Bài tập lớn chủ nghĩa xã hội khoa học đại học Bách Khoa TP.HCM: Nhà nước xã hội chủ nghĩa liên hệ với việc thực hiện công tác quốc phòng an ninh, bảo vệ nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở việt nam hiện nay

Bài tập lớn chủ nghĩa xã hội khoa học đại học Bách Khoa TP.HCM Nhà nước xã hội chủ nghĩa liên hệ với việc thực hiện công tác quốc phòng an ninh, bảo vệ nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở việt nam hiện nay

MỤC LỤC

Trang

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1

2 PHẦN NỘI DUNG 3

Chương 1: NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 3

1.1 Khái niệm và sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa 3

1.1.1 Khái niệm nhà nước xã hội chủ nghĩa 3

1.1.2 Sự ra đời và phát triển của nhà nước xã hội chủ nghĩa 3

1.2 Bản chất và chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa 4

1.2.1 Bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa 4

1.2.2 Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa 4

Chương 2: TÌM HIỂU THỰC HIỆN CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG AN NINH, BẢO VỆ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 11

2.1 Khái niệm và đặc điểm của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 11

2.1.1 Khái niệm nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 11

2.1.2 Đặc điểm nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 11

2.2 Khái quát về công tác quốc phòng – an ninh của Việt Nam hiện nay 12

2.2.1 Khái niệm quốc phòng – an ninh 12

2.2.2 Nhiệm vụ quốc phòng an ninh trong giai đoạn hiện nay 13

2.2.3 Chính sách quốc phòng – an ninh của Việt Nam 16

2.4 Những thành tựu nổi bật và những mặt hạn chế trong việc thực hiện công tác quốc phòng an ninh, bảo vệ nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay 18

2.3.1 Những thành tựu nổi bật trong việc thực hiện công tác quốc phòng an ninh, bảo vệ nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay 18

2.3.2 Những mặt hạn chế trong việc thực hiện công tác quốc phòng an ninh, bảo vệ nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay 23 2.4 Giải pháp khắc phục mặt hạn chế trong việc thực hiện công tác quốc phòng an ninh, bảo vệ nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 25 KẾT LUẬN 32 TÀI LIỆU THAM KHẢO 33

1

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ nghĩa Mác – Lê-nin khẳng định cách mạng vô sản và sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa là một tất yếu lịch sử Tính tất yếu này được quy định bởi những mâu thuẫn nội tại nảy sinh trong xã hội tư bản Chính trong lòng xã hội tư bản chủ nghĩa có những yếu tố làm tiền đề cho sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa: tiền đề kinh tế, chính trị, xã hội Và bởi vì xã hội tư bản không thể tự khắc phục những mẫu thuẫn đó nên đã dẫn đến cách mạng vô sản, đập tan nhà nước tư sản, lập ra một kiểu nhà nước mới mà ở

đó, giai cấp vô sản nắm quyền thống trị

Đất nước ta đã trải qua 4000 năm lịch sử với nhiều cuộc chiến tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, độc lập dân tộc Ngày 28/01/1941, sau 30 năm bôn ba ở nước ngoài tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc trở về nước trực tiếp lãnh đạo cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc khỏi ách kìm kẹp của thực dân Pháp Người chỉ rõ, trong điều kiện cụ thể của

Việt Nam, con đường duy nhất phải theo là con đường cách mạng dân tộc dân chủ do Đảng tiên phong của giai cấp công nhân lãnh đạo đánh đổ đế quốc, thực dân, giành độc lập dân tộc, sau đó tiến lên thực hiện cách mạng xã hội chủ nghĩa Cho đến thời điểm

hiện tại, sau 47 năm kể từ ngày thống nhất đất nước, nhà nước ta luôn khẳng định: “giữ vững an ninh chính trị”, “bảo đảm an ninh con người, an ninh kinh tế, an ninh mạng, xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương” trước những âm mưu chống phá của các thế lực thù địch với mục tiêu cuối cùng là xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng, lật đổ chế độ, nhà nước

xã hội chủ nghĩa ở nước ta

Chính vì những lý do trên, nhóm chúng tôi quyết định chọn nghiên cứu đề tài “Nhà nước xã hội chủ nghĩa Liên hệ với việc thực hiện công tác quốc phòng an ninh, bảo

vệ nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” nhằm tìm hiểu nguồn gốc, sự hình thành và phát triển của nhà nước xã hội chủ nghĩa cũng như những chính sách quốc phòng – an ninh mà Đảng và Nhà nước ta đã đề ra và thực hiện nhằm bảo vệ

an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự xã hội và bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam

1.2 Đối tượng nghiên cứu:

Thứ tư, đề xuất biện pháp khắc phục những mặt hạn chế đã tìm hiểu ở trên

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp luận dựa trên quan điểm chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy

vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lê-nin, phương pháp thống nhất phân tích – tổng hợp, lịch sử – logic, diễn dịch – quy nạp, so sánh, phương pháp đọc hiểu tài liệu, văn bản 1.5 Kết cấu đề tài:

