Sáng kiến một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp

A CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập Tự do Hạnh phúc MÔ TẢ GIẢI PHÁP Mã số I Tên sáng kiến "Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp " II Lĩnh vực áp dụng chủ nhiệm lớp III Mô tả bản ch[.]

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

MÔ TẢ GIẢI PHÁP

Mã số: ………

I Tên sáng kiến: "Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp "

II Lĩnh vực áp dụng: chủ nhiệm lớp

III Mô tả bản chất của giải pháp

1 Tình trạng giải pháp đã biết

Giáo viên chủ nhiệm có một vị trí vô cùng quan trọng trong việc hình thành và phát triển về đạo đức và trí tuệ và các kĩ năng sống của học sinh Người giáo viên chủ nhiệm cũng giữ một vai trò quan trọng: là người thay mặt nhà trường trực tiếp quản lý, điều hành lớp và trực tiếp giáo dục tư tưởng, đạo đức và hình thành nhân cách cho học sinh Giáo viên chủ nhiệm cũng là cầu nối phối hợp chặt chẽ giữa ba môi trường giáo dục: gia đình, nhà trường và xã hội

Trong giai đoạn hiện nay, nhất là thời kì công nghệ - thông tin, khoa học phát triển, công tác chủ nhiệm lớp ngày càng đòi hỏi sự dầy công của người giáo viên Bởi yêu cầu ngày càng cao của xã hội, bởi sự phát triển của các phương tiện thông tin đại chúng và những mặt trái của nó vẫn tồn tại những tác động tiêu cực đến học sinh Ngoài ra, còn nhiều ảnh hưởng khác từ phía gia đình học sinh như do cuộc sống mưu sinh mà không ít phụ huynh đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa rời gia đình đi làm ăn xa đã giao phó việc giáo dục con cái cho nhà trường, giáo viên chủ nhiệm nào có tinh thần trách nhiệm cao, tận tụy với học sinh của mình thì chắc chắn sẽ tìm ra được các biện pháp phù hợp làm cho học sinh trở nên chăm ngoan, học giỏi hơn

Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, tôi muốn được trao đổi học hỏi thêm nhiều kinh nghiệm với quí thầy, cô nên quyết định chọn đề tài: Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp

2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

2.1 Mục đích của giải pháp

Nhằm giải quyết những khó khăn trong công tác chủ nhiệm, góp phần nâng cao chất lượng lớp chủ nhiệm, nâng cao chất lượng chung của nhà trường

Tạo được không khí thân thiện trong lớp học, giúp học sinh tiến bộ trong học tập, duy trì sĩ số, nề nếp của lớp học; vừa rèn luyện phẩm chất đạo đức của người học sinh ngoan, vừa là đứa con hiếu thảo trong gia đình, có ý thức phấn đấu học tập và rèn luyện tốt để sau này trở thành một công dân tốt góp phần xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh,tiến bộ, đất nước giàu đẹp

- Được chia sẻ với đồng nghiệp những việc đã làm và đã thành công trong công tác chủ nhiệm lớp;

- Nhận được những lời góp ý, nhận xét từ cán bộ quản lí nhà trường, từ các bạn đồng nghiệp, để bản thân phát huy những mặt mạnh và điều chỉnh, khắc phục những thiếu sót cho hoàn thiện hơn

2.2 Điểm mới trong nghiên cứu

Thực tế chúng ta đã biết, hầu hết các giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp, từ trước đến nay chưa có sách vở tài liệu nào định nghĩa rõ thế nào là công tác chủ nhiệm và qua quá trình làm công tác này chúng ta tạm quy định với nhau: công tác chủ nhiêm lớp là hệ thống những kế hoạch, những biện pháp mà người giáo viên đã đưa ra nhằm tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện tốt những nhiệm vụ của mình do nhà trường, Đoàn, Đội đưa ra

Những năm gần đây, ngành giáo dục tập trung đổi mới phương pháp giáo dục nên công tác chủ nhiệm lớp ngày càng được quan tâm hơn và có những đòi hỏi cao hơn Qua nhận thức về công tác chủ nhiệm, qua trao đổi thảo luận cùng đồng nghiệp, được sự chỉ đạo sâu sát của nhà trường, bản thân mỗi giáo viên càng ý thức sâu sắc hơn tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm và nhiệm vụ cao cả của giáo viên chủ nhiệm Phong trào thi đua trở thành giáo viên chủ nhiệm giỏi đã được hầu hết các giáo viên tham gia tích cực

