Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên trường trung học cơ sở đào xá, huyện thanh thủy, tỉnh phú thọ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ KIM GIÁP QUẢN LÝ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÀO XÁ, HUYỆN THANH THỦY, TỈ[.]

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HÀ KIM GIÁP

QUẢN LÝ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC

CƠ SỞ ĐÀO XÁ, HUYỆN THANH THỦY, TỈNH PHÚ THỌ

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TỪ ĐỨC VĂN

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận văn "Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên trường trung học cơ sở Đào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ" là công trình nghiên cứu của riêng tôi và chưa được công

bố ở bất kỳ công trình nào

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về bản luận văn này!

Phú Thọ, ngày 15 tháng 4 năm 2018

Tác giả luận văn

Hà Kim Giáp

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu đề tài: "Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên trường trung học cơ sở Đào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ" tác giả đã nhận được sự động viên, khuyến

khích và tạo điều kiện giúp đỡ nhiệt tình của các cấp lãnh đạo; của các thầy giáo cô giáo, anh chị em, bạn bè đồng nghiệp và gia đình

Với tất cả tình cảm và lòng chân thành của mình, em xin bày tỏ lòng biết

ơn quý Thầy Cô, Ban Giám Hiệu Trường Đại học Thái Nguyên cùng với quý Thầy

Cô trực tiếp giảng dạy chúng em lớp Cao học Quản lý giáo dục khóa 24 của Trường Đại học Thái Nguyên Các thầy cô đã dành nhiều công sức giảng dạy, tận tình giúp

đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất của mình tới PGS.TS Từ Đức Văn, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và động viên em trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Xin trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thanh Thủy, các cơ quan, tổ chức, đơn vị, Ban giám hiệu, các đồng chí cán

bộ giáo viên, các bác phụ huynh và các em học sinh trường THCS Đào Xá đã nhiệt tình cộng tác, cung cấp số liệu, cho ý kiến và tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình khảo sát thực tế

Trong quá trình thực hiện đề tài chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định Rất mong nhận được sự thông cảm và đóng góp ý kiến của các nhà khoa học, của các quý thầy, cô giáo, các bạn đồng nghiệp

Xin trân trọng cảm ơn!

Phú Thọ, ngày 15 tháng 4 năm 2018

Tác giả luận văn

Hà Kim Giáp

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNGDANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ v

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Trên thế giới 7

1.1.2 Ở Việt Nam 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản về sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên 9

1.2.1 Tổ chuyên môn 9

1.2.2 Sinh hoạt tổ chuyên môn 11

1.2.3 Dạy học tích hợp 12

1.2.4 Sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp 13

1.2.5 Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp 14

1.3 Một số vấn đề lý luận về sinh hoạt chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp ở trường trung học cơ sở cho giáo viên 15

1.3.1 Mục tiêu sinh hoạt chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp 15

1.3.2 Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên 16

1.4 Một số vấn đề lý luận về quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên ở trường trung học cơ sở 21

1.4.1 Hiệu trưởng nhà trường trong công tác quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn

theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp 21

1.4.2 Nội dung quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp 22

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên 25

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 27

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÀO XÁ, HUYỆN THANH THỦY, TỈNH PHÚ THỌ 28

2.1 Khái quát tình hình kinh tế, giáo dục huyện Thanh Thủy và vài nét về trường trung học cơ sở Đào Xá 28

2.1.1 Đặc điểm tình hình huyện Thanh Thủy 28

2.1.2 Tình hình giáo dục huyện Thanh Thủy 28

2.1.3 Trường trung học cơ sở Đào Xá 29

2.2 Tổ chức quá trình khảo sát thực trạng 31

2.2.1 Mục đích khảo sát 31

2.2.2 Nội dung và phương pháp khảo sát thực trạng nhận thức về sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên trường trung học cơ sở Đào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ 31

2.2.3 Khách thể khảo sát 32

2.2.4 Địa bàn khảo sát 32

2.2.5 Tiến hành khảo sát và thu thập quản lí dữ liệu 32

2.3 Thực trạng sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên trường trung học cơ sở Đào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ 32

2.3.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về dạy học tích hợp đối với việc phát triển nghề nghiệp của giáo viên 32

2.3.2 Thực trạng đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về kết quả thực hiện sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho

giáo viên ở trường trung học cơ sở Đào Xá 33

2.3.3 Thực trạng bồi dưỡng phát triển năng lực dạy học tích hợp tại tổ chuyên môn cho giáo viên ở trường trung học cơ sở Đào Xá 34

2.3.4 Thực trạng các cá nhân dạy học tích hợp và soạn bài theo nhiệm vụ phân công ở tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở Đào Xá 35

2.3.5 Thực trạng việc thảo luận về mục tiêu, nội dung bài dạy học tích hợp ở tổ chuyên môn của trường trung học cơ sở Đào Xá 38

2.3.6 Thực trạng việc thực hiện giờ dạy học tích hợp minh hoạ trên lớp của giáo viên ở trường trung học cơ sở Đào Xá 38

2.3.7 Thực trạng việc thảo luận, chia sẻ về bài học sau dự giờ mẫu ở tổ chuyên môn của trường trung học cơ sở Đào Xá 40

2.4.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng của biện pháp quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên 42

