NHỮNG CHỈ DẪN THIẾT LẬP MỘT ĐƠN VỊ THẦN KINH MẠCH MÁU potx

Tuy nhiên, nghiên cứu y văn cho phép nêu ra một số phác thảo về ĐVTK-MM của một số tác giả, liên tiếp đề cập đến diện mạo về tổ chức của những đơn vị săn sóc tích cực thần kinh mạch máu

NHỮNG CHỈ DẪN THIẾT LẬP MỘT ĐƠN VỊ THẦN KINH MẠCH MÁU

CỦA HỘI THẦN KINH – MẠCH MÁU PHÁP

(dịch từ Rev Neurol 2001; 157 (11): 1447-1456)

Lê Văn Thành 1

Không một nghiên cứu nào hiện thời cho phép nêu lên một cách lý tưởng về tổ chức một đơn vị thần kinh – mạch máu (ĐVTK-MM) Tuy nhiên, nghiên cứu y văn cho phép nêu ra một số phác thảo về ĐVTK-MM của một số tác giả, liên tiếp đề cập đến diện mạo về tổ chức của những đơn vị săn sóc tích cực thần kinh mạch máu (ĐVSSTCTK-MM) và đơn vị thần kinh mạch (ĐVTK-MM)

ĐỊNH NGHĨA NHỮNG ĐVSSTCTK-MM VÀ ĐVTK-MM

* Những ĐVSSTCTK-MM là cơ sở có đủ khả năng :

- Có nhiệm vụ săn sóc 24/24 những trường hợp TBMMN mới

- Chẩn đoán xác định nhờ có sự tiếp cận với khu kỹ thuật

- Đảm bảo sự săn sóc tình trạng thần kinh, những tham số sinh hiệu và máu

- Bắt đầu liệt kê các căn nguyên, nắm bắt những ý kiến của những nhà tim mạch, hồi sức, phẫu thuật thần kinh, phẫu thuật tim mạch, XQ can thiệp trên 24/24

- Tổ chức việc vận chuyển bệnh nhân cấp cứu nếu trị liệu không thể thực hiện được trong ĐVSSTCTK-MM đến khoa hồi sức, khoa PTTK, XQ thần kinh can thiệp và phẫu thuật mạch máu

- Đảm bảo phục hồi chức năng ngay ở giai đoạn cấp

- Sắp đặt chuyển bệnh nhân sang ĐVTK-MM khi cho phép

* Những ĐVTK-MM là những cơ sở có khả năng :

- Tiếp nhận những bệnh nhân TBMMN từ ĐVSSTCTK-MM chuyển tới

- Tiếp nhận những bệnh nhân TBMMN không mới để tìm nguyên nhân và điều trị

- Điều chỉnh thích hợp các cách điều trị nội khoa

- Tiếp tục phục hồi chức năng

1 GS TS, Chủ Nhiệm bộ môn Thần Kinh, TTĐT & BDCBYT TP HCM, Chủ tịch Hội TK TP HCM

- Bố trí việc đưa bệnh nhân về nhà hoặc chuyển đến một đơn vị chăm sóc tiếp, công việc này phải do Bác sĩ và điều dưỡng chuyên về TBMMN đảm nhận

ĐƠN VỊ SS TÍCH CỰC THẦN KINH MẠCH MÁU

* Tổ chức – chức năng :

- Những đơn vị này chỉ có thể hoạt động với một kíp Y Bác sỹ, điều dưỡng và những người phụ việc khác được đào tạo về thần kinh và mạch máu, có nghĩa đơn vị này được bố trí trong một cơ sở như khoa thần kinh hoặc một khoa có định hướng về thần kinh

- Đơn vị này nhận bệnh nhân trực tiếp hoặc từ một khoa cấp cứu khác, làm việc 24/24 Đối tượng là những bệnh nhân được theo dõi về bệnh lý thần kinh mạch máu cấp và không có chỉ định phẫu thuật

- Những trường hợp TBMMN và thiếu máu não thoáng qua mới bị, không phân biệt tuổi và bản chất như xuất huyết hoặc thiếu máu não cục bộ