Tuy nhiên trong quá trình thực hiện vẫn còn tồn tại một số giáo viên có thể là thiếu kinh nghiệm hoặc sử dụng phương pháp giáo dục thiếu linh hoạt, hoặc quá trình thực hiện

thiếu liên tục và thiếu sự nhiệt tình nên chất lượng giáo dục ở từng lớp có sự chênh lệch rõ rệt, đâu đó vẫn còn một số tập thể học sinh chất lượng văn hóa và đạo đức chưa cao và không chú ý đến các phong trào thi đua của nhà trường đề ra Tôi nghĩ rằng đề tài này không mới bởi vì nó thường lặp đi lặp lại nhưng điều cần thiết đối với những giáo viên chúng ta là được tham gia bàn bạc tốt hơn về công tác này để tìm ra phương pháp tối ưu nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục trong tình hình hiện nay

Như chúng ta đã biết điều quan trọng nhất đối với giáo viên chủ nhiệm là phải có tâm với học sinh, từ đó mới tìm ra cách giáo dục các em có hiệu quả Giáo viên chủ nhiệm cần đảm bảo quyền lợi chính đáng, thưởng phạt phân minh, kịp thời, công bằng đối với tất cả học sinh, không được phép trù dập, ghẻ lạnh, phân biệt đối với học sinh Không có công thức nào chung nhất cho công tác chủ nhiệm, nhưng trước tiên cần phải có cái tâm, lòng nhiệt tình và phương pháp hợp lý thì sẽ đem lại thành công Phải thực sự yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình và tận tâm với công việc Phải gần gũi, yêu thương tôn trọng học sinh Mỗi thầy cô thực sự là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo thực hiện qua tư tưởng, tác phong ngôn ngữ, cách làm việc và ứng xử hằng ngày

Để đạt được hiệu quả cao trong công tác chủ nhiệm tôi đã thực hiện những biện pháp giáo dục đạo đức nhằm nâng cao chất lượng lớp chủ nhiệm dưới đây:

- Giáo dục và rèn luyện đạo đức học sinh góp phần xây dựng tập thể lớp vững mạnh ở

trường Trung học cơ sở.

- Xây dựng " Lớp học thân thiện, học sinh tích cực";

3 Các biện pháp thực hiện

3.1 Xây dựng nề nếp lớp học

a Nắm thông tin về học sinh, về phụ huynh học sinh

Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáo viên phải hiểu học sinh, phải nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh, về gia đình học sinh đó

- Đặc điểm tình hình lớp học (thuận lợi và khó khăn)

- Tìm hiểu đặc điểm và hoàn cảnh, điều kiện sống của từng học sinh lớp mình chủ nhiệm, thực hiện tốt công tác phối hợp

- Phương hướng, nhiệm vụ, mục tiêu, chỉ tiêu năm học của trường và các danh hiệu phấn đấu của lớp

- Những điều qui định trong nội qui học sinh

- Kế hoạch từng tháng

- Kế hoạch sơ kết học kì

- Kế hoạch tổng kết năm học

- Kế hoạch hoạt động hè

- Điều chỉnh kế hoạch

Do vậy, ngay từ đầu ngày nhận lớp, khi họp cha mẹ học sinh đầu năm tôi đã yêu cầu cung cấp số điện thoại của gia đình cho giáo viên chủ nhiệm

b Lập kế hoạch giáo dục và rèn luyện cụ thể

Giải pháp đã biết Giải pháp đề nghị công nhận

là sáng kiến

- Giáo viên chủ nhiệm chưa có kế hoạch

hoặc có nhưng chưa cụ thể trong việc

giáo dục và rèn luyện đạo đức cho học

sinh, giáo dục còn mang tính chung

chung

- Giáo viên chủ nhiệm chưa có đi sâu

tìm hiểu học sinh lớp mình chủ nhiệm

- Giáo viên chủ nhiệm ít quan tâm đến

hoàn cảnh, môi trường sống ở gia đình

học sinh

- Giáo viên chủ nhiệm lập kế hoạch giáo

dục và rèn luyện đạo đức học sinh một cách cụ thể

- Giáo viên chủ nhiệm chủ động sắp xếp về thời gian tìm hiểu học sinh lớp mình chủ nhiệm

- Giáo viên chủ nhiệm rất quan tâm đến hoàn cảnh, môi trường sống ở gia đình học sinh để có biện pháp giáo dục thích hợp

