Sáng kiến kinh nghiệm THCS: Áp dụng giáo dục STEAM trong dạy học chủ đề hai đường thẳng vuông góc, hai đường thẳng song song – Hình học 7 giúp học sinh phát triển kĩ năng vận dụng

Mục tiêu chủ yếu của đề tài Áp dụng giáo dục STEAM trong dạy học chủ đề hai đường thẳng vuông góc, hai đường thẳng song song – Hình học 7 giúp học sinh phát triển kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn nhằm góp phần đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học ở cấp THCS, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển năng lực người học, lấy học sinh làm trung tâm đặt ra trong bối cảnh hiện nay.

S  GIÁO D C VÀ ĐÀO T OỞ Ụ Ạ

­­­­­­­­­­­­­­­­

SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ

Đ  tàiề :

ÁP D NG GIÁO D C STEAM TRONG D Y H C CH  Đ  HAI ĐỤ Ụ Ạ Ọ Ủ Ề ƯỜNG 

TH NG VUÔNG GÓC, HAI ĐẲ ƯỜNG TH NG SONG SONG – HÌNH H C 7Ẳ Ọ  GIÚP H C SINH PHÁT TRI N KĨ NĂNG V N D NG KI N TH C VÀOỌ Ể Ậ Ụ Ế Ứ  

TH C TI NỰ Ễ

IV. Nhi m v  c a đ  tàiệ ụ ủ ề

V. Gi  thuy t khoa h cả ế ọ

VI. Phương pháp nghiên c u ứ

VII. Đi m m i trong k t qu  nghiên c uể ớ ế ả ứ  

1122222

IV. Hi u qu  mang l i c a sáng ki nệ ả ạ ủ ế

V. Kh  năng  ng d ng và tri n khai c a sáng ki nả ứ ụ ể ủ ế

VI. Ý nghĩa c a sáng ki nủ ế

3366667810161818

PH N Ầ I. M  ĐÂUỞ ̀

I. LÝ DO CH N Đ  TÀI Ọ Ề

Trong công cu c ộ “Đ i m i căn b n, toàn di n giáo d c và đào t o”.  ổ ớ ả ệ ụ ạ Ngày 4/5/2017 , Th  tủ ướng Chính ph  đã ban hành Ch  th  s  16/CP­ TTg v  vi c tăngủ ỉ ị ố ề ệ  

cường năng l c ti p c n cu c cách m ng công nghi p l n th  t  Ch  th  Thự ế ậ ộ ạ ệ ầ ứ ư ỉ ị ủ 

tướng đ  ra nh ng gi i pháp nhi m v  thúc đ y giáo d c STEM t i Vi t Namề ữ ả ệ ụ ẩ ụ ạ ệ  . Chỉ 

th  giao nhi m v  cho B  GD&ĐT “ Thúc đ y tri n khai giáo d c v  khoa h c ,ị ệ ụ ộ ẩ ể ụ ề ọ  công ngh , kĩ thu t, toán h c, ngo i ng , Tin h c trong nhà chệ ậ ọ ạ ữ ọ ương trình giáo d cụ  

ph  thông ” . Thí đi m   m t s  trổ ể ở ộ ố ường ph  thông năm h c 2017­2018  ” ( nayổ ọ  thêm Ngh  thu t – art). ệ ậ Trong đó, v n đ  quan tr ng đấ ề ọ ược th c hi n là chuy n quáự ệ ể  trình giáo d c t  xu hụ ừ ướng truy n th  ki n th c sang n n giáo d c chú tr ng về ụ ế ứ ề ụ ọ ề hình thành, phát tri n năng l c, ph m ch t c a h c sinh,ể ự ẩ ấ ủ ọ  bi t v n d ng hi u quế ậ ụ ệ ả 

ki n th c, kĩ năng vào th c ti n. ế ứ ự ễ

Trong đ nh hị ướng đ i m i phổ ớ ương pháp d y h c, l y h c sinh làm trung tâm,ạ ọ ấ ọ  

h c sinh chính là ch  th , ch  đ ng, sáng t o, tích c c tham gia các ho t đ ng h cọ ủ ể ủ ộ ạ ự ạ ộ ọ  

t p; chuy n t  d y h c sang d y t  h c thông qua s  tr i nghi m, chiêm nghi mậ ể ừ ạ ọ ạ ự ọ ự ả ệ ệ  sâu s c, “h c thông qua hành”, h c qua th c ti n và h c b ng th c ti n.ắ ọ ọ ự ễ ọ ằ ự ễ

Ho t đ ng ạ ộ STEAM (HĐ STEAM) nh m đ nh hằ ị ướng, t o đi u ki n cho h cạ ề ệ ọ  sinh quan sát, suy nghĩ và tham gia các ho t đ ng th c ti n, qua đó t  ch c khuy nạ ộ ự ễ ổ ứ ế  khích, đ ng viên và t o đi u ki n cho các em tích c c nghiên c u, tìm ra nh ng gi iộ ạ ề ệ ự ứ ữ ả  pháp m i, sáng t o nh ng cái m i trên c  s  ki n th c đã h c trong nhà trớ ạ ữ ớ ơ ở ế ứ ọ ường và 

nh ng gì đã tr i qua trong th c ti n cu c s ng, t  đó hình thành ý th c, ph m ch t,ữ ả ự ễ ộ ố ừ ứ ẩ ấ  

kĩ năng s ng và năng l c cho h c sinh. ố ự ọ

Ch  “ữ A” trong STEAM là thu t ng  đ i di n cho ngh  thu t t  do, nghậ ữ ạ ệ ệ ậ ự ệ thu t ngôn ng , nghiên c u xã h i, ngh  thu t th  ch t, m  thu t và âm nh c.ậ ữ ứ ộ ệ ậ ể ấ ỹ ậ ạ  Giáo 

d c STEAMụ  là áp d ng t  duy sáng t o cho các d  ánụ ư ạ ự  STEM, kích thích trí t ngưở  

tượng và sáng t o c a tr  thông qua ngh  thu t. Nó cũng khám phá n i ngh  thu tạ ủ ẻ ệ ậ ơ ệ ậ  

