THỰC TRẠNG các DIỄN đàn MUA bán tại VIỆT NAM

Ở Việt Nam, Thương mại điện tử ngày càng phát triển. Hình thức thanh toán qua mạng, sử dụng tiền điện tử,... ngày càng trở nên phổ biến. Vậy, việc mua bán qua mạng hiện nay đang gặp những khó khăn cũng như thuận lợi nào ? Những yếu tố ảnh hưởng ? Những vấn đề này sẽ được đề cập trong báo cáo thực trạng các diễn đàn mua bán ở Việt Nam

TRƯỜNG: ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG

TP.HCMKHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

ĐỀ TÀI 2: THỰC TRẠNG CÁC DIỄN ĐÀN MUA BÁN TẠI VIỆT NAM LỚP: 10QK_MAR_TH

MÔN: THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và mạng Internet, số lượng người sử dụng

và các dịch vụ mạng cũng ngày càng nhiều hơn Việc áp dụng công nghệ thông tin trong

hoạt động kinh tế đã và đang đem lại những lợi ích đáng kể cho toàn xã hôi Đến thời điểmhiện tại, Thương mại điện tử là lĩnh vực hoạt động kinh tế không còn xa lạ với nhiều quốcgia lớn nhỏ trên toàn Thế giới

Có thể thấy cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đã và đang đem lại những chuyển biếnmạnh mẽ trên toàn Thế giới

Ngày nay, người ta không còn phải mất nhiều thời gian, công sức tiền bạc …Cho nhữnggiao dịch kinh tế như hoạt động thương mại truyền thống nữa Những chợ Internet sẽ dầndần thay thế cho nhiều chợ truyền thống và ngày càng đa dạng hơn Việc áp dụng thươngmại điện tử trong hoạt động kinh doanh là một xu thế tất yếu của thời đại Trong quá trìnhhội nhập với nền kinh tế Thế giới thì Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế phát triển đó.Hiện nay, số lượng hàng hóa được rao bán trên các trang mạng, các diễn đàn xuất hiệnngày càng nhiều, đa dạng và tần xuất ngày càng dày đặc với đủ các mặt hàng, các chủngloại, xuất xứ và cả thành phần người bán Tất cả đều góp phần mạnh mẽ vào sự nhộn nhịpcủa thị trường online

Bên cạnh những tác động tích cực thì hoạt động thương mại thông qua các diễn đàn cũng

có không ít những mặt trái đáng phải lo ngại Vì vậy nhóm em thống nhất chọn đề tài

“Thực trạng các diễn đàn mua bán tại Việt Nam” nhằm chia sẽ và trao đổi với mọi ngườinhững lợi ích và nguy cơ có thể có trong tham gia hoạt động mua bán trên thị trường đầytiềm năng nhưng cũng đầy thách thức này

MỤC LỤC

I CÁC DIỄN ĐÀN MUA BÁN TẠI VIỆT NAM.

Diễn đàn mua bán là nơi tập trung trao đổi mua bán hàng hóa và các sản phẩm dịch vụ giữangười bán và người mua thông qua các phương tiện điện tử

Dù mới hình thành nhưng các hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử đã được triểnkhai rộng khắp và đem lại doanh thu đáng kể Kinh doanh các dịch vụ giá trị gia tăng quathiết bị di động tăng nhanh, như dịch vụ cung cấp nhạc chuông, hình nền, tra cứu thôngtin Kinh doanh các lĩnh vực đào tạo trực tuyến, báo điện tử, cơ sở dữ liệu trực tuyến, tròchơi trực tuyến, trò chơi tương tác qua truyền hình, bình chọn kết quả thể thao, xem phim,nghe nhạc trực tuyến cũng tăng trưởng mạnh

Cùng với lượng người sử dụng Internet và thẻ tín dụng tăng nhanh, số lượng người tiêudùng mua sắm qua mạng tăng lên nhanh chóng, đặc biệt là trong giới trẻ ở khu vực thànhthị Tâm lý và thói quen mua bán cũng dần thay đổi từ phương thức truyền thống sangphương thức mới của thương mại điện tử

1 Các loại hình giao dịch mua bán.

• Giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp ( B2B - Business To Business):