2.4.2 Thực trạng xây dựng kế hoạch sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực DHTH cho GV ở trường THCS Đào Xá 42

2.4.3 Thực trạng chỉ đạo tổ chuyên môn triển khai hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên ở trường trung học cơ sở Đào Xá 43

2.4.4 Thực trạng xây dựng chế độ đãi ngộ, tạo động lực cho giáo viên ở trường trung học cơ sở Đào Xá 43

2.5 Đánh giá thực trạng quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên trường trung học cơ sở Đào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ 44

2.5.1 Ưu điểm 44

2.5.2 Hạn chế 45

2.5.3 Nguyên nhân 46

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 47

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG THCS ĐÀO XÁ, HUYỆN THANH THỦY, TỈNH

PHÚ THỌ 48

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên trường THCS Đào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ 48

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu và pháp lý 48

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 49

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 50

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 50

3.2 Các biện pháp quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên trung học cơ sở Đào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ 50

3.2.1 Nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và tạo niềm tin cho giáo viên phát triển nghề nghiệp khi dạy học tích hợp 50

3.2.2 Xây dựng kế hoạch, quy chế quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp 52

3.2.3 Chỉ đạo tổ chuyên môn thực hiện đúng sinh hoạt chuyên môn theo dạy học tích hợp 58

3.2.4 Tăng cường kiểm tra tổ chuyên môn thực hiện dạy học tích hợp 67

3.2.5 Thành lập nhóm chuyên gia tư vấn về quản lí sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp 69

3.2.6 Xây dựng môi trường thuận lợi, tạo động lực thúc đẩy giáo viên tích cực thực hiện dạy học tích hợp 70

3.3 Mối quan hệ của các biện pháp đề xuất quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên trung học cơ sở Đào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ 71

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của các đề xuất biện pháp 73

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 73

3.4.2 Các bước tiến hành khảo nghiệm 73

3.4.3 Kết quả khảo nghiệm 75

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 79

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 80

1 Kết Luận 80

2 Kiến nghị 81

TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

NCKHSP Nghiên cứu khoa học sư phạm

DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Bảng 1.1: Bảng so sánh sự khác biệt giữa SHCM truyền thống và SHCM theo

hướng DHTH 20 Bảng 2.1: Quy mô mạng lưới trường lớp các cấp học của huyện Thanh Thủy năm

học 2016 - 2017 29 Bảng 2.2: Thống kê tình hình học sinh trường THCS Đào Xá, huyện Thanh

Thủy, tỉnh Phú Thọ 29 Bảng 2.3: Số lượng, chất lượng giáo viên trường THCS Đào Xá, huyện Thanh

Thủy, tỉnh Phú Thọ (năm học 2016 - 2017 ) 30 Bảng 2.4: Đánh giá thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, GV về tầm quan

trọng của DHTH đối với phát triển nghề nghiệp của GV 32 Bảng 2.5: Đánh giá của cán bộ quản lý, GV về kết quả thực hiện SHTCM theo

hướng phát triển năng lực DHTH cho GV ở trường THCS Đào Xá 34 Bảng 2.6: Thực trạng bồi dưỡng phát triển năng lực DHTH tại tổ chuyên môn

cho GV ở trường THCS Đào Xá 35 Bảng 2.7: Đánh giá thực trạng cá nhân DHTH và soạn bài theo nhiệm vụ phân

công ở tổ chuyên môn ở trường THCS Đào Xá 36 Bảng 2.8: Thực trạng việc thảo luận về mục tiêu, nội dung bài DHTH ở tổ

chuyên môn của trường THCS Đào Xá 37 Bảng 2.9: Thực trạng việc thực hiện giờ DHTH minh hoạ trên lớp của GV ở

trường THCS Đào Xá 38 Bảng 2.10: Thực trạng việc thảo luận, chia sẻ về bài học sau dự giờ mẫu ở tổ

chuyên môn của trường THCS Đào Xá 40 Bảng 2.11: Thực trạng việc áp dụng DHTH cho thực tế dạy học hàng ngày của

GV ở trường THCS Đào Xá 41 Bảng 2.12: Đánh giá thực trạng xây dựng kế hoạch SHTCM theo hướng phát

triển năng lực DHTH cho GV ở trường THCS Đào Xá 42 Bảng 2.13: Thực trạng quản lí và giám sát tổ chuyên môn triển khai DHTH cho

giáo viên ở trường THCS Đào Xá 43 Bảng 2.14: Thực trạng xây dựng chế độ đãi ngộ, tạo động lực cho đội ngũ giáo

viên ở THCS Đào Xá 44 Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của biện pháp đề xuất 74 Bảng 3.2: Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của biện pháp đề xuất 76 Bảng 3.3: Mối quan hệ giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản

lí được đề xuất 77

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Biểu đồ 3.1: Mối quan hệ liên quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của biện pháp quản lý đề xuất 95