t  nhiên phù h p v i cácự ợ ớ  môn h cọ  STEM. H c các môn ngh  thu t góp ph n vàoọ ệ ậ ầ  

vi c phát tri n các k  năng c n thi t nh  công tác, giao ti p, gi i quy t v n đ  vàệ ể ỹ ầ ế ư ế ả ế ấ ề  

suy nghĩ phê phán. Nó cũng tăng cường tính linh ho t c a h c sinh, kh  năng thíchạ ủ ọ ả  

ng, năng su t, trách nhi m và đ i m i. T t c  nh ng k  năng này là c n thi t cho

m t s  nghi p thành công trong b t k  lĩnh v c h c t p nào. Thay vì nhộ ự ệ ấ ỳ ự ọ ậ ư giáo d cụ  STEM truy n th ng thìề ố  giáo d c STEAMụ  là m t bộ ước c i cách, m t bả ộ ước chuy nể  mình m i đ a giáo d c ti n b  và phát tri n h n.ớ ư ụ ế ộ ể ơ

Trong chương trình GDPT , môn Toán ph n ánh ph n M ( Mathematics) c aả ầ ủ  STEAM. Môn Toán v i tính đ c thù là công c  n n t ng trong nghiên c u trong tátớ ặ ụ ề ả ứ  

c  các môn Khoa h c t  nhiên nên g n nh  m c đ nh nó luôn xu t hi n trong m iả ọ ự ầ ư ặ ị ấ ệ ọ  

b , giáo viên và h c sinh còn ch a hi u rõ HĐ STEAM là gì? ộ ọ ư ể Còn nh m l n v iầ ẫ ớ  

ho t đ ng STEM (Ch  vi t na ná gi ng nhau , không có ch  A) . ạ ộ ữ ế ố ữ Các bướ ổc t  ch cứ  

HĐ STEAM ra sao? C n ph i t  ch c HĐ STEAM  nh  th  nào đ  cóầ ả ổ ứ ư ế ể  ch t lấ ượ  ng

và hi u quệ ả?  Vì th , HĐ STEAM   nhà trế ở ường THCS nhìn chung ch aư  th c hi nự ệ  nhi u và ch aề ư  đ t đạ ược hi u qu  nh  mong mu nệ ả ư ố  ( Đây là m t đi m y u so v iộ ể ế ớ  

vi c tri n khai   các trệ ể ở ường THPT)

T  nh ng lý do trên, ừ ữ v i kinh nghi m g n 20 năm trên cớ ệ ầ ương v  là giáo viênị  

gi ng   d y   và  ả ạ v i   tinh   th n   ham   h c   h i,   mong   mu n   đ i   m i,   áp   d ng   cácớ ầ ọ ỏ ố ổ ớ ụ  

phương pháp d y h c STEAM   vào d y h c,ạ ọ ạ ọ   tôi đã  ch nọ   “Áp d ng giáo d cụ ụ  

STEAM trong d y h c ch  đ  hai đạ ọ ủ ề ường th ng vuông góc, hai đẳ ường th ngẳ  song song – Hình h c 7 giúp h c sinh phát tri n kĩ năng v n d ng ki n th cọ ọ ể ậ ụ ế ứ  vào th c ti nự ễ  ” làm đ  tài sáng ki n kinh nghi m góp ph n nâng cao ch t l ngề ế ệ ầ ấ ượ  

d y và h c môn Sinh h c trong trạ ọ ọ ường ph  thông cũng nh  hình thành và phát tri nổ ư ể  cho h c sinh các năng l c c n thi t trong quá trình h c t p và th c ti n đ i s ng.ọ ự ầ ế ọ ậ ự ễ ờ ố

II. Đ I TỐ ƯỢNG VÀ PH M VI NGHIÊN C UẠ Ứ

Đ i tố ượng nghiên c u: Ti n hành   kh i l p ứ ế ở ố ớ 7 trường THCS t i đ n v  côngạ ơ ị  tác

Ph m vi nghiên c u: ạ ứ Đ  tài t p trung nghiên c u ề ậ ứ ÁP D NG GIÁO D C STEAMỤ Ụ  TRONG D Y H C CH  Đ  HAI ĐẠ Ọ Ủ Ề ƯỜNG TH NG VUÔNG GÓC, HAIẲ  

ĐƯỜNG TH NG SONG SONG – HÌNH H C 7 GIÚP H C SINH PHÁTẲ Ọ Ọ  TRI N KĨ NĂNG V N D NG KI N TH C VÀO TH C TI NỂ Ậ Ụ Ế Ứ Ự Ễ

III. M C ĐÍCH NGHIÊN C UỤ Ứ

­ Trên c  s  nghiên c u lý lu n và th c tr ng d y h c Sinh h c 10, ơ ở ứ ậ ự ạ ạ ọ ọ xây d ngự  

và t  ch c các HĐHN trong d y h c ch  đ  Thành ph n hóa h c c a t  bào ­ Sinhổ ứ ạ ọ ủ ề ầ ọ ủ ế  

h c 10 .ọ T  đó, phát tri n các năng l c v n d ng ki n th c vào th c ti n cho h cừ ể ự ậ ụ ế ứ ự ễ ọ  sinh

­ Góp ph n đ i m i phầ ổ ớ ương pháp, hình th c t  ch c d y h c   c p ứ ổ ứ ạ ọ ở ấ THCS, đáp  ng yêu c u đ i m i giáo d c theo đ nh hứ ầ ổ ớ ụ ị ướng phát tri n năng l c ngể ự ườ ọ  i h c,

l y h c sinh làm trung tâm đ t ra trong b i c nh hi n nay.ấ ọ ặ ố ả ệ

­ Quy trình xây d ng và t  ch c các HĐự ổ ứ  STEAM trong d y h c ch  đ  ạ ọ ủ ề Hai 

đường th ng vuông góc , hai đẳ ường th ng song song­ Hình h c 7ẳ ọ T  đó, phát tri nừ ể  các năng l c v n d ng ki n th c vào th c ti n cho h c sinh.ự ậ ụ ế ứ ự ễ ọ

      ­ Th c nghi m s  ph m t i m t s  l p   đ n v  công tác.ự ệ ư ạ ạ ộ ố ớ ở ơ ị

V. GI I THUY T KHOA H CẢ Ế Ọ

N u xây d ng và t  ch c các ho t đ ng ế ự ổ ứ ạ ộ STEAM trong d y h c ch  đ  ạ ọ ủ ề Hai 