- Được thực hiện trên các hệ thống ứng dụng thương mại điện tử như dây chuyềncung ứng hàng hoá, các sàn giao dịch thương mại điện tử…

- Các doanh nghiệp có thể chào hàng, tìm kiếm bạn hàng, đặt hàng,ký kết hợp đồng,thanh toán qua các hệ thống này B2B đem lại nhiều lợi ích thực tế cho doanhnghiệp, đặc biệt giảm các chi phí về thu thập thông tin tìm hiểu thị trường, quảngcáo, tiếp thị, đàm phán, tăng các cơ hội kinh doanh,…

Ví dụ: Sàn giao dịch Thương mại điện tử VN (vnemart - địa chỉ www.vnemart.com.vn )

Vnemart được xem là cầu nối hỗ trợ các doanh nghiệp tìm kiếm thông tin về thị trường vàsản phẩm, thiết lập quan hệ đối tác và thử nghiệm tiến hành các giao dịch trực tuyến Sàngiao dịch có cơ sở dữ liệu luật thương mại Việt Nam và quốc tế, các kiến thức và nghiệp vụngoại thương, danh sách các hội chợ triển lãm và sự kiện kinh doanh quan trọng

• Giao dịch giữa doanh nghiệp với khách hàng (B2C - Business To Consumer):

- Doanh nghiệp sử dụng các phương tiện điện tử để bán hàng hóa, dịch vụ tới ngườitiêu dùng Người tiêu dùng thông qua các phương tiện điện tử để lựa chọn, mặc cả,đặt hàng, thanh toán, nhận hàng

- Để tham gia hình thức kinh doanh này, thông thường doanh nghiệp sẽ thiết lậpwebsite, hình thành cơ sở dữ liệu về hàng hoá, dịch vụ; tiến hành các quy trình tiếpthị, quảng cáo, phân phối trực tiếp tới người tiêu dùng Doanh nghiệp tiết kiệmnhiều chi phí bán hàng do không cần phòng trưng bày hay thuê người giới thiệu bánhàng, chi phí quản lý cũng giảm hơn Người tiêu dùng sẽ cảm thấy thuận tiện vìkhông phải tới tận cửa hàng, có khả năng lựa chọn và so sánh nhiều mặt hàng cùngmột lúc

Ví dụ:Nguyễn Kim lập ra website www.nguyenkim.com đưa hình ảnh sản phẩm lên kèm

theo quảng cáo, những chương trình khuyến mãi, đưa giá cả, có nút đặt lệnh mua chokhách hàng, yêu cầu khách hàng đăng kí tài khoản mua hàng khi khách hàng chưa có tàikhoản, khách hàng điền thông tin cá nhân, số lượng sản phẩm cần mua, địa điểm giaohàng, sau đó công ty sẽ gọi điện thoại thông báo ngày, giờ giao sản phẩm cho khách hàng

• Giao dịch trực tiếp giữa các cá nhân với nhau ( C2C - Consumer To Consumer):

- Là loại hình giao dịch giữa các cá nhân với nhau bằng các phương tiện điện tử.Nhiều cá nhân có thể tham gia hoạt động thương mại với tư cách là người bán,

người cung cấp dịch vụ Một cá nhân có thể tự thiết lập website để kinh doanhnhững mặt hàng do mình làm ra hoặc sử dụng một website có sẵn để đấu giá một sốmặt hàng mình có C2C tạo sự đa dạng thị trường.

Ví dụ:

mỗi cá nhân sẽ gửi

yêu cầu mua sản

• Điều kiện tham gia:

- Phải là thành viên của diễn đàn

- Tất cả các thành viên sử dụng phải đủ 18 tuổi, có năng lực pháp lý

• Các quy tắc chung:

- Tuân thủ pháp luật Việt Nam về việc sử dụng Internet

- Tuân thủ các quy định do diễn đàn muốn tham gia đặt ra

- Thành viên phải tự bảo quản tài khoản và thường xuyên thay đổi mật khẩu củamình

- Thành viên có trách nhiệm thông báo lại những lỗi kỹ thuật, những sai phạm (nếucó) của các thành viên khác

- Không được kinh doanh buôn bán những mặt hàng cấm, theo danh mục các mặthàng cấm của Nhà nước

