Sang kien kinh nghiem tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai trong dạy học địa lý 9

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc MÔ TẢ SÁNG KIẾN Mã số (do Thường trực HĐ ghi) 1 Tên sáng kiến “Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai trong dạ[.]

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số (do Thường trực HĐ ghi):

1 Tên sáng kiến “Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai trong dạy học Địa lý 9”

2 Lĩnh vực áp dụng: Áp dụng trong chuyên môn Địa lí tại trường Trung

học cơ sở

3 Mô tả bản chất của sáng kiến

3.1 Tình trạng giải pháp đã biết

- Trong công tác ứng phó với vấn đề biến đổi khí hậu hiện nay, giáo dục biến đổi khí hậu là nhiệm vụ quan trọng, là nội dung được tích hợp trong một số môn học ở trường phổ thông Địa lí là môn học có “môi trường” phù hợp và thuận lợi để thực hiện giáo dục biến đổi khí hậu.Với hai mảng nội dung lớn, địa lí tự nhiên và địa lí kinh tế xã hội, có nhiều khía cạnh liên quan tới nguyên nhân, hiện trạng hoặc hậu quả của biến đổi khí hậu Đặc biệt nội dung chương trình môn địa lí lớp 9 có rất nhiều bài có thể tích hợp để giáo dục biến đổi khí hậu cho học sinh

- Trong quá trình dạy học, một số giáo viên có tâm lí sợ thiếu, sợ sơ sài, chưa sâu kiến thức nên còn quá lo ngại trong việc tích hợp nhiều thông tin về khí hậu trong một nội dung bài học Như vậy, sẽ mất nhiều thời gian, tạo ra sự quá tải đối với nội dung bài học, học sinh khó khăn trong việc tiếp nhận kiến thức

- Dự án “Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai” mới đước Bộ Giáo Dục tổ chức biên soạn thành một cuốn riêng biệt (không lồng trong hệ thống kênh chữ của sách giáo khoa Địa lí 9 hiện hành) Trong quá trình cung cấp kiến thức bài học cho học sinh, một số giáo viên mới chỉ tập trung hướng dẫn học sinh khai thác nội dung kiến thức có trong sách giáo khoa

mà quên đi một phần kiến thức quan trọng cần phải được tích hợp Hoặc giáo viên chỉ đưa nội dung biến đổi khí hậu vào để giảng dạy mà quên đi việc giáo dục kỹ năng phòng, chống thiên tai cho học sinh

- Việc tích hợp “giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai” với nội dung bài học ở một số giáo viên còn sơ sài, chưa thật thường xuyên liên tục Bởi họ chưa nhận thức được, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và đời sống ở đô thị hiện nay, vấn đề biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai cần phải được đưa vào chương trình dạy học để nhằm mục đích giáo dục bảo

vệ môi trường, giáo dục sức khỏe cho thế hệ trẻ hôm nay Bởi ngày mai, họ sẽ là những người phải đương đầu trực tiếp với những tác động ghê gớm của biến đổi khí hậu

- Để hướng dẫn học sinh tích hợp nội dung này, một vài giáo viên tiến hành các hình thức tổ chức dạy học còn đơn điệu Chưa tăng cường trang bị và sử dụng các thiết bị dạy học bộ môn, đặc biệt là các trang thiết bị dạy học hiện đại Ít sử dụng các mô hình, hình ảnh, video, clip nên chưa rèn luyện cho học sinh các kĩ năng sáng tạo

- Thời lượng của một tiết dạy chỉ diễn ra trong 45 phút, trong khi đó nội dung kiến thức ở một số bài học rất nhiều Để hoàn thành một tiết dạy theo đúng qui định theo chuẩn kiến thức kỹ năng đồng thời còn phải tích hợp giáo dục được nội dung biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai thì một số giáo viên chỉ chú trọng đến số học sinh có học lực khá tốt (các em này có kỹ năng trình bày nhanh hơn, rút ngắn được thời gian) Như vậy số học sinh yếu kém không

có cơ hội để phản ánh hoặc chia sẽ những điều mình cảm nhận được

- Một số giáo viên chưa mạnh dạn đưa nội dung tích hợp biến đổi khí hậu

và phòng chống thiên tai vào việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh như: kiểm tra miệng, 15 phút, 1 tiết Do đó phần nào chưa giáo dục được kỹ năng ứng phó và phòng chống thiên thiên tai cho học sinh khi gặp phải