- 3 đến 5 ngày đa số trường hợp đủ để đưa ra chẩn đoán bản chất bệnh và chẩn đoán nguyên nhân, nếu bệnh nhân được tiếp cận với khu kỹ thuật nhanh chóng Như vậy, hướng dẫn một chiến thuật rất thích hợp

- Như vậy để đảm bảo sự săn sóc trong một thời hạn ngắn, đơn vị phải hợp đồng với ĐVTK-MM có một số giường để nhận những bệnh nhân đã qua 3 hoặc 5 ngày tại ĐVSSTCTK-MM chuẩn bị những giường ứng trực

- Nhân sự là những nhân viên chuyên môn vững vàng năng động gồm BS, ĐD, Y công, KTV tập vận động, phục hồi phát âm, trợ lý tâm lý và xã hội

- Kíp này phải đảm bảo một sự điều hòa công việc chăm sóc người bệnh có sự liên kết đều đặn với những người chủ chốt

- Thông báo với bệnh nhân và gia đình của họ về những chương trình sắp tới và phục hồi chức năng

- Là nơi đào tạo các BS, ĐD, nghiên cứu khoa học, đặc biệt là nơi đánh giá những kỹ thuật và cách điều trị mới

* Trường hợp đặc biệt của ĐVSSTCTK-MM :

- Một vài đơn vị SSTCTK-MM có thể tổ chức để nhận những bệnh nhân cần chụp mạch não qui ước và điều trị bằng đường nội mạch do các nhà thần kinh mạch máu can thiệp thực hiện

- Những ĐVSSTCTK-MM mở cửa 24/24 và có khả năng dưới 60 phút triển khai việc chụp mạch (có tiêm chất cản quang) do các Bác sĩ chuyên khoa Thần kinh

XQ được đào tạo về chụp mạch chẩn đoán và điều trị can thiệp

Nhóm này trực tại chỗ hoặc bắt buộc

* Vị trí :

- Đơn vị được chuyên biệt hóa, bố trí gần hoặc ở ngay trong khoa TK hoặc một khu trong khoa đó

- Đơn vị tối thiểu có 04 giường tùy khả năng số giường của ĐVTK-MM

Bố trí giường bệnh ra phía trước để dễ quan sát

* Trang thiết bị :

- Một module săn sóc theo dõi tim mạch tại giường, ghi tự động và lưu giữ 24 giờ, nối về trung tâm bằng giây hoặc vô tuyến

- Module đo lường áp lực mạch bằng cách không xâm phạm

- Một saturomètre cho 2 giường

- Giường xoay trở được

- Dịch truyền, oxy

- 1 ECG

- Bơm tiêm tự động và bơm dịch truyền

- Bơm thức ăn

- Một máy Doppler liên tục, và 01 echo doppler xuyên sọ

- Một xe kéo với dụng cụ hồi sức cấp cứu và một máy phá rung

* Môi trường :

- ĐVSSTCTK-MM bố trí tại nơi dễ dàng tiếp cận với :

+ Một scaner ưu tiên 24/24 tất cả các ngày trong năm phải thực hiện thật nhanh dưới một giờ sau khi nhập viện

+ Một máy cộng hưởng từ hoạt động giống như CT Scan có thể thực hiện làm mạch não cộng hưởng từ (MRA)

+ Thám sát mạch máu doppler liên tục, Echo doppler mạch cảnh và mạch cột sống + Echo tim

+ Tiếp cận với bộ phận cấp cứu lưu động

+ Tiếp cận với ĐVTK-MM

- ĐVSSTCTK-MM bố trí tại chỗ hoặc thỏa thuận với :

+ Phòng xét nghiệm sinh học, máu, vi trùng, sinh hóa cầm máu, men học, khí đồ.v.v

+ Tiếp cận khẩn với chụp mạch não hoặc can thiệp

+ Tiếp cận khẩn với khoa phẫu thuật thần kinh

+ Tiếp cận khẩn với khoa phẫu thuật mạch máu

+ Tiếp cận với khoa phục hồi chức năng và săn sóc tiếp

- Sự hoạt động của ĐVSSTCTK-MM :

