Bài giảng chăm sóc bệnh nhân viêm tụy cấp tống chí thành

B NH NHÂN VIÊM T Y  Ệ Ụ

C P  Ấ

M C TIÊU Ụ

 Trình bày đ ượ c đ nh nghĩa, nguyên nhân, nguyên t c đi u tr  viêm  ị ắ ề ị

t y c p ụ ấ

 Nh n đ nh tình tr ng, s p x p v n đ  chăm sóc  u tiên c a b nh  ậ ị ạ ắ ế ấ ề ư ủ ệ nhân viêm t y c p ụ ấ

 L p k  ho ch và th c hi n k  ho ch chăm sóc ng ậ ế ạ ự ệ ế ạ ườ ệ i b nh Viêm 

t y c p ụ ấ

1. Đ NH NGHĨA Ị

v Viêm t y c p là tình tr ng viêm c p tính c a tuy n t y (và đôi khi là các ụ ấ ạ ấ ủ ế ụ

mô lân c n).ậ

v M c đ  nghiêm tr ng c a viêm t y c p đứ ộ ọ ủ ụ ấ ược phân lo i là nh , trung ạ ẹ bình, ho c n ng d a trên các bi n ch ng t i ch  và s  suy t ng t m ặ ặ ự ế ứ ạ ỗ ự ạ ạ

th i ho c kéo dài.ờ ặ

v Viêm t y c p là m t c p c u ngo i khoa v    b ng thụ ấ ộ ấ ứ ạ ề ổ ụ ường g p. 10­ ặ 15% ngườ ệi b nh ti n tri n n ng có th  d n t i t  vong. ế ể ặ ể ẫ ớ ử

T  l  t  vong tăng  ; Ngỉ ệ ử ở ườ ới l n tu i, Nhi u b nh n n (đ c bi t là béo ổ ề ệ ề ặ ệ phì, s i m t), Nhi m trùng b nh vi n, Các đ t viêm t y c p n ng.ỏ ậ ễ ệ ệ ợ ụ ấ ặ

 Do s i m t 40%ỏ ậ

 Do rượu 30%

 Do r i lo n chuy n hóa nh : tăng Triglyceride 2­5%ố ạ ể ư

Nguyên nhân khác: ch n thấ ương, sau can thi p n i soi m t t y ngệ ộ ậ ụ ược dòng  (ERCP)

Kho ng 10­15% các trả ường h p không tìm đợ ược nguyên nhân

3. GI I PH U VÀ CH C NĂNG Ả Ẫ Ứ

 V  trí: là m t t ng n m trong phúc m c, phía trên c t s ng ị ộ ạ ằ ạ ộ ố

ngang m c L1­ L2. N m gi a tá tràng và lách, sau d  dày, ứ ằ ữ ạ

phía trước các m ch máu l n.ạ ớ

 G m 3 ph n: Đ u, thân, đuôi t yồ ầ ầ ụ

 Ch c năng: ­ N i ti t: duy trì m c đứ ộ ế ứ ường huy t không đ i. ế ổ

(ti t isulin, glucagon).ế

      ­ Ngo i ti t: ti t các men tiêu hóa; Trypsin, ạ ế ế

chymotrypsin, lipase, Amylase

• Hi n t ệ ượ ng t  tiêu hóa b i men t y ự ở ụ

­ T  bào ch a đ ng các men có kh  năng làm h y ho i  ế ứ ự ả ủ ạ

b n thân mô t  bào t y ả ế ụ

Bình th ườ ng t y t  b o v  b ng 3 bi n pháp: ụ ự ả ệ ằ ệ

+ Men ti t ra đ ế ượ c d  tr  trong các b  ch a, bao b c b i  ự ữ ể ứ ọ ở các màng l ướ ộ i n i nguyên sinh có nh ng h t zymogen ữ ạ

+ Các men này có m t d ặ ướ i hình th c không ho t đ ng  ứ ạ ộ

nh : Trypsinogen, Chymotrypsinogen. Mu n ho t đ ng  ư ố ạ ộ

đ ượ c các men này ph i đ ả ượ c ho t hóa khi có m t c a  ạ ặ ủ

Enterokinaza   d ch ru t bi n Trypsinogen thành Trypsin ở ị ộ ế + Trong mô t y có m t  c ch  (Kunitz). Trong d ch t y  ụ ộ ứ ế ị ụ

có men  c ch  (Kazal), trong máu cũng có men  c ch  t   ứ ế ứ ế ự nhiên,   giai đo n đ u c a s  tiêu hóa có m t s  ho t  ở ạ ầ ủ ự ộ ự ạ

hóa c a nhi u men khác nhau, đ c bi t c a men Trypsin ủ ề ặ ệ ủ

Các lo i viêm t y c p có th  g p:

4. TRI U CH NG Ệ Ứ

4.1. C  năng ơ

­ Đau b ng (95%): là d u hi u quan tr ng ụ ấ ệ ọ

nh t,  “đau  h n  đau  đ ”,  “đau  gi ng  b  ấ ơ ẻ ố ị

b n”.  Thắ ường  đau  đ t  ng t,  d   d i ộ ộ ữ ộ (thường  sau  b a  ăn  th nh  so n),  đau  liên ữ ị ạ

t c   vùng thụ ở ượng v  và quanh r n, có khi ị ố lan r ng sang 2 bên vùng dộ ướ ười s n ph i ả

và  dướ ười  s n  trái,  xuyên  ra  sau  l ng,  đau ư ngày  càng  tăng  d n,  ngầ ười  b nh  thệ ường 

g p ngậ ườ ạ ểi l i đ  mong gi m c n đau.ả ơ

­ Nôn ho c bu n nôn (90%): kèm theo đau b ng  ặ ồ ụ

b nh nhân th ệ ườ ng bu n nôn, ho c nôn. Lúc  ồ ặ

đ u nôn ra th c ăn, sau đó nôn ra d ch d  dày,  ầ ứ ị ạ

có khi l n c  m t vàng, đ ng ẫ ả ậ ắ

­ Bí trung­ đ i ti n: ng ạ ệ ườ ệ i b nh không đánh 

h i, không đi ngoài, b ng ch ơ ụ ướ ng và đ y t c  ầ ứ

khó ch u, d  nh m v i t c ru t, có khi  a ch y ị ễ ầ ớ ắ ộ ỉ ả

­ V i ng ớ ườ ệ i b nh   th  nh  c a VTC tình  ở ể ẹ ủ

tr ng toàn thân không tr m tr ng, ng ạ ầ ọ ườ ệ i b nh 

m t m i nh ng t nh táo, huy t áp  n đ nh,  ệ ỏ ư ỉ ế ổ ị

không khó th ở

­ V i nh ng tr ớ ữ ườ ng h p VTC ho i t  ng ợ ạ ử ườ i 

b nh có th  shock: vã m  hôi l nh, nh t nh t,  ệ ể ồ ạ ợ ạ

m ch nhanh nh , HA t t, T có th  tăng, khó  ạ ỏ ụ ể

th  và tình tr ng toàn thân r t n ng ở ạ ấ ặ