Luận án tiến sĩ lịch sử đảng bộ tỉnh hà tĩnh lãnh đạo xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế từ năm 2010 đến năm 2020

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ NGUYỄN TIẾN ĐỨC §¶NG Bé TØNH Hµ TÜNH L NH §¹O X¢Y DùNG Tæ CHøC C¥ Së §¶NG ë DOANH NGHIÖP THUéC C¸C THµNH PHÇN KINH TÕ Tõ N¡M 2010 §ÕN N¡M 2020 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH[.]

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ

NGUYỄN TIẾN ĐỨC

§¶NG Bé TØNH Hµ TÜNH L·NH §¹O X¢Y DùNG Tæ CHøC C¥ Së §¶NG ë DOANH NGHIÖP THUéC C¸C THµNH PHÇN

KINH TÕ Tõ N¡M 2010 §ÕN N¡M 2020

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ

HÀ NỘI - 2022

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ

NGUYỄN TIẾN ĐỨC

§¶NG Bé TØNH Hµ TÜNH L·NH §¹O X¢Y DùNG Tæ CHøC C¥ Së §¶NG ë DOANH NGHIÖP THUéC C¸C THµNH PHÇN

KINH TÕ Tõ N¡M 2010 §ÕN N¡M 2020

Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Mã số : 922 90 15

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

1 PGS TS Lê Văn Mạnh

2 PGS TS Đặng Bá Minh

HÀ NỘI - 2022

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan luận án là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tác giả Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có xuất xứ rõ ràng, không trùng lặp với các công trình khoa học

đã được công bố

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Nguyễn Tiến Đức

MỤC LỤC

Trang

TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN

1.1 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 12 1.2 Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề

Chương 2 CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ

TĨNH VỀ XÂY DỰNG TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG Ở DOANH NGHIỆP THUỘC CÁC THÀNH PHẦN KINH TẾ (2010 - 2015) 36 2.1 Sự cần thiết xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở doanh nghiệp trên địa

2.2 Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về xây dựng tổ chức cơ sở

2.3 Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh chỉ đạo xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở

Chương 3 ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ TĨNH LÃNH ĐẠO TĂNG CƯỜNG

XÂY DỰNG TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG Ở DOANH NGHIỆP THUỘC CÁC THÀNH PHẦN KINH TẾ (2015 - 2020) 82 3.1 Sự cần thiết phải tăng cường xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở

3.2 Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về tăng cường xây dựng tổ chức

3.3 Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh chỉ đạo tăng cường xây dựng tổ chức cơ sở

4.1 Nhận xét Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở

doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế (2010 - 2020) 127 4.2 Kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo xây dựng tổ chức

cơ sở đảng ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế (2010 - 2020) 150

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

3 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH, HĐH

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Thực tiễn cách mạng Việt Nam hơn 90 năm qua đã khẳng định: sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam Nằm trong vấn đề có tính quy luật đó, xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế là nhiệm vụ rất quan trọng, có tầm chiến lược lâu dài; là công tác xây dựng nền tảng của Đảng, xây dựng “hạt nhân chính trị”, bảo đảm sự tồn tại, phát triển và giữ vững vai trò lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng ở cơ sở

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng khẳng định: “Tập trung củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, tạo chuyển biến rõ rệt về chất lượng hoạt động của các loại hình cơ sở đảng, nhất là tổ chức đảng trong các đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế” [64, tr.259-260] Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng tiếp tục yêu cầu:

Kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các

tổ chức cơ sở đảng… Tập trung củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp, tạo chuyển biến về chất lượng hoạt động của các loại hình cơ sở đảng, nhất là tổ chức đảng trong các cơ quan, đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế [67, tr.204 - 205]

Hà Tĩnh là một tỉnh nghèo, nằm ở Bắc Trung Bộ, có vị trí chiến lược quan trọng đối với khu vực miền Trung cũng như cả nước Tính đến năm

2010, toàn tỉnh Hà Tĩnh có 2.457 doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đang tồn tại trên hệ thống đăng ký kinh doanh quốc gia Sự tăng trưởng và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp đã góp phần quan trọng tăng thu ngân sách, giải quyết việc làm cho lao động địa phương…

6

Bên cạnh những thành tựu và đóng góp quan trọng của các doanh nghiệp đối với sự phát triển của tỉnh Hà Tĩnh, hoạt động của các doanh nghiệp nơi đây cũng đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thử thách Nguyên nhân cơ bản là công tác xây dựng TCCSĐ ở các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế vẫn chưa được coi trọng đúng mức, chất lượng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế nhiều nơi suy giảm, hoạt động mang tính hình thức, không giữ được vai trò hạt nhân lãnh đạo ở cơ sở; còn tình trạng bao biện, làm thay, “lấn sân” ban giám đốc; một bộ phận đảng viên có tư tưởng chán nản, thậm chí tiêu cực, bỏ sinh hoạt đảng Chính vì vậy, chăm lo xây dựng, củng cố TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế thực sự TSVM là nhiệm

vụ quan trọng, cấp bách đặt ra đối với Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh

Quán triệt quan điểm, chủ trương của Đảng, giai đoạn 2010 - 2020, Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo với nhiều chủ trương, giải pháp nhằm xây dựng TCCSĐ TSVM, phát huy vai trò là hạt nhân chính trị trong các doanh nghiệp và đã đạt được những thành tựu bước đầu

có ý nghĩa quan trọng Bên cạnh những thành tựu đạt được, công tác xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế vẫn tồn tại nhiều hạn chế, yếu kém, trong đó có những hạn chế, yếu kém kéo dài, gây bức xúc, làm suy giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng Những thành tựu, hạn chế trong lãnh đạo xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh nêu trên rất cần được nhìn nhận một cách khách quan để có chủ trương, chỉ đạo xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế TSVM trong thời gian tới

Trong những năm qua, bàn về công tác xây dựng Đảng nói chung, xây dựng TCCSĐ nói riêng là một trong những vấn đề rất được quan tâm, với sự xuất hiện của nhiều công trình công bố ở các cấp độ và phạm vi khác nhau Tuy nhiên, cho đến nay chưa có nghiên cứu nào mang tính hệ thống, chuyên sâu, toàn diện, làm sáng rõ chủ trương và chỉ đạo tổ chức thực hiện của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế

Với những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh

đạo xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh

tế từ năm 2010 đến năm 2020” làm Luận án tiến sĩ Lịch sử, chuyên ngành

Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế từ năm

2010 đến năm 2020; qua đó đúc kết kinh nghiệm để vận dụng trong lãnh đạo xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế trong thời gian tới

Nhiệm vụ nghiên cứu

Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Làm rõ sự cần thiết phải xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế ở tỉnh Hà Tĩnh trong những năm 2010 - 2020

Phân tích, luận giải có hệ thống chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh

tế từ năm 2010 đến năm 2020, qua hai giai đoạn 2010 - 2015 và 2015 - 2020

Nhận xét và đúc kết kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế (2010 - 2020)

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu hoạt động lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế từ năm 2010 đến năm 2020

Phạm vi nghiên cứu

Tĩnh về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân không có yếu tố nước ngoài

8

Về chủ trương, luận án hệ thống, làm rõ chủ trương của Đảng bộ tỉnh

Hà Tĩnh về xây dựng TCCSĐ thuộc các thành phần kinh tế, khái quát trên các nội dung như: phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp

Về chỉ đạo, luận án tập trung vào các nội dung: 1- Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên

ở doanh nghiệp; 2- Củng cố, kiện toàn tổ chức; xây dựng đội ngũ cấp ủy viên, người đứng đầu cấp ủy và công tác phát triển đảng viên; 3- Nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng và công tác đánh giá, phân loại đảng viên; 4- Công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật Đảng; 5- Đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của các TCCSĐ

Về không gian: Trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

Về thời gian: Luận án nghiên cứu trong khoảng thời gian từ năm 2010

đến năm 2020 (năm 2010 là mốc mở đầu nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lần thứ XVII, năm 2020 là năm kết thúc nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh

Hà Tĩnh lần thứ XVIII, năm 2015 là phân kỳ giữa hai nhiệm kỳ Đại hội Đảng

bộ tỉnh Hà Tĩnh lần thứ XVII và lần thứ XVIII) Nghiên cứu sinh chọn mốc thời gian như vậy sẽ thể hiện rõ sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế qua hai nhiệm kỳ đại hội Đảng bộ Tuy nhiên, để bảo đảm tính hệ thống và đạt được mục đích nghiên cứu, luận án có đề cập một số vấn đề liên quan đến xây dựng TCCSĐ trước và sau các mốc thời gian nêu trên

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận

Luận án nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng nói chung và xây dựng TCCSĐ nói riêng

Cơ sở thực tiễn

Luận án thực hiện dựa trên cơ sở thực tiễn quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế

từ năm 2010 đến năm 2020 (thể hiện qua các văn kiện và số liệu của Tỉnh ủy,

Ban Tổ chức, Ban Tuyên giáo, Ủy ban kiểm tra Tỉnh ủy, Sở Nội vụ tỉnh Hà Tĩnh, Sở Công thương tỉnh Hà Tĩnh và Đảng ủy Khối doanh nghiệp tỉnh; các

đề tài, công trình khoa học có liên quan đã được công bố)

Luận án dựa trên cơ sở kết quả khảo sát thực tế, điều tra và phỏng vấn nhân chứng lịch sử ở Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh; các số liệu tổng hợp của các ban xây dựng Đảng thuộc Tỉnh ủy Hà Tĩnh

Luận án kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học liên quan đến đề tài luận án đã công bố

Phương pháp nghiên cứu

Dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và phương pháp nghiên cứu Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, luận án sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp logic là chủ yếu; đồng thời, sử dụng phương pháp thống kê, phân tích, so sánh, tổng hợp, phỏng vấn, điều tra xã hội học, để làm

rõ các nội dung của luận án

Phương pháp lịch sử được sử dụng nhằm phân kỳ thời gian, làm rõ bối cảnh, chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế từ năm 2010 đến năm