- Một số học sinh vẫn cho rằng nội dung bài học là nằm trong sách giáo khoa Giáo viên có mở rộng thêm thì học sinh cũng chỉ coi là nội dung bên ngoài, chỉ để tham khảo, chưa tập trung chú ý tìm hiểu để liên hệ, cập nhật kiến thức

- Trong quá trình học tập, một số học sinh vẫn chưa nhận thấy vai trò quan trọng của môn Địa lí mà hiện nay ta thường nói nhiều đến môi trường địa lí đối với cuộc sống, đối với sự bền vững của nền kinh tế Đặc biệt là việc các em phải tìm hiểu thông tin, tích hợp kiến thức từ nhiều nguồn khác nhau, để từ đó

có những kỹ năng ứng xử tốt với môi trường, khí hậu trong tương lai

- Giáo dục tích hợp biến đổi khí hậu tức là giáo viên hướng dẫn học sinh phân tích mối liên hệ nhân quả địa lí

Ví dụ: Trong bài 32, Ở phần nông nghiệp có tích hợp nội dung

+ Chất thải sinh hoạt ở các khu đô thị và chất thải nông nghiệp là nguyên nhân làm cho chất lượng môi trường đang bị suy giảm

+ Chất lượng môi trường suy giảm là nguyên nhân gây ra các dịch bệnh, gián tiếp gây ra biến đổi khí hậu Thế nhưng chỉ có số ít học sinh khá giỏi biết giải thích, trả lời được, còn những học sinh trung bình thì gặp nhiều khó khăn hoặc cũng có thể không thực hiện được yêu cầu giáo viên đưa ra

Ưu điểm

- Trong giảng dạy môn Địa lí tích hợp giáo dục về biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai là nội dung rất cần thiết với học sinh, học sinh có điều kiện thuận lợi trong việc học tập nghiên cứu qua thực địa, giáo dục về biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai gắn với thực tế địa phương nên học sinh dễ liên hệ nên giáo viên tận dụng được điểm này để giáo dục các em

- Vấn đề môi trường hiện nay đang được quan tâm, đặc biệt Bến Tre là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nhiều của biến đổi khí hậu toàn cầu

- Cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai (bản đồ, tranh ảnh) khá đầy đủ

- Đỡ mất thời gian và tích hợp luôn được trong nội dung bài học Hạn chế

- Học sinh chưa thực sự khắc sâu được các đơn vị kiến thức Chưa phát triển được tư duy lôgic, sáng tạo của học sinh Khả năng rèn kĩ năng vận dụng, liên hệ, tích hợp các kiến thức chưa được nhiều và thường xuyên

- Giáo viên thường chỉ tích hợp giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu thông qua các giờ dạy trên lớp, thời gian ngắn, do đó chưa hình thành cho học sinh được những hành động cần làm để chung tay ứng phó với biến đổi khí hậu, ít liên hệ được với tình hình và điều kiện thực tế

- Đa số học sinh chưa có kiến thức, kĩ năng cơ bản về biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai

3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

3.2.1 Mục đích của giải pháp

Giáo dục là giải pháp quan trọng nhất trong quá trình thay đổi nhận thức, hành vi, thái độ của học sinh đối với biến đổi khí hậu toàn cầu Mục đích giáo dục về biến đổi khí hậu là giúp học sinh có được những hiểu biết và nhận thức

về biến đổi khí hậu, có ý thức trách nhiệm cao và có các hành động cụ thể, sáng tạo để cải thiện môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu Trong phạm vi chuyên đề này, tôi tập trung vào giáo dục biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai trong dạy học Địa lí lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Cách thức tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong dạy học Địa lí 9 với mục tiêu giúp học sinh có điều kiện để phát huy được tính tích cực, sáng tạo và chủ động trong quá trình tiếp cận và tìm hiểu về biến đổi khí hậu

