Phân tích nội dung quy luật từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất từ đó rút ra ý nghĩa thực tiễn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP LỚN MÔN TRIẾT HỌC MARX LENIN Đề bài Phân tích nội dung quy luật từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, từ đó rút ra ý nghĩa[.]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP LỚN MÔN TRIẾT HỌC MARX-LENIN

Đề bài: Phân tích nội dung quy luật từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi

về chất, từ đó rút ra ý nghĩa thực tiễn

HỌ VÀ TÊN: ĐỖ VIỆT HOÀNG

MÃ SINH VIÊN: 11192061

LỚP: TRIẾT HỌC MARX-LENIN 14

GIẢNG VIÊN: TS- NGHIÊM THỊ CHÂU GIANG

Hà Nội, 23 tháng 5 năm 2020

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

PHẦN NỘI DUNG 3

I./ Lý luận 3

1 Khái niệm 3

2 Mối quan hệ giữa biện chứng giữa chất và lượng 4

3 Ý nghĩa phương pháp luận 7

II./ Vận dụng thực tiễn 8

III./ Kết luận chung 14

PHẦN KẾT LUẬN 15

PHẦN MỞ ĐẦU

L ý do chọn đề tài :

Như một quy luật tất yếu của cuộc sống, không có gì là bất biến, mọi sự vật tồn tại trên thế giới này đều luôn chuyển động từ những thứ tưởng chừng bất động như thước kẻ, bàn gỗ,… nhưng thực chất những phân tử bên trong nó lại chuyện động không ngừng huống chi những sự vật, hiện tượng đang hiện hữu trong thế giới khách quan Tuy vậy, mọi vật khi biến đổi đều có một nguyên nhân chung nhất, là cái cốt lõi, mọi sự chuyển, biến đổi đều dựa vào đó để giải thích đó chính là Quy luật Lượng – Chất Lý thuyết chỉ ra cách thức chung nhất của sự vận động, thay đổi, phát triển tạo ra cái mới từ cái cũ hơn Có thể nói, đây

là quy luật tất yếu, khách quan, phổ biến của sự vật, hiện tượng trong mọi lĩnh vực của tự nhiên, xã hội và tư duy

Những thành quả đã đạt được trong trong suốt hơn 30 năm qua của nước ta rất đáng được ghi nhận Đổi mới kinh tế và chính trị từ năm 1986 đã thúc đẩy phát triển kinh tế, nhanh chóng đưa Việt Nam từ một trong những quốc gia nghèo nhất trên thế giới trở thành quốc gia thu nhập trung bình thấp Từ 2002 đến 2018, GDP đầu người tăng 2,7 lần, đạt trên 2.700 USD năm 2019, với hơn

45 triệu người thoát nghèo Tỉ lệ nghèo giảm mạnh từ hơn 70% xuống còn dưới 6% Năm 2019, kinh tế Việt Nam tiếp tục cho thấy nền tảng mạnh mẽ và khả năng chống chịu cao, và mưới đầu năm 2020 nay, đứng trước đại dịch COVID

19 cùng với sự lãnh đạo của Đảng và nhà nước, tuy không tránh khỏi những tổn thất tất yếu về mặt kinh tế, nhưng chúng ta đã hoàn thành xuất sắc việc phòng và chống dịch, tạo dấu ấn tốt trên thị trường quốc tế

Qua các dữ liệu đó, càng minh chứng sâu sắc hơn sự dúng đăn của con đường phát triên đất nước ta theo ánh sáng của chủ nghĩa Mác Lenin, đồng thời khẳng định vai trò của chủ nghĩa Marx-Lenin và phép duy vật biện chứng trong việc xây dựng kinh tế và phát triển đất nước Đặc biệt dối với thế hệ trẻ hiện nay

- thế hệ kế cận sẽ tiếp tục con đường phát triển của đất nước, việc nghiên cứu sâu sắc chủ nghĩa Mac Lenin càng trở nên quan trọng Để từ dó vận dụng dúng

đắn các quy luật trên vào quá trình xây dựng đất nước, phát huy sức mạnh tổng hợp của dân tộc tận dụng cơ hội loại bỏ thách thức thực hiện thắng lợi