Ngoài mục lục, phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài gồm 02 chương: Chương 1: Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Chương 2: Tình hình thực hiện công tác quốc phòng an ninh, bảo vệ nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở việt nam hiện nay

3

2 PHẦN NỘI DUNG

Chương 1 NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 1.1 Khái niệm và sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa

1.1.1 Khái niệm nhà nước xã hội chủ nghĩa

Nhà nước xã hội chủ nghĩa là một kiểu nhà nước mà ở đó, sự thống trị thuộc về giai cấp công nhân, do cách mạng xã hội chủ nghĩa sản sinh ra và có sứ mệnh xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, đưa nhân dân lao động lên địa vị làm chủ trên tất cả các mặt của đời sống xã hội phát triển cao – xã hội xã hội chủ nghĩa

1.1.2 Sự ra đời và phát triển của nhà nước xã hội chủ nghĩa

1.1.2.1 Sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa

Khát vọng về một xã hội công bằng, dân chủ, bình đẳng và bác ái đã xuất hiện từ lâu trong lịch sử Xuất phát từ nguyện vọng của nhân dân lao động muốn thoát khỏi sự áp bức, bất công và chuyên chế, ước mơ xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng và những giá trị của con người được tôn trọng, bảo vệ và có điều kiện để phát triển tự do tất cả năng lực của mình, nhà nước xã hội chủ nghĩa ra đời là kết quả của cuộc cách mạng do giai cấp vô sản nhân dân lao động tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản 1.1.2.2 Sự phát triển của nhà nước xã hội chủ nghĩa

Chỉ đến khi xã hội tư bản chủ nghĩa xuất hiện, khi mà những mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất tư bản tư nhân về tư liệu sản xuất với tính chất xã hội hóa ngày càng cao của

lực lượng sản xuất trở nên ngày càng gay gắt dẫn tới các cuộc khủng hoảng về kinh tế

và mâu thuẫn sâu sắc giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản làm xuất hiện các phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản, thì trong cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản, các Đảng

Cộng sản mới được thành lập để lãnh đạo phong trào đấu tranh cách mạng và trở thành nhân tố có ý nghĩa quyết định thắng lợi của cách mạng

Bên cạnh đó, giai cấp vô sản được trang bị bởi vũ khí lý luận là chủ nghĩa Mác – Lênin với tư các cơ sở lý luận để tổ chức, tiến hành cách mạng và xây dựng nhà nước của giai cấp mình sau chiến thắng Cùng với đó, các yếu tố dân tộc và thời đại cũng tác động mạnh mẽ đến phong trào cách mạng của giai cấp vô sản và nhân dân lao động với giai

4

cấp bóc lột, cách mạng vô sản có thể xảy ra ở những nước có chế độ tư bản chủ nghĩa phát triển cao hoặc trong các nước dân tộc thuộc địa

1.2 Bản chất và chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa

1.2.1 Bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa

- Về chính trị: nhà nước mang bản chất của giai cấp công nhân – giai cấp có lợi ích phù hợp với lợi ích chung của quần chúng nhân dân lao động Giai cấp vô sản giữ địa vị thống vị về chính trị Sự thống trị của giai cấp vô sản nhằm giải phóng giai cấp mình và giải phóng tất cả các tầng lớp nhân dân lao động khác trong xã hội Do đó, nhà nước xã hội chủ nghĩa là đại biểu cho ý chí chung của nhân dân lao động

- Về kinh tế: chịu sự quy định của cơ sở kinh tế của xã hội xã hội chủ nghĩa – chế độ sở

hữu xã hội về tư liệu sản xuất chủ yếu Nhà nước xã hội chủ nghĩa vừa là một bộ máy chính trị- hành chính, một cơ quan cưỡng chế, vừa là một tổ chức quản lý kinh tế- xã hội của nhân dân lao động

- Về văn hóa – xã hội: nhà nước xã hội chủ nghĩa được xây dựng trên nền tảng tinh thần

là lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin và những giá trị văn hóa tiên tiến, tiến bộ của nhân loại, đồng thời mang những bản sắc riêng của dân tộc Sự phân hóa giữa các giai cấp, tầng lớp từng bước được thu hẹp, các giai cấp, tầng lớp bình đẳng trong việc tiếp cận các nguồn lực và cơ hội để phát triển

1.2.2 Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa

1.2.2.1 Chức năng đối nội của nhà nước:

Chức năng đối nội là những mặt hoạt động chủ yếu của nhà nước trong nội bộ đất nước

Ví dụ: Đảm bảo trật tự xã hội, trấn áp những phần tử chống đối chế độ, bảo vệ chế độ kinh tế,… là những chức năng đối nội của các nhà nước