Nội dung tuyên truyền mang tính khách quan, đúng quan điểm của Đảng

và Nhà nước với mục đích giáo dục ý thức bảo vệ tài nguyên và môi trướng Lồng ghép giáo dục mang tính chất nhẹ nhàng phù hợp với lứa tuổi không mang tính chất áp đặt hay kích động

Nhiều lần trăn trở với mong muốn là làm thế nào để vừa truyền thụ được kiến thức bài học trong sách giáo khoa đồng thời vừa hướng dẫn học sinh biết liên hệ, mở rộng, đào sâu kiến thức, tích hợp nội dung biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai trong chương trình Địa lí 9, tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp sau:

3.2.2 Nội dung của giải pháp

a Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp

- Khi ứng dụng giải pháp vào bộ môn Địa lí lớp 9 đã giúp giáo viên có nhiều kinh nghiệm hơn, lựa chọn và tổ chức các phương pháp dạy học phù hợp nâng cao hiệu quả giáo dục Tạo điều kiện cho người học chủ động phát hiện và giải quyết vấn đề, khai thác kiến thức đến mức tối đa dưới sự tổ chức và hướng dẫn của giáo viên, giúp các em có ý thức hơn trong học tập và say mê nghiên cứu môn Địa lí

- Tận dụng các cơ hội để giáo dục học sinh, nhưng phải đảm bảo kiến thức

cơ bản của môn học, tính logic của nội dung, không làm quá tải lượng kiến thức

và tăng thời gian của bài học, có nghĩa là: không biến bài học địa lí thành một bài dạy môi trường

- Các phương pháp dạy học được phối hợp thể hiện sắc thái bộ môn khoa học thực nghiệm Tuy nhiên các phương pháp đó cần được tiến hành theo nhiều hình thức tổ chức: cá nhân, nhóm nhỏ, trong đó có sự phân công luân phiên để mọi học sinh được rèn luyện cách tổ chức các hoạt động tập thể và tinh thần trách nhiệm cộng đồng và rèn phẩm chất nhân cách của con người lao động mới của xã hội công nghiệp và hiện đại

b Cách thức, các bước thực hiện của giải pháp

b.1 Phân nhóm học tập ngoại khóa, lập kế hoạch cụ thể, phân công nhiệm cụ cho các nhóm tham gia hoạt động

Khác với kiểu dạy học truyền thống truyền thụ một chiều: thầy nói trò nghe, thảo luận nhóm là phương pháp giúp các em được bộc lộ những khả năng của bản thân, hình thành kỹ năng tư duy, hợp tác trao đổi, chia sẻ và học hỏi lẫn nhau Thảo luận nhóm tạo không khí sôi nổi, thoải mái trong học tập, học sinh luôn có được cảm giác tự do, không bị áp đặt qua đó phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo của mình trong quá trình khám phá và chiếm lĩnh tri thức Ví dụ: Khi tổ chức một hoạt động ngoại khóa về chủ đề: "Học sinh có thể làm gì để góp phần giảm nhẹ biến đổi khí hậu", giáo viên phân công nhiệm cụ

cụ thể cho các nhóm như sau:

Nhóm 1;3: Những hoạt động học sinh có thể làm để góp phần giảm nhẹ biến đổi khí hậu (Có bài báo cáo cụ thể về việc sử dụng, các giải pháp nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng nhằm hạn chế lượng khí thải vào môi trường tự nhiên)