Mỗi năm tiếp nhận tối thiểu 400 bệnh nhân với biên chế 06 giường

- Những chỉ số cần thiết về ĐVSSTCTK-MM :

Theo số liệu của Hankey và Warlow (1999) 1.000.000 dân có 2.400 bệnh nhân TNMMN và 500 trường hợp thiếu máo não thoáng qua cần đến sự săn sóc

Trong 100.000 dân có 290 bệnh nhân TBMMN cần cấp cứu, có 10% chẩn đoán nhầm (29 bệnh nhân), vậy số bệnh nhân là 290 + 29 = 319 bệnh nhân mỗi năm

Ngày điều trị trung bình là 3 ngày, sẽ có 319 x 3 = 957 ngày điều trị, do vậy cần 3 giường về săn sóc tích cực thần kinh mạch máu cho 100.000 dân

ĐƠN VỊ THẦN KINH – MẠCH MÁU (ĐVTK-MM)

* Tổ chức và chức năng :

- Đơn vị này có chức năng hoạt động phối hợp với ĐVSSTCTK MM ở cùng vị trí, một kíp BS, điều dưỡng, y công và những nhân viên khác được đào tạo về TK-MM

- Tiếp nhận bệnh nhân đã được điều trị 3 ngày tại ĐVSSTCTK-MM chuyển sang, ngoài đối tượng này nhận trực tiếp những ca thiếu máu não thoáng qua và nhưng bệnh nhân TBMMN không mới cần thiết tìm nguyên nhân

- Theo thống kê của Hội TKMM của Pháp 1999 ngày điều trị trung bình là 12 và

65 Nếu ta hình dung ngày điều trị trung bình : 3 ngày tại ĐVSSTCTK-MM và

9 ngày tại ĐVTK-MM thì 01 giường của ĐVSSTCTK-MM cần 3-4 giường của ĐVTK-MM

- Kíp công tác của đơn vị phải thông báo với bệnh nhân và gia đình họ về chương trình tái thích nghi

- Theo thống kế của Hội TK-MM Pháp 20% bệnh nhân sau điều trị tại

ĐVTK-MM sẽ tiếp tục điều trị tại các cơ sở phục hồi với số ngày trung bình 60 (chỉ điều trị nửa ngày)

01 giường ĐVSSTCTK-MM cần 4 giường của ĐVTK-MM để điều trị tiếp

* Vị trí :

- ĐV được chuyên biệt hóa, bố trí gần ĐVSSTCTK-MM số giường tùy theo số giường đơn vị trên, tối thiểu là 12 giường

* Trang thiết bị :

- Giường thay đổi chiều cao

Dịch truyền, ôxy

- 1 máy ghi điện tâm đồ 3 cực

- 1 xe với trang bị hồi sức khẩn và máy phá rung

- Bơm tiêm tự động và những bơm truyền

- Bơm thức ăn

LỘ TRÌNH ĐIỀU TRỊ – VỊ TRÍ CỦA HAI ĐƠN VỊ

KHUÔN VIÊN KHOA

KHU KỸ THUẬT KHOA THẦN KINH CÁC KHOA KHÁC

ĐV SSTC TK – MM TIM MẠCH …

BN TBMMN MỚI

CT scan

MRI,

MRA

3-5 ngày chẩn đoán

XQ mạch máu điều trị khẩn

XQ mạch can thiệp

XN máu

XN sinh hoá

Echo tim

Doppler mạch máu

Echo xuyên sọ

HOẶC

ĐV TK-MM PT MẠCH

Điều trị tiếp Tập VĐ

Tập phát âm

Điều trị 9 ngày

Tâm lý

TỬ VONG VỀ NHÀ ĐIỀU TRỊ TIẾP PHCN, TÁI THÍCH

NGHI Thời gian điều trị 60 ngày

NHÂN LỰC CỦA CÁC ĐƠN VỊ SSTCTK-MM VÀ ĐVTK-MM

Những đơn vị này hoạt động với một kíp nhiều chuyên khoa : Bác sĩ chuyên khoa TK, điều dưỡng, y công, người phục hồi vận động, phục hồi phát âm, nhà tâm tý, những trợ lý xã hội Cũng vậy, nhân sự được xác định bởi trách nhiệm chăm sóc trong ĐVSSTCK-MM và trong ĐVTK-MM