Trong phạm vi nghiên cứu, em xin trình bày tiểu luận: "Quy luật lượng-chất của phép duy vật biện chứng và rút ra ý nghĩa trong thực tiễn

PHẦN NỘI DUNG

I / Lý luận

1 Khái niệm

Mọi sự vật, hiện tượng tồn tại trên thế giới này đều bao gồm hai mặt chất

và lượng, phân tích hai khái niệm này cũng chính là cách thức để từng bước làm

rõ nội dung quy luật

*Chất là khái niệm dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự

vật, hiện tượng; là sự thống nhất hữu cơ của các thuộc tính, yếu tạo nên sự vật, hiện tượng làm cho sự vật, hiện tượng là nó chứ không phải là sự vật, hiện tượng khác Đặc điểm cơ bản của chất thể hiện tính tương đối của sự vật, hiện tượng, hiểu theo cách khác thì khi nó chưa chuyển hóa sự vật, hiện tượng khác thì tính chất của nó vẫn chưa thay đổi, và quá trình tồn tại và phát triển của mỗi sự vật, hiện tượng là riêng biệt Tuy nhiên, trong từng giai đoạn nhất định nó lại có những chất riêng Như vậy, có thể nói mỗi sự vật, hiện tượng không phải chỉ có một chất mà nhiều chất

Chất và sự vật có mối quan hệ chặt chẽ, không tách rời nhau Trong hiện thực khách quan, không thể tồn tại sự vật mà không có chất và không thể có chất nằm ngoài sự vật Chất được biểu hiện qua thuộc tính của sự vật, hiện tượng Thuộc tính chia ra thành các thuộc tính cơ bản (hội tụ lại thành chất) và các thuộc tính không cơ bản Ngoài ra, chất còn phụ thuộc vào phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành, hiểu theo cách khác là bởi kết cấu của vật

Ví dụ: Kim cương, than chì đều cấu tạo từ carbon nhưng do cấu trúc mạng liên kết khác nhau dẫn đến cấu tạo cùng một chất nhưng chúng lại ở 2 thái cực khác nhau về độ cứng, kim cương với kết cấu tứ diện, là một trong những nguyên liệu cứng nhất, than chì kết cấu 2D, các mạng lưới trượt lên nhau phù hợp với phương tiện ghi chú

Suy rộng ra, nếu coi mỗi người là một phân tử carbon thù trong một tập thể khi liên kết giữa các thành viên thay đổi thì sức mạnh của tập thể đó cũng thay đổi

*Lượng là khái niệm chỉ dùng để chỉ tính quy định vốn có của sự vật, hiện

tượng về mặt quy mô, trình độ phát triển, các yếu tố biểu hiện ở số lượng, các thuộc tính, ở tổng số các bộ phận , ở đại lượng, ở tốc độ và nhịp điệu vận động

và phát triển của sự vật, hiện tượng Hiểu theo một cách đơn giản thì lượng có

thể là các con số, biểu hiện qua các đại lượng toán học, vật lý,….( m2, nhanh, chậm, ) Đặc điểm cơ bản của lượng là tính khách quan vì nó là một dạng biểu

hiện của vật chất, chiếm một vị trí nhất định trong không gian và tồn tịa trong một thời gian nhất định Trong sự vật, hiện tượng có nhiều loại lượng khác nhau,

có lượng là yếu tố quy định bên trong, có lượng chỉ thể hiện yếu tố bên ngoài của sự vật, hiện tượng Hơn hết, sự phức tạp của hiện tượng, sự vật tỷ lệ thuận với sự phức tạp của lượng Xét trên cách tiếp cận khác, từ góc độ tự nhiên và phần nhiều trong xã hội thì lượng là một phạm trù có thể đo, đếm được Mặt khác, trong một số hiện tượng xã hội khác, đặc biệt là tư duy lượng khó mà có thể đo được bằng những số liệu cụ thể mà thay vào đó ta chỉ có thể nhận biết qua năng lực trừu tượng hóa