Nhóm 2;4: Những hoạt động học sinh có thể làm để thích ứng được với biến đổi khí hậu (Lưu ý: Khi thực hiện nhiệm vụ của mình, từng thành viên trong nhóm cần tích cực thu thập thông tin, xử lý số liệu, vận dụng kiến thức của các môn học có nội dung liên quan đến vấn đề cần giải quyết như: Vật lí, Sinh học, Hóa học, Công nghệ, Giáo dục công dân, Toán, Tin học )

- Giáo viên đưa ra các yêu cầu của việc thực hiện dự án: Thời gian hoàn thành thu thập thông tin, viết xong bản nháp, xong sản phẩm

… hoặc những yêu cầu về nội dung mà từng nhóm phải làm

- Các nhóm bầu trưởng nhóm và thư ký, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên trong nhóm

b.2 Đưa ra hệ thống các địa chỉ tích hợp giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu trong các môn học

Giải pháp này giúp học sinh hình thành một hệ thống kiến thức vững chắc khi cần liên hệ và tích hợp bất cứ nội dung nào

Bảng giới thiệu một số địa chỉ tích hợp “Giáo dục biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai” trong dạy học Địa lí 9

STT Địa chỉ tích hợp Nội dung tích hợp Mức độ tích hợp

1 Bài 2. Dân số và

gia tăng dân số

II Gia tăng dân số

Dân số tăng nhanh, gây sức ép tới tài nguyên và môi trường Liên hệ.

2 Bài 7. Các nhân tố

ảnh hưởng tới sự

phát triển và phân

bố nông nghiệp

2 Tài nguyên khí

hậu

Những diễn biến thất thường của thời tiết như mưa bão, lũ

lụt, hạn hán, nắng nóng, sương muối, rét hại đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuất nông nghiệp

Liên hệ

3 Bài 9. Sự phát triển

và phân bố lâm

nghiệp, thủy sản

1 Tài nguyên rừng

- Tài nguyên rừng ở nước ta đang bị cạn kiệt

- Suy giảm tài nguyên rừng sẽ ảnh hưởng tới môi trường và đời sống nhân dân

- Bảo vệ và trồng rừng là một trong những biện pháp góp phần giảm nhẹ biến đổi khí

hậu

Liên hệ

4 Bài 12. Sự phát

triển và phân bố

công nghiệp

II Các ngành công

nghiệp trọng điểm

- Ngành công nghiệp trọng điểm là ngành có thế mạnh lâu dài, mang lại hiệu quả kinh tế cao và có tác động đến sự phát triển các ngành kinh tế khác

Tuy nhiên, việc phát triển các ngành kinh tế trọng điểm cũng

sẽ gây ô nhiễm mặt trời, cạn kiệt tài nguyên, nhất là ngành công nghiệp khai thác

- Đối với ngành công nghiệp điện, việc khai thác nguồn năng lượng vô tận (sức gió, năng lượng Mặt Trời ), thay thế nguồn năng lượng hoá thạch (dầu mỏ, than ) là rất

Liên hệ

cần thiết, vì nó sẽ góp phần hạn chế việc suy giảm tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, sẽ góp phần giảm nhẹ biến đổi khí

hậu

5 Bài 14. Giao thông

vận tải và bưu

chính viễn thông

I Giao thông vận

tải

- Giao thông vận tải là ngành gây ô nhiễm môi trường Các phương tiện giao thông vận tải

đã phát thải một lượng khí độc hại vào môi trường

- Việc tạo ra các phương tiện giao thông vận tải sử dụng ít nhiên liệu, sử dụng năng lượng Mặt Trời là rất cần thiết

- Sử dụng phương tiện giao thông vận tải công cộng, đi xe đạp cũng là những cách bảo

vệ môi trường

Liên hệ

6 Bài 17. Vùng

Trung du và miền

núi Bắc Bộ

II Điều kiện tự

nhiên và tài nguyên

thiên nhiên

- Thời tiết diễn biến thất thường, hiện tượng rét đậm, rét hại, sương muối diễn ra trong những năm gần đây ở Trung du

và miền núi Bắc Bộ đã gây ảnh hưởng tới đời sống và sản xuất

- Ngăn chặn việc phá rừng, khai thác tài nguyên khoáng sản một cách hợp lí là rất cần thiết

