Microsoft Word 146 Vuong Thi Hue Tuyển tập Hội nghị Khoa học thường niên năm 2019 ISBN 978 604 82 2981 8 272 THỰC HIỆN NỘI DUNG SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN TRONG CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4 0 V[.]
Trang 1THỰC HIỆN NỘI DUNG SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN TRONG CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
Vương Thị Huệ
Trường Đại học Thủy lợi, email: vuongthihue@tlu.edu.vn
1 GIỚI THIỆU CHUNG
Với sự xuất hiện của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, giai cấp công nhân – chủ
thể và là sản phẩm xã hội của nền đại công
nghiệp, đã trở thành luận chứng thực tiễn cho
phát hiện lý luận vĩ đại của C.Mác về sứ
mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công
nhân Những nội hàm cơ bản của lý luận này
đã thể hiện và tiếp tục được bổ sung từ thực
tiễn các cuộc công nghiệp và cách mạng xã
hội chủ nghĩa Cách mạng công nghiệp 4.0,
về đại thể, vẫn sẽ tiếp tục logic của C.Mác,
tiếp nối nội dung sứ mệnh lịch sử của giai
cấp công nhân trong thời đại ngày nay
2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Bài viết dựa trên cơ sở nguyên tắc phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng
và chủ nghĩa duy vật lịch sử Đồng thời, bài
viết sử dụng kết hợp các phương pháp cụ thể
như: phân tích - tổng hợp, logic - lịch sử… để
tìm hiểu về nội dung sứ mệnh lịch sử của giai
cấp công nhân trong thời đại công nghiệp 4.0
3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1 Khái niệm và bản chất của cách mạng công nghiệp 4.0
Khái niệm “công nghiệp 4.0” được sử dụng lần đầu năm 2011 tại hội chợ Hannover, hội
chợ hàng đầu thế giới về công nghệ và công
nghiệp được tổ chức thường niên tại Đức
Khái niệm “cách mạng công nghiệp 4.0” được
đề cập lần đầu tiên và cũng là chủ đề của Diễn
đàn kinh tế lần thứ 46 tổ chức ngày
20/01/2016 tại thành phố Davos - Klosters,
Thụy Sĩ Khác với các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, cách mạng công nghiệp 4.0 không gắn với sự ra đời của một công nghệ nào cụ thể mà là kết quả của sự hội tụ của nhiều công nghệ khác nhau, trong đó trọng tâm là công nghệ nano, công nghệ sinh học và công nghệ thông tin - truyền thông
Bản chất của cách mạng công nghiệp 4.0
là sự hình thành của thế giới số, vốn dĩ là sự phản ánh sinh động, tồn tại song song với thế giới vật lý Sự kết nối giữa hai thế giới vật lý
và thế giới số tạo ra những tác động “mang tính cách mạng” trên mọi mặt của đời sống
xã hội của loài người Số hóa và dữ liệu hóa không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp mà làm thay đổi một cách căn bản mô hình kinh doanh của doanh nghiệp Trong cách mạng công nghiệp 4.0, toàn cầu hóa trở nên sâu sắc hơn, sự thay đổi diễn ra với phạm vi, cường độ, tốc độ lớn hơn và khó dự báo hơn; các ngành công nghiệp được định hình lại xoay quanh các nhu cầu của con người, vì lợi ích và vì mục tiêu tối thượng là hạnh phúc của con người
3.2 Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin
“Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình hình thành và phát triển của nền sản xuất công nghiệp hiện đại, với nhịp độ phát triển của lực lượng sản xuất có tính chất xã hội hoá ngày càng cao; là lực lượng sản xuấ
cơ bản và tiên tiến, trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào quá trình sản xuất, tái sản xuất
ra của cải vật chất và cải tạo các quan hệ xã
Trang 2hội; là lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch
sử quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa
xã hội”[1]
Trên cơ sở chủ nghĩa duy vật lịch sử, C.Mác và Ph.Ăngghen đã đưa ra quan niệm
khoa học chung nhất về giai cấp công nhân
“con đẻ của nền đại công nghiệp”, gồm
những người lao động không có tư liệu sản
xuất, bán sức lao động cho giai cấp tư sản và
theo đó phải chịu áp bức, bóc lột giá trị thặng