đường th ng vuông góc , hai đẳ ường th ng song song ­ Hình h c 7 ẳ ọ thì s  góp ph nẽ ầ  phát tri n kĩ năng v n d ng ki n th c sinh h c vào th c ễ ậ ụ ế ứ ọ ự ti n.ễ

VI. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C UỨ

6.1. Nghiên c u lí thuy tứ ế

­ S  d ng phử ụ ương pháp phân tích, t ng h p, khái quát hóa đ  t p h p, phânổ ợ ể ậ ợ  tích các tài li u v  các v n đ  thu c ph m vi nghiên c u c a đ  tài. ệ ề ấ ề ộ ạ ứ ủ ề

Nghiên c u nh ng ch  chứ ữ ủ ương chính sách c a Nhà nủ ước, c a ngành Giáoủ  

d c; các lu n án, lu n văn và các bài báo có liên quan đ n đ  tài.ụ ậ ậ ế ề

6.2. Nghiên c u th c ti n ứ ự ễ

VII. NH NG ĐÓNG GÓP M I C A Đ  TÀIỮ Ớ Ủ Ề

­ Góp ph n làm sáng t  c  s  lí lu n và th c ti n c a s  đ i m i phầ ỏ ơ ở ậ ự ễ ủ ự ổ ớ ươ  ngpháp d y h c bạ ọ ằng các HĐ STEAM 

­  Xây d ng ự quy trình xây d ng và t  ch c các HĐự ổ ứ  STEAM trong d y h cạ ọ  

ch  đ  ủ ề Hai đường th ng vuông góc , hai đẳ ường th ng song song­ Hình h c 7ẳ ọ T  đó,ừ  phát tri n các năng l c v n d ng ki n th c vào th c ti n cho h c sinh.ể ự ậ ụ ế ứ ự ễ ọ

­ Góp thêm m t lu ng gió m i vào phong trào đ i m i phộ ồ ớ ổ ớ ương pháp d y h cạ ọ  đang di n ra m nh m  trên nhà trễ ạ ẽ ường THCS , đ c bi t là năm đ u tiên áp d ngặ ệ ầ ụ  

Chương trình GDPT 2018 v i l p 6 nh  hi n nay. T o ti n đ  cho vi c áp d ngớ ớ ư ệ ạ ề ề ệ ụ  

Chương trình GDPT 2018 v i l p 7   năm ti p theo.ớ ớ ở ế

PH N II. N I DUNGẦ Ộ

I. C  S  LÝ LU NƠ Ở Ậ

1.1. Ho t đ ng ạ ộ giáo d c STEAMụ

1.1.1. Khái ni mệ :  STEAM là gì?

Giáo d c STEAMụ  là m t khái ni m d y h c liên nghành k t h p gi a nghộ ệ ạ ọ ế ợ ữ ệ thu tậ  

v i các môn h cớ ọ  STEM truy n th ng là: Khoa h c, Công ngh , Kĩ thu t và Toánề ố ọ ệ ậ  

h c. Nó nh n m nh vi c h c t p d a trên th c hành thay vì theo cách giáo d cọ ấ ạ ệ ọ ậ ự ự ụ  truy n th ng, ki n th c lý thuy t.ề ố ế ứ ế  STEAM là ý t ng sáng t o ban đ u c a Tr ngưở ạ ầ ủ ườ  Thi t K  Rhode Island (M ), sau đó đế ế ỹ ượ ử ục s  d ng b i nhi u nhà giáo d c và d nở ề ụ ầ  

d n lan r ng ra c  Hoa K  Đây là m t phầ ộ ả ỳ ộ ương pháp ti p c n giáo d c ki u m i,ế ậ ụ ể ớ  trong đó Khoa H c, Công Ngh , K  Thu t, Ngh  Thu t, và Toán H c cũng đọ ệ ỹ ậ ệ ậ ọ ượ  c

s  d ng đ  gi ng d y và hử ụ ể ả ạ ướng d n cho h c sinh.ẫ ọ  STEAM là m t s  chuy n đ iộ ự ể ổ  

t  cách th c giáo d c truy n th ng, d a vào tiêu chu n đi m s  đ  đánh giá, v iừ ứ ụ ề ố ự ẩ ể ố ể ớ  

m c đích giúp h c sinh hi u đụ ọ ể ược s  liên quan gi a các kh i ki n th c và có thự ữ ố ế ứ ể 

v n d ng t t vào th c t  .ậ ụ ố ự ế

I.1.2. Đ c đi m c a ho t đ ng ặ ể ủ ạ ộ  giáo d c STEAM  ụ :

Ch ươ ng trình giáo d c ụ   STEAM thành công   kh  năng truy n c m h ng cho ở ả ề ả ứ  

h c sinh. Các em còn không nh n ra mình đang ti p thu m t l ọ ậ ế ộ ượ ng l n ki n ớ ế  

th c r t l n nh  s  say mê cu n theo t ng ho t đ ng c a c  l p, đ ứ ấ ớ ờ ự ố ừ ạ ộ ủ ả ớ ượ c tr ở  thành m t k  s  công ngh , nhà nghiên c u". Truy n c m h ng luôn là m t ộ ỹ ư ệ ứ ề ả ứ ộ  

y u t  quan tr ng đ  tr  tìm th y đam mê và phát huy ti m năng b n thân ế ố ọ ể ẻ ấ ề ả  

N i dung ki n th c trong giáo d c ộ ế ứ ụ  STEAM không khác nhi u v i ch ng ề ớ ươ   trình giáo d c thông th ụ ườ ng nh ng nó khuy n khích h c sinh tìm ra gi i pháp ư ế ọ ả  

th c t  cho m i v n đ  mà chúng đang g p ph i. Các em đ ự ế ỗ ấ ề ặ ả ượ c tham gia   nhi u vào các ho t đ ng th o lu n, ch ng h n nh  tìm gi i pháp v   ề ạ ộ ả ậ ẳ ạ ư ả ề ti t ế  

ki m v t li u trong cây d ng, thi t k     ệ ậ ệ ự ế ế nh ng cách th c g n gũi đ  rèn ữ ứ ầ ể   luy n t  duy sáng t o, luôn bi t liên h  đ n th c t   ệ ư ạ ế ệ ế ự ế

