Đổi mới sáng tạo kinh nghiệm tổ chức “trò chơi” trong môn giáo dục công dân ở trường trung học cơ sở

Tên sáng kiến Kinh nghiệm phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi Ngữ văn THCS 6 Tên đổi mới sáng tạo KINH NGHIỆM TỔ CHỨC “TRÒ CHƠI” TRONG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ Lĩnh vực áp dụng[.]

Lĩnh vực áp dụng: Giảng dạy môn Giáo dục công dân THCS

1 Thực trạng tình hình

Xuất phát từ yêu cầu thực tế đổi mới phương pháp dạy học và trong xu thế chung hiện nay của toàn ngành giáo dục đang đổi mới phương pháp dạy học, theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh Nghị quyết trung ương khóa VIII tiếp tục khẳng định: “Phải đổi mới phương pháp giáo dục và đào tạo khắc phục lối truyền thụ kiến thức một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo cho người học, từng bước áp dụng các biện pháp hiện đại vào dạy học ”

Từ thực tế đó thì bản thân thấy phương pháp “Trò chơi” là phương pháp đòi hỏi người giáo viên phải có sự đầu tư sáng tạo trong quá trình giảng dạy

Đây là môn học khi giảng dạy giáo viên phải tích hợp lồng ghép nhiều bộ môn như hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, giáo dục môi trường, giáo dục kỹ năng sống, tư tưởng Hồ Chí Minh Do đó trong giảng dạy để tránh sự nhàm chán trong học tập của học sinh, giáo viên cần tổ chức nhiều hình thức trò chơi giúp cho các em hứng thú học tập bộ môn nhất là làm sau thu hút được sự tham gia của tất cả học sinh trong lớp

Qua tham gia “Trò chơi” trong bộ môn giúp các em biết ứng xử trước các tình huống trong cuộc sống rèn được khả năng ứng xử giao tiếp giúp các em tự tin trong cuộc sống

2 Nội dung và biện pháp

2.1 Mục đích của biện pháp.

Giải pháp được thực hiện nhằm nêu lên một số kinh nghiệm để giải quyết những vướng mắc mà giáo viên môn giáo dục công dân thường gặp phải trong giảng dạy nhất là các nội dung về pháp luật, vì nó khô khan hơn phần dạy nội dung đạo đức, qua đó góp phần thực hiện một số mục tiêu:

Nhằm phát huy hiệu quả tích cực của phương pháp dạy phát huy tính sáng tạo của học sinh trong các trò chơi đó

Nhằm hạn chế tối đa học sinh buồn chán trong tiết dạy

Nhằm giúp học sinh hứng thú trong giờ học và thích học môn giáo dục công dân từ đó có thể tạo nguồn để bồi dưỡng học sinh giỏi của bộ môn

Giúp học sinh có thái độ tích cực hơn trong giờ học giáo dục công dân, từ

đó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn giáo dục công dân

Khi giảng dạy để tổ chức tốt “Trò chơi” người giáo viên cần có sự đầu tư nhạy bén trong thiết kế các trò chơi

Đứng trước thực trạng hiện nay trong giảng dạy giáo dục công dân Tuy mỗi giáo viên đều có tổ chức “Trò chơi” nhưng thực sự chưa thu hút được sự

tham gia của học sinh do giáo viên chỉ tổ chức một số trò chơi lặp đi lặp lại không có sự đổi mới trong cách tổ chức do đó gây nhàm chán trong học sinh, một số em tham gia do tính bắt buộc

Một số giáo viên do tâm lý sợ tốn thời gian nên chỉ tổ chức qua loa, đơn điệu vì vậy không thu hút được các em tham gia

Một số giáo viên sử dụng trò chơi một cách tùy tiện không đúng chủ đề của bài học, không lựa chọn nội dung phù hợp

Xuất phát từ những lý do trên bản thân tôi đã mạnh dạn chọn đề tài này nhằm rút ra những kinh nghiệm cho bản thân Trong tổ chức “Trò chơi” trong tiết dạy hy vọng sẽ mang lại hiệu quả cao hơn khi sử dụng phương pháp này trong tiết dạy