Chức năng bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội

Đây là một trong những chức năng căn bản nhất của nhà nước ta Muốn tiến hành sự nghiệp đổi mới thuận lợi, Nhà nước ta phải bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên toàn bộ đất nước Nhà nước phải có đủ sức mạnh và kịp thời đập tan mọi âm

5

mưu chống đối của các thế lực thù địch, đảm bảo điều kiện ổn định cho Nhân dân sản xuất kinh doanh

Chức năng bảo vệ quyền tự do, dân chủ của Nhân dân

Đây là một trong những chức năng của Nhà nước xã hội chủ nghĩa quan trọng; bởi vì, việc thực hiện chức năng này thể hiện trực tiếp bản chất của nhà nước kiểu mới, nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân Đồng thời, việc thực hiện chức năng này sẽ đảm bảo sức mạnh của Nhà nước trong việc thực hiện tất cả các chức năng khác của Nhà nước, quan hệ đến sự tồn tại, phát triển của bản thân Nhà nước và chế độ Đảng ta nhấn mạnh “Nhà nước có mối liên hệ thường xuyên và chặt chẽ với nhân dân, tôn trọng và lắng nghe ý kiến của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân Có cơ chế

và biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và trừng trị tệ quan liêu, tham nhũng, lộng quyền, vô trách nhiệm, xâm phạm quyền dân chủ của nhân dân”1

Chức năng bảo vệ trật tự pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

Đây là chức năng, nhiệm vụ của nhà nước xã hội chủ nghĩa quan trọng, liên quan trực tiếp đến việc thực hiện tất cả các chức năng khác của Nhà nước Pháp luật là phương tiện quan trọng để Nhà nước tổ chức thực hiện có hiệu quả tất cả các chức năng của mình, do đó, bảo vệ trật tự pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa là hoạt động thường xuyên, có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước

Mục đích của chức năng này là nhằm bảo đảm cho pháp luật được thi hành một cách nghiêm chỉnh và thống nhất, thực hiện quản lý trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội bằng pháp luật

Chức năng tổ chức và quản lý kinh tế

Đây là chức năng cơ bản đặc thù của nhà nước xã hội chủ nghĩa Trong chủ nghĩa xã hội, nhà nước không những là tổ chức của quyền lực chính trị, mà còn là chủ sở hữu các

tư liệu sản xuất chủ yếu; trực tiếp tổ chức và quản lý nền kinh tế đất nước Việc tổ chức

và quản lý kinh tế của nhà nước xã hội chủ nghĩa là một hình thức của cuộc đấu tranh

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Nxb.ST, H.1991, tr19

Tổ chức và quản lý kinh tế là chức năng có tầm quan trọng đặc biệt, nhưng rất khó khăn

và phức tạp, đòi hỏi phải có sự nhận thức đúng đắn các vấn đề có tính quy luật của nền sản xuất xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ Đồng thời phải có những chính sách, phương pháp và biện pháp tác động phù hợp để thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế

xã hội chủ nghĩa Nội dung của chức năng tổ chức và quản lý kinh tế của nhà nước xã

hội chủ nghĩa rất rộng, bao gồm nhiều vấn đề, nhiều mối quan hệ cần giải quyết, trong

đó công tác kế hoạch hóa, xây dựng và hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa và

cơ chế quản lý kinh tế là những vấn đề then chốt

Tổ chức và quản lý kinh tế là chức năng cơ bản của bất kỳ nhà nước xã hội chủ nghĩa nào Nhưng do đặc điểm và hoàn cảnh cụ thể của mỗi nước không giống nhau, vì vậy việc thực hiện chức năng tổ chức và quản lý kinh tế trong mỗi nước cũng có những đặc điểm riêng

Trên cơ sở phân tích tình hình cụ thể của nước ta trong giai đoạn đầu của thời kỳ quá

độ, tổng kết việc tổ chức và quản lý kinh tế trong thời gian qua, Đại hội Đảng cộng sản

Việt Nam lần thứ VI đã khẳng định: “Tư tưởng chỉ đạo của kế hoạch và các chính sách kinh tả là giải phóng mọi năng lực sản xuất hiện có, khai thác mọi khả năng tiềm tàng của đất nước và sử dụng có hiệu quả sự giúp đỡ quốc tế, phát triển mạnh mẽ lực lượng

sản xuất đi đôi với xây dựng và củng cố quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa" Tư tưởng chỉ đạo đó thể hiện trong các chính sách và biện pháp lớn chỉ đạo nội dung của chức năng tổ chức và quản lý kinh tế của Nhà nước ta đó là:

- Phải sắp xếp lại nền kinh tế quốc dân theo cơ cấu hợp lý, phù hợp với điều kiện thực

tế bảo đảm cho nền kinh tế phát triển ổn định

- Xây dựng và củng cố quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, sử dụng đúng đắn các thành phần kinh tế Việc cải tạo xã hội chủ nghĩa, xây dựng chế độ công hữu về tư liệu sản

quản lý kinh tế "cơ chế kế hoạch hóa theo phương thức hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa, đúng nguyên tắc tập trung dân chủ”