­ Mang tính tích h p và phân hóa cao, có th  th c hi n dợ ể ự ệ ưới nhi u hình th cề ứ  

nh : trò ch i, h i thi, di n đàn, giao l u, sân kh u hóa (k ch, th , hát, ti u ph m ).ư ơ ộ ễ ư ấ ị ơ ể ẩ

­ Là quá trình h c tích c c, hi u qu  và sáng t o, đòi h i s  ph i h p, liên k tọ ự ệ ả ạ ỏ ự ố ợ ế  nhi u l c lề ự ượng giáo d c trong và ngoài nhà trụ ường

p lĩnh h i nh ng kinh nghi m mà các hình th c h c t p khác không th c hi nộ ữ ệ ứ ọ ậ ự ệ  

đượ  Chúng ta nhớ:  20% nh ng gì chúng tac ữ  đ cọ ;  20% nh ng gì chúng taữ  nghe; 30% nh ng gì chúng taữ  nhìn và 90% nh ng gì chúng taữ  làm

1.1.3. Quy trình thi t k  và th c hi n  ế ế ự ệ HĐ STEAM trong d y h c  ạ ọ Hình h c ọ

KN là kh  năng  ả c a cá nhân v n d ng ki n th c đã có đ  th c hi n thu nủ ậ ụ ế ứ ể ự ệ ầ  

th c m t hay m t chu i hành đ ng nào đó ra đụ ộ ộ ỗ ộ ược k t qu  mong đ i trong đi uế ả ợ ề  

Bước  1:  Chuy n  giao  nhi m ể ệ

vụ

Bước 2: H c sinh th c hi nọ ự ệ  

Bước 3: Báo cáo k t quế ả

ki n c  th  ệ ụ ể

1.2.2. Kĩ năng v n d ng ki n th c vào th c ti n ậ ụ ế ứ ự ễ

 Theo th y giáo , TS ầ Tr n Thái Toànầ  (2020), KNVDKT vào th c ti n là khự ễ ả năng c a cá nhân có th  th c hi n thu n th c m t hay m t chu i hành đ ng d aủ ể ự ệ ầ ụ ộ ộ ỗ ộ ự  trên ki n th c, kinh nghi m đã có c a b n thân ho c tìm tòi, khám phá ki n th cế ứ ệ ủ ả ặ ế ứ  

m i đ  gi i quy t đớ ể ả ế ược các v n đ  th c ti n m t cách có hi u ấ ề ự ễ ộ ệ qu ả

1.3. Tiêu chí đánh giá KNVDKT Hình h cọ  vào th c ti nự ễ

Tiêu chí đánh giá là nh ng tính ch t, d u hi u làm căn c  đ  nh n bi t, x pữ ấ ấ ệ ứ ể ậ ế ế  

lo i m t s  v t, m t khái ni m. Căn c  vào tiêu chí mà có th  ti n hành đo đ c,ạ ộ ự ậ ộ ệ ứ ể ế ạ  đánh giá được m c đ  c a ứ ộ ủ kĩ năng. Tiêu chí là d u hi u, tính ch t đấ ệ ấ ược ch n làmọ  căn c  đ  so sánh, đ i chi u xác đ nh m c đ  đ t t i c a đ i tứ ể ố ế ị ứ ộ ạ ớ ủ ố ượng c n đánh giá.ầ

      B ng 2.1. Các tiêu chí/kĩ năng và các m c đ  đánh giá vi c rèn luy n ả ứ ộ ệ ệ

KNVD ki n th c vào th c ti nế ứ ự ễ

ch t   v   haiấ ề  

đường   th ngẳ  vuông   góc,   hai 

đường   th ngẳ  song   song   trong hình h cọ  7

HS   nêu   được,   trình bày được khái  ni m,ệ  tính   ch t   v   haiấ ề  

đường   th ng   vuôngẳ  góc, hai đường th ngẳ  song song nh ng di nư ễ  

đ t   ch a   logic,   súcạ ư  tích ho c ch  xác đ nhặ ỉ ị  đúng được 1 ph n.ầ

HS nêu được, trình bày   được   khái 

ni m,   tính   ch t   vệ ấ ề hai   đường   th ngẳ  vuông   góc,   hai 

đường   th ng   songẳ  song  logic, súc tích, chính xác ki n th c.ế ứ

Thi t l p đế ậ ược m iố  quan h  v  m t n iệ ề ặ ộ  dung   gi a   gi a   líữ ữ  

n i   dung   bàiộ  

h cọ

dung   gi a   líữ  thuy t   đã   h cế ọ  

v i các n i dungớ ộ  

th c   ti n,   th cự ễ ự  hành  ng d ng.ứ ụ

n i   dung   ki nộ ế  

th c liên h  v iứ ệ ớ  

th c ti nự ễ

Xác đ nh đị ược c  sơ ở khoa   h c   các   n iọ ộ  dung   ki n   th c   liênế ứ  

Đã bi t cách chuy nế ể  

th   và   ng   d ngể ứ ụ  

nh ng   ki n   th c   đãữ ế ứ  

h c   b ng   vi c   môọ ằ ệ  hình   hóa   quá   trình 

ho c   tr c   quan   hóaặ ự  

n i dung nh ng ch aộ ư ư  

c  th , rõ ràng.ụ ể

Đã   bi t   cáchế  chuy n th  và  ngể ể ứ  

d ng   nh ng   ki nụ ữ ế  

th c   đã   h c   b ngứ ọ ằ  

vi c   mô   hình   hóaệ  quá trình ho c tr cặ ự  quan   hóa   n i   dungộ  

đ  tài khoa h cề ọ  

Đã bi t cách làm kế ế 

ho ch cho m t d  án,ạ ộ ự  

đ   tài   khoa   h c   kĩề ọ  thu t liên h  v i n iậ ệ ớ ộ  

Đã bi t cách làm kế ế 

ho ch   và   t     ch cạ ổ ứ  

th c   hi n   cho   m tự ệ ộ  

d   án,   đ   tài   khoaự ề  

ch a   có   gi i   phápư ả  tri n khai h p lí.ể ợ

h c kĩ thu t liên họ ậ ệ 

v i n i dung đã h cớ ộ ọ  

đ m   b o   c u   trúcả ả ấ  khoa h c, logic.ọ

II. C  S  TH C TI NƠ Ở Ự Ễ

Đ  tìm hi u th c tr ng phát tri n KNVDKT ể ể ự ạ ể v  hai đề ường th ng vuông góc,ẳ  hai đường th ng song songẳ   vào th c ti n cho HS trong d y h c  ự ễ ạ ọ Hình  h c   cácọ ở  