- Khi học sinh lớp vi phạm thường thì

giáo viên chủ nhiệm áp dụng hình thức là

xử phạt, khiển trách, làm kiểm điểm,

- Khi học sinh lớp vi phạm giáo viên chủ nhiệm nên tìm hiểu, lắng nghe học sinh trình bày để biết vì sao các em lại có những

vi phạm đó hoặc tìm hiểu nguyên nhân vi phạm và đưa ra hướng giải quyết thích hợp tạo cơ hội, tạo điều kiện cho các em và nêu hướng khắc phục những vi phạm trên

Để làm công tác chủ nhiệm lớp thành công ở trường Trung học cơ sở là một việc làm không phải dễ Nhưng nếu có một kế hoạch cụ thể, có sự định hướng, có phương pháp giáo dục rõ ràng, tư vấn, chia sẽ tâm tư, tình cảm, có một tấm lòng thật kiên nhẫn và bao dung sẽ mang đến cho ta một kết quả khả quan, một niềm vui thật lớn lao khi tới cuối năm học, so với đầu năm số học sinh có học lực khá giỏi, hạnh kiểm sẽ tốt nhiều hơn, học sinh cá biệt lười biếng không còn tồn tại nhiều

c.Tìm hiểu, phân tích tình hình lớp học nhằm phát huy điểm mạnh và khắc phục điểm yếu của lớp

Học sinh cả lớp trả lời bằng phiếu các câu hỏi sau đây

Tìm hiểu các điểm mạnh của lớp Tìm hiểu các điểm yếu của lớp

- Lớp của chúng ta có những điểm mạnh

nào cần phát huy?

- Những thành tích đạt được của lớp, của cá

nhân được xây dựng theo con đường nào,

theo cách thức cơ bản nào… có thể nhân

rộng, phổ biến?

- Chúng ta đã làm những công việc nào

mang lại kết quả tốt?

- Từng tổ, nhóm học sinh, cá nhân học sinh

trong lớp có những điểm mạnh gì cần phát

- Lớp của chúng ta có những điểm yếu nào cần hạn chế dần và loại bỏ?

- Những thất bại của lớp, của cá nhân được diễn ra theo con đường nào, theo chiều hướng nào? có thể làm khác không?

- Chúng ta đã làm những công việc nào có kết quả chưa tốt?

- Từng tổ, nhóm học sinh, cá nhân học sinh trong lớp có những điểm yếu gì cần

- Những thành công của lớp trong thời gian

vừa qua là gì?

khắc phục?

- Những yếu tố nào là hạn chế của lớp trong thời gian vừa qua?

Đây là việc làm cần thiết của giáo viên chủ nhiệm Qua đó, người giáo viên chủ nhiệm biết được lớp mình có những điểm mạnh, điểm yếu nào Từ đó, rút kinh nghiệm, bổ sung và hoàn thiện, phát huy điểm mạnh của lớp và giúp học sinh có tinh thần học tập tích cực, chủ động, đoàn kết, nhắc nhở, động viên nhau thực hiện tốt nội qui qui định của trường, lớp và rèn luyện đạo đức tốt nhằm giữ gìn và phát huy thành tích của tập thể

d Tổ chức bầu ban các sự lớp

cũng Việc bầu chọn và xây dựng đội ngũ Ban cán sự lớp là 1 công việc rất qun trọng

mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khi nhận lớp mới Giáo viên chủ nhiệm cùng với tập thể lớp bầu chọn ban cán sự lớp năng động, nhiệt tình, có trách nhiệm với lớp sẽ giúp đắc lực cho giáo viên chủ nhiệm trong công tác điều hành lớp

Giải pháp đã biết Giải pháp đề nghị công nhận

là sáng kiến

- Ban cán bộ lớp được bầu chọn từ đầu

năm, không hiểu rõ vai trò của mình,

hoạt động máy móc, thường báo cáo

theo hình thức, kém hiệu quả

- Ban cán bộ lớp chưa thật sự gương

mẫu, làm việc không theo nguyên tắc,

đôi lúc lơ là và quên đi vai trò của mình

và không hoàn thành tốt nhiệm vụ được

giao ảnh hưởng đến hoạt động chung

- Ngay từ đầu năm giáo viên chủ nhiệm cần quan tâm xây dựng và rèn luyện một đội ngũ ban cán bộ lớp đủ về số lượng và đạt về chất lượng Hướng dẫn cụ thể cách thực hiện nhiệm vụ linh hoạt và hiệu quả

- Xây dựng nguyên tắc làm việc trên tinh thần tôn trọng và tự trọng cao trong ban cán bộ lớp Tổ chức họp định kì để trao đổi, nhìn nhận, tuyên dương, kiểm điểm, rút kinh nghiệm nhằm nâng cao vai trò, nhiệm vụ và tính tuyên phong, gương mẫu của ban cán bộ

của tập thể.

