Bài giảng địa chất công trình chương 3 các hiện tượng địa chất nội sinh

Chuyển động thăng trầm: chuyển động nâng lên hạ xuống của vỏ trái đất, thường xảy ra trong phạm vi rộng lớn lục địa hay một phần lục địa 2.. Chuyển động uốn nếp: hình thành do tác dụng c

Chương 3

CÁC HIỆN TƯỢNG ĐỊA CHẤT

NỘI SINH

¤ 3.1 KIẾN TẠO VÀ CẤU TRÚC

ĐỊA CHẤT

Nội dung:

1 Kiến tạo

2 Cấu trúc địa chất

1 KIẾN TẠO

động của vỏ trái đất được sinh

ra do nội lực.

đá bị thay đổi kiến trúc, cấu tạo

và thế nằm đồng thời tạo ra các dạng địa hình tương phản.

1 Chuyển động thăng trầm: chuyển động nâng lên

hạ xuống của vỏ trái đất, thường xảy ra trong phạm vi rộng lớn (lục địa hay một phần lục địa)

2 Chuyển động uốn nếp: hình thành do tác dụng

của lực kéo nén kiến tạo (theo chiều tiếp tuyến với mặt đất), đất đá bị biến dạng từ thế nằm ngang sang nằm nghiêng hoặc bị uốn cong mà vẫn giữ tính liên tục (do tốc độ tác dụng chậm, trong điều kiện nhiệt độ, áp suất cao)

3 Chuyển động nứt gãy: khi lực kiến tạo gây ứng

suất vượt quá độ bền của đất đá làm cho tầng đá

bị nứt nẻ, chuyển dịch và mất tính liên tục

Lục địa trôi dạt

Chuyển động của vỏ quả đất qua các thời kỳ

Dòng đối lưu trong mantle gây ra chuyển động

kiến tạo

Hai mảng lục địa đối đầu đội nhau gây ra chuyển động thăng trầm

Chuyển

động ngang

của 2 mảng

lục địa gây

ra chuyển

động thăng

trầm tại

biên hội tụ

Dãy

Himalaya

tiếp tục

nâng cao

(điểm so

sánh ký

hiệu ô

vuông)

Chuyển động uốn nếp, khi khối magma

đi lên, đẩy hai mảng của vỏ quả đất ra xa nhau, tạo ứng suất tác dụng lên đất

đá theo phương ngang làm cho đá bị vò nhàu, uốn nếp.

Hai mảng đối đầu trực diện hoặc bị đẩy ngang do magma gây ra chuyển động uốn nếp

Hội tụ, tách dãn, chuyển dịch ngang Các dạng nếp uốn chính

Nguyên nhân làm cho các lớp đá uốn nếp được:

áp lực giữ cao, nhiệt

hiện tính dẻo

dụng chậm và lâu

dạng dẻo

Các yếu tố hình học của nếp uốn Các yếu tố thế nằm của tầng đá

Các loại kẽ nứt

Kẽ nứt căng (tension

jont)

Kẽ nứt cắt (shear join)

Kẽ nứt tách

◦Tách phá (strike

joint)

◦Tách chảy (dip joint)

Đứt gãy thuận

Đứt gãy ngang Địa luỹ, địa hào

Đứt gãy - Các yếu tố đặc trưng cho đứt gãy

A

B

H N

S



S: Cự ly dịch chuyển tương đối

N: Cự ly dịch chuyển ngang

H: Cự ly dịch chuyển đứng

 : góc nghiêng mặt trượt

A: Cánh hạ

B: Cánh nâng

2 Cấu trúc địa chất

• Cấu trúc – toàn bộ nói chung những quan

hệ bên trong giữa các thành phần tạo nên một chỉnh thể (từ điển tiếng Việt của Viện NNH)

• Cấu trúc địa chất của một khu vực - đặc điểm về sự phân bố và phát triển địa chất chung của một khu vực bao gồm các đặc điểm về địa tầng, thạch học, kiến trúc, khoáng sản và những vấn đề có liên quan với địa chất (từ điển địa chất-NXB KH và KT)

-Cấu trúc địa chất của một khu vực là sự phân

bố của các thành phần của cấu trúc theo những

quan hệ địa chất chặt chẽ về mặt địa tầng, thạch

học, kiến tạo

-Các thành phần của cấu trúc địa chất bao gồm

các lớp trầm tích, các thể xâm nhập được sắp

xếp theo các quan hệ nếp uốn, đơn nghiêng, các

lớp nằm ngang và các đứt gãy kiến tạo

-Cấu trúc địa chất được thể hiện cụ thể thông

qua các mặt cắt địa chất

-Thông tin về cấu trúc địa chất của một vùng là

cơ sở để thiết kế, xây dựng công trình hợp lý

trong vùng đó

Các yêu cầu cần khi học

Chuyển động kiến tạo là gì, kiến tạo mảng và các chuyển động kiến tạo thứ sinh (chuyển động thăng trầm, uốn nếp, đứt gãy)?

Vì sao đá cứng, giòn mà uốn nếp được?

Cấu trúc địa chất của một vùng là gì và thông tin đó dùng để làm gì?

¤ 3.2 ĐỘNG ĐẤT

Earthquake in Japan 2011

Nội dung:

1 Nguyên nhân động đất

2 Độ mạnh động đất và các yếu

tố ảnh hưởng

3 Dự báo động đất

4 Các biện pháp phòng chống khi XDCT

1 Nguyên nhân động đất

Động đất là sự chấn động của vỏ quả đất, gây ra do một

số nguyên nhân:

 Động đất do chuyển động kiến tạo: các mảng dịch

chuyển đụng vào nhau  giải phóng năng lượng  động

đất Đặc điểm: phổ biến, cường độ mạnh, quy mô lớn.

 Động đất do núi lửa: do magma, hơi, khí đi lên, bị tắc

lại, có xu hướng được giải phóng  nổ  động đất Đặc

điểm: cường độ và phạm vi ảnh hưởng không lớn, xảy ra

không nhiều.

 Động đất do đất sụt: do sụt các khối đất trên các hang

động, hầm mỏ Đặc điểm: Cường độ nhỏ, ảnh hưởng hẹp.

 Động do hoạt động con người: nổ bom, mìn, hồ chứa

Do chuyển động kiến tạo

Chấn tâm và chấn tiêu của động đất

Chấn tiêu thường cách mặt đất < 20km

Đứt gãy thường 1- 10km

Hậu quả của động đất

a. Tác động trực tiếp làm sập công trình gây

chết người

b. Làm hỏng hệ thống đường ống, chập điện

gây cháy

c. Gây trượt đất và lún mặt đất;

d. Gây hoá lỏng nền cát làm mất khả năng

chịu tải;

e. Gây sóng trong hồ chứa làm vỡ đập;

f. Gây ra sóng thần ở biển khơi

Làm sập công trình: San Francisco 1906, CA 7.8 M,

1500 Deaths

người chết Nứt, lún mặt đất

26, 2004 Ao Nang, Thailand