trường  THCS  trên đ a bàn  ị Huy n  ệ Hương Khê, tôi ti n hành kh o sát 20 GV  ế ả ( 2 

trường   THCS)  t   tháng   20/09/2020   b ng   nhi u   phừ ằ ề ương   pháp   nghiên   c u   nh :ứ ư  nghiên c u lí lu n, đi u tra b ng b ng h i, th ng kê toán h c đ  x  lí s  li u.ứ ậ ề ằ ả ỏ ố ọ ể ử ố ệ

B ng 1. K t qu  đi u tra th c tr ng phát tri n KNVDKT  ả ế ả ề ự ạ ể hình h c  ọ nói chung vào 

th c ti n cho h c sinh trong d y h c  ự ễ ọ ạ ọ

Phương pháp

M c đ  s  d ng (%)ứ ộ ử ụ

R t ấ  

th ườ   ng xuyên

Th ườ n

g xuyên

Th nh ỉ   tho n ả g

Hiế

m khi

Ch a ư   bao giờ

S  d ng thí nghi m, th c hànhử ụ ệ ự 2% 12% 78% 8% 0Liên h  ki n th c bài h c v i cácệ ế ứ ọ ớ  

đ  Hai đề ường th ng vuông góc, ẳ

hai đường th ng song song – ẳ

Hình h c 7ọ

Tham gia các đ  tài, d  án nghiên ề ự

Qua b ng s  li u trên tôi có m t s  đánh giá nh  sau:ả ố ệ ộ ố ư

H u h t GV còn ch a chú tr ng đ n vi c rèn luy n KNVDKT ầ ế ư ọ ế ệ ệ hình h c  ọ vào 

th c ti n cho các em. M c đ  r t thự ễ ứ ộ ấ ường xuyên và thường xuyên t  l  còn th p, chỉ ệ ấ ủ 

y u t p trung   m c đ  th nh ế ậ ở ứ ộ ỉ tho ng, ch  khi  th  hi n chuyên đ  do t  chuyên mônả ỉ ể ệ ề ổ  giao phó ho c hi m khi s  d ng các bi n pháp rèn luy n KNVDKTặ ế ử ụ ệ ệ  Hình h cọ  vào 

th c ti n. Đ c bi t ho t đ ng Ho t đ ng ự ễ ặ ệ ạ ộ ạ ộ áp d ng STEAM  trong d y h c ch  đụ ạ ọ ủ ề Hai đường th ng vuông góc, hai đẳ ường th ng song song – Hình h c 7 vào ẳ ọ th c ti nự ễ  thì g n nh  ch a đầ ư ư ược GV áp d ng ụ m c đ  s  d ng ch  y u là hi m khi (ứ ộ ử ụ ủ ế ế 100%). 

M t con s  nó không quá gây ng c nhiên b i v n đ  tôi đ a ra là còn m i khôngộ ố ạ ở ấ ề ư ớ  

nh ng v i đ n v  tôi đang công tác mà còn m i v i các đ n v  b n đóng trên đ aữ ớ ơ ị ớ ớ ơ ị ạ ị  bàn . Do đó tôi thi t nghĩ c n ph i tăng cế ầ ả ường các HĐ STEAM trong d y h c mônạ ọ  Hình  h c  ọ nói chung và Hình h c ch  đ  Hai đọ ủ ề ường th ng vuông góc, hai đẳ ườ  ng

th ng song song – Hình h c 7 nói riêng ẳ ọ nh m rèn luy n KNVDKT vào th c ti n,ằ ệ ự ễ  qua đó phát huy s c sáng t o , t o màu s c đam mê, khám phá , yêu thích môn h cứ ạ ạ ắ ọ  cho các em

III. XÂY D NG VÀ T  CH C CÁC HĐ STEAM TRONG D Y H C CH  Ự Ổ Ứ Ạ Ọ Ủ

Đ  ỀHAI ĐƯỜNG TH NG VUÔNG GÓC, HAI ĐẲ ƯỜNG TH NG SONG Ẳ

SONG – HÌNH H C 7 GIÚP H C SINH PHÁT TRI N KĨ NĂNG V N D NGỌ Ọ Ể Ậ Ụ  

KI N TH C VÀO TH C TI N.Ế Ứ Ự Ễ

3.1. N i dung và m c tiêu c a ch  đ  “ộ ụ ủ ủ ề Hai đường th ng vuông góc, hai đẳ ường 

th ng song songẳ ”, hình h c ọ 7­ T p 1.ậ

3.1.1. N i dung ộ

3.1.1.1. Hai đ ườ ng th ng vuông góc ẳ

­ Đ nh nghĩa: ị  : Hai đ ng th ng xx' và yy' đ c g i là 2 đ ng th ng vuông ườ ẳ ượ ọ ườ ẳ   góc n u chúng c t nhau và trong các góc t o thành có m t góc vuông ế ắ ạ ộ

Hai đ ườ ng th ng xx’ và yy’ đ ẳ ượ c gocij là vuông góc v i nhau k ớ ý hi u: ệ

 x x’   yy’

3.1.1.2. Hai đường th ng song song:ẳ

­ Đ nh nghĩa: hai đị ường th ng song song là hai đẳ ường th ng không có đi m chung.ẳ ểHai đ ườ ng th ng a , b song song v i nhau  đ ằ ớ ượ c k ý hi u ệ  : a // b