- Phát huy mạnh mẽ động lực khoa học kỹ thuật để đẩy nhanh quá trình phát triển kinh

tế - xã hội của đất nước

- Mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại Đại hội Đảng lần thứ VII đã thông qua “chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000” trong đó đã cụ thể hóa tư tưởng và những phương hướng nói trên, nhấn mạnh phải đổi mới cơ chế quản lý kinh tế theo hướng: “Tiếp tục xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, hình thành đồng bộ và vận hành có hiệu quả cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước” Thiết lập trật tự, kỷ cương theo cơ chế mới vừa là nội dung vừa là điều kiện để ổn định và phát triển kinh tế xã hội

Việc thiết lập trật tự, kỷ cương của cơ chế đó bao gồm những vấn đề lớn là :

- Phải hình thành một thị trường hoàn chỉnh bao gồm cả sức lao động, vốn và tiền tệ thông suốt trong cả nước và với thị trường thế giới; giá cả, tỷ giá hối đoái, lãi suất tín

dụng hình thành theo cơ chế thị trường; tạo môi trường và điều kiện cho sự cạnh tranh hợp pháp và sự hợp tác, liên doanh, tự nguyện, bình đẳng giữa các đơn vị trực thuộc mọi thành phần kinh tế ở trong nước và vốn nước ngoài; cả nước chấp hành luật kinh doanh

thống nhất; nâng cao khả năng tiếp thị (marketing) của các doanh nghiệp.Bảo đảm quyền

tự chủ kinh doanh của các doanh nghiệp Nhà nước với chức năng quản lý vĩ mô tập trung thực hiện các vấn đề: Tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh như bảo đảm sự ổn định về chính trị, kinh tế xã hội, duy trì trật tự pháp luật, xây dựng cơ sở hạ tầng Dẫn dắt và hỗ trợ những nỗ lực phát triển; hoạch định và thực hiện các chính sách xã hội; quản lý và kiểm soát việc sử dụng tài sản quốc gia

và từng bước hiện đại hóa; đổi mới căn bản hệ thống tài chính - tiền tệ

- Thực hiện chế độ tự chủ sản xuất kinh doanh của xí nghiệp quốc doanh, bảo đảm cho

xí nghiệp thực hiện đầy đủ các quyền; chủ động tổ chức sản xuất kinh doanh; Tự chủ về tài chính; tuyển chọn, sắp xếp lao động, trả lương và cho thôi việc theo luật lao động; giao dịch với khách hàng trong và ngoài nước; lựa chọn các hình thức liên kết, liên doanh

Đồng thời với việc đổi mới cơ chế quản lý cần thực hiện các chính sách và giải pháp về vốn, về dân số và việc làm, về thu nhập, bảo hiểm xã hội

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, trên cơ sở tổng kết 10 năm thực hiện đường lối đổi mới đã khẳng định một số nhận thức mới về cơ chế quản lý mới, đồng thời chỉ rõ: “Từ nay đến năm 2000, tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý kinh tế với mục tiêu xóa bỏ cơ chế

tập trong quan liêu bao cấp, hình thành tương đối đồng bộ cơ chế thị trường có sự quản

lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa” Theo đó, trong thời gian tới nhà nước ta phải

- Tạo lập đồng bộ các yếu tố của thị trường Hoàn chỉnh hệ thống pháp luật về kinh

- Tiếp tục đổi mới công tác kế hoạch hóa Đổi mới chính sách tài chính tiền tệ giá cả

- Nâng cao năng lực và hiệu quả quản lý kinh tế của nhà nước

Chức năng tổ chức và quản lý văn hóa, khoa học, giáo dục

Xã hội mới mà Nhân dân ta đang xây dựng là xã hội do Nhân dân lao động làm chủ; có nền kinh tế phát triển trên cơ sở một nền khoa học và công nghệ tiên tiến; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giải phóng khỏi sự áp bức, bóc lột, bất công, có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân

9

Muốn xây dựng xã hội đó, Nhà nước ta phải tổ chức, quản lý sự nghiệp giáo dục đào tạo, văn hóa, phát triển khoa học và công nghệ Đó là quốc sách hàng đầu để phát huy nhân tố con người, phát huy vai trò then chốt của khoa học và công nghệ

Đó là những động lực trực tiếp của sự phát triển, tạo điều kiện cần thiết cho việc thực hiện các chức năng khác của Nhà nước vừa nhằm tổ chức quản lý văn hóa, khoa học, giáo dục vừa nhằm thực hiện những nhiệm vụ kinh tế xã hội Trước mắt, cần chuẩn bị cho đất nước bước vào những giai đoạn phát triển tiếp theo trong tương lai, hòa nhập với sự phát triển của nền văn minh thế giới