2 Mối quan hệ giữa biện chứng giữa chất và lượng

Như đã nhận định từ trước, bất kỳ sự vật hay hiện tượng nào cũng là sự thống nhất giữa mặt chất và mặt lượng, chúng thống nhất với nhau qua một hiện tượng và tác động qua lại lẫn nhau Tuy nhiên, sự phân biệt giữa chất và lượng chỉ mang tính chất tương đối Không nên quy chụp bất kì một sự tồn tại khách quan nào mà phải tùy theo từng mối quan hệ, xem xét dựa trên nội tại của sự vật, hiện tượng để có thể xác định đâu, là lượng đâu là chất, bởi đôi khi trong tồn tại khách quan một cái là lượng trong hiện tượng, sự vật này nhưng lại là chất của sự vật, hiện tượng khác

Trong mối quan hệ giữa các khái niệm cấu thành quy luật chỉ ra rằng, mỗi

sự vật, hiện tượng, quy định về lượng không bao giờ tồn tại nếu không có tính quy định về chất và ngược lại Vì vậy, sự thay đổi về lượng của sự vật có ảnh hưởng đến sự thay đổi về chất của nó và ngược lại, sự thay đổi về chất của sự vật tương ứng với thay đổi về lượng của nó

Sự biến đổi về lượng có thể xảy ra theo hai hướng: “Sự tăng lên hoặc giảm

đi về lượng dẫn đến sự biến đổi ngay” hoặc “Thay đổi dần dần về chất” Do chất

là cái tương đối ổn định còn lượng là cái thường xuyên biến đổi nên ở một giới hạn nhất định khi lượng của sự vật thay đổi chưa dẫn đến sự thay đổi về chất của

nó Giới hạn đó được gọi là độ

Độ là phạm trù triết học dùng để chỉ khoảng giới hạn mà ở đó sự thay đổi

về lượng của sự vật chưa làm thay đổi căn bản chất của sự vật ấy Độ là mối liên

hệ giữa lượng và chất của sự vật, ở đó thể hiện sự thống nhất giữa chất và lượng của sự vật Trong độ, sự vật vẫn là nó chứ chưa biến thành cái khác

Sự vận động, biến đổi của sự vật, hiện tượng thường bắt đầu từ sự thay đổi

về lượng Khi lượng thay đổi đến một giới hạn nhất định thì sẽ dẫn đến sự thay đổi căn bản về chất Giới hạn đó chính là điểm nút

Điểm nút là phạm trù triết học dùng để chỉ thời điểm mà tại đó sự thay đổi

về lượng đã đủ làm thay đổi về chất của sự vật Sự vật tích lũy đủ về lượng tại điểm nút sẽ làm cho chất mới của nó ra đời Lượng mới và chất mới của sự vật thống nhất với nhau tạo nên độ mới và điểm nút mới của sự vật đó, quá trình này diễn ra liên tếp trong sự vật và vì vậy sự vật luôn phát triển chừng nào nó còn tồn tại

Chất của sự vật thay đổi do lượng của nó thay đổi gây ra gọi là bước nhảy Bước nhảy là phạm trù triết học dùng để chỉ sự chuyển hóa về chất của sự vật do

sự thay đổi về lượng của sự vật trước đó gây nên

Bước nhảy là sự kết thúc của một giai đoạn phát triển của sự vật và là điểm khởi đầu của một giai đoạn phát triển mới và cũng là nguyên nhân chính dẫn đến

sự hình thành một sự vật, hiện tượng mới Về bản chất, bước nhảy là sự gián đoạn trong quá trình vận động và phát triển liên tục của sự vật Có thể nói trong quá trình phát triển của sự vật, sự gián đoạn là tiền đề cho sự liên tục và sự liên tục là sự kế tiếp của hàng loạt sự gián đoạn mới

