PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG

VAI TRÒ CỦA SIÊU ÂM TRONG CHẨN ĐOÁN PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG • Siêu âm là phƣơng pháp không xâm nhập, rẻ tiển, có thể thực hiện nhiều lần trong chẩn đoán phình động mạch chủ bụng. Theo các nghiên cứu gần đây, siêu âm có độ đặc hiệu 95% trong chẩn đoán phình động mạch chủ bụng. Tỉ lệ này có thể so sánh với CT và MRI. Hiện nay siêu âm đóng góp 2 vai trò: chẩn đoán và theo dõi phình động mạch chủ bụng. Siêu âm cung cấp thông tin về: Đƣờng kính thực tế và chiều dài của túi phình Đƣờng kính lòng túi phình (khi bơm thuốc cản quang) Mối liên quan của túi phình với các động mạch chính xuất phát từ động mạch chủ bụng. Với ƣu điểm nhƣ thế, tuy nhiên trong nhiều trƣờng hợp siêu âm cũng có những hạn chế nhất định: Bệnh nhân béo: sóng siêu âm khó xuyên sâu Bụng chƣớng hơi nhiều: gây cản trở trƣờng khảo sát siêu âm Trƣờng hợp vỡ phình.

PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG

Bs Trần Thị Bích Thùy

Phòng khám Chương Trình

Bệnh nhân nam , 58 tuổi Kiểm tra sức khỏe định

kỳ

Có hút thuốc lá nhƣng

đã bỏ 15 năm

Điều trị: khám 2 bs giỏi ở 2 bv lớn có 2 cách điều trị khác nhau theo dõi và phẫu thuật

: “ tương đối “

Ôn lại giải phẫu

VAI TRÒ CỦA SIÊU ÂM TRONG CHẨN ĐOÁN PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG

•

Siêu âm là phương pháp không xâm nhập, rẻ tiển, có thể thực hiện nhiều lần trong chẩn đoán phình động mạch chủ bụng Theo các nghiên cứu gần đây, siêu âm có độ đặc hiệu 95% trong chẩn đoán phình động mạch chủ bụng Tỉ lệ này có thể so sánh với CT và MRI Hiện nay siêu

âm đóng góp 2 vai trò: chẩn đoán và theo dõi phình động mạch chủ bụng

Siêu âm cung cấp thông tin về:

- Đường kính thực tế và chiều dài của túi phình

- Đường kính lòng túi phình (khi bơm thuốc cản quang)

- Mối liên quan của túi phình với các động mạch chính xuất phát từ động mạch chủ bụng

Với ưu điểm như thế, tuy nhiên trong nhiều trường hợp siêu âm cũng có những hạn chế nhất định:

- Bệnh nhân béo: sóng siêu âm khó xuyên sâu

- Bụng chướng hơi nhiều: gây cản trở trường khảo sát siêu âm

- Trường hợp vỡ phình

• Trên X quang bụng (thường được chụp vì lý do khác) sẽ thấy đóng vôi trên thành

khối phình động mạch chủ bụng, nhưng không phải tất cả các trường hợp

• Siêu âm là cách dễ nhất để phát hiện phình động mạch chủ bụng Đây là xét

nghiệm không gây đau Bác sĩ cũng có thể đo kích thước của phình động mạch

chủ bụng bằng siêu âm

• Để có thông tin chi tiết hơn về phình động mạch chủ bụng, chụp cắt lớp vi tính sẽ

được thực hiện để biết chính xác khối phình có ảnh hưởng đến các nhánh của động mạch chủ hay không để có kế hoạch điều trị

Bên trái là hình siêu âm cho thấy phình động mạch chủ bụng có đường kính 9 cm Bên phải là hình chụp cắt lớp vi tính của cùng bệnh nhân cho thấy phình động mạch chủ bụng lớn có huyết khối thành (mũi tên trắng)

TẦM SOÁT BỆNH PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG

• Nghiên cứu cho thấy rằng siêu âm thường quy nên được thực hiện cho tất cả những người đàn ông ở độ tuổi 50 Điều này là do hầu hết bệnh nhân bị phình động mạch chủ bụng mà không có triệu chứng Sau khi làm siêu âm thường quy, phẫu thuật có

thể chỉ định ở người bị phình động mạch chủ bụng có đường kính lớn hơn 55 mm Siêu âm theo dõi định kỳ đối với những người bị

phình động mạch chủ bụng có đường kính nhỏ hơn từ 30 mm đến

54 mm

PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG

• Phình động mạch chủ bụng là sự giãn ra

khu trú của động mạch biểu hiện bằng :

• – Thành mạch lồi ra và mất tính song song

THĂM KHÁM SIÊU ÂM:

• Siêu âm là ph-ơng pháp rất tốt để thăm khám động mạch chủ bụng trong phát hiện

và theo dõi phình động mạch chủ bụng , siêu âm giúp đánh giá:

• Kích th-ớc túi phình trên 5cm (

ở Việt nam > 4cm) là có chỉ

định phẫu thuật và kích th-ớc tăng >10mm/năm là túi phình

có nguy cơ

• – Đo chiều dài của túi phình

• – Mô tả hình dạng túi phình: có hai loại hình dạng là hình thoi

và hình túi, trong đó phình hình thoi hay gặp hơn hình túi

• Cấu trúc bên trong túi phình cũng cần đ-ợc mô tả kỹ, lòng túi phình th-ờng có hai phần:

• Vùng chu vi: là vùng có âm đó là do máu cục bám thành, mức độ dày của máu cục bám thành nhiều hay ít tuỳ từng tr- ờng hợp, có khi nó bít gần kín lòng mạch Cần mô tả cấu trúc của lớp máu cục bám thành này cũng nh- bờ của nó

• Vùng trung tâm là dòng chảy (chụp động mạch chỉ thấy đ-ợc vùng này)

• -Vị trí của phình: Phình động mạch chủ bụng d-ới động mạch thận là th-ờng gặp nhất, các động mạch thận th-ờng khó thấy trực tiếp trên siêu âm hai bình diện nên động mạch mạc treo tràng trên là mốc quan trọng( tuy nhiên nếu có máy siêu âm Doppler màu thì dễ dàng phát hiện đ-ợc hai động mạch thận)

• Phải tìm đ-ợc sự lan toả của tổn th-ơng xuống hai động mạch chậu và các động mạch đùi một cách hệ thống

CÁC HÌNH GIẢ:

• – Hình âm nhắc lại (sau khi truyền qua khối dịch) có thể nhằm với huyết khối

 bám thành, âm nhắc lại thì giảm dần khi vào sâu còn huyết

khối thì có âm đồng đều

• -Đ-ờng đi ngoằn ngoèo của động mạch chủ bụng to và dài(

mégadolicho-

 aorte) có thể tạo thành các hình giả phình mạch nhất là trên các lớp cắt

 chếch, nh-ng nó nhẵn và đều và không có huyết khối, chính vì

vậy mà phải luôn luôn kết hợp các lớp ngang với các lớp cắt

BIẾN CHỨNG:

• – Xơ hoá sau phúc mạc sau phình động mạch chủ bụng, nhất là phình

có nứt

• – Nứt túi phình tạo lên tụ máu quanh túi phình, tụ máu cơ đái chậu

• – Vỡ túi phình: là biến chứng nặng nhất, gây tràn máu lan toả vào

các khoang quanh thận và cạnh thận sau trái, ít khi gây tràn máu vào trong ổ bụng

ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG SAU MỔ

• Prothèse động mạch chủ bụng biểu

hiện bằng hình ống tăng âm có gianh

giới rõ và song song Biến chứng sau

mổ cần tìm là hình tụ máu quanh động

mạch nhất là vùng quanh miệng nối,

biến chứng nhiễm trùng và xơ hoá sau

phúc mạc cũng có thể gặp

XƠ VỮA ĐỘNG MẠCH

• Biểu hiện trên siêu âm bằng hình thành động mạch dày không đều, th-ờng có hình vôi hoá có bóng cản trong mảng xơ vữa Cần phải thăm khám kỹ để phát hiện các mảng xơ vữa, đo các kích th-ớc của mảng xơ vữa

• Các mảng xơ vữa động mạch lớn có thể gây hẹp lòng mạch, các mảng này có thể vôi hoá, loét trên mảng xơ vữa có nguy cơ gây tắc mạch phía đầu xa Khi phát

hiện có xơ vữa động mạch chủ bụng thì cần phải thăm khám các mạch khác nhất là động mạch cảnh vì xơ vữa động mạch là bệnh cảnh toàn thân nên thăm khám cũng phải toàn diện

Kết luận

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 huy-thangnen-lam-gi-khi-co-tui-phinh-dong-mach-nao-chua-vo- /20210126101917600

Tìm hiểu thêm