1.2.2.2 Chức năng đối ngoại của nhà nước :

Chức năng đối ngoại thể hiện vai trò của nhà nước trong quan hệ với các nhà nước và dân tộc khác

Ví dụ: Phòng thủ đất nước, chống xâm lược từ bên ngoài, thiết lập các mối bang giao với các quốc gia khác,…

Chức năng bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa:

Chức năng bảo vệ Tổ quốc là một trong những chức năng cơ bản quan trọng nhất của nhà nước và là chức năng của mọi nhà nước Đó là những phương diện hoạt động của nhà nước nhằm mục đích chống lại các thế lực thù địch bên ngoài, những âm mưu chống phá từ bên trong, nhằm giữ vững độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Trước đây, nhiều nhà nước thường phát động chiến tranh xâm lược nước khác Ngày nay, nhiều nhà nước vẫn tìm cách áp đặt ý chí của mình đối với nước khác Trong điều kiện đó, các nhà nước phải thực hiện các hoạt động nhằm bảo vệ đất nước, chống lại các cuộc chiến tranh xâm lược cũng như các ảnh hưởng tiêu cực khác từ bên ngoài

Chức năng củng cố, tăng cường tình hữu nghị và hợp tác với các nước xã hội chủ nghĩa, đồng thời mở rộng quan hệ với các nước khác theo nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi, cùng tồn tại hòa bình, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau

Chức năng ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc, phong trào cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động ở các nước tư bản, chống chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân cũ và mới Chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, chống chính sách gây chiến

10

và chạy đua vũ trang, góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

11

Chương 2 TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG AN NINH,

BẢO VỆ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

HIỆN NAY 2.1 Khái niệm, đặc điểm của nhà nước pháp quyền XHCN

2.1.1 Khái niệm

Là nhà nước mà ở đó, tất cả mọi công dân đều được giáo dục pháp luật và phải hiểu biết pháp luật, tuân thủ pháp luật, pháp luật phải có tính nghiêm minh Khác với nhà nước pháp quyền tư sản, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa mang bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa, nghĩa là thể hiện và thực hiện quyền làm chủ của nhân dân Thông qua thực thi pháp luật, Nhà nước bảo đảm các điều kiện để nhân dân là chủ thể của quyền

lực chính trị, thực hiện chuyên chính với mọi hành động xâm hại lợi ích của Tổ quốc và nhân dân

2.1.2 Đặc điểm

Thứ nhất, là Nhà nước của dân, do dân và vì dân

Thứ hai, Nhà nước được tổ chức và hoạt động dựa trên cơ sở của Hiến pháp và pháp luật Tất cả các hoạt động trong xã hội đều phải đặt pháp luật ở vị trí tối thượng để điều chỉnh các mối quan hệ xã hội

Thứ ba, quyền lực nhà nước là thống nhất, được tổ chức một cách khoa học, có sự phân quyền rõ ràng giữa các cơ quan Lập pháp, hành pháp, tư pháp tạo thành cơ chế đồng bộ

Thứ tư, Nhà nước ở Việt Nam phải do Đảng lãnh đạo Hoạt động của nhà nước đươc giám sát bởi nhân dân với phương châm: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” thông qua các tổ chức, các nhân được nhân dân ủy nhiệm

Thứ năm, Nhà nước ở Việt Nam tôn trọng, đề cao và đảm bảo quyền con người trong mọi hoạt động lĩnh vực hoạt động của Nhà nước và xã hội

Mọi hoạt động của Nhà nước đều phải xuất phát từ sự tôn trọng và đảm bảo quyền con người, coi con người là chủ thể, là trung tâm của sự phát triển, tạo mọi điều kiện cho công dân thực hiện quyền của mình theo đúng các quy định của luật pháp Đồng thời tăng cường sự nghiêm minh của pháp luật

12

Thứ sáu, tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước theo nguyên tắc tập trung dân chủ quyền lực nhà nước không thể tập trung vào một người, vào một cơ quan, phải có sự phân công, phân cấp, phối hợp và kiểm soát lẫn nhau trong việc thực hiện quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp, nhưng phải đảm bảo quyền lực là thống nhất

và sự chỉ đạo thống nhất của Trung ương

2.2 Khái quát về công tác quốc phòng – an ninh của Việt Nam hiện nay

2.2.1 Khái niệm quốc phòng, an ninh

Quốc phòng là hoạt động tổ chức và thực hiện các biện pháp phòng vệ của một quốc gia, nhằm bảo vệ, ngăn chặn mọi nguy cơ xâm lược từ bên ngoài vào Đảm bảo sự an toàn và tồn vong của một quốc gia Là công cuộc sử dụng sức mạnh của toàn dân tộc để xây dựng, giữ nước Lực lượng vũ trang của cả nước đều được xây dựng dưa trên cơ sở nòng cốt là sức mạnh cùng với phương châm của dân, do dân và vì dân Cùng với đó là sức mạnh quốc phòng của đất nước ta đều được xây dựng trên nguồn vật lực, nhân lực cùng với sự tự chủ tự cường và tinh thần toàn diện của toàn dân Cơ quan tối cao của nhà nước chuyên đặc trách các vấn đề quốc phòng là Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng là chức vụ nắm giữ vai trò cao nhất