- Nội dung sinh hoạt lớp khô cứng, lập

đi, lập lại, không thật sự gắn với nhu

cầu của học sinh, không hứng thú với

học sinh Giáo viên quá nghiêm khắc,

không gần gũi, thân thiện, không đặt

mình vào vị trí của học sinh để hiểu các

em

- Thực hiện sinh hoạt lớp như một

khuôn mẫu nhất định Thường các thành

viên ngoài ban cán bộ lớp rất ít tham gia

phát biểu

- Nặng về trách phạt, xử lý vi phạm, ít

có thời gian giáo dục tư tưởng, đạo đức

cho tập thể lớp Học sinh vi phạm

thường bị trách mắng, bị phân biệt đối

xử, dễ rơi vào trạng thái tâm lí chán nãn,

tự ti, ngang ngược, bất cần và dần dần

mất đi tinh thần phấn đấu, mất ý thức tự

giác

lớp

- Giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn học sinh đa dạng hóa về nội dung và hình thức tổ chức sinh hoạt lớp, lôi cuốn các em tham gia tích cực vào hoạt động tập thể dưới sự hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm nhằm tăng cường vai trò tự quản của học sinh, tạo môi trường lớp học mang bầu không khí tin tưởng, thân mật, sẵn sàng giúp đỡ và lắng nghe ý kiến của nhau

và từ đó nhìn nhận bản thân mình đúng – sai như thế nào mà phát huy hay sửa chữa……

- Mỗi tuần kể một câu chuyện mang tính giáo dục về một vấn đề nổi bậc hay một nội dung thời sự cần quan tâm (Do học sinh đăng kí, chuẩn bị và sự góp ý của giáo viên chủ nhiệm)

- Khen ngợi, tuyên dương nhiều hơn chê bay trách phạt Tìm hiểu nguyên nhân của các vi phạm Học sinh vi phạm tự kiểm và ban cán

bộ lớp nêu lên những biện pháp và tiến hành phân công nhau giúp bạn khắc phục khuyết điểm trên cơ sở của sự thông cảm, tôn trọng, động viên giúp đỡ và tạo cơ hội cho bạn trong tập thể

Dành nhiều thời gian cho việc giáo dục tư tưởng, đạo đức học sinh theo các chuẩn mực trong môn học giáo dục công dân Qua đó gắn

bó tình cảm tập thể

đ Phân công nhiệm vụ cụ thể cho Ban cán sự lớp Sau khi đã bầu chọn được Ban cán sự của lớp; tôi giao nhiệm vụ cụ thể cho từng em như sau

* Nhiệm vụ của lớp trưởng

- Theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp

- Điểm danh và ghi sĩ số của lớp vào sổ

- Giữ trật tự lớp khi không có giáo viên trên lớp

- Đề nghị giáo viên tuyên dương, phê bình cá nhân hoặc tập thể tổ, nhóm

* Nhiệm vụ của lớp phó học tập

- Tổ chức chữa bài 15 phút đầu giờ, giúp đỡ các bạn học yếu học bài, làm bài

- Điều khiển các bạn trao đổi, thảo luận hoặc thảo luận câu hỏi trong tiết học khi giáo viên yêu cầu

- Theo dõi việc học tập của lớp trong các tiết trên lớp

- Làm mọi việc của lớp trưởng khi lớp trưởng vắng mặt hoặc nghỉ học

* Nhiệm vụ của lớp phó lao động

- Phân công, theo dõi và kiểm tra các tổ trực nhật và chịu trách nhiệm tắt đèn, quạt khi ra về

- Phân công các bạn tưới cây, chăm sóc bồn hoa và cây trồng của lớp

- Theo dõi, kiểm tra các bạn khi tham gia các buổi lao động do trường, lớp tổ chức

- Phối hợp với lớp trưởng, lớp phó giữ trật tự lớp

* Nhiệm vụ của tổ trưởng

Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc các thành viên trong tổ thực hiện nội quy của lớp học Cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp vào ngày thứ bảy, lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng báo cáo các mặt hoạt động của lớp Căn cứ vào báo cáo của từng em, tôi nắm được khả năng quản lí lớp của từng em Và cứ cuối mỗi tháng, tôi tổ chức họp Ban cán sự lớp 1 lần