2020, qua 2 giai đoạn: 2010 - 2015 và 2015 - 2020

Phương pháp logic để làm rõ bước phát triển tư duy trong nhận thức và chỉ đạo thực tiễn của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế trên cơ sở xâu chuỗi các sự kiện lịch sử

và liên kết nội dung của các văn bản có tính chất lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng

bộ tỉnh; khái quát các luận điểm trong luận án; đánh giá những ưu điểm, hạn chế, chỉ rõ nguyên nhân và đúc kết những kinh nghiệm từ thực tiễn Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế từ năm 2010 đến năm 2020

Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, phỏng vấn, điều tra xã hội học được sử dụng nhằm làm rõ chủ trương, luận chứng các mặt chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế từ năm 2010 đến năm 2020

10

Phương pháp so sánh được sử dụng nhằm so sánh sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế giữa giai đoạn 2010 - 2015 và 2015 - 2020; giữa TCCSĐ ở doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh với một số địa phương

có đặc điểm tương đồng

5 Những đóng góp mới của luận án

Về tư liệu: Luận án cung cấp khối lượng tư liệu khá phong phú, cập nhật, đáng tin cậy về chủ trương của Đảng, đặc biệt là chủ trương và quá trình chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế từ năm 2010 đến năm 2020 Nguồn tài liệu tham khảo, phụ lục của luận án có thể đóng góp cho việc nghiên cứu một số vấn đề về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp trong thời kỳ đổi mới

Về nội dung khoa học:

Góp phần vào việc phục dựng lịch sử Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế (2010 - 2020)

Đưa ra những nhận xét có cơ sở về ưu điểm, hạn chế, làm rõ nguyên nhân và đúc kết những kinh nghiệm chủ yếu từ quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế (2010 - 2020)

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Ý nghĩa lý luận

Luận án góp phần tổng kết công tác lãnh đạo của Đảng về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế từ năm 2010 đến năm

2020 (qua thực tiễn địa bàn tỉnh Hà Tĩnh)

Cung cấp thêm những luận cứ khoa học, kinh nghiệm để bổ sung, hoàn thiện chủ trương, chỉ đạo thực hiện nâng cao chất lượng, hiệu quả lãnh đạo của Đảng bộ Tỉnh về xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế trong thời gian tới

Ý nghĩa thực tiễn

Những kinh nghiệm được đúc rút trong luận án có giá trị tham khảo đối với công tác xây dựng TCCSĐ ở doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế của đảng bộ cấp tỉnh

Luận án là tài liệu tham khảo, phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy liên quan đến vấn đề này

7 Kết cấu của luận án

Luận án gồm: Mở đầu, 04 chương (10 tiết), kết luận, danh mục các công trình của tác giả đã công bố có liên quan đến đề tài, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

12

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở nước ngoài

Hạ Quốc Cường, Lý Bồi Nguyên (2004), Vấn đề xây dựng tổ chức cơ

sở đảng ở các xí nghiệp quốc hữu và phi công hữu ở Trung Quốc hiện nay

[51] Hai tác giả đã chỉ rõ: Trong tiến trình ra sức đẩy mạnh cải cách và phát triển xí nghiệp quốc hữu, Đảng coi trọng cao độ việc xây dựng Đảng trong xí nghiệp quốc hữu Phải kiên trì không dao động sự lãnh đạo chính trị của Đảng đối với xí nghiệp quốc hữu, kiên trì không dao động địa vị hạt nhân chính trị của tổ chức đảng trong xí nghiệp quốc hữu Trên cơ sở đó các tác giả nhấn

mạnh: xây dựng TCCSĐ ở các xí nghiệp quốc hữu cần phải kết hợp việc kiên

trì nguyên tắc Đảng quản lý cán bộ với việc tổ chức sát hạch, giới thiệu cán

bộ đưa vào cơ chế thị trường và tuyển dụng công khai trước xã hội; hoàn thiện biện pháp cụ thể về quản lý người lãnh đạo của xí nghiệp quốc hữu; tăng cường xây dựng ban lãnh đạo xí nghiệp; hình thành thể chế lãnh đạo xí nghiệp thích ứng với cơ cấu quản lý pháp nhân công ty Hoàn thiện quy trình quyết sách về các vấn đề trọng đại trong xí nghiệp, tích cực tìm tòi con đường

và biện pháp cụ thể để phát huy vai trò hạt nhân chính trị của tổ chức đảng trong xí nghiệp quốc hữu

Hai tác giả nêu rõ đối với kinh tế phi công hữu: là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế thị trường XHCN Coi trọng công tác tăng cường sức mạnh của Đảng và xây dựng tổ chức đảng trong xí nghiệp phi công hữu, mở ra những lĩnh vực mới cho công tác cơ sở của Đảng Tổ chức đảng của nhiều xí nghiệp phi công hữu tích cực tìm tòi, mạnh dạn, sáng tạo ra nhiều nội dung công tác và