An ninh, là từ được sử dụng để nói lên trạng thái bình yên, sự ổn định cũng như vững chắc của chế độ chính trị của một quốc gia Bảo vệ an ninh quốc gia được coi là nhiệm

vụ quan trọng hàng đầu của mỗi quốc gia An ninh nhân dân của một quốc gia có nhiệm

vụ đấu tranh và không ngừng củng cố sức mạnh cho sự phát triển của đất nước dưới sự kết hợp giữa nhân dân cùng với nghiệp vụ của lực lượng an ninh nhân dân chuyên trách, đập tan được những âm mưu cũng như hành động không lành mạnh như phản động, xâm phạm, phạm pháp… gây mất trật tự an ninh xã hội

Như vậy, Quốc phòng an ninh chính là các yếu tố quan trọng cần phải được xây dựng một cách ổn định, vững chắc nhằm giúp cho công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước được hoàn thiện hơn Hai phạm trù phát triển độc lập nhưng lại có chung mục tiêu, hỗ trợ và thúc đẩy nhau để mang lại cuộc sống bình yên, hòa bình và văn minh cho nhân dân

13

2.2.2 Nhiệm vụ quốc phòng an ninh trong giai đoạn hiện nay

Một là, thường xuyên nâng cao nhận thức, trách nhiệm, năng lực cho các đối tượng phù hợp với nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh trong tình hình mới Đây là nội dung, giải pháp quan trọng hàng đầu, nhằm thống nhất nhận thức về quan điểm cơ bản này trong toàn xã hội; từ đó, tạo sự đoàn kết, thống nhất, phát huy tinh thần trách nhiệm, nâng cao năng lực thực hiện, biến quan điểm, nghị quyết, chỉ thị của Đảng thành hiện thực Do vậy, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân cần quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối lãnh đạo của Đảng, tình hình, nhiệm vụ xây dựng và phát triển đất nước trong thời

kỳ mới; tiếp tục đổi mới tư duy, có cái nhìn đúng đắn cả lý luận và thực tiễn về bảo vệ

Tổ quốc; thường xuyên nắm chắc diễn biến tình hình thế giới, khu vực và trong nước,

kịp thời cập nhật những vấn đề tác động đến quốc phòng, an ninh; từ đó, làm tốt công tác giáo dục, thống nhất nhận thức cho mọi đối tượng

Thực hiện mục tiêu đó, các cấp cần tăng cường bồi dưỡng, nâng cao năng lực toàn diện cho đội ngũ cán bộ, đảng viên ở các cấp, nhất là năng lực thu thập, tổng hợp, phân tích tình hình, dự báo chiến lược, từ đó nâng cao năng lực lãnh đạo, điều hành, chỉ huy cho cán bộ các cấp, không để bị động, bất ngờ Cùng với đó, các cấp chú trọng đổi mới tư duy về quốc phòng, an ninh, nâng cao năng lực quản lý về tổ chức, đơn vị, con người,

cơ sở vật chất kỹ thuật theo yêu cầu mới; coi trọng nâng cao năng lực thực hành, tổ chức thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ xây dựng, hoạt động, đấu tranh, chiến đấu, xử lý kịp

thời, chính xác các tình huống, nhất là tình huống chiến lược Để đáp ứng yêu cầu, nhiệm

vụ, cần tiếp tục nghiên cứu, phát triển lý luận về quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc; trong đó, tập trung vào những vấn đề lý luận cơ bản, thiết thực về nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân; tiềm lực, lực lượng, thế trận quốc phòng, quân sự; tiềm lực, lực lượng, thế trận an ninh Đẩy mạnh đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh theo phân cấp đối tượng, nâng cao nhận thức, năng lực đánh giá, xử lý đúng đắn, hiệu quả mối quan hệ với các nước láng giềng, các nước lớn, đối tác chiến lược, đối tác toàn diện; giải quyết đúng đắn, hiệu quả mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và bảo đảm quốc phòng, an ninh; giữa giữ vững độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; giữa đối tác và đối tượng; giữa thực hành dân chủ