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong lịch sử phát triển loài người, giáo dục luôn gắn liền với sự phát triển kinh tế, văn hóa xã hội Các nhà nghiên cứu đều khẳng định giáo dục là một nhân tố đảm bảo cho sự phát triển của xã hội Thực tế cuộc sống cũng đã chứng minh quốc gia nào chăm lo đầu tư cho phát triển giáo dục thì quốc gia đó sẽ hưng thịnh và phát triển

Trong xu thế của toàn cầu hoá, nền giáo dục Việt Nam cần đẩy nhanh tiến độ đổi mới để rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển giáo dục so với các nước trong khu vực và trên thế giới Bước sang thế kỉ thứ XXI, sự bùng nổ của tri thức, công nghệ sản xuất mới và công nghệ thông tin truyền thông làm thay đổi nội dung giáo dục, yêu cầu người học phải thay đổi cách học và người dạy phải thay đổi cách dạy [1] Khái niệm giáo dục suốt đời trở thành đòi hỏi và cam kết của mỗi quốc gia Người học có thể học ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào và với bất cứ tài liệu nào; đồng thời được tạo điều kiện tốt nhất trong việc học, học theo khả năng, theo nhịp độ và cách học phù hợp; có quyền chọn các chương trình và các loại nguồn học liệu đa dạng Một thế giới phẳng và các kênh thông tin đa chiều đã đặt ra yêu cầu mới về việc học: vấn đề không phải là học cái gì mà còn là học như thế nào và sử dụng công nghệ gì vào việc học, không chỉ học được kiến thức mà còn khả năng tạo ra giá trị gia tăng từ kiến thức

Trong trường THCS, mục tiêu đảm bảo và nâng cao chất lượng hoạt động dạy học là một nhiệm vụ trọng tâm, có tính cấp bách của các nhà trường trong bối cảnh hiện nay Để góp phần hoàn thành nhiệm vụ này, trường THCS bên cạnh việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới khâu kiểm tra, đánh giá, tăng cường cơ

sở vật chất…[2] thì vấn đề tạo điều kiện cho GV tự học thông qua hoạt động của tổ

CM là một hướng giải quyết khả thi và hiệu quả Tổ CM là nơi trực tiếp triển khai những yêu cầu về mục tiêu, nội dung, phương pháp… của đổi mới giáo dục THCS, với nhiệm vụ tổ chức bồi dưỡng CM và nghiệp vụ cho GV sẽ có một môi trường SHCM để hình thành năng lực nghề nghiệp Việc triển khai quản lý SHCM theo hướng phát triển năng lực DHTH góp phần phát triển năng lực và hình thành năng lực nghề nghiệp cho GV, cải tiến các hoạt động dạy học các bài học cụ thể, qua đó cải tiến chất lượng của HS

Thông báo số 242-TB/TW ngày 15 tháng 4 năm 2009, kết luận của Bộ Chính

trị về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết TW2 (Khoá VIII), phương hướng phát triển

Giáo dục và Đào tạo đến năm 2020 đã nêu: “Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy và

học, khắc phục cơ bản lối truyền thụ một chiều Phát huy phương pháp dạy học tích cực, sáng tạo, hợp tác; giảm thời gian giảng lý thuyết tăng thời gian tự học, tự tìm hiểu cho học sinh, sinh viên, gắn bó chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành, đào tạo gắn với nghiên cứu khoa học, sản xuất và đời sống.”[1]

Song trước yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục, công tác quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên của tổ chuyên môn hiện nay còn bộc lộ những hạn chế bất cập, các buổi sinh hoạt chuyên môn dường như theo lối mòn cũ, nhiều khi mang tính hình thức, mang tính hành chính, đối phó mà chưa đi vào thực chất Hoạt động dạy học tích hợp của tổ viên chưa được thường xuyên, thường chỉ mới tập trung vào các đợt hội giảng, thao giảng hay các đợt thi giáo viên giỏi Đó là nguyên nhân khiến cho các giáo viên chưa thực sự có kĩ năng trong việc DHTH để đổi mới phương pháp dạy học, đồng thời qua

đó nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của bản thân

Từ thực tế trên đòi hỏi phải tăng cường quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho GV Để đảm bảo cho xu hướng cải cách nêu trên thành công mỗi trường phổ thông cần quan tâm đúng mức đến việc phát

triển kỹ năng DHTH cho GV - những người trực tiếp tổ chức, thực hiện chương trình

DHTH và cũng là những người quyết định đến chất lượng dạy học Bởi trên thực tế, nhiều GV khá lúng túng khi tiến hành DHTH trong nội bộ môn học và chưa có sự chuẩn bị về tri thức, kỹ năng để tiến hành DHTH liên môn, xuyên môn Vấn đề này tuy đã được triển khai ở Phú Thọ từ năm 2011, nhưng việc quản lý SHTCM nhằm phát triển năng lực DHTH ở trường THCS còn chưa được chú trọng [20]

Đã có những bài học kinh nghiệm của các đơn vị trường học khác, tuy nhiên vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc đổi mới SHCM Để tìm kiếm những giải pháp phù hợp, khả thi, khắc phục những khó khăn, hạn chế, cùng với các trường phấn đấu vươn lên trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của mình cần phải được nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng của từng trường từ đó đề xuất các biện