- Đảm bảo tính trung thực của các thông tin mua bán mà người sử dụng tự đăng tải

- Không đăng hoặc trao đổi các thông tin liên quan tới chính trị gây phản động, bạođộng, phá hoại hòa bình đất nước hoặc các hành vi tương tự

- Giữ gìn uy tín trong các giao dịch mua bán bằng việc thực hiện đúng cam kết củamình về giao nhận hàng hóa, thanh toán…

3 Quá trình giao dịch và thanh toán.

• Thanh toán bằng ví điện tử

- Bước 1: Chọn mua hàng trên các diễn đàn chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử

- Bước 2: Chọn hình thức thanh toán bằng ví điện tử

- Bước 3: Đăng nhập Ví điện tử của mình, kiểm tra chi tiết hóa đơn và tiến hànhthanh toán Giao dịch thành công và đợi người bán giao hàng

 Một số loại ví điện tử thông dụng:

- Netcash của Công ty PayNet

- Vcash của Công ty VinaPay

- VnMart của Công ty cổ phần Giải pháp thanh toán Việt Nam (Vnpay)

- Smartlink của Công ty cổ phần dịch vụ thẻ Smartlink

Ví dụ: Thanh toán bằng ví điện tử Payoo:

- Bước 1: Chọn mua hàng tại các website chấp nhận thanh toán bằng Payoo

- Bước 2: Chọn hình thức thanh toán bằng Ví điện tử Payoo, hoặc chọn

- logo PayNow để thanh toán Hệ thống tự động chuyển sang Payoo

- Bước 3: Bạn đăng nhập Ví điện tử của mình, kiểm tra chi tiết hóa đơn và tiến hànhthanh toán Giao dịch thành công, Bạn vui lòng đợi người bán giao hàng

• Thanh toán trực tuyến bằng thẻ tín dụng

- Cách phổ biến nhất trong thanh toán trực tuyến hiện nay là sử dụng thẻ tín dụngCredit card của các hãng Visa, Master, American Express, JBC được các ngânhàng phát hành (Issuer)

- Trước hết, nếu bạn là người bán (merchant), bạn phải tạo lập một tài khoản bánhàng trên mạng (Internet merchant account) Tài khoản bán hàng này bạn có thểđăng ký với Ngân hàng của bạn nếu ngân hàng có dịch vụ này hoặc với các dịch vụcung cấp phần mềm xử lý quá trình thanh toán trực tuyến như Cybercash,Paymentnet,

- Merchantwarehouse…Các ngân hàng hoặc nhà cung cấp dịch vụ khi cấp cho bạnMerchant account sẽ được gọi là Acquirer, chịu trách nhiệm xử lý thông tin thẻtrong quá trình thanh toán

Trên website bán hàng, người

Để kết nối được với dịch vụ thanh toán qua mạng, shopping cart cần được xây dựng

để đạt một số tiêu chuẩn tích hợp

- Payment gateway: là một phần mềm dùng để xử lý việc thanh toán của thẻ tín dụng

bao gồm việc xác nhận thông tin của thẻ tín dụng là có thật và hợp lệ, thực hiện cáclệnh chuyển tiền (công nghệ tốt sẽ hạn chế rủi ro của thẻ tín dụng giả mạo)

- Hai tính năng trên của website phải được thực hiện trên máy chủ an toàn (secureserver) để đảm bảo tính bảo mật của các thông tin về thẻ tín dụng khi nhập trênwebsite và trong quá trình thực hiện giao dịch

 Qui trình thanh toán được thực hiện như sau:

- Người mua có thẻ tín dụng (Cardholder) khi quyết định mua hàng sẽ nhập các thôngtin về thẻ tín dụng của mình như: số thẻ, mã số an toàn, thời hạn của thẻ, họ và tênchủ sở hữu, địa chỉ thanh toán trên website, những thông tin này sẽ được chuyển đếncho ngân hàng hay nhà dịch vụ cung cấp payment gateway là các Acquirer

- Acquirer sẽ gửi thông tin về thẻ tới dịch vụ cung cấp thẻ và ngân hàng phát hành thẻ

để kiểm tra tính hợp lệ của thẻ và kiểm tra khả năng thanh toán của thẻ

- Nếu mọi điều kiện đều phù hợp, ngân hàng phát hành thẻ sẽ gửi thông tin ngược trở

về cho Acquirer, thông tin được giải mã gửi về cho người bán và việc thanh toánđược thực hiện

