Tư tưởng kinh tế Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng của Người về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội nói riêng chủ yếu được thể hiện trong các bài nói, bài viết của Người Những tư tưởng đó bao giờ cũng được Người diễn đạt một cách ngắn gọn, súc tích dễ hiểu và dễ nhớ Điều đó xuất phát từ mục đích của người là nhằm tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục quần chúng nhân dân Theo thống kê sơ bộ, tư tưởng Hồ Chí Minh về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần nói chung, từng thành phần kinh tế nới riêng được thể hiện ít nhất 36 lần trong

Hồ Chí Minh toàn tập (12 tập), thể hiện rõ nhất là trong hai tác phẩm: "Thường thức chính trị" - 1953 (tập 7 trang 221-222) và "Báo cáo dự thảo Hiến pháp năm 1959" (tập

9 - trang 588, 589)

2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cơ cấu các thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Hồ Chí Minh cho rằng: "Có nước thì đi lên chủ nghĩa xã hội (cộng sản) như Liên Xô, có nước phải kinh qua chế độ dân chủ mới rồi tiến lên chủ nghĩa xã hội" như các nước Đông Âu, Trung Quốc, Việt Nam Có thể hiểu: "chế độ

Tiếp đó Người lý giải: nước ta phải trải qua 6 một giai đoạn dân chủ mới vì "đặc điểm

to lớn của thời kỳ quá độ là một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không phải kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa" Đây là điểm xuất phát của quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Chính điểm xuất phát này là cơ sở khách quan quy định tính chất phức tạp của kết cấu kinh tế - xã hội và sự tồn tại các thành phần kinh tế khác nhau

Từ đó người xác định cơ cấu các thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ ở nước ta thể hiện ở ba khía cạnh sau:

Một là, Người xác định thành phần kinh tế ở nước ta (vùng tự do 1953) gồm:

- Kinh tế địa chủ phong kiến bóc lột địa tô: Đây là thành phần kinh tế của chế độ xã

hội phong kiến Trong đó, giai cấp địa chủ chiếm ruộng đất và nông cụ nhưng không cày cấy, "không nhắc chân đụng tay mà lại cửa cao nhà rộng, phú quý phong lưu" còn nông dân phải mướn ruộng của địa chủ phải nộp tô, phải hầu hạ "nông dân không khác

gì nô lệ" Trong chế độ mới, thành phần kinh tế đó đã lỗi thời, chỉ còn là tàn dư Nhưng

để thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc, phục vụ chiến lược giải phóng dân tộc, nhằm thu hút số địa chủ vừa và nhỏ theo cách mạng, ủng hộ kháng chiến, Hồ Chí Minh không chủ trương xóa bỏ thành phần kinh tế này mà chỉ thực hiện giảm tô, giảm tức, tạo điều kiện cho thành phần kinh tế này đóng góp cho kháng chiến

- Kinh tế quốc doanh: gồm các cơ sở sản xuất, kinh doanh của nhà nước, là của chung

nhân dân, phục vụ lợi ích của xã hội Đây là thành phần kinh tế ra đời trong chế độ dân chủ mới, có vai trò đáp ứng yêu cầu to lớn và quan trọng của toàn xã hội, của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Theo Hồ Chí Minh, kinh tế quốc doanh 7

là "nền tảng và sức lãnh đạo của kinh tế dân chủ mới Cho nên chúng ta phải ra sức phát triển nó và nhân dân ta phải ủng hộ nó"

- Kinh tế tư bản tư nhân: là thành phần kinh tế của giai cấp tư sản dân tộc Giai cấp tư

sản nước ta mới ra đời, còn non yếu do bị tư bản nước ngoài chèn ép Tuy nhiên "về mặt sản xuất so với chế độ phong kiến thì chế độ tư bản là một tiến bộ to" Họ có nhiều kinh nghiệm sản xuất, sử dụng vốn, khoa học kỹ thuật "cho nên, Chính phủ cần giúp

họ phát triển Nhưng họ phải phục tùng sự lãnh đạo của kinh tế quốc gia, phải phù hợp với lợi ích của đại đa số nhân dân"

- Kinh tế tư bản quốc gia: Đây là thành phần kinh tế do Nhà nước và nhà tư bản cùng

góp vốn với nhau để kinh doanh do Nhà nước lãnh đạo Tư bản của tư nhân là tư bản chủ nghĩa Tư bản của Nhà nước là xã hội chủ nghĩa Theo Lênin, thành phần kinh tế này là nấc thang, bước trung gian để một nước kém phát triển đi lên chủ nghĩa xã hội

