Pháp luật về hoạt động nhượng quyền thương mại tại việt nam thực trạng và giải pháp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA LUẬT ĐỀ ÁN MÔN HỌC LUẬT THƯƠNG MẠI Ngành Luật; Chuyên ngành Luật Kinh Doanh Sinh viên thực hiện Lương Anh Tuấn Mã sinh viên 11166292 Lớp Luật Kinh Doanh K58 Giảng[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA LUẬT

ĐỀ ÁN MÔN HỌC LUẬT THƯƠNG MẠI

Ngành Luật; Chuyên ngành: Luật Kinh Doanh

Sinh viên thực hiện: Lương Anh Tuấn

Mã sinh viên: 11166292

Lớp: Luật Kinh Doanh K58

Giảng viên hướng dẫn: Lương Thị Thu Hà

MỤC LỤC

MỤC LỤC 2

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI 3

1.1 Sự hình thành và phát triển của nhượng quyền thương mại 3

1.2 Khái niệm về nhượng quyền thương mại 4

1.2.1 Khái niệm nhượng quyền thương mại trên thế giới 4

1.2.2 Khái niệm về nhượng quyền thương mại tại Việt Nam 4

1.3 Các đặc trưng cơ bản của nhượng quyền thương mại 5

1.4 Các loại hình của nhượng quyền thương mại 6

1.4.1 Theo hình thức hoạt động kinh doanh 6

1.4.1 Theo tính chất mối quan hệ giữa bên nhận quyền và bên nhượng quyền 7

1.5 Những lợi ích và rủi ro trong hoạt động nhượng quyền thương mại 8

1.5.1 Lợi ích của nhượng quyền thương mại 8

1.5.2 Rủi ro của nhượng quyền thương mại 10

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI VÀ PHÁP LUẬT VỀ NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM 11

2.1 Thực trạng hoạt động nhương quyền thương mại tại Việt Nam 11

2.1.1 Khái quát tình hình nhượng quyền thương mại tại Việt Nam 11

2.1.2 Một số mô hình nhượng quyền thương mại tại Việt Nam 12

2.1.3 Vai trò của nhượng quyền thương mại đối với nền kinh tế Việt Nam 12

2.2 Pháp luật về nhượng quyền thương mại của Việt Nam 14

2.2.1 Hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động nhượng quyền thương mại của Việt Nam 14 2.2.2 Nội dung pháp luật điều chỉnh hoạt động nhượng quyền thương mại của Việt Nam14 2.3 Một số đánh giá về pháp luật nhượng quyền thương mại của Việt Nam hiện nay 17

2.3.1 Ưu điểm 17

2.3.2 Hạn chế 18

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI VÀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM 20

3.1 Cơ hội và thách thức cho Việt nam để phát triển nhượng quyền thương mại 20

3.1.1 Cơ hội 20

3.1.2 Thách thức 21

3.2 Một số kiến nghị 21

3.2.1 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về nhượng quyền thương mại 21

3.2.2 Một số kiến nghị với các doanh nghiệp Việt Nam nhằm phát triển hoạt động nhượng quyền thương mại 23

KẾT LUẬN 26

TÀI LIỆU THAM KHẢO 27

LỜI MỞ ĐẦU

Kinh tế Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ cùng với sự gia nhập các tổchức kinh tