Giáo trình kỹ thuật sơn ô tô (nghề công nghệ ô tô cao đẳng) trường cao đẳng nghề đồng tháp

Kỹ thuật phun sơn màu 1.Cấu tạo và nguyên lý làm việc của súng sơn Trang 76 2.. - Kỹ năng: Phân tích đúng các lỗi sơn cơ bản và cách khắc phục; Thực hiện đúng phương pháp chuẩn bị bề mặ

1

KHOA CƠ KHÍ – XÂY DỰNG

MÔ ĐUN: KỸ THUẬT SƠN Ô TÔ NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ

TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

(Ban hành kèm theo Quyết định Số: ngày tháng năm 2017

của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp)

Đồng Tháp, năm 2017

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

3

Việc tổ chức biên soạn giáo trình Kỹ thuật sơn ô tô nhằm phục vụ cho công tác đào tạo của trường Trường Cao đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp - Khoa

Cơ khí- Xây Dựng - ngành công nghệ ôtô Giáo trình là sự cố gắng lớn của tập thể Khoa Cơ khí- Xây Dựng nghề công nghệ ôtô nhằm từng bước thống nhất nội dung dạy và học môn Kỹ thuật sơn ô tô

Nội dung của giáo trình đã được xây dựng trên cơ sở thừa kế những nội dung đã được giảng dạy ở các trường kết hợp với những nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá Giáo trình cũng là cẩm nang về Kỹ thuật sơn ô tô riêng cho nhưng sinh viên của Trường Cao đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp - Khoa Cơ khí- Xây Dựng

Giáo trình được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, bổ sung nhiều kiến thức mới phù hợp với ngành nghề đào tạo mà Khoa Cơ khí –Xây Dựng đã tự điều chỉnh cho thích hợp và không trái với quy định của chương trình khung đào tạo của trường

Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm:

Bài 1 Kiến thức cơ bản về ky thuat sơn

Bài 2 Kỹ thuật chuẩn bị bề mặt (chà khô)

Bài 3 Pha chỉnh màu solid & metalic

Bài 4 Kỹ thuật che chắn

Bài 5 Kỹ thuật phun sơn màu

Bài 6 Kỹ thuật đánh bóng

Xin chân trọng cảm ơn Khoa Cơ khí –Xây Dựng - Trường Cao đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp cũng như sự giúp đỡ quý báu của đồng nghiệp đã giúp tác giả hoàn thành giáo trình này Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏithiếu sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc

để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn

Tham gia biên soạn Chủ biên: Bùi Việt Hùng

MỤC ỤC



TRANG

LỜI GIỚI THIỆU:

Trang 2 MỤC LỤC:

Trang 3

Bài 1 Kiến thức cơ bản về kỹ thuật sơn

2 Quy trình sửa chữa hư hỏng về bề mặt sơn Trang 7

3 An toàn lao động – các lưu ý về an toàn lao động Trang 11

Bài 2 Kỹ thuật chuẩn bị bề mặt (PP chà khô)

1 Mục đích và phương pháp chuẩn bị bề mặt Trang 18

2.1 Sơn lót

Trang 20 2.2 Matit

Trang 20 2.3 Sơn lót bề mặt

Trang 21

3 Các quy trình chuẩn bị bề mặt

Trang 21

Bài 3 Pha chỉnh màu solid & metalic

1 Mục đích của pha màu

Trang 46

2.3 Các loại màu Trang 48

Bài 4 Kỹ thuật che chắn

Bài 5 Kỹ thuật phun sơn màu

1.Cấu tạo và nguyên lý làm việc của súng sơn

Trang 76

2 Kỹ thuật phun sơn

Trang 81

3 Rửa súng phun sơn

Trang 86

4 Các phương pháp phun sơn

Trang 88

5 Các lỗi khi sơn và cách khắc phục

Trang 102

Bài 6 Kỹ thuật đánh bóng

4 Nguyên nhân và cách khắc phục do đánh bóng Trang 109

GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN

Tên môn học/mô đun: Kỹ thuật sơn ôtô

Mã môn học/mô đun: MĐ 37

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:

- Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MH 17, MH 19, MĐ

20, MĐ 21, MĐ 22, MĐ 23, MĐ 24, MĐ 25, MĐ 26, MĐ 27, MĐ 28, MĐ 29

- Tính chất: là mô đun thực hành chuyên môn nghề

II Mục tiêu mô đun:

- Kiến thức: cũng cố kiến thức về kỹ thuật sơn ô tô

- Kỹ năng: Phân tích đúng các lỗi sơn cơ bản và cách khắc phục; Thực hiện đúng phương pháp chuẩn bị bề mặt, pha chỉnh màu, phun sơn màu;

- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Làm việc theo nhóm,tự quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định cùa mình đối với việc chuẩn bị bề mặt, pha chỉnh màu, phun sơn màu và đánh bóng trên ô tô

Nội dung của môn học/mô đun:

+ Kiểm tra, phân tích và khắc phục đúng các lỗi sơn cơ bản

+ Nắm vững các kiến thức cơ bản về chuẩn bị bề mặt, pha chỉnh màu, che chắn, phun sơn màu và đánh bóng sơn

+ Thao tác bề mặt sơn cơ bản trong xưởng sửa chữa, giúp phun sơn màu và đánh bóng hoàn thiện

+ Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của người học

Bài 1 KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ SƠN

Mã bài: CMĐ 37-01 Mục tiêu:

- Kiến thức: cũng cố kiến thức về mục đích, yêu cầu và ý nghĩa của công việc sơn

- Thực hiện được các kỹ năng: thực hiện đúng quy trình sửa chữa xe hỏng, quy phạm

và đúng tiêu chuẩn kỹ thuật trong kỹ thuật sơn ôtô

- Có năng lực tự phân tích được các thao tác: có trách nhiệm thực hiện an toàn cho thiết bị, dụng cụ, thực hiện an toàn vệ sinh công nghiệp

Nội dung chính:

1 Các kiến thức cơ bản về sơn xe

1.1 Khái niệm

Sơn là phương pháp phủ một lớp mỏng sơn lỏng lên một bề mặt, sau đói lớp sơn này sẽ khô đi và cứng lại tạo thành một lớp phủ cứng

1.2 Mục đích

- Lớp sơn có tác dụng bảo vệ các bề mặt vật liệu như thép, nhôm, gỗ hay nhựa khỏi bị rỉ sét và ăn mòn, đồng thời làm tăng tuổi thọ của sản phẩm

- Lớp sơn có tác dụng làm tăng tính thẩm mỹ cho sản phẩm nhờ độ bóng và màu sắc của sơn

- Để tăng khả năng nhận biết cho xe bằng cách sơn các màu sắc đặc trưng lên thân xe như xe cứu hỏa hoặc xe cảnh sát

1.3 Các thành phần của sơn

- Sơn là một loại chất lòng được cấu thành từ chất dẻo, chất màu, dung môi và các chất phụ gia

- Chất dẻo là chất lỏng không màu, nó đem lại độ bóng, độ cứng và khả năng kết dính cho lớp sơn Đây là thành phần sẽ lảm cho lớp sơn trở thành một lớp phủ cứng khí nó được sấy khô và đông cứng lại

- Chất màu là một loại bột được sử dụng để đem lại màu sắc và độ dày cho lớp sơn Chất màu không bị hòa tan trong dung môi

- Chất màu được phân loại theo mục đích sử dụng của chúng + Chất tạo màu: Để tạo ra màu sắc

+ Chất tạo hiệu ứng: tạo ra các hiệu ứng màu như màu me6talic hay màu ánh ngọc trai

+ Chất tạo độ dày: Bổ sung độ dày cho lớp sơn

+ Chất chống gỉ: Có tác dụng chống gỉ

+ Chất chống bóng: Làm giảm độ bóng của sơn

- Dung môi là loại chất lỏng được sừ dụng để hòa tan chất dẻo và trộn lẫn các chất màu với nhau

- Dung môi sẽ bay hơi Do đó, nó sẽ không còn tồn tại trong lớp sơn khi sơn đã khô