Và thành phần kinh tế "nửa chủ nghĩa xã hội" này sẽ tồn tại lâu dài trong thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội

- Ngoài ra còn có kinh tế hợp tác xã tiêu thụ và hợp tác xã cung cấp có tính chất nửa xã hội chủ nghĩa; kinh tế cá thể của nông dân và của thủ công nghệ

Hai là: Ngay từ năm 1953, Hồ Chí Minh đã cho rằng: Dưới chế độ dân chủ mới có 5

loại thành phần kinh tế khác nhau là:

- Kinh tế quốc doanh (thuộc chủ nghĩa xã hội, vì nó là của chung nhân dân)

- Kinh tế hợp tác xã (nó là nửa chủ nghĩa xã hội và sẽ tiến lên chủ nghĩa xã hội)

- Kinh tế của cá nhân, nông dân và thủ công (có thể tiến dần vào hợp tác xã, tức là nửa

chủ nghĩa xã hội)

- Kinh tế tư bản tư nhân

- Kinh tế tư bản của nhà nước (như Nhà nước hùn vốn với tư bản tư nhân để kinh

doanh) Và, trong nền kinh tế nhiều thành phần ấy, để khỏi chệch hướng xã hội chủ nghĩa, Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng phải làm cho kinh tế quốc doanh phát triển nhanh hơn và giữ vai trò chủ đạo

Ba là: Hồ Chí Minh đề ra chính sách kinh tế của Đảng và Chính phủ là:

- Công tư đều lợi

- Chủ thợ đều lợi

- Công nông giúp nhau

- Lưu thông trong ngoài "Bốn chính sách ấy là mấu chốt để phát triển kinh tế của nước ta"

Chỉ bằng những câu ngắn gọn Hồ Chí Minh đã cho chúng ta thấy những nguyên tắc,

phải tồn tại trong mối quan hệ bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi, tạo nên sự phát triển cân đối của nền kinh tế quốc dân

Tư tưởng trên của Người đã được đưa vào cuộc sống và đã đưa lại những thành tựu to lớn Công cuộc khôi phục kinh tế 1955-1957 nhanh chóng hoàn thành, công cuộc cải tạo và phát triển kinh tế 1958- 1960 giành được những thắng lợi to lớn, mở ra một thời

kỳ "hoàng kim" của kinh tế xã hội chủ nghĩa miền Bắc phát triển

2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cải tạo và sử dụng các thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Trong báo cáo sửa đổi Hiến pháp trước Quốc hội, Hồ Chí Minh đã trình bày đường lối chung tiến lên CNXH Người nêu rõ các hình thức sở hữu và các thành phần kinh tế ở nước ta và chính sách đối với các loại hình đó

Người cho rằng: "trong nước ta hiện nay có những hình thức sở hữu chính về tư liệu sản xuất như:

- Sở hữu của Nhà nước tức là của toàn dân

- Sở hữu của hợp tác xã tức là sở hữu tập thể của nhân dân lao động

- Sở hữu của người lao động riêng lẻ

- Một ít tư liệu sản xuất thuộc sở hữu của nhà tư bản Mục đích của chế độ ta là xóa bỏ các hình thức sở hữu không chủ nghĩa xã hội, làm cho nền kinh tế gồm nhiều thành phần phức tạp trở nên một nền kinh tế thuần nhất, dựa trên chế độ sở hữu toàn dân và

sở hữu tập thể" Nhìn vào thứ tự trên ta thấy rằng, Hồ Chí Minh sắp xếp các loại hình

sở hữu, căn cứ vào vai trò thực tế của chúng đối với chế độ xã hội chủ nghĩa Sở hữu

xã hội chủ nghĩa đứng ở vị trí cao nhất Nó là nền tảng kinh tế của chế độ xã hội mới, chỗ dựa của Nhà nước nhân dân; quy định bản chất các quan hệ xã hội mới đang trong quá trình manh nha và định hình

Theo Hồ Chí Minh, vai trò chủ đạo của kinh tế xã hội chủ nghĩa thể hiện: đây là hình thức sở hữu chính, tồn tại trong các lĩnh vực then chốt, ảnh hưởng đến quốc kế, dân sinh, có tác dụng hướng dẫn các loại hình kinh tế khác đồng thời cũng là mục đích hướng tới của các quan hệ và hoạt động kinh tế Sở hữu xã hội chủ nghĩa cũng nằm trong quá trình vận động theo nấc thang tương ứng với trình độ phát triển, quy mô xã