Liên hệ

7 Bài 20. Vùng đồng

bằng sông Hồng - Thời tiết diễn biến thấtthường, hiện tượng rét đậm, rét

hại, nắng nóng, khô hạn diễn ra trong những năm gần đây ở Đồng bằng sông Hồng đã gây ảnh hưởng tới đời sống và sản xuất

Liên hệ

8 Bài 23. Vùng Bắc

Trung Bộ

II Điều kiện tự

nhiên và tài nguyên

thiên nhiên

- Thiên tai thường xuyên xảy

ra, gây nhiều khó khăn cho sản xuất và đời sống nhân dân

- Cần có biện pháp phòng chống và ứng phó với thiên tai

Liên hệ

9 Bài 25. Vùng

duyên hải Nam

Trung Bộ

II Điều kiện tự

- Là vùng thường bị hạn hán kéo dài; thiên tai gây thiệt hại lớn trong sản xuất và đời sống, đặc biệt trong mùa mưa bão

Liên hệ

nhiên và tài nguyên

thiên nhiên - Hiện tượng hoang mạc hoá cónguy cơ mở rộng ở các tỉnh

cực Nam Trung Bộ

- Bảo vệ và phát triển rừng có tầm quan trọng đặc biệt

10 Bài 28. Vùng Tây

Nguyên

II Điều kiện tự

nhiên và tài nguyên

thiên nhiên

- Mùa khô thiếu nước nghiêm trọng Việc chặt phá rừng có ảnh hưởng xấu đến môi trường

và đời sống nhân dân

- Bảo vệ môi trường tự nhiên, khai thác hợp lí tài nguyên, đặc biệt là thảm thực vật rừng có ý nghĩa không chỉ đối với Tây Nguyên mà còn có tầm quan trọng đối với các vùng phía nam của đất nước và các nước láng giềng

Liên hệ

11 Bài 31. Vùng Đông

Nam Bộ

II Điều kiện tự

nhiên và tài nguyên

thiên nhiên

Hiện tượng triều cường, nước dâng, sạt lở xảy ra ngày càng nhiều

Liên hệ

12 Bài 32. Vùng Đông

Nam Bộ (tiếp theo)

1 Công nghiệp

2 Nông nghiệp

- Công nghiệp phát triển với tốc độ nhanh nhất cả nước

- Chất lượng môi trường đang bị suy giảm

- Các địa phương đang đầu tư

để phát triển rừng đầu nguồn, giữ gìn rừng ngập mặn

Liên hệ

13 Bài 35. Vùng đồng

bằng sông Cửu

Long

II Điều kiện tự

nhiên và tài nguyên

thiên nhiên

- Địa hình thấp, là vùng được

dự báo sẽ bị thu hẹp về diện tích khi nước biển dâng do biến đổi khí hậu

- Cần có biện pháp để phòng tránh và ứng phó, thích nghi với biến đổi khí hậu

Liên hệ

14 Bài 38. Phát triển

tổng hợp kinh tế và

bảo vệ tài nguyên,

MT biển − đảo

2 Các đảo và quần

đảo

Trước tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng cao, nhiều đảo sẽ có nguy cơ bị

chìm ngập

Liên hệ

15 Bài 41. Địa lí địa

phương Bến Tre Nhận xét, phân tích về nhữngthay đổi khí hậu, thủy văn ở Liên hệ.