để tổng kết các mặt làm được của lớp, động viên, khen ngợi những việc các em đã làm tốt, đồng thời chỉ rõ những thiếu sót và hướng dẫn các em cách khắc phụcGiáo viên chủ nhiệm

phải xây dựng được tinh thần yêu thương, sự quan tâm, đoàn kết gắn bó nhau giữa các thành viên trong tập thể lớp

Giáo viên chủ nhiệm tổ chức cho học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, từ đó học sinh hiểu được mong muốn của giáo viên chủ nhiệm mà có những hành vi tích cực để hoàn thiện bản thân mình ngày càng tốt hơn để cùng nhau Thầy – Trò cùng hoàn thành nhiệm vụ

e Đầu tư các phong trào mũi nhọn do nhà trường tổ chức

Giải pháp đã biết Giải pháp đề nghị công nhận

là sáng kiến

- Thực hiện khi có kế hoạch của nhà

trường, không có sự chuẩn bị từ trước

nên không đạt kết quả tốt, thường gặp

khó khăn hoặc lúng túng trong cách

thực hiện

- Không có thành lập tổ, nhóm theo

năng khiếu

- Cán sự bộ môn làm việc chưa tích cực,

mờ nhạt vai trò nhiệm vụ và chưa phát

huy tính tích cực

- Hoạt động độc lập, chưa mạnh dạng

trong phối hợp với phụ huynh học sinh

- Kết quả không cao, mang tính hình

thức, đối phó

- Từ đầu năm học giáo viên chủ nhiệm dựa vào

kế hoặch của nhà trường và các đoàn thể trong trường để đề ra chỉ tiêu cụ thể cho lớp cùng phấn đấu trong các phong trào chung của nhà trường như: Vở sạch chữ đẹp, Vẽ tranh, Kể chuyện, văn nghệ, thể dục thể thao và các phong trào của Đoàn, Đội

- Phát hiện những năng lực đặc biệt ở học sinh

về văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao, hội họa… và thành lập các ban cụ thể

- Phát hiện và thành lập câu lạc bộ học tốt các

bộ môn Khuyến khích học sinh giỏi ở các bộ môn

- Phối hợp với phụ huynh lập kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên cho các em học sinh có năng khiếu nói trên

- Đạt kết quả tốt và luôn hoàn thành nhiệm vụ đúng thời gian quy định

Khơi dậy trong tập thể tinh thần phấn đấu thi đua tích cực, tự giác và hiểu sâu sắc ý nghĩa của từng phong trào

Bồi dưỡng cho các em lòng say mê hứng thú học tập, rèn luyện kỹ năng thông qua những hội thi, tổ chức các sân chơi ở lớp trong các tiết HĐNGLL để phát huy, chọn lọc những học sinh có năng khiếu để tham gia các hội thi do nhà trường tổ chức

Luôn quan tâm động viên, khích lệ vừa giúp học sinh phát huy khả năng của mình vừa nâng cao kết quả mũi nhọn trong nhà trường

g Nêu gương và khen thưởng.

Lập sổ ghi nhận thành tích của học sinh trong tập thể

Giải pháp đã biết Giải pháp đề nghị công nhận

là sáng kiến

- Chưa thật sự quan tâm đến những thành

tích của học sinh trong tập thể Chưa phát

huy hết vai trò tác động to lớn của việc

khen thưởng học sinh đúng nơi, đúng lúc

- Khen chung chung Không có kế hoạch

cụ thể

- Thiếu kinh phí cho hoạt động khen

thưởng Chỉ khen bằng miệng chưa mang

tính khuyến khích cao đến tinh thần thi

đua và phấn đấu của học sinh

- Nắm được tâm lý của học sinh rất thích được khen thưởng, thích được động viên Hướng dẫn Ban cán bộ lớp lập bảng chấm điểm thi đua từng học sinh

- Đề xuất với Ban đại diện phụ huynh về việc khen thưởng các học sinh trong lớp thực hiện tốt các phong trào học tập cũng như các phong trào khác

- Mỗi tuần, mỗi tháng, mỗi học kì sẽ tặng một phần quà nhỏ cho học sinh đạt kết quả thi đua cao trong tổ, lớp, trường (Theo từng nhóm học sinh: giỏi, khá, trung bình, yếu) Ngoài việc khen thưởng đúng nơi, đúng lúc học sinh còn được ghi nhận vào sổ khen thưởng của lớp Sổ khen thưởng sẽ được giữ gìn như một quyển nhật kí của lớp để giáo viên chủ nhiệm và học sinh lớp ghi những lời chúc tụng, động viên khích lệ hoặc chia sẽ