­ Nêu được các thành ph n hoá h c c a TBầ ọ ủ

­ K  để ược các vai trò sinh h c c a nọ ủ ước đ i v i TB. K  tên đố ớ ể ược các nguyên 

t  c  b n c a v t ch t s ng, phân bi t đố ơ ả ủ ậ ấ ố ệ ược nguyên t  đa lố ượng và nguyên t  viố  

lượng

­ Nêu được c u t o hoá h c c a cacbohiđrat, lipit, prôtêin, axit nuclêic và kấ ạ ọ ủ ể 

được các vai trò sinh h c c a chúng trong TB.ọ ủ

­ Trên c  s  n m v ng các ki n th c c  b n, HS bi t v n d ng các ki n th cơ ở ắ ữ ế ứ ơ ả ế ậ ụ ế ứ  vào th c ti n đ i s ng và s n xu t, hi u và v n d ng đ  gi i các hi n tự ễ ờ ố ả ấ ể ậ ụ ể ả ệ ượng th cự  

t ế

­ Tăng cường kh  năng t  duy bi n ch ng và t  duy hả ư ệ ứ ư ệ th ngố

3.3. Nh ng n i dung c a ch  đ  thành ph n hóa h c c a t  bào có th  thi tữ ộ ủ ủ ề ầ ọ ủ ế ể ế  

k  các ho t đ ng d y h c rèn luy n KNVDế ạ ộ ạ ọ ệ  ki n th c vào th c ti n cho HSế ứ ự ễ

­ Vai trò c a các nguyên t  đa lủ ố ượng, vi lượng

­ Liên h  trong ch  đ  ăn u ng hàng ngày.ệ ế ộ ố

­ Liên h  gi i thích các hi n tệ ả ệ ượng nh : gi t nư ọ ước có hình c u; nầ ước đá 

n i trong nổ ước thường; hi n tệ ượng m a axit; con nh n nư ệ ước có thể 

ch y trên m t nạ ặ ướ khi bi t đêm nay s  có băng giá, nông dân thc;  ế ẽ ườ  ng

tướ ưới n c đ  b o v  câyể ả ệ  

­ Vai trò c a nủ ước có liên h  v i các n i dung: ệ ớ ộ

+ Sinh trưởng, phát tri n, năng su t cây tr ng, v t nuôi.ể ấ ồ ậ

+ Công tác quy ho ch đô th , b o v  môi trạ ị ả ệ ường

+ Cung c p nấ ước hàng ngày cho con người; b  sung nổ ước k p th i khi bị ờ ị tiêu ch y, tai n n  ả ạ

+ B o qu n rau c  qu    v.v.ả ả ủ ả

3. 

Cacbon 

hiđrat

Liên quan đ n các hi n tế ệ ượng và v n đ  th c ti n nh :ấ ề ự ễ ư

­ T i sao b nh nhân b  tiêu ch y thạ ệ ị ả ường được các bác s  cho u ngỹ ố  glucôz  và mu i có n ng đ  cao?ơ ố ồ ộ

­ T i sao c m nhai càng kĩ l i càng c m th y ng t? Vì sao ăn c m cháyạ ơ ạ ả ấ ọ ơ  

l i có v  ng t h n c m bình thạ ị ọ ơ ơ ường?

­ Gi i thích t o sao đả ạ ường saccarôz  và đơ ường mantoz  đ u là đơ ề ườ  ngđôi nh ng saccarôz  l i không có tính kh ? B ng thí nghi m nào đư ơ ạ ử ằ ệ ể phân bi t 2 lo i đệ ạ ường này trong  ng nghi m?  ố ệ

­ Gi i thích đả ược m t s  hi n tộ ố ệ ượng th c ti n liên quan nh : bự ễ ư ướ ạ  u l c

đà ch a lipit; trên các nhãn mác th c ăn có c m t  "D u th c v t đãứ ứ ụ ừ ầ ự ậ  

được hydrogen hóa"; các đ ng v t ng  đông có l p m  r t dày  ộ ậ ủ ớ ỡ ấ

5. Protêin Prôtêin liên quan đ n nhi u ki n th c th c ti n nh :ế ề ế ứ ự ễ ư

­ T i sao th t c a các loài đ ng v t l i khác nhau.ạ ị ủ ộ ậ ạ

­ Trên v  tôm, cua lu c l i có màu đ ỏ ộ ạ ỏ

­ M t s  ngộ ố ườ ị ứi d   ng v i nh ng th c ăn nh  nh ng, t m, cua  ớ ữ ứ ư ộ ằ

­ Khu đung nóng (n u canh) thì prôtêin c a cua đóng thành t ng m ng.ấ ủ ừ ả

­ Khi b  nhi m khu n (Ví d : b  c m cúm), c  th  nóng lên  ị ễ ẩ ụ ị ả ơ ể

6. Axit 

nucleic

­ Tìm th  ph m trong các v  án ho c tìm ki m m i quan h  h  hàng nhủ ạ ụ ặ ế ố ệ ọ ờ xét nghi m ADN.ệ

­ Gi i thích s  đa d ng c a ADN, ARN  ả ự ạ ủ

3.5. Quy trình xây d ng và t  ch c các HĐ STEAM nh m phát tri n KNVDKTự ổ ứ ằ ể  vào th c ti nự ễ

Trong đ  tài này, tôi s  d ng quy trình phát tri n KNVDKT vào th c ti n 6ề ử ụ ể ự ễ  

­ GV gi i thi u ho t đ ng và xác đ nh m c tiêu, nhi m v  cho HS.ớ ệ ạ ộ ị ụ ệ ụ

­ Ho c GV gi i thi u ho t đ ng và HS t  xác đ nh m c tiêu, nhi m v  h cặ ớ ệ ạ ộ ự ị ụ ệ ụ ọ  

t p dậ ướ ự ưới s  h ng d n c a GV.ẫ ủ

B ướ c 2: Xác đ nh n i dung ki n th c c n v n d ng vào th c ti nị ộ ế ứ ầ ậ ụ ự ễ

ki n ế

th c ứ

c n v n ầ ậ

d ng ụvào th c ựtiễn

Xác đ nh ị

c  s  ơ ởkhoa h c ọ

c a n i ủ ộdung 

tưởng, 

gi i ảpháp t t ố

nh tấ

Đánh giá 

k t ếquả

T  ổ

ch c ứcác 

bi n ệpháp 

v n ậ

d ng ụ

th c ự

ti nễ

­ GV cung c p phấ ương ti n (các hình v , mô hình, b ng bi u, s  đ , n iệ ẽ ả ể ơ ồ ộ  dung  đã chu n b  s n ho c thông tin trong sách giáo khoa   t ng m c, t ng ph nẩ ị ẵ ặ ở ừ ụ ừ ầ  

tương  ng) và yêu c u HS th c hi n nhi m v  (tr  l i câu h i, mô t , đi n t ,ứ ầ ự ệ ệ ụ ả ờ ỏ ả ề ừ  hoàn ch nh s  đ , tranh lu n, gi i quy t tình hu ng, nêu hi n tỉ ơ ồ ậ ả ế ố ệ ượng th c ti n màự ễ  