dư Họ là lực lượng lao động trực tiếp vận
hành các công cụ sản xuất trong nền công
nghiệp hiện đại - đại diện cho phương thức
sản xuất tiên tiến Họ là giai cấp cách mạng
nhất, có tinh thần quốc tế vô sản, đoàn kết
với nhau trong quá trình đấu tranh chống lại
kẻ thù giai cấp chung là giai cấp tư sản
V.I.Lênin cũng phát triển khái niệm giai cấp công nhân trong thời đại mới Từ đó, làm
hoàn chỉnh và phong phú thêm lý luận về giai
cấp công nhân trong điều kiện: đã giành được
chính quyền và lãnh đạo chính quyền xây
dựng xã hội xã hội chủ nghĩa hiện thực
Ngoài việc đưa ra quan niệm đúng đắn về giai cấp công nhân, công lao vĩ đại của
C.Mác chính là đã phát hiện ra sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân, lực lượng xã hội
có vai trò giải phóng thế giới khỏi tình trạng
“đen tối” dưới xã hội tư bản chủ nghĩa
Giai cấp công nhân có sứ mệnh lịch sử là lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xóa bỏ
chế độ tư bản chủ nghĩa, xóa bỏ mọi chế độ
áp bức, bóc lột và xây dựng xã hội mới – xã
hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa
Theo quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen, việc thực hiện sứ mệnh lịch sử
của giai cấp công nhân cần phải trải qua hai
bước Bước thứ nhất: “Giai cấp vô sản chiếm
lấy chính quyền nhà nước và biến tư liệu sản
xuất trước hết thành sở hữu nhà nước”[2]
Bước thứ hai: “…giai cấp vô sản cũng tự thủ
tiêu với tư cách là giai cấp vô sản, chính vì
thế mà nó cũng xóa bỏ mọi sự phân biệt giai
cấp và mọi đối kháng giai cấp”[3]; nó lãnh
đạo nhân dân lao động thông qua chính Đảng
của nó, tiến hành tổ chức xây dựng xã hội
mới – xã hội chủ nghĩa
Để hoàn thành được sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân nhất định phải tập hợp được các tầng lớp nhân dân lao động, tiến hành đấu tranh cách mạng xóa bỏ xã hội
cũ và xây dựng xã hội mới về mọi mặt kinh
tế, chính trị và văn hóa, tư tưởng Đó là một quá trình lịch sử hết sức lâu dài và khó khăn
3.3 Thực hiện nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong cách mạng công nghiệp 4.0
Trong cách mạng công nghiệp 4.0, giai cấp công nhân vẫn là giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến, giai cấp tiên phong và là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp xây dựng xã hội mới Giai cấp công nhân vẫn
sẽ tiếp tục, tiếp nối thực hiện nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay
Về nội dung kinh tế - kỹ thuật của sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân trong cách mạng công nghiệp 4.0
Ngày nay trong điều kiện mới, khi lực lượng sản xuất phát triển mạnh, giai cấp công nhân đang lớn lên với đội ngũ trí thức và họ luôn là người trực tiếp sản xuất, tham gia vào quá trình tạo ra những giá trị vật chất, những của cải to lớn cho xã hội
Kiến thức, kỹ năng lao động hiện đại đang
có xu hướng xã hội hóa Máy tính, điện thoại thông minh, các kho dữ liệu khổng lồ có thể
dễ dàng tiếp cận với chi phí thấp… là những điều kiện thuận lợi để người lao động bình thường có thể học tập và tự học để nâng cao trình độ chuyên môn thông qua cơ sở của truyền thông số
Sự biến đổi cấu tạo hữu cơ tư bản thay đổi cũng đang làm rõ xu thế xã hội hóa lực lượng sản xuất Tri thức khoa học và công nghệ có vai trò lớn trong sản xuất đang tạo ra một thay đổi quan trọng: tư bản khả biến (v) tăng nhanh, tư bản bất biến (c) giảm tương đối trong tỷ lệ cấu thành giá trị của hàng hóa Vai trò của tri thức, tay nghề, kinh nghiệm của người công nhân trong sản xuất công nghiệp đang từng bước phá vỡ cơ chế chiếm hữu của giai cấp tư sản, vốn bắt nguồn từ độc quyền
sở hữu tư liệu sản xuất, độc quyền chiếm đoạt giá trị thặng dư
Trang 3Xã hội hóa là xu thế khách quan đang được cách mạng công nghiệp 4.0 thúc đẩy
khá mạnh mẽ Nó thể hiện ở xu hướng tiếp
hợp, liên ngành, liên kết chuỗi trong sản xuất
hiện đại Xã hội hóa còn thể hiện ở sự gắn kết
các khâu sản xuất - dịch vụ - tiêu dùng
Trước đây, trong Cách mạng công nghiệp 3.0
vốn đã có bước tiến dài với lý thuyết
marketing, còn ngày nay đang tiếp diễn với
việc kết hợp đa chiều: kỹ thuật số, vật chất và
sinh học trong sản xuất và dịch vụ
Về nội dung chính trị - xã hội của sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân trong cách mạng
công nghiệp 4.0
Theo quan niệm của C.Mác, sở dĩ giai cấp công nhân có sứ mệnh lịch sử là vì họ là giai
cấp đại diện cho xu thế xã hội hóa của lực
lượng sản xuất hiện đại Do gắn với phương
thức lao động tiên tiến, giai cấp công nhân có
được những phẩm chất như: ý thức tổ chức,
kỷ luật lao động, tinh thần hợp tác, tác phong
công nghiệp Đó là những phẩm chất cần
thiết cho một giai cấp cách mạng và có năng
lực lãnh đạo cách mạng xã hội chủ nghĩa
Theo đó, nội dung chính trị - xã hội của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được
xác định là cuộc đấu tranh vì các mục tiêu
của chủ nghĩa xã hội, như công bằng, bình
đẳng, dân chủ… và tập trung nhất là việc xác
lập chế độ chính trị - xã hội mới do giai cấp
công nhân lãnh đạo - chế độ xã hội chủ nghĩa
để tạo ra tiền đề chính trị cho xây dựng xã
hội xã hội chủ nghĩa Do địa vị chính trị - xã
hội của mình, chỉ có giai cấp công nhân mới
giải quyết được các vấn đề chính trị - xã hội
trong quá trình xây dựng xã hội mới, tập hợp
được các giai tầng lao động khác do Đảng
Cộng sản lãnh đạo để xây dựng nhà nước
pháp quyền xã hội chủ nghĩa, do dân, vì dân
Hiện nay, cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo cơ hội và làm nổi bật các nội dung
như: dân chủ hóa - công nghệ số góp phần
mở rộng truyền thông, tạo điều kiện để thông
tin đến với mọi người, qua đó phát triển dân
chủ Cách mạng công nghiệp 4.0 với những
tiền đề mà nó tạo ra sẽ cho thấy những bước
tiến mới của chủ nghĩa xã hội hiện thực
Hướng tới cách mạng công nghiệp 4.0, đây là
con đường để phát triển rút ngắn, để xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội
Về nội dung văn hóa – tư tưởng của sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân trong cách mạng công nghiệp 4.0
Nội dung văn hóa – tư tưởng của sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân được xác định là cuộc đấu tranh với hệ tư tưởng phi vô sản, xác lập địa vị thống trị của hệ giá trị tư tưởng của giai cấp công nhân, xây dựng nền văn hóa mới và con người mới
Dưới tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nhiệm vụ lịch sử trao cho giai cấp công nhân trong tiến trình cách mạng của mình là xác lập hệ giá trị mới như: lao động công bằng, dân chủ, bình đẳng, tự do…để thay thế cho hệ giá trị tư sản cũ và những hệ
tư tưởng lạc hậu khác Thực chất đó là một cuộc cách mạng về văn hóa, tư tưởng bao gồm cải tạo cái cũ, xây dựng cái mới trong sự
kế thừa những tinh hoa của thời đại và giá trị truyền thống của văn hóa dân tộc Xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa và con người được phát triển tự do, toàn diện trong một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh là những mục tiêu hàng đầu của cuộc cách mạng này
4 KẾT LUẬN
Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là những nhiệm vụ cần phải thực hiện trong quá trình xây dựng hình thái kinh
tế xã hội cộng sản chủ nghĩa Đó là xóa bỏ xã hội cũ đã lỗi thời và xây dựng xã hội mới tiến
bộ hơn Thực hiện nội dung sứ mệnh lịch sử của mình trong thời đại 4.0, giai cấp công nhân vẫn sẽ là lực lượng tiên phong trong sản xuất vật chất và là đại biểu cho xu thế tiến
bộ, văn minh, xã hội hóa, dân chủ hóa, công bằng hóa của nhân loại
5 TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Hội đồng TƯ chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác-Lênin,
Tư tưởng Hồ Chí Minh (2002): Giáo trình chủ nghĩa xã hội khoa học, Nxb.CTQG,
HN, tr.99
[2] [3] C.Mác và Ph.Ăngghen (1995): Toàn tập, Nxb.CTQG, HN, tập 4, tr.610, tr.607