- Tiền sẽ được chuyển từ thẻ tín dụng của người mua tới tài khoản bán hàng MerchantAccount trên Acquirer, sau đó sẽ được chuyển vào tài khoản ngân hàng của ngườibán

• Thanh toán qua cổng thanh toán điện tử

- Để có thể thanh toán qua cổng thanh toán điện tử, cần đăng ký một tài khoản trongcổng thanh toán đó và nạp tiền vào tài khoản

- Sau đó có thể tiến hành mua hàng trực tuyến và thanh toán bằng cổng điện tử

 Một số cổng thanh toán:

- Nganluong.vn:

- 123pay.vn:

- Baokim.vn:

 Quy trình thanh toán:

- Bước 1: Chọn sản phẩm bạn cần mua rồi bấm nút "Cho vào giỏ" để bắt đầu muahang

- Bước 2: Bạn xem lại sản phẩm, giá tiền và số lượng rồi bấm nút "Tiếp tục" để sangbước tiếp theo.

- Bước 3: Bạn đăng nhập bằng tài khoản của bạn Nếu chưa có tại khoản bạn có thểbấm vào đăng ký

- Bước 4: Sau khi đăng nhập, bạn hãy chọn hình thức “Thanh toán bằng tài khoản X”

- Bước 5: Bạn nhập email dùng đăng ký tài khoản Bảo Kim của bạn, sau đó bấm

"Thanh toán"

- Bước 6: Có thể có một số bước xác nhận khác

• Thanh toán bằng điện thoại di động

- Với dịch vụ này khi đi mua sắm, khách hàng không cần phải mang theo ví tiền vìcác khoản chi trả sẽ được thanh toán trực tuyến thông qua điện thoại cầm tay

- Hệ thống thanh toán qua điện thoại xây dựng trên mô hình liên kết giữa các nhàcung cấp dịch vụ: ngân hàng, các nhà cung cấp viễn thông, hệ thống tiêu dùng,người tiêu dùng

• Trả tiền mặt khi giao hàng

- Đây là hình thức được người mua hàng yêu thích hơn Đa phần các website thươngmại điện tử đều áp dụng phương thức COD (Cash on delivery) cho phép người dùngđặt hàng và nhận hàng mà không cần phải thanh toán trước Sau khi hàng đượcmang đến tận tay người dùng để kiểm tra, nếu người mua hài lòng sẽ tiến hànhthanh toán trực tiếp cho người giao hàng

- Hình thức này được xem là hiệu quả nhất tại Việt Nam hiện nay do thương mại điện

tử chưa mang lại niềm tin tuyệt đối cho người dùng

• Chuyển khoản ngân hàng

- Thông qua ATM hoặc giao dịch trực tiếp tại ngân hàng, chủ tài khoản chuyển khoảnsang tài khoản của người bán một số tiền trước khi nhận hàng

- Cách thức này chỉ nên thực hiện khi người mua có thể tin cậy ở người bán, thôngthường khi hai bên là khách quen trên các website mua sắm hoặc người bán là mộtđối tác có uy tín

- Phương thức này rất hữu ích trong trường hợp người mua và người bán ở cách xanhau không thể thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt, nhưng có rủi ro cho người mua,khi người bán không giao hàng hoặc giao hàng kém phẩm chất so với khi rao bán

4 Những rủi ro và biện pháp phòng tránh

• Đối với người bán (doanh nghiệp, cá nhân sử dụng các phương tiện điện tử để bánhàng hóa, dịch vụ tới người tiêu dùng.) :

 Những rủi ro thường gặp:

 Cơ sở hạ tầng về công nghệ và nhân lực:

- Những sơ suất trong kỹ thuật của nhân viên

- Những yếu tố khách quan như máy hỏng, nghẽn máy, virus…

- Mất dữ liệu, giao dịch không thành công

 Tính bảo mật, an ninh

- Tấn công Cyber, Hackers (tin tặc), Crackers để đánh cắp thông tin giao dịch, thayđổi thông tin từ máy chủ đến user

- Virus, sâu Worm có thể gây nghẽn máy, mất dữ liệu, giao dịch không thành công

- Người sử dụng có thể thay đổi nội dung của wedside, làm gián đoạn hoạt động củaserver