+ GV c n t  ch c, hầ ổ ứ ướng d n HS liên h  ki n th c v i th c ti n.ẫ ệ ế ứ ớ ự ễ

B ướ c 3: Xác đ nh c  s  khoa h c c a n i dung ki n th c v n d ng vào th cị ơ ở ọ ủ ộ ế ứ ậ ụ ự  

ti nễ

­ GV s  d ng các bi n pháp s  ph m đ  t  ch c cho HS tìm c  s  khoa h cử ụ ệ ư ạ ể ổ ứ ơ ở ọ  

c a n i dung ki n th c v n d ng  vào th c ti n có liên quan.ủ ộ ế ứ ậ ụ ự ễ

B ướ c 4: Ch n các ý tọ ưởng, gi i pháp t t nh tả ố ấ

­ Sau khi xác đ nh đị ược n i dung liên h  th c ti n, HS ti n hành th o lu n,ộ ệ ự ễ ế ả ậ  nêu các ý tưởng, gi i pháp đ  gi i quy t v n đ ả ể ả ế ấ ề

­ HS ti n hành báo cáo t ng h p các ý ki n c a nhóm.ế ổ ợ ế ủ

­ GV t  ch c đánh giá các gi i pháp, đ nh hổ ứ ả ị ướng, t  v n cho HS ch n l a cácư ấ ọ ự  

gi i pháp t i  u nh t, hi u qu  nh t đ  gi i quy t các v n đ ả ố ư ấ ệ ả ấ ể ả ế ấ ề

­ GV có th  nêu v n đ  ho c đ  xu t b  sung m t s  gi i pháp khác.ể ấ ề ặ ề ấ ổ ộ ố ả

B ướ c 5: T  ch c các bi n pháp v n d ng ki n th c vào th c ti nổ ứ ệ ậ ụ ế ứ ự ễ

­ GV t  ch c các bi n pháp d y h c rèn luy n KNVD ki n th c vào th c ti n.ổ ứ ệ ạ ọ ệ ế ứ ự ễ

­ HS th c hi n, v n d ng, gi i thích, rút kinh nghi m. ự ệ ậ ụ ả ệ

B ướ c 6: Đánh giá k t quế ả

­ GV hướng d n đ  HS t  đánh giá, đánh giá l n nhau, đi u ch nh, t  rút ra k tẫ ể ự ẫ ề ỉ ự ế  

lu n đúng .ậ

­ GV đánh giá t ng h p, đ nh hổ ợ ị ướng KNVD ki n th c cho HS theo các hế ứ ướ  ng

m i.ớ

Khi rèn luy n KNVD ki n th c vào th c ti n chúng ta ph i tuân th  6 bệ ế ứ ự ễ ả ủ ướ  cnói trên, s n ph m c a bả ẩ ủ ước trước là đi u ki n cho bề ệ ước ti p theo th c hi n. Khiế ự ệ  

HS đã thành th o thì có th  b  qua bạ ể ỏ ước 1. GV có th  s  d ng qui trình trên v iể ử ụ ớ  nhi u m c đ : GV đ nh hề ứ ộ ị ướng, GV–HS cùng th c hi n (khi HS ch a có kĩ năng, kĩự ệ ư  năng còn y u)   GV đ nh hế → ị ướng, HS t  th c hi n (đã đự ự ệ ược rèn luy n v  kĩ năng)ệ ề  

 HS t  đ nh h ng, HS t  th c hi n (đã thành th o v  kĩ năng). 

3.6. Các bi n pháp c  thệ ụ ể

Ho t đ ng 1: S  d ng phạ ộ ử ụ ương pháp đóng vai “Em là tuyên truy n viên”ề

B ướ c 1: Chuy n giao nhi m v : GV yêu c uể ệ ụ ầ  HS các nhóm nghiên c u các n i dungứ ộ  

c a ch  đ  thành ph n hóa h c c a t  bào.Vi t bài tuyên truy n vai trò c a ch  đủ ủ ề ầ ọ ủ ế ế ề ủ ế ộ dinh dưỡng đ i v i s c kh e và vi c phòng ng a m t s  b nh   l a tu i h cố ớ ứ ỏ ệ ừ ộ ố ệ ở ứ ổ ọ  

B ướ c 4: Đánh giá: GV cho các nhóm đánh giá đ ng đ ng l n nhau, GV nh n xétồ ẳ ẫ ậ  đánh giá quá trình làm vi c và s n ph m c a các nhóm.( N i dung chi ti t c a bàiệ ả ẩ ủ ộ ế ủ  thuy t trình c a t ng nhóm s  đế ủ ừ ẽ ược th  hi n   ph n ph  l c I )ể ệ ở ầ ụ ụ

Ho t đ ng 2: S  d ng Bài t p th c ti n thông qua h i th o “Tìm ki mạ ộ ử ụ ậ ự ễ ộ ả ế  chuyên gia”

       Tr i nghi m thông qua H i th o đây là ho t đ ng trong đó GV nêu v n đả ệ ộ ả ạ ộ ấ ề 

HS t  liên h  ki n th c đã có v i các v n đ  th c ti n và đ a ra các câu h i, cácự ệ ế ứ ớ ấ ề ự ễ ư ỏ  tình hu ng đ  các nhóm khác th o lu n. Ho t đ ng này s  kích thích HS trong h cố ể ả ậ ạ ộ ẽ ọ  

t p, v n d ng ki n th c vào th c ti n đ ng th i phát tri n k  năng suy lu n, kậ ậ ụ ế ứ ự ễ ồ ờ ễ ỹ ậ ỹ năng h i và tr  l i ỏ ả ờ