- Các chất phụ gia được sử dụng để loại trừ các hiện tượng bóng khí, lắng màu hoặc đề tăng cường chất lượng cho lớp sơn

1.4 Vai trò của chất pha loãng

Được điều chỉnh độ nhớt của sơn giúp việc phun sơn được dễ dàng hơn Nó được lựa chọn theo loại sơn và điều kiện phun sơn

1.5 Vai trò của chất đóng rắn

Phản ứng hóa học với chất dẻo là thành phần chính của sơn, để tạo thành các phần tử cứng, làm cho lớp sơn trở nên bền vững

2 Quy trình sửa chữa hư hỏng về bề mặt sơn

2.1 Đánh giá tình trạng hư hỏng

Đánh giá khu vực hư hỏng xem có chi tiết nào cần phải thay thế hay không

Hình 1.1 Ô tô hư hỏng

2.2 Tháo các chi tiết

Tháo các chi tiết đã hư hỏng và tháo các chi tiết cần thiết để sửa chữa

2.3 Nắn khung (khung xe bị biến dạng)

Phục hồi kích thước khung xe về các giá trị chuẩn

Hình 1.2 Khung xe bị biến dạng

2.4 Thay thế các tấm vỏ xe (chỉ khi khó sửa chữa được)

Gá các chi tiết thay thế bằng cách hàn

Hình 1.3 Thay thế tấm vỏ xe khó sửa

chữa

2.5 Sửa chữa tấm vỏ xe

Phục hồi lại hình dạng của các tấm vỏ xe đã bị biến dạng bằng cách gõ búa

Hình 1.4 Phục hồi lại hình dạng

2.6 Bả ma tít

Bả ma tít lên các vết lõm để tạo độ nhẵn cho bề mặt

Hình 1.5 Bả ma tít

2.7 Phun lớp sơn lót

Tạo độ nhẵn mịn cho bề mặt để sơn phủ Che chắn bề mặt xốp của lớp ma tít để trách cho lớp sơn phủ khỏi bị hấp thu bởi ma tít

Hình 1.6 Phun lớp sơn lót

2.8 Phương pháp pha màu

Trộn lẫn các loại sơn (các thành phần màu) để tạo ra màu sơn giống với màu của xe cần sửa chữa

Hình 1.7 Pha màu

2.9 Che chắn

Để tránh cho sơn khỏi bị rây ra các bề mặt không cần sơn

Hình 1.8 Che chắn

2.10 Phun lớp sơn phủ

Phun lớp sơn phủ bằng súng sơn

Hình 2.9 Phun lớp sơn phủ

2.11 Sấy khô và đánh bóng

Sấy khô và làm cứng lớp sơn Điều chỉnh độ bóng và độ da cam của bề mặt sơn

Hình 2,10 Sấy khô và đánh bóng

2.12 Chống gỉ

Phun chất chống gỉ vào mặt sau của các khu vực bị hƣ hỏng

2.13 ắp các chi tiết

Lắp các chi tiết vào xe

2.14 Kiểm tra lần cuối

Kiểm tra chất lƣợng sửa chữa sau khi hoàn thành

Hình 2.13 Kiểm tra lần cuối

3 An toàn lao động – các lưu ý về an toàn lao động

3.1 Vấn đề sức khỏe và an toàn trong phân xưởng sơn

Những tiêu chuẩn cao về sự giữ vệ sinh nhà xưởng là nền tảng của việc xây dựng

và giữ gìn một môi trưởng làm việc an toàn, Vì vậy, nghiêm chỉnh chú ý dến việc giữ gìn vệ sinh chung của phân xưởng sơn là điều rất quan trọng

3.2 Dọn dẹp nhà xưởng Giữ trống lối đi trong xưởng

Chất thải và rác cần được dọn khỏi khu vực làm việc và nhà kho ít nhất mỗi ngày một lần

Xác định tất cả các đổ đựng, thùng chứa, Đừng bao giờ để dung môi và sơn vào các thùng chứa khác có nhān không đúng với sản phẩm, Điểu này cần được đặc biệt chú ý

Chỉ dùng dụng cụ và thiết bị phù hợp Phải chắc chấn đúng được giữ gìn đúng cách và được bảo dưỡng trong tình trạng tốt