- Phải có cơ sở thanh toán điện tử an toàn bảo mật Thanh toán điện tử qua thẻ, quatiền điện tử, thanh toán qua EDI Liên kết với các ngân hàng để triển khai hệ thốngthanh toán điện tử rộng khắp để kịp thời nắm bắt thông tin, phải thống nhất vớiNgân Hàng quy trình thanh toán Phải có hệ thống cơ sở chuyển phát hàng nhanhchóng, kịp thời và tin cậy

- Phải có nhân lực am hiểu kinh doanh, công nghệ thông tin, thương mại điện tử đểtriển khai tiếp thị, quảng cáo, xúc tiến, bán hàng và thanh toán qua mạng có tinhthần trách nhiệm cao

- Người bán phải lựa chọn nhà cung cấp các giải pháp bảo mật cho các giao dịchthương mại trên mạng, đặc biệt là các giao dịch đến thanh liên quan toán điện tử

Để đảm bảo không để lộ danh sách khách hàng, tính riêng tư của khách hàng ra bênngoài, ảnh hưởng đến uy tín của mình

- Thường xuyên giữ mối quan hệ với khách hàng cũng là một biện pháp tăng cườngkiểm tra chéo, phát hiện dấu hiệu mất an ninh của hệ thống để từ đó có biện phápkịp thời

Ví dụ 1:

Thành viên Trung Bảo (Tp.HCM) của trang mua bán vatgia.com hiện đang là một nạnnhân bị "lừa ngược" như vậy Bảo cho biết mình có một khách hàng quen có tên là Hợp(Nam Định), đã mấy lần chuyển hàng cho người này và đều giao dịch thành công cả Mọilần, Bảo đều gửi hàng khi nhận được 50% số tiền từ Hợp, số còn lại sẽ được Hợp gửi nốtkhi nhận được hàng

Sau những lần đó, Hợp đã tạo dựng được lòng tin với Bảo và trò lừa bắt đầu nảy ra từ đó.Lợi dụng sự tin tưởng từ các lần giao dịch trước, Hợp lấy lý do là sinh viên cần hiện đangkhó khăn về tiền bạc nên yêu cầu Bảo gửi hàng trước và sẽ gửi đủ tiền sau Do đã là kháchquen nên Bảo đã chuyển số hàng trị giá gần 4 triệu đồng cho Hợp mà không cần nhận trước50% tiền như những lần trước.

Đợi mãi không thấy Hợp trả mình tiền, Bảo có gọi điện lại nhưng không thấy nghe mặc dùmáy vẫn có tín hiệu Dùng số khác gọi đến thì có bắt máy nhưng khi hỏi "đây có phải là sốcủa Hợp không" thì lập tực giập máy Biết mình bị lừa và khó lấy lại được tiền, Bảo cũngchỉ còn cách tung thông tin cá nhân của Hợp và vụ việc này lên mạng nhằm cảnh báongười khác

Ví dụ 2:

Tháng 11.2011, cổng thanh toán PayGate (www.pay.gate.vn) của FPT bị hàng loạt websitemạo danh để lừa đảo, vì thế phía Cty FPT Online đã phải lên tiếng cảnh báo trên địa chỉhttp://tl.gate.vn về thủ đoạn trên Khi đó, website lừa đảo bị phát hiện có địa chỉ là:www.napbacgate.com, với giao diện được thiết kế giống 100% cổng thanh toán PayGate,song chỉ hạn chế việc nạp thẻ bằng số sêri và mã thẻ, qua đó trục lợi số bạc trong tài khoảncủa khách hàng trong khi chức năng đăng ký và đăng nhập vào hệ thống qua website lạikhông thực hiện được (một trong những đặc điểm của website giả mạo)

3 vì thế người mua phải đối mặt với rủi ro bị mất thông tin ( như thẻ tín dụng )

- Khi đặt hàng qua mạng, sẽ không được trực tiếp kiểm tra, sản phẩm được giao cóthể sẽ không đúng ý, hay có thể mua nhầm hàng giả, hàng kém chất lượng

- Nhận hàng lỗi, không đúng theo yêu cầu, nhưng hầu hết người tiêu dùng đều khôngthể đổi và nhận lại được hàng sau khi đã mua qua mạng