2.2 Điểm mới trong nghiên cứu

Trước đây trong tiết giáo dục công dân phần lớn tôi thường chú ý kết hợp nhiều phương pháp trong đó có tổ chức “Trò chơi” tôi chỉ chú ý tổ chức khi thời gian còn nhiều và chỉ tổ chức các trò chơi đơn giản nên các em còn thờ ơ, tiếp thu thụ động và không kích thích tư duy của học sinh, vì vậy qua tiết dạy tôi nhận thấy chỉ có một số em tham gia và tham gia với tính chất bắt buộc từ đó tôi

đã sáng tạo hơn, sử dụng nhiều trò chơi Trong đó có những trò chơi giúp học sinh phấn khởi, chủ động và kích thích tư duy của các em Qua sự đổi mới này tôi thấy các em tham gia tích cực hơn, mạnh dạn và dạn dĩ hơn, các em mong chờ đến tiết học để được tham gia khám phá ra những tri thức mới từ trò chơi

2.3 Các biện pháp thực hiện

Thứ nhất Lựa chọn thời gian vận dụng trò chơi:

Trong giảng dạy giáo dục công dân giáo viên cần áp dụng phương pháp một cách linh hoạt Trong tài liệu “Bồi dưỡng giáo viên giảng dạy sách giáo khoa lớp 6,7,8,9” môn giáo dục công dân viết: “Tùy từng bài, từng phần, từng điều kiện dạy học của nhà trường, khả năng của học sinh và năng lực sở trường của giáo viên mà lựa chọn phương pháp chính vì điều đó, khi áp dụng giáo viên phải biết lựa chọn thời điểm nội dung bài áp dụng để thích hợp nhất”

Sử dụng trò chơi vào đầu giờ học để kiểm tra bài cũ và giới thiệu bài mới:

Cách vận dụng này vừa kiểm tra được kiến thức bài cũ để giải quyết trò chơi đồng thời bước đầu nhận ra nội dung kiến thức bài học mà các em sắp được học Bên cạnh đó, còn tạo tâm lý thoải mái, phấn khởi học sinh hào hứng học tập hơn, giải tỏa tâm lý mệt mỏi căng thẳng tinh thần do giờ học trước hoặc mệt mỏi do hoàn cảnh xung quanh gây ra

Sử dụng trò chơi nhằm hình thành kiến thức mới:

Trò chơi thường được tổ chức sau khi đã tìm hiểu hoạt động 1 (tìm hiểu đặt vấn đề hoặc thông tin sự kiện) Từ những kiến thức thực tế qua hoạt động 1,

vận dụng những kiến thức đó giáo viên tổ chức trò chơi cho học sinh khám phá, phát hiện ra tri thức mới, tri thức đó nằm ngay trong phần nội dung bài học

Sử dụng trò chơi để hình thành kỉ năng:

Xác định mục đích của việc tổ chức trò chơi nhằm hình thành kỹ năng cho các em, chúng ta tổ chức trò chơi trên cơ sở vận dụng những tri thức của bài vừa học, từ đó giúp học sinh hình thành được những kỹ năng xử lý tình huống đạo đức, pháp luật vì đây là thời điểm thử nghiệm để học sinh dựa vào lý thuyết giải quyết những vấn đề xảy ra trong môi trường xung quanh, rèn luyện được kỹ năng lựa chọn cách giải quyết khi gặp những tình huống đạo đức, pháp luật thực trong cuộc sống

Sử dụng trò chơi nhằm củng cố kiến thức hình thành thái độ:

Khác với việc tổ chức trò chơi vào các thời điểm và mục đích khác nhau như trên, ở thời điểm tổ chức trò chơi để củng cố tri thức hình thành thái độ có mục đích khác đó là để học sinh thâu tóm được nội dung bài học, giúp khắc sâu nhớ rõ nội dung vừa học xong, từ đó vận dụng vào các tình huống giả định, vào trò chơi giả định nào đó để học sinh bày tỏ thái độ của mình trước môi trường tập dượt đó Thời điểm tổ chức trò chơi với mục đích này vào cuối giờ học là hợp lý nhất

Thứ hai Lựa chọn nội dung tổ chức trò chơi

Nội dung trò chơi cần đảm bảo những yêu cầu như:

Phù hợp với bài đạo đức, pháp luật mà học sinh đang học, nếu có nội dung “lạ” thì các em rất khó xác định

Nội dung phải vừa sức học sinh, phải đảm bảo đủ thông tin kiến thức mà học sinh đã nắm được, không dễ quá và cũng không khó quá

Nội dung cần phù hợp với cuộc sống thực tế của học sinh giúp các em dễ vận dụng vào thực tiễn

Nội dung tò chơi phải có tính khả thi, trò chơi đưa ra phải phù hợp với thực tế trường lớp

Sử dụng phương tiện khi tổ chức trò chơi

Kinh nghiệm từ các tiết dự giờ, thăm lớp ở trường cũng như trường bạn, tôi thấy rằng, thường khi tổ chức trò chơi đa số giáo viên chỉ tổ chức “suông” thiếu sự chuẩn bị như: không hóa trang nhân vật, không đủ phiếu cá nhân, để phục vụ đánh giá, không có phần thưởng … chính vì điều đó mỗi lần tổ chức trò chơi là một lần thiếu hấp dẫn học sinh, dẫn đến sự đơn điệu và nhàm chán

Thứ ba Chọn cách tổ chức trò chơi có hiệu quả:

Bước 1 Phổ biến trò chơi

Giáo viên giúp học sinh nắm vững trò chơi như: tên trò chơi, nội dung, cách chơi, cách phân thắng bại …

Giáo viên chọn một số học sinh tham gia trò chơi, đảm bảo qua các giờ học, lần lượt học sinh được tham gia cả, đặc biệt chú ý những học sinh nhút nhát, ít phát biểu

Bước 2 Học sinh thực hiện trò chơi

Học sinh thảo luận với nhau về việc thực hiện trò chơi;

Một nhóm học sinh thực hiện trò chơi trước lớp – cả lớp theo dõi; Những em khác, nhóm khác có thể tiếp tục thực hiện trò chơi (đối với trò chơi sắm vai thì có cách giải quyết khác)

Bước ba Tổng kết đánh giá

Giáo viên hướng dẫn học sinh đánh giá việc thực hiện trò chơi: Trò chơi

có được thực hiện đúng qui tắc không, có phù hợp với nội dung bài học không,

có thể rút ra bài học gì qua trò chơi này?

Giáo viên nhận xét, đánh giá chung và tuyên bố nhóm (hay cá nhân) thắng cuộc (nếu có)

Giáo viên khen thưởng nhóm có kết quả tốt bằng cách:

Tặng một tràng pháo tay cùng với những lời động viên khen ngợi

Cho điểm các thành viên trong nhóm

Như vậy, với những biện pháp đã vận dụng vào từng thời điểm, mục đích, nội dung khác nhau nó thực sự phát huy tác dụng, giờ dạy học thực sự là giờ

“vừa học vừa chơi”, kết hợp được giữa “học và hành” hấp dẫn học sinh và gây chú ý học hơn nhiều

Sáng tạo một số trò chơi dễ vận dụng trong giảng dạy giáo dục công dân

Việc sáng tạo và lựa chọn một số trò chơi để vận dụng nhằm nâng cao hiệu quả giờ học giáo dục công dân trong trường trung học cơ sở là một vấn đề hết sức cần thiết

Trò chơi sắm vai

Sắm vai là phương pháp học sinh thực hành “làm thử” một số cách ứng

xử nào đó trong tình huống đạo đức, pháp luật giả định, giáo viên cần để học sinh lựa chọn cách giải quyết một vấn đề xảy ra trong cuộc sống thực tế, nhằm tập dượt cho học sinh kịp thời ứng phó khi bắt gặp, khi đó các em sẽ đứng trước những lựa chọn có thể xấu hoặc tốt áp dụng vào đầu giờ học hoặc cuối giờ

Cách tiến hành trò chơi

Đưa tình huống lên máy chiếu

Cho học sinh các nhóm thảo luận cách giải quyết và hóa trang nhân vật Giáo viên đến từng nơi để góp ý cho từng nhóm, sau đó cho các nhóm lên diễn

Cả lớp và giáo viên nhận xét, tổng hợp và đưa ra cách giải quyết tối ưu nhất

Tổng kết khen thưởng:

Trò chơi hoàn thành cây thư mục

Ví dụ: Khi dạy giáo dục công dân lớp 9 bài 9: Làm việc có năng suất, chất lượng, hiệu quả Tôi đưa ra cây thư mục yêu cầu học sinh dựa vào kiến

thức bài học để hoàn thành

Ô chữ:

Đáp án:

Thực hiện tốt trò chơi này, học sinh sẽ nắm chắc nội dung cần thiết nhất của phần bài học, hơn nữa sẽ thay đổi không khí giờ học

Trò chơi tiếp sức

Áp dụng trò chơi này nhằm huy động tính tích cực của tất cả học sinh lớp,

em nào cũng phải động não và hoạt động kể cả học sinh yếu kém Trò chơi này

áp dụng khi giáo viên yêu cầu học sinh tìm những biểu hiện của chuẩn mực đạo đức hay pháp luật trong cuộc sống hàng ngày, yêu cầu các em thảo luận tìm những biểu hiện vì hàng ngày có rất nhiều trong cuộc sống mà các em bắt gặp

Cách tiến hành trò chơi

Chuẩn bị bảng phụ và phiếu học tập cá nhân

Trên lớp giáo viên treo bảng phụ, chia nhóm và công bố luật chơi

Tổng kết cuộc chơi, rút kinh nghiệm và khen thưởng

Ví dụ: Khi dạy giáo dục công dân 8 bài 3 “Tôn trọng người khác”

Mỗi nhóm được phát một tập phiếu trắng? các em hãy suy nghĩ và ghi lại những biểu hiện tôn trọng người khác và thiếu tôn trọng người khác trong cuộc sống vào phiếu (mỗi phiếu ghi một biểu hiện), sau đó mỗi nhóm lần lượt từng người lên dán phiếu vào bảng phụ cho phù hợp 2 cột của mình, trò chơi diễn ra 3 phút, nhóm nào tìm được nhiều biểu hiện hơn thì thắng cuộc (lưu ý: học sinh lần lượt từng người lên, người trước dán xong người sau mới được lên)

Giáo viên tuyên bố kết thúc cuộc chơi

Giáo viên hướng dẫn học sinh nhận xét góp ý

Làm việc có năng

suất, chất lượng,

hiệu quả

trong một thời gian ngắn

Là tạo ra được nhiều sản phẩm tốt có chất lượng

cả về nội dung và hình

thức

Làm việc có năng

suất, chất lượng,

hiệu quả

trong một thời gian ngắn

Giáo viên bổ sung thêm những biểu hiện mà học sinh chưa đề cập đến.

2.4 Khả năng áp dụng của giải pháp

Nội dung nghiên cứu nêu có thể áp dụng cho tất cả giáo viên làm công tác giảng dạy bộ môn giáo dục công dân ở trung học cơ sở Phương pháp này cũng

có thể áp dụng cho các môn học khác

Chính phương pháp này đã thực sự tác động tích cực vào quá trình tự học của học sinh giúp mang lại kết quả cao vì thế trong quá trình giảng dạy của mình, tôi đã tích lũy được một số kinh nghiệm trong việc tổ chức trò chơi trong tiết dạy, tôi tin rằng sáng kiến kinh nghiệm này có khả năng ứng dụng triển khai rộng rải

3 Hiệu quả

Học sinh tham gia tích cực và tự giác hơn trong việc học môn giáo dục công dân Cũng như yêu thích bộ môn hơn và nhất các em thích học bồi dưỡng môn giáo dục công dân ngày càng nhiều

Khi những giải pháp nêu trên được áp dụng trong quá trình giảng dạy đã đem lại kết quả rất khả quan Tỉ lệ học sinh khá, giỏi tăng hằng năm và 100% học sinh đạt trung bình trở lên Hằng năm chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi tăng lên

Số lượng/ Tổng số Tỉ lệ Số lượng/ Tổng số Tỉ lệ

Trung

Với kết quả nêu trên, tôi có thể khẳng định việc áp dụng các giải pháp trên đã mang lại kết quả cao và mang tính bền vững trong công tác giảng của bản thân nói riêng và giáo dục nói chung