Không hút thuốc, ăn uống hoặc trữ thức ăn, nước uống trong xưởng sơn Luôn giữ gìn vệ sinh cá nhân đúng cách

Rửa tay trước khi ăn, hút thuốc hoặc đi vệ sinh, Thay đổ trước khi về nhà, Không cất giữ quần áo lao động chung với quần áo khác Chắc chán tất cả các lối ra điều trống và có đánh dấu

3.3 Nguy cơ cháy nổ

Làm sao để tránh chảy nổ? Cấm mọi nguồn lửa

- Cấm hút thuốc

Cần gắn đủ bảng "Cấm Hút Thuốc“ trong xưởng sơn Tránh mọi việc có thể làm phát sinh tia lửa

- Không được hàn hoặc mài trong khu vực sơn

Dùng các mô-tơ và công tất có thiết kế chống nổ (để tránh tia lửa điện phát sinh) Tránh các va chạm làm phát sinh tia lửa

Thùng chứa dung môi và dụng cụ điện phải được nối đất Không để dung môi bốt hơi

Phải chắc chắn khu vực tồn trữ và làm việc phải được thông báo thật tốt

Tuy nhiên để phòng nguy cơ cháy nổ, cần chuan bị đủ các loại bình chữa cháy thích hợp:

Nên để chúng ở những nơi có thể dể dàng lấy được khi cần Mỗi khu vực làm việc nên có ít nhất hai bình

Kiểm tra bình chữa cháy hàng năm để chắc chắn chúng còn làm việc Việc kiểm tra thường xuyên phải do một cơ sở chuyên môn hoặc nhà cung cấp bình tiến hành

Đánh dấu rõ ràng vị trí các bình chữa cháy Tổ chức huấn luyện chữa cháy ít nhất mỗi năm một lần Phải chắc chắn mọi nhân viên điều được hướng dẩn đầy đủ về quy trình chống cháy

Thông báo rõ những số điện thoại cần thiết trong trường hợp cháy: PCCC, bệnh viện, xe cứu thương, bác si, chính quyền địa phương, công ty cấp nước Các thiết bị báo cháy tự động cũng rất hữu dụng, giúp ta phản ứng nhanh hơn khi có cháy

Nên lập kết hoạch hợp tác hành động với PCCC địa phương, có cả việc xác định các sản phẩm đang sử dụng để có biện pháp phù hợp

3.4 Nguy hiểm đối với sức khỏe

Các khu vực phải được thông gió đúng mức Sự tập trung của bụi và các khí độc hại dưới mức tiêu chuẩn (OELS) Trong điều kiện làm việc bình thường và giữ gìn vệ sinh tốt, chỉ cần một hệ thống thông gió có thể thay đổi toàn bộ không khí nơi

làm việc khoảng 05 lần/ giờ là đủ để giữ mức độ tập trung thấp hơn tiêu chuẩn OELS

Phải mặc đồ bảo hộ cá nhân Để tránh hít phải khí độc tập trung ở những nơi không thể giữ dưới mức OELS, cần:

-Dùng khẩu trang chống bụi trước khi đánh nhám, đặc biệt khi đánh nhám những sản phẩm có chứa cromua kẽm

- Khi tẩy dầu mo nên dùng mặt nạ phòng đoc

 Cẩn thận:

Kiểm tra độ kín khít của mặt nạ phòng độc Những người có râu hoặc ria dài

có thể không mang được mặt nạ này Kiểm tra thời hạn sử dụng của lọc Thông thường, lọc cần được thay the sau 30 giờ sử dụng Khi phun sơn nên dùng mặt nạ có ống hơi Những người làm việc xung quanh cũng phải được bảo vệ như vậy Toàn bộ những sản phẩm có chứa isocyanate phải dược phum trong những phòng sơn thiết kế thích hợp hoặc trong một khu vực riêng có thông gió tốt để tránh bụi sơn lan ra những khu vực kế cận