Thành phần kinh tế quốc doanh dưạ trên cơ sở chế độ sở hữu nhà nước, sở hữu toàn

dân cho nên nó giữ vai trò chủ đạo, lãnh đạo nền kinh tế Nhà nước phải đảm bảo cho

nó phát triển ưu tiên: "chúng ta phải phát triển thành phần kinh tế quốc doanh để tạo nền tảng vật chất cho chủ nghĩa xã hội và thúc đẩy việc cải tạo xã hội chủ nghĩa"

Hình thức thứ hai của sở hữu xã hội chủ nghĩa là sở hữu tập thể Hồ Chí Minh nêu rõ

"đường lối cải tạo xã hội chủ nghĩa của Đảng đối với nông nghiệp là đưa nông dân làm

ăn riêng lẻ đi từ tổ đổi công (có mầm mống xã hội chủ nghĩa) tiến lên hợp tác xã cấp thấp (nửa xã hội chủ nghĩa) rồi tiến lên hợp tác xã cấp cao (xã hội chủ nghĩa)" Kinh tế hợp tác xã là hình thức sở hữu tập thể của nhân dân lao động, Nhà nước đặc biệt khuyến khích và giúp đỡ phát triển Hồ Chí Minh cho rằng: "Hợp tác hóa nông nghiệp

là khâu chính thúc đẩy công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc"

Ngoài sở hữu xã hội chủ nghĩa, Hồ Chí Minh còn thừa nhận sự tồn tại khách quan, tất yếu, lâu dài của các hình thức không xã hội chủ nghĩa Cụ thể như đối với người làm nghề thủ công và riêng lẻ khác, "Nhà nước phải bảo hộ quyền sở hữu về tư liệu sản xuất của họ, ra sức hướng dẫn và giúp đỡ họ cải tiến cách làm ăn, khuyến khích họ tổ chức hợp tác xã sản xuất theo nguyên tắc tự nguyện" Đối với tư sản công thương, nhà nước không xóa bỏ quyền sở hữu về tư liệu sản xuất và của cải khác của họ mà ra sức hướng dẫn họ hoạt động nhằm làm lợi cho quốc kế dân sinh, phù hợp với kế hoạch kinh tế của nhà nước, đồng thời hướng họ vào quỹ đạo kinh tế của chủ nghĩa xã hội bằng hình thức công tư hợp doanh và những hình thức cải tạo khác

Tư tưởng trên của Người không những cho chúng ta thấy cần phải phát huy mọi năng lực sản xuất Bên cạnh đó Người còn rất quan tâm đến việc làm ăn của ngoại kiều ở Việt Nam Trong lời kêu gọi nhân ngày giải phóng thủ đô, Người nói: "Các bạn, người buôn bán kinh doanh tiểu thương, tiểu chủ, công nhân và trí thức đã chung sống với nhân dân Việt Nam Các bạn đã khai cơ lập nghiệp ở Việt Nam Những hoạt động chính đáng về kinh tế và văn hóa của các bạn cũng có lợi cho Việt Nam Vì vậy tôi khuyên các bạn: Các bạn cứ yên lòng làm ăn như thường Nhân dân và Chính phủ Việt Nam sẽ giúp đỡ và bảo hộ các bạn"

Tóm lại, những quan điểm trên thể hiện rất rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Quan điểm đó thể hiện sự mẫn cảm trong tư tưởng Hồ Chí Minh về việc nắm bắt và vận dụng các quan điểm mác

nhiều Đảng Cộng sản và công nhân khi hiểu không đúng về luận điểm của Mác và Ăngghen: "Những người cộng sản có thể tóm tắt lý luận của mình thành công thức duy nhất là xóa bỏ chế độ tư hữu"

Sau Lênin, Hồ Chí Minh là người đầu tiên vận dụng lý luận về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong xây dựng kinh tế thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

3 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần vào phát triển nền kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa ở Việt Nam