và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

14

Hai là, phát huy cao độ sức mạnh tổng hợp, lấy sức mạnh của lực lượng vũ trang làm nòng cốt Sức mạnh tổng hợp trong thực hiện nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh được hợp thành từ sự kết hợp chặt chẽ giữa sức mạnh tổng hợp của lực lượng vũ trang nhân dân và sức mạnh tổng hợp từ mọi lực lượng, nguồn lực khác của đất nước; giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại;… trong đó, sức mạnh của lực lượng vũ trang luôn đóng vai trò nòng cốt Vì thế, vấn đề quan trọng trước hết, cần vận dụng thích hợp các giải pháp xây dựng, nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân và Công an nhân dân; tập trung vào những vấn đề cơ bản, thiết thực, trọng tâm, trọng điểm Để làm được điều đó, cần thường xuyên giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước đối với Quân đội, Công an và luôn xem đó là nguyên tắc bất di bất dịch Không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh; xây dựng các tổ chức, nhất là tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ, v.v Trên

cơ sở đó, quyết tâm thực hiện tốt chủ trương chiến lược của Đảng về xây dựng Quân đội, Công an tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại; bảo đảm phù hợp với khả năng đất nước, tình hình chính trị, quân sự thế giới và khu vực, đáp ứng yêu cầu cả trước mắt và lâu dài Có quy trình hợp lý phát triển lực lượng (nhất là lực lượng trực tiếp chiến đấu, đấu tranh, lực lượng trẻ), đầu tư vũ khí, trang bị, phương tiện theo hướng xây dựng lực lượng

vũ trang chính quy, tinh nhuệ, hiện đại Công tác giáo dục, đào tạo, huấn luyện, rèn luyện lực lượng vũ trang cần tiếp tục nghiên cứu, đẩy mạnh đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp; nghiên cứu phát triển nền nghệ thuật quân sự Việt Nam,… nâng cao

sức mạnh chiến đấu, đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh hiện tại và tương lai, nhất là hoạt động trong điều kiện tác chiến công nghệ cao, môi trường phức tạp, khắc nghiệt Đồng thời, huy động mọi nguồn lực, tập trung nghiên cứu, triển khai kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng tiềm lực, thế trận quốc phòng với tiềm lực, thế trận an ninh, bảo đảm vững mạnh, đáp ứng yêu cầu cả thời bình và thời chiến Trong đó, cần xác định rõ lộ trình, tổ chức thực hiện tốt các chiến lược trực tiếp liên quan đến quốc phòng, an ninh, như: Chiến lược Bảo vệ Tổ quốc; Chiến lược Quốc phòng; Chiến lược Quân sự; Chiến lược Bảo vệ an ninh quốc gia; Chiến lược Bảo vệ biên giới quốc gia; Chiến lược Bảo vệ

Tổ quốc trên không gian mạng; Chiến lược An ninh mạng quốc gia, v.v Cùng với đó,

15

việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại cần được đẩy mạnh và gắn kết chặt chẽ với công tác quốc phòng, an ninh; tập trung vào các chiến lược xây dựng, phát triển

về từng lĩnh vực, như: chiến lược về phát triển kinh tế - xã hội; chiến lược về khoa học

- công nghệ; chiến lược về giáo dục và đào tạo; chiến lược về biển, đảo,… cần bám sát thực tiễn, kịp thời điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với tình hình mới Đây là yếu tố rất quan trọng để đẩy mạnh, phát triển tiềm lực và phát huy hiệu quả nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân và thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân; không ngừng xây dựng, củng cố và phát triển sức mạnh tổng hợp bảo đảm quốc phòng,

an ninh trong mọi giai đoạn phát triển của đất nước

Ba là, bổ sung hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách liên quan đến nhiệm

vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả bảo đảm quốc phòng, an ninh Đặc biệt, bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế diễn ra sâu, rộng, hợp tác giữa các quốc gia ngày càng được tăng cường, phát triển thì các yếu tố đó càng có vai trò quan trọng Vì vậy, các cơ quan chức năng cần tiếp tục rà soát, tham mưu, đề xuất bổ sung, điều chỉnh hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách có liên quan, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, phù hợp với đặc điểm, yêu cầu

mới Hiện nay, hệ thống pháp luật về công tác quốc phòng, an ninh thường xuyên được củng cố, kiện toàn tương đối đầy đủ và đã phát huy tác dụng tốt trong thực tiễn, như: Luật Quốc phòng, Luật Biên giới quốc gia, Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh, Luật

Dự bị động viên, Luật Dân quân tự vệ; Luật An ninh Quốc gia, Luật An ninh mạng, v.v Tuy nhiên, tính đồng bộ của một số văn bản luật còn hạn chế, có chỗ bất cập, chưa thống nhất; trong khi đó, thực tiễn lại luôn có sự phát triển, nhiều vấn đề mới đặt ra cần được

sửa đổi, bổ sung, hoặc xây dựng mới cho phù hợp, nhất là các vấn đề có sự phối - kết hợp giữa các lĩnh vực, ngành cần được luật hóa và hướng dẫn thi hành bằng các văn bản dưới luật một cách cụ thể Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hoạt động về bảo đảm quốc phòng, an ninh phù hợp với thực tiễn Trên cơ sở bám sát cơ chế chung: “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”, cần có cơ chế cụ thể, chặt chẽ hơn trong kết hợp quốc phòng với an ninh, quốc phòng, an ninh với các hoạt động chuyên biệt của các bộ, ngành; quy định rõ trách nhiệm và quy trình hoạt động cụ thể của các đối tượng; khắc phục tình trạng kết hợp hình thức, kém hiệu quả Đối với chính sách bảo đảm quốc phòng, an ninh, Nhà nước đã có nhiều chính sách động viên, khuyến