Không khí cung cấp cho mặt nạ có ống hơi cần dược kiểm soát chặt chẽ về lưu lượng và phải không có dầu mở và những chất bẩn khác Nên thường xuyên bảo trì máy, kiểm tra lọc dầu và bầu lắng nước

Để tránh tiếp xúc với da và nmắt, đặc biệt với chất ăn món và kích thích, nên: -Dùng kính bảo hộ hoặc tấm che mặt

-Giày bảo hộ

-Nên dùng 3 loại găng tay như sau:

+ Găng tay chống dung môi

+ Găng tay vinyl chống hơi và bụi

+ Găng tay da loại bền chắc, để tránh mũi nhọn kim loại

Người làm việc phải luôn nghiêm túc giữ vệ sinh, thường xuyên rửa tay (nhất là cuối ngày làm việc) Trang bị bảo hộ cá nhân cần cất giữ đúng cách ở nơi sạch sẽ

Mặt nạ phòng độc cần cất giữ trong túi kín Cần kiểm tra lổ thung trên găng tay

củ trước khi dùng lại Và đừng quên: không mang, trữ, làm thức ăn hay hút thuốc trong khu vực làm việc và tồn trữ sơn

3.5 Dụng cụ bảo hộ lao động

3.5.1 Kính bảo hộ

3.5.2 Mặt nạ chống độc

a Mặt nạ chống hạt độc

Mặt nạ chống hạt độc được sử dụng những nơi làm việc có hạt khí độc, như trong khi mài matít Có hai loại mặt nạ chống độc Loại đơn giản dùng một lần và loại

có lọc có thể thay thế Bất cứ loại nào khi dùng cũng chú ý giời hạn thời gian sử dụng của nó

Hình 1.15 Mặt nạ chống hơi độc Hình1.16 Mặt nạ chống hơi độc

b Mặt nạ chống hơi độc

Mặt nạ chống hơi độc là loại thiết bị để bảo vệ khí hữu cơ (không khí trộn lẫn với hơi của dung môi hữu cơ) khỏi bị hít vào phổi qua miệng hay mũi Có hai loại, loại có đường ống dẩn khí và một loại có lọc Loại có đường ống dẫn khí cung cấp khí sạch trong lành vào mặt ną qua ống dẫn khí Loại có lọc, được trang bị một bầu lọc than hoạt tính lọc để hấp thụ khí hữu cơ

Kính bảo hộ bảo vệ mắt khỏi bị sơn,

chất pha sơn cũng như matít hay các hạt

kim loại khi mài bắn vào mắt

Hình 1.14 Kính bảo hộ

Hình 1.17 Mặt nạ chống hơi độc Hình 1.18 Mặt nạ chống hơi độc

Đối với loại có lọc, có thể giới hạn đối với khả năng lọc của bấu lọc để có thể hấp thụ các chất đoc Nếu hấp thụ đã được bảo hoà thì lọc sẽ để khói độc xuyên qua Thới gian từ điểm lọc còn mới đến khi bảo hoà được gọi là “Thời gian xuyên thủng" Thời gian xuyên thủng của bầu lọc than hoạt tính được thay đổi theo mật độ khói Diều quan trọng khi sử dụng mặt nạ chống độc là thay thế bầu lọc của nó trước khi đến hạn thời gian xuyên thủng Chú ý rằng vì không khí cóđộ ẩm, nên khả năng hấp thụ của bầu lọc bắt đầu thài hoá ngay khi mở bầu lọc ra Mỗi loại bầu lọc được thiết

kế cho mỗi loại khí nhất định Trong việc sửa chữa ôtô, chắc chắn phải được dùng loại được thiết kế cho dung môi hữu cơ

Có một số mặt nạ chống độc khác được làm bắng vải mỏng và có các bon đã hoạt hoá, nhưng không dược dùng thay cho mặt nạ chống hơi độc

3.5.3 Quần áo và mũ của thợ sơn

Hơn nữa để bảo vệ cơ thể của thợ sơn khỏi bị sơn phun vào, ngoài ra nó còn giảm thiểu những ảnh hưởng của bụi Có một số quần áo bảo hộ được làm từ vật liệu chống

tĩnh điện

Hình 1.20 Khẩu trang chống độc