* Bác sĩ :

- Những BSCKTK chuyên sâu về bệnh lý mạch máu đủ để có mặt thực hiện 24/24 trong toàn năm cho 30 giường

ĐVSSTCTK – MM : 6 giường

ĐVTK-MM : 24 giường

Tối thiểu cần thiết 3 BS TK làm toàn thời gian

* Trong ĐVSSTCTK-MM :

- Ban ngày : Các Bác sĩ đảm bảo làm việc tại chỗ

- Ban đêm : Đảm bảo trực chiến, Bác sĩ đảm bảo đáp ứng với mọi yêu cầu của đơn vị cũng như ở nơi khác, nhưng dù thế nào cũng phải quay trở về đơn vị dưới

60 phút

- Chất lượng của các Bác sĩ làm ngày và làm đêm :

+ BSCK có đủ tư cách về lý thuyết, thực hành về bệnh lý thần kinh mạch máu

+ Với các Bác sĩ học chuyên khoa (DES hoặc DIS) được giới thiệu để tiếp nhận đào tạo về lý thuyết bệnh lý thần kinh mạch máu Họ phải được hợp thức hóa ba năm nội trú có 2 học kỳ tại Khoa thần kinh, gồm một học kỳ tại ĐVTK-MM

- ĐVSSTCTK-MM và ĐVTK-MM là cơ sở thực tập và đào tạo những nội trú DES hoặc DIS thần kinh học hoặc trong các chuyên khoa khác (tim mạch học, phẫu thuật thần kinh hồi sức, X-quang v.v ) và cho các nội trú đa khoa tổng quát

- Những nhân viên khác :

+ ĐVSSTCTK-MM :

Số lượng ĐD và Y công không thấp hơn so với con số của ĐV SS tim mạch

Ban ngày : 1 ĐD và 1 Y công cho 4 bệnh nhân

Ban đêm : 1 ĐD và 1 Y công cho 8 bệnh nhân

+ ĐVTK-MM :

Ban ngày : 1 ĐD và 2 Y công cho 10 giường

Ban đêm : 1 ĐD và 2 Y công cho 20 giường

Như vậy 2 đơn vị này gồm 30 giường, số ĐD và Y công thường xuyên có mặt đảm bảo hoặt động liên tục

Ban ngày : 3,9 ĐD và 6,3 Y công

Ban đêm : 2 ĐD và 3,15 Y công

(Những con số trên có thể chưa tính đến số người ra trực – theo người dịch)

- KTV tập vận động :

Nhu cầu cần tập ngay những ngày đầu cho đến khi xuất viện từ ĐVTK-MM, để phục vụ cho bệnh nhân thuộc 2 ĐV cần 2 người

- Phục hồi phát âm, từ 30-50% bệnh nhân cần tới sự phục hồi này, tập ngay sau khi nhập viện, như vậy 2 đơn vị cần 1 người đảm nhận công việc này

- Nhân viên tâm lý :

Một bảng liệt kê về những rối loạn nhận thức là cần cho 30% các bệnh nhân nhập viện, thực hiện bảng liệt kê này mất nửa ngày

Hơn 50% sau tai biến có tình trạng trầm cảm, gia đình rất cần sự giúp đỡ về tâm lý, như vậy 2 đơn vị cần 1 nhân viên tâm lý

- Nhân viên trợ lý xã hội :

Nhân viên rất cần cho ĐVTK-MM trong việc :

+ Đưa bệnh nhân đi tập hoặc những chăm sóc tiếp theo

+ Giúp đỡ về tài chính, cần nửa người biên chế cho 2 đơn vị

- ĐVTK-MM cần có một văn phòng thư ký để giúp việc tiếp nhận và quản trị

Khoa tiếp nhận cấp cứu phải xác lập

- Tường thuật về việc tiếp nhận những trường hợp TBMMN

- Thỏa thuận hai chiều với ĐVSSTCTK-MM để xác định thể thức chuyển bệnh

- Những trình tự chăm sóc tiếp

- Truyền hình ảnh chẩn đoán