Bài giảng cơ sở văn hóa việt nam nguyễn thị thanh thùy

Khái niệm: Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn , trong sự tương tác với môi... Đặc trưng

CƠ SỞ VĂN HÓA

VIỆT NAM

NGUYỄN THỊ THANH THÙY

CHƯƠNG 1 – TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA HỌC VÀ VĂN HÓA

VIỆT NAM

BÀI 1 VĂN HÓA

BÀI 2 ĐỊNH VỊ VĂN HÓA VIỆT NAM

BÀI 3 TIẾN TRÌNH VĂN HÓA HÓA VIỆT NAM

BÀI 1 VĂN HÓA

1.1 Khái niệm

1.2 Đặc trưng và chức năng của văn hóa 1.3 Phân biệt các khái niệm

1.4 Cấu trúc hệ thống văn hóa

BÀI 1 – VĂN HÓA

1.1 Khái niệm:

Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các

giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn , trong sự tương tác với môi

1.2 Đặc trưng và chức năng của văn hóa:

Tính hệ thống Chức năng tổ chức xã hội

Tính giá trị Chức năng điều chỉnh xã hội Tính nhân sinh Chức năng giao tiếp

Tính lịch sử Chức năng giáo dục

Xác định khái niệm “Văn hóa”

Các đối tượng

HỆ THỐNG

Hệ thống giá trị

Hệ thống giá trị

thiên tạo Hệ thống giá trịnhân tạo

HTGT nhân tạo có tính lịch sử = VĂN HÓA HTGT nhân tạo khôngcó tính lịch sử

Hệ thống phi giá trị

TẬP HỢP

CÂU HỎI

Hãy cho biết các thành tố sau đây, thành tố nào thuộc tính hệ thống, tính giá trị, tính nhân sinh và tính lịch sử?

- Truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu Cơ

- Nhà nước phong kiến

- Sự tích Trái dưa hấu

- Ngôn ngữ

- Tục ăn trầu

- Thiên tai

1.3 Phân biệt các khái niệm:

VĂN VẬT VĂN HIẾN VĂN HÓA VĂN MINH

Thiên về

giá trị vật

chất

Thiên về giá trị tinh thần

Chức cả giá trị vật chất lẫn tinh thần

Thiên về giá trị vật chất – kỹ thuật

Có bề dày lịch sử Chỉ trình độ phát

triển

Có tính dân tộc Có tính quốc tế

Gắn bó nhiều hơn với phương Đông

nông nghiệp

Gắn bó nhiều hơn với phương Tây đô thị

CÂU HỎI

Hãy cho biết các thành tố sau đây, thành tố nào thuộc văn vật, văn hiến, văn hóa hay văn minh?

- Đất nước 4000 năm

- Thăng Long – Hà Nội

- Chữ viết

- Tết Nguyên Đán

- Trống đồng

- Kỹ thuật canh tác lúa nước

- Phong tục cưới hỏi

1.4 Cấu trúc hệ thống văn hóa:

VH nhận

thức

Về vũ trụ

Về con

người

VH tổ chức cộng đồng

VH tổ chức đời sống tập

thể

VH tổ chức đời sống cá

nhân

VH ứng xử với môi trường tự nhiên

VH tận dụng môi trường tự nhiên

VH ứng phó với môi trường tự nhiên

VH ứng xử với môi trường xã

hội

VH tận dụng môi trường xã

hội

VH ứng phó với môi trường

xã hội

CÂU HỎI

1 Phân tích khái niệm Văn hóa.

2 Nêu các đặc trưng của văn hóa Giải thích chức năng của từng đặc trưng.

3 Phân tích bảng so sánh giữa văn vật, văn hiến, văn hóa và văn minh.

BÀI 2 – ĐỊNH VỊ VĂN HÓA

VIỆT NAM

2.1 Loại hình văn hóa gốc nông nghiệp

2.2 Chủ thể và thời gian văn hóa Việt Nam 2.3 Địa lý và không gian văn hóa Việt Nam 2.4 Các vùng văn hóa Việt Nam

2.1 Loại hình văn hóa gốc nông nghiệp

- Ứng xử với môi trường tự nhiên: sống định canh, định cư, tôn trọng và hòa hợp với thiên nhiên

- Nhận thức: tư duy tổng hợp và biện chứng

- Tổ chức cộng đồng: theo nguyên tắc trọng tình, coi trọng cộng đồng

- Ứng xử với môi trường xã hội: dung hợp trong tiếp nhận

CÂU HỎI

So sánh sự khác biệt giữa văn hóa nông nghiệp

và văn hóa du mục

2.2 Chủ thể và thời gian văn hóa Việt Nam

- Chủng Đông Nam Á: Thời kỳ đồ đá giữa

(khoảng 10.000 năm TCN)

- Chủng Nam Á: Cuối thời đá mới, đầu thời đại

đồ đồng (khoảng 5.000 năm TCN)

- Chủ thể văn hóa Việt Nam: Thời đại đồ đồng

(Từ thiên niên kỷ thứ II đến thiên niên kỷ thứ I

TCN)

- Dân tộc Việt Nam có 54 tộc người, tạo nên

tính thống nhất trong sự đa dạng của văn hóa

CHỦNG INDONÉSIEN (= Cổ Mãi Lai, Đông Nam Á tiền sử)

AUSTRONÉSIEN

(Nam Đảo)

Nhóm

Chàm

Chăm

Raglai

Ê Đê

Chru

CHỦNG NAM Á (= Austrosiatic, Bách Việt)

Nhóm Môn – Khmer

M’Nông Khmer Kơho Xtiêng

Nhóm Việt – Mường

Việt Mường Thổ Chứt

Nhóm Tày – Thái

Tày Thái Nùng Cao Lan

Nhóm Mèo – Dao

H’Mông (Mèo) Dao

Pà Thẻn

2.3 Địa lý và không gian văn hóa Việt Nam

2.3.1 Địa lý

Khí hậu: Nhiệt đới ẩm, mưa nhiều → thuận lợi cho nghề nông

Địa hình: Có nhiều sông ngòi, kênh rạch → nền văn hóa nông nghiệp lúa nước phát triển

Vị trí địa lý: Là giao điểm của các nền văn hóa, văn minh

2.3 Địa lý và không gian văn hóa Việt Nam

2.3.2 Không gian văn hóa Việt Nam

- Không gian gốc: Khu vực cư trú của người

Bách Việt

- Được định hình

trên nền không gian

văn hóa khu vực

Đông Nam Á nên

hội tụ đầy đủ mọi

đặc trưng của văn

hóa khu vực

2.4 Các vùng văn hóa

Việt Nam

- Vùng VH Tây Bắc

- Vùng VH Việt Bắc

- Vùng VH Bắc Bộ

- Vùng VH Tây Nguyên

- Vùng VH Trung Bộ

- Vùng VH Nam Bộ