Bước nhảy dựa trên quy mô và nhịp điệu chia thành hai loại đó là bước nhảy toàn bộ (làm cho tất cả các mặt, yếu tố, của sự vật, hiện tượng thay đổi)

và bước nhảy cục bộ (làm cho thay đổi một số mặt, yếu tố, bộ phận, của

chúng); nhưng sự phân chia bước nhảy này chỉ mang tính chất tương đối bởi xét

về bản chất chúng đều là kết quả của quá trình thay đổi về lượng Mặt khác khi căn cứ vào thời gian và cơ chế thay đổi về chất, ta có thể chia bước nhảy thành bước nhảy dần dần (diễn ra bằng cách tích lũy dần những yếu tố của chất mới, loại bỏ dần yếu tố của chất cũ) và bước nhảy tức thời (làm chất của tất cả sự vật, hiện tượng đó biến đổi mau chóng ở tất cả các bộ phận của nó)

Chất mới của sự vật chỉ có thể xuất hiện khi sự thay đổi về lượng đạt tới điểm nút Chất mới của sự vật ra đời sẽ tác động trở lại lượng đã thay đổi của sự vật, chất mới ấy có thể làm thay đổi kết cấu, quy mô, trình độ, nhịp điệu của sự vận động và phát triển của sự vật Cứ tuần tự như vậy, sự vận động đường dài thay thế nhau vô tận sự vật, hiện tượng cũ được thay bằng cái mới Quy luật này cũng chứng minh điều ngược lại, nghĩa là khi chất mưới tự khảng định giá trị của nó, nó tự khắc sẽ tìm một lượng mới phù hợp hơn với sự tồn tại của nó, đồng thời thúc đẩy sự thay đổi tương ứng cho đến khi đạt được độ cân bằng giữa chất và lượng

Như vậy, quy luật chỉ ra rằng, quan hệ lượng - chất là quan hệ biện chứng Những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại Nếu như chât slaf mặt tương đối ổn định thì lượng lại là mặt dễ biến đổi hơn Lượng biến đổi và mâu thuẫn với chất cũ, phá vỡ độ cũ, chất mới hình thành với lượng mới; lượng mưới lại tiếp tục biến đổi, đến độ nào đó lại phá vỡ chất cũ đang kìm hãm

nó Quá trình vận động này diễn ra liên tục Tùy vào sự vật, hiện tượng, mâu thuẫn nội tại giữa chúng và điều kiện, trong đó diễn ra sự thay đổi về chất của sự vật, hiện tượng mà có nhiều hình thức bước nhảy

Tóm lại, từ những dẫn chứng và phân tích trên, có thể kết luận mọi đối tượng tồn tại khách quan đều có sự thống nhất biện chứng giữa hai mặt chất và lượng Sự thay đổi dần về lượng tới điểm nút sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất thông qua bước nhảy Chất mới ra đời sẽ tác động trở lại với lượng dẫn đến sự thay đổi của lượng mới Quá trình đó liên tục diễn ra, tạo thành cách thức phổ biến của các quá trình vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng trong tự nhiên,

xã hội và tư duy

3 Ý nghĩa phương pháp luận

Vì bất kì sự vật nào cũng có hai phương diện chất và lượng tồn tại trong tính quy định lẫn nhau, tác động và làm chuyển hóa lẫn nhau, do đó trong nhận thức cần phải coi trọng cả hai chỉ tiêu, tạo nên sự nhận thức toàn diện về sự vật Qua việc phân tích quy luật chất - lượng, có thể rút ra được bốn ý nghĩa chính Thứ nhất, Cần từng bước tích lũy về lượng để có thể làm thay đổi về chất của sự vật; đồng thời phát huy tác động của chất mới theo hướng làm thay đổi

về lượng của sự vật; khắc phục tư tưởng nôn nóng, tả khuynh và tư tưởng bảo thủ hữu khuynh trong công tác thực tiễn Bước nhảy làm cho chất mới ra đời, thay thế chất cũ hình thức tất yếu của sự vận động, phát triển của mọi sự vật, hiện tượng; nhưng sự thay đổi về chất do thực hiện bước nhảy gây nên chỉ khi lượng đã thay đổi đến giới hạn, tức là đến điểm nút, đến độ nên muốn tạo ra bước nhảy phải thực hiện quá trình tích luỹ về lượng