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (năm 1986) đã đề ra đường lối đổi

mới toàn diện đất nước Đại hội chủ trương phát triển nền kinh tế nhiều thành phần với những hình thức kinh doanh phù hợp và xác định rõ: “Nền kinh tế có cơ cấu nhiều thành phần là một đặc trưng của thời kỳ quá độ” Trong văn kiện  Đại hội VI còn đưa

ra định hướng giải quyết quan hệ giữa thành phần kinh tế XHCN với các thành phần kinh tế khác: “Tăng cường kinh tế xã hội chủ nghĩa trên cả ba mặt chế độ sở hữu, chế

độ quản lý, chế độ phân phối, làm cho kinh tế quốc doanh phát huy được vai trò chủ đạo và cùng với kinh tế tập thể giữ vị trí quyết định trong nền kinh tế quốc dân”

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng (năm 1991) đưa ra quan điểm rõ

ràng hơn về vai trò quản lý của Nhà nước trong nền kinh tế: Nhà nước quản lý nền kinh tế nhằm định hướng, dẫn dắt các thành phần kinh tế, tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh theo cơ chế thị trường, bảo đảm sự hài hoà giữa phát triển kinh tế và phát triển xã hội

Tư tưởng của Đảng CSVN về các thành phần kinh tế được tiếp tục khẳng định và cụ thể hóa hơn nữa trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội (1991): Phát triển một nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN Kinh tế quốc doanh giữ vai trò chủ đạo Kinh tế tập thể không ngừng được củng cố và mở rộng Kinh tế cá thể từng bước đi vào con đường làm ăn hợp tác trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ và cùng có lợi Kinh tế tư bản tư nhân được kinh doanh trong những ngành có lợi cho quốc kế dân sinh do luật pháp quy định Phát triển kinh tế tư bản nhà nước dưới nhiều hình thức Kinh tế gia đình được khuyến khích phát triển mạnh, nhưng không phải là một thành phần kinh tế độc lập Các hình thức sở hữu hỗn hợp và đan kết với nhau hình thành các tổ chức kinh tế đa dạng

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng (năm 1996) nhấn mạnh phải “nắm

vững định hướng XHCN trong việc xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần” Đại hội

phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế nhà nước, kinh tế hợp tác Kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo, cùng với kinh tế hợp tác xã dần dần trở thành nền tảng Tạo điều kiện kinh tế và pháp lý thuận lợi để các nhà kinh doanh tư nhân yên tâm đầu tư làm ăn lâu dài Áp dụng phổ biến các hình thức kinh tế tư bản nhà nước."

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng (năm 2001) lần đầu tiên nêu lên khái niệm “nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Đại hội khẳng định:

“Đảng và Nhà nước ta chủ trương thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN, đó chính là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN’ Đây là bước phát triển mới về sở hữu và các thành phần kinh tế trong quá trình xây dựng CNXH ở Việt Nam

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng (năm 2006)xác định nền kinh tế nước

ta có 5 thành phần kinh tế: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân (cá thể, tiểu chủ, tư bản tư nhân), kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài Các thành phần kinh tế hoạt động theo pháp luật, đều là bộ phận hợp thành quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, bình đẳng trước pháp luật, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng (năm 2011) nhấn mạnh “Phát triển

nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, hình thức tổ chức kinh doanh”  Trong văn kiện Đại hội XI của Đảng chỉ ra 4 thành phần kinh tế ở nước ta: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; trong đó: “Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo Kinh tế tập thể không ngừng được củng cố và phát triển Kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân Kinh tế tư nhân là một trong những động lực của nền kinh tế Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được khuyến khích phát triển.”

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng (năm 2016) trên cơ sở tổng kết thực

tiễn 30 năm đổi mới, Đảng đã có những khái quát mới về lý luận sở hữu và các thành phần kinh tế: “Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Việt Nam có quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; có nhiều hình thức

sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế

tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật”

III KẾT LUẬN

Như vậy, cùng với quá trình tổng kết kinh nghiệm và phát triển sáng tạo lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, chúng ta đã bước đầu tìm ra những biện pháp, bước đi mang tính quy luật của quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội Một trong những biện pháp đó, xét về mặt kinh tế, là phát triển nền kinh tế nhiều thành phần Để

nền kinh tế nhiều thành phần phát triển theo đúng định hướng xã hội chủ nghĩa, một mặt, chúng ta phải tạo môi trường phát triển thuận lợi, đảm bảo tính độc lập, tự chủ của

các thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước phải thực sự đóng vai trò chủ

đạo; mặt khác, chúng ta phải tăng cường vai trò của Đảng và Nhà nước trong lãnh đạo,

quản lý kinh tế