II Điều kiện tự

nhiên và tài nguyên

thiên nhiên

Bến Tre trong những năm gần đây

b.3 Đa dạng hóa các phương pháp dạy học nhằm định hướng cho học sinh có những giải pháp góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu.

b.3.1 Phương pháp trực quan

* Sử dụng bản đồ giáo khoa, Át lát Địa lí

Việc hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức từ các bản đồ để giáo dục biến đổi khí hậu như

- Cho học sinh đọc tên bản đồ để biết đối tượng, hiện tượng địa lí được thể hiện trên bản đồ;

- Đọc bảng chú giải của bản đồ để biết các đối tượng, hiện tượng địa lí được thể hiện trên bản đồ như thế nào (loại kí hiệu nào);

- Xác định vị trí của đối tượng dựa vào các kí hiệu;

- Tìm ra một số đặc điểm của đối tượng địa lí được thể hiện trên bản đồ dựa vào kí hiệu;

- Dựa vào bản đồ để xác lập các mối liên hệ giữa các đối tượng và hiện tượng địa lí;

Chúng ta cần chú ý tới việc: Vận dụng kiến thức địa lí để nhận xét, giải thích, liên hệ các hiện tượng địa lí có liên quan tới vấn đề biến đổi khí hậu

* Sử dụng tranh/ảnh địa lí

Việc sử dụng tranh/ảnh có nội dung về biến đổi khí hậu giúp học sinh có thể dễ dàng nhận biết được nguyên nhân, biểu hiện và hậu quả của biến đổi khí hậu Cùng với tranh/ảnh giáo khoa, giáo viên sử dụng những ảnh minh hoạ có nội dung liên quan đến biến đổi khí hậu gắn với bài học

Ví dụ: Cho học sinh quan sát một bức ảnh địa lí về cảnh khai thác, chặt phá rừng bừa bãi sẽ dẫn đến hậu quả gì? Bức ảnh về cảnh hạn hán/lũ lụt do nguyên nhân nào gây nên ?

* Sử dụng băng/đĩa hình

Băng/đĩa hình là một loại phương tiện trực quan có nhiều ưu điểm trong việc cung cấp những thông tin động về biến đổi khí hậu, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh khai thác kiến thức

b.3.2 Phương pháp thực địa

Các công tác ngoài thực địa có thể kể đến là tham quan địa lí, khảo sát địa lí địa phương Bản chất của các phương pháp này là thu thập thông tin từ thực tế nhằm khai thác, củng cố và bổ sung kiến thức

Đối với việc giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu, phương pháp thực địa

có ý nghĩa quan trọng, tạo điều kiện cho học sinh có thể nhận thức được một cách trực quan các sự vật và hiện tượng địa lí Học sinh có điều kiện liên hệ những kiến thức được học trong nhà trường với cuộc sống xung quanh, vận dụng kiến thức đã học và kĩ năng vào thực tiễn

Ví dụ: Khảo sát một vấn đề của địa phương có liên quan đến biến đổi khí hậu, có thể là biểu hiện, nguyên nhân, hậu quả Nhiệm vụ của học sinh là ghi chép và mô tả những vấn đề quan sát được và viết báo cáo, thu hoạch rút ra từ cuộc khảo sát, báo cáo kết quả khảo sát Giáo viên tổng kết, đánh giá về phương pháp tiến hành, nội dung và kết quả của các vấn đề đã được khảo sát; tổ chức cho học sinh tự đánh giá hoặc đánh giá lẫn nhau về kết quả làm việc của từng nhóm

b.3.3 Phương pháp hình thành biểu tượng địa lí

Biểu tượng địa lí là hình ảnh của sự vật, hiện tượng địa lí mà học sinh có được trong các giờ học địa lí hoặc tự tri giác ở ngoài thực tế, như một cánh đồng, một quả đồi, một khu rừng, một nhà máy, những hậu quả của thiên tai (lũ lụt, hạn hán, nắng nóng, giá rét, sạt lở bờ biển, bờ sông, xói mòn ) Với phương pháp này, học sinh có những hình ảnh cụ thể về đối tượng địa lí, về những vấn