Thứ hai, khi lượng đã đạt đến điểm nút thì thực hiện bước nhảy la yêu cầu khách quan của sự vận động của sự vật, hiện tượng; tư tưởng đốt cháy giai đoạn thường biểu hiện ở chỗ không chủ ý thỏa đáng sự vật, hiện tượng mà cho rằng

sự phát triển chỉ là những bước nhảy liên tục, ngược lại, tư tưởng bảo thủ thường biểu hiện ở chỗ không dám thực hiện bước nhảy, coi sự phát triển chỉ là những thay đổi về lượng

Thứ ba, sự tác động của quy luật này đòi hỏi phải có thái độ khách quan, khoa học và quyết tâm thực hiện bước nhảy; tuy đều có tính khách quan, nhưng quy luật xã hội chỉ diễn ra thông qua hoạt động có ý thức của con người, do vậy, khi thực hiện bước nhảy trong lĩnh vực xã hội, cần phải tuân theo tiêu kiện khách quan lẫn các điều kiện chủ quan Nói cách khác, trong hoạt động thực tiễn, không những cần xác định quy mô và nhịp điệu bước nhảy một cách khách quan, khoa học, chống giáo điều, rập khuôn, mà còn phải có quyết tâm và nghị lực để thực hiện bước nhảy khi điều kiện đã chín muồi, chủ động nắm bắt thời

cơ thực hiện kịp thời bước nhảy khi điều kiện cho phép, chuyên thay đổi mang tính tiến hóa sang thay đổi mang tính cách mạng

Thứ tư, quy luật yêu cầu phải nhận thức được sự thay đổi về chất còn phụ thuộc vào phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành sự vật, hiện tượng; do

đó, phải biết lựa chọn phương pháp phù hợp để tác động vào phương thức liên kết đó trên cơ sở hiểu rõ bản chất, quy luật của chúng, vận dụng linh hoạt các hình thức của bước nhảy cho phù hợp với từng điều kiện, lĩnh vực cụ thể

II./ Vận dụng thực tiễn

Quy luật Lượng - Chất diễn ra ở mọi nơi, mọi hoạt động hay lĩnh vực của cuộc sống, chúng tồn tại một cách hữu hình hay vô hình, nhưng về bản chất nó tồn tại trong mọi sự vật, hiện tượng Đơn cử, ta có thể xét đến hoạt động tích lũy kiến thức của học sinh

Như chúng ta đã biết hoặc đều đã ngầm thừa nhận rằng, tri thức là hành trang không thể thiếu của mỗi người Từ khi sinh ra, chúng ta đã tích lũy tri thức theo từng giai đoạn phát triển: từ những điều cơ bản nhất như ngôn ngữ, đồ vật, màu sắc, … đến những kiến thức về các lĩnh vực trong cuộc sống như văn học, toán học, lịch sử Đặc biệt là những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường, chúng

ta được tiếp thu những tri thức cơ bản về cuộc sống trong lĩnh vực tự nhiên và

xã hội Bên cạnh đó, mỗi học sinh cũng trang bị thêm cho mình những kiến thức thực tiễn, những kĩ năng mềm cần thiết cho cuộc sống sau này Tuy nhiên, 12 năm học trung học và phổ thông và những năm trên giảng đường đại học vẫn là thời gian quan trọng nhất bởi đó là thời điểm chúng ta trang bị cho mình những kiến thức cơ bản nhất mà mỗi người đều phải biết trong xã hội ngày nay

Có thể nói, tri thức hay việc tiếp cận tri thức là một niềm tự hào, đánh dấu điểm khác biệt và phát triển lớn nhất của loài người, bên cạnh đó nó cũng là quyền và nghĩa vụ của mỗi cá nhân trong một tập thể xã hội nói chung và quốc gia nói riêng Tuy vậy, sự nghiệp giáo dục chưa bao giờ là dễ dàng, cũng như mọi hiện tượng xã hội khác, chúng luôn thay đổi, nhận thức của con người hay những điều kiện khách quan từ xã hội luôn biến thiên liên tục, đòi hỏi sự thay đổi từ hệ thống giáo dục để phù hợp vợi sự tồn tại khách quan của chúng