        Ti n trình th c hi n: ế ự ệ

B ướ c 1: Chuy n giao nhi m v : ể ệ ụ

GV yêu c u các nhóm đ t câu h i ho c tình hu ng trong th c t  liên quanầ ặ ỏ ặ ố ự ế  

đ n thành ph n hóa h c c a t  bàoế ầ ọ ủ ế

B ướ c 2: HS th c hi n theo nhóm: ự ệ

Các thành viên th o lu n, ghi ra gi y nháp nh ng câu h i, tình hu ng th cả ậ ấ ữ ỏ ố ự  

ti n, đ ng th i tìm l i gi i cho nh ng câu h i và tình hu ng đ t ra.ễ ồ ờ ờ ả ữ ỏ ố ặ

B ướ c 3: Báo cáo, trao đ iổ

Đ i di n các nhóm l n lạ ệ ầ ượ ưt đ a ra các câu h i, tình hu ng th c ti n (m i câuỏ ố ự ễ ỗ  

h i, tình hu ng t t nhóm đỏ ố ố ược c ng m t đi m), các nhóm khác xung phong tr  l iộ ộ ể ả ờ  (c  m t câu tr  l i đúng nhóm đứ ộ ả ờ ượ ộc c ng m t đi m)ộ ể

B ướ c 4: Đánh giá

GV nh n xét, đánh giá ph n làm vi c c a các nhómậ ầ ệ ủ

Nhóm th ng cu cắ ộ   là  nhóm  đ t đi m s  cao nh t  ạ ể ố ấ s  đẽ ược t ng danh hi uặ ệ  

“Chuyên gia c a nămủ ” và 1 ph n quà.ầ  Thông qua h i th o đ  xu t d  án h c t p.ộ ả ề ấ ự ọ ậ

Chú ý: GV chu n b  s n m t s  câu sau (phòng khi HS không đ  c p đ n ho c g p ẩ ị ẵ ộ ố ề ậ ế ặ ặ   khó trong vi c đ a ra v n đ ):  ệ ư ấ ề

Ví d  1 ụ : Trong d y h c n i dung "ạ ọ ộ Nước và vai trò c a nủ ướ  có th  s  d ng cácc" ể ử ụ  câu h i sau đ  rèn luy n ỏ ể ệ KNVD ki n th c vào th c ti n cho HS:ế ứ ự ễ

Nước là thành ph n vô c  quan tr ng b c nh t đ i v i t  bào và c  th , hàmầ ơ ọ ậ ấ ố ớ ế ơ ể  

lượng chi m đ n 70­ 95% kh i lế ế ố ượng c  th  và vai trò c a chúng đ c bi t quanơ ể ủ ặ ệ  

tr ng đ i v i các ho t đ ng s ng c a t  bào và c  th ọ ố ớ ạ ộ ố ủ ế ơ ể

(1) Khi đi trên m t nặ ước ao, t i sao con nh n nạ ệ ước không b  chìm?ị

A. Do con nh n nệ ướ ấ  nh c r t ẹ B. Do s c căng b  m t nứ ề ặ ướ  ao.c

C. Do nh n nệ ước bi tế  b i.ơ D. Do nh n nệ ước bay là là trên m tặ  nước.(2) M a axit là do s  k t h p c a ch t nào v i nư ự ế ợ ủ ấ ớ ước trong khí quy n  hình thànhể  nên các axit m nh theo m a ho c tuy t r i xu ng m t đ t gây h i cho sinhạ ư ặ ế ơ ố ặ ấ ạ  v t?ậ(3). Vì sao nước đá n i trong nổ ước thường?

(4). Vì sao khi người đang ra m  hôi mà ng i trồ ồ ước qu t thì c m th y mát l nh?ạ ả ấ ạ(5). T i sao khi tìm ki m s  s ng   các hành tinh khác trong vũ tr , các nhà khoaạ ế ự ố ở ụ  

h c trọ ước h t l i tìm xem   đó có nế ạ ở ước hay không? hay  t i sao nói "  đâu có nạ ở ướ  cthì   đó có s  s ng"?ở ự ố

(6). Gi i thích hi n tả ệ ượng rau c  qu  b o qu n lâu thì đ  trong ngăn mát ch  khôngủ ả ả ả ể ứ  

b o qu n trong ngăn đá? ả ả

(7).   các vùng nông nghi p, ngỞ ệ ười nông dân thường theo dõi d  báo th i ti t. Khiự ờ ế  

bi t đêm nay s  có băng giá, h  thế ẽ ọ ường tướ ưới n c đ  b o v  cây, hãy gi i thích t iể ả ệ ả ạ  sao?

(8). Khi b  tiêu ch y, tai n n m t máu vi c c n thi t b  sung nị ả ạ ấ ệ ầ ế ổ ước nh  th  nào?ư ế(9). T i sao b nh nhân b  tiêu ch y (ho c v n đ ng viên m t nhi u nạ ệ ị ả ặ ậ ộ ấ ề ước) thườ  ng

được các bác s  cho u ng glucôz  và mu i có n ng đ  cao?ỹ ố ơ ố ồ ộ

Ví d  2 ụ : Trong d y h c n i dung "ạ ọ ộ C u trúc và ch c năng c a prôtêin"ấ ứ ủ  có th  sể ử 

d ng các câu h i sau đ  rèn luy n ụ ỏ ể ệ KNVD ki n th c vào th c ti n cho HS:ế ứ ự ễ

Khi chúng ta ăn nhi u lo i th c ăn đ m th c v t hay đ ng v t, prôtêin sề ạ ứ ạ ự ậ ộ ậ ẽ 

được tiêu hóa và phân gi i thành các lo i axit amin   trong d  dày và ru t non.ả ạ ở ạ ộ  Chúng được h p th  vào c  th  đ  s  d ng nh  là nguyên li u kh i đ u xây d ngấ ụ ơ ể ể ử ụ ư ệ ở ầ ự  nên các lo i prôtêin đ c thù cho c  th  chúngạ ặ ơ ể  ta