đề có liên quan đến biến đổi khí hậu Phát triển năng lực tư duy thông qua phân tích, so sánh; rèn luyện thói quen làm việc độc lập, tích cực tìm hiểu những hiện tượng địa lí diễn ra hàng ngày ở xung quanh Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng tìm được đối tượng quan sát phù hợp và có điều kiện tổ chức cho học sinh quan sát trên thực tế để hình thành biểu tượng địa lí

b.3.4 Phương pháp hình thành kĩ năng xác lập mối quan hệ nhân quả

Các mối quan hệ trong địa lí rất phong phú và đa dạng Đó là mối quan hệ giữa các hiện tượng tự nhiên với nhau, giữa các hiện tượng địa lí kinh tế - xã hội với nhau và giữa tự nhiên với kinh tế - xã hội Đối với những bài học có nội dung giáo dục biến đổi khí hậu, ta có thể vận dụng phương pháp này

Ví dụ : Khi dạy bài: Châu Nam Cực - nội dung “băng ở Nam Cực ngày càng chảy nhiều hơn” chính là hệ quả của Trái Đất nóng lên Ta có thể sử dụng

sơ đồ quan hệ nhân quả đơn giản như sau: Nước biển dâng Trái Đất đang nóng lên → Lớp băng ở Nam Cực ngày càng tan chảy nhiều hơn → diện tích các lục địa sẽ thu hẹp lại → nhiều đảo bị nhấn chìm→ động vật xứ lạnh không nơi sinh sống

Băng tan một vấn đề nóng bỏng của thế giới b.3.5 Phương pháp kiểm tra, đánh giá

- Đánh giá thường xuyên trong suốt quá trình học sinh thực hiện dự án để

có kết quả toàn diện về thái độ, kĩ năng và năng lực hoạt động của các em

- Tổ chức buổi ngoại khóa là cách đánh giá các em đầy đủ hơn về nhiều mặt, các em tham gia một cách tự giác, hào hứng hơn so với cách giao bài tập thông thường ví dụ như phần thi thuyết trình Qua các phần thi tạo không khí sôi nổi, đoàn kết, học sinh biết thêm nhiều kiến thức mới mà giáo viên cũng có thể kiểm tra kiến thức, kĩ năng, thái độ cần đạt được trong dự án này một cách toàn diện hơn

b.3.6 Tổ chức các trò chơi

Tổ chức trò chới liên quan đến nội dung tích hợp vừa giúp các em nắm được kiến thức, vừa tăng sự hứng thú cho học sinh.Tổ chức được các trò chơi trong quá trình học tập và hoạt động ngoại khóa là những “món ăn” bồi bổ tinh thần sảng khoái cho học sinh, đồng thời hướng đến mục tiêu “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, việc tổ chức các trò chơi trong trường học mang nhiều ý nghĩa thiết thực Nó không chỉ góp phần rèn luyện sức khỏe, kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm mà còn giúp học sinh rèn khả năng ứng xử văn hóa, không sa vào những hành vi vô bổ đang tràn lan và các tệ nạn xã hội

Ví dụ: Khi tổ chức trò chơi: "Các con thú về nhà": nói về tầm quantrọng của rừng (Giáo viên tích hợp môn Sinh học Học sinh đi vòng quanh cô giáo vừa

vỗ tay và hát một bài hát nào đó Khi nào giáo viên hô “các con thú về nhà” lập tức các em phải quay về và đứng ở trong các vòng tròn (chú ý, mỗi vòng tròn phải vẽ nhỏ chỉ để đủ 3 người đứng vào trong đó) Vì vậy số người chơi phải nhiều hơn số người có thể đứng trong các vòng tròn đó (ví dụ nếu có 4 vòng tròn thì số người chơi phải là 13 hoặc 14 chứ không thể là 12, 11 hoặc 10 vì như vậy các em sẽ đứng hết vào trong vòng tròn) Những em nào không được đứng trong vòng tròn sẽ bị loại ra khỏi cuộc chơi, cứ như thế, mỗi một lần chơi, giáo viên nên đi một vòng tròn và loại một số em ra

Cuối của trò chơi này, giáo viên cần nhấn mạnh với các em học sinh rằng, các vòng tròn đó như các khu rừng và các em học sinh như là con người và động vật sinh sống trong rừng, nếu số vòng tròn giảm đi tức là rừng giảm đi, khi rừng