16

khích, huy động tinh thần, vật chất, sức người, sức của cho công cuộc xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc, như: chính sách phát triển kinh tế - xã hội, an sinh xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, chính sách dân tộc, tôn giáo, v.v Tuy nhiên, trước sự phát triển mới của tình hình thực tiễn, các cơ quan chức năng cần tiếp tục nghiên cứu, tham mưu giúp Đảng, Nhà nước hoàn chỉnh hơn hệ thống chính sách về lĩnh vực này; chú trọng tính

thực chất trong các chính sách, nhất là chính sách đối với người có công, hậu phương lực lượng vũ trang, thu hút, đào tạo nhân tài, nguồn nhân lực chất lượng cao,… nhằm nâng cao tính hiệu quả trong thực hiện nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị trong mọi giai đoạn, nhiệm vụ cách mạng

Thực hiện mục tiêu, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh và hạnh phúc của toàn dân tộc ta; tăng cường công tác bảo đảm quốc phòng, an ninh càng trở nên quan trọng, đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân phải có quyết tâm chính trị cao, nỗ lực lớn; phát huy cao độ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; không ngừng tăng cường sức mạnh chiến đấu, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, tạo điều kiện thuận lợi để đất nước phát triển nhanh và

bền vững

2.2.3 Chính sách quốc phòng – an ninh của Việt Nam

Việt Nam luôn coi việc giữ vững môi trường hoà bình, ổn định để phát triển kinh tế - xã

hội, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa là lợi ích cao nhất của đất nước, là mục tiêu xuyên suốt của chính sách quốc phòng Việt Nam Không giải quyết bất đồng và tranh chấp với các quốc gia khác bằng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực Chủ trương sử dụng các biện pháp hòa bình trong các quan hệ quốc tế

Việt Nam chủ trương từng bước hiện đại hoá quân đội, tăng cường tiềm lực quốc phòng chỉ nhằm duy trì sức mạnh quân sự ở mức cần thiết để tự vệ Phản đối các hoạt động chạy đua vũ trang Triệt để tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ

và lợi ích của các quốc gia khác trên cơ sở nguyên tắc của Hiến chương liên hợp quốc

và luật pháp quốc tế Việt Nam chủ trương không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trước

thổ hòa bình, hữu nghị và phát triển

Việt Nam xây dựng sức mạnh quốc phòng dựa trên sức mạnh tổng hợp của cả nước, của khối đại đoàn kết toàn dân, của cả hệ thống chính trị do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Việt Nam chủ trương phát triển kinh tế - xã hội đồng thời tăng cường khả năng quốc phòng, phối hợp các hoạt động quốc phòng an ninh với các hoạt động đối ngoại thành một thể thống nhất phục vụ cho phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phát triển kinh tế nhanh và bền vững Trong tình hình thế giới và khu vực đang có nhiều thay đổi, Việt Nam xây dựng nền quốc phòng toàn dân dựa trên truyền thống yêu nước

của toàn dân tộc, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh, kế thừa và phát huy các giá trị khoa học quân sự qua các thời kỳ, xây dựng các nghệ thuật quân sự đáp ứng yêu cầu của chiến tranh hiện đại

Tích cực, chủ động ngăn ngừa và đẩy lùi nguy cơ chiến tranh là một trong các nhiệm vụ trọng yếu của quốc phong Việt Nam nhằm thực hiện các chiến lược quốc phòng tối ưu

là bảo vệ chủ quyền thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và các quyền lợi quốc gia khác mà không cần đến chiến tranh Quốc phòng Việt Nam sử dụng các biện pháp tổng hợp nhằm giữ vững ổn định bên trong, ngăn ngừa các nguy cơ can thiệp từ bên ngoài nhằm triệt tiêu các nguyên nhân dẫn đến xung đột vũ trang và chiến tranh

Luôn gắn bó mật thiết với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hợp tác và phát triển, chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế của Đảng và Nhà nước Việt Nam Thông qua các quan hệ đối ngoại, Việt Nam tăng cường

sự hiểu biết và tin tưởng lẫn nhau với các nước, tạo cơ sở mở rộng hợp tác, giải quyết mâu thuẫn nhằm ngăn ngừa các nguy cơ xung đột, duy trì môi trường hòa bình, ổn định trong khu vực và trên thế giới Việt Nam thực hiện chính sách quốc phòng độc lập, tự chủ Vì vậy chủ trương không tham gia các tổ chức liên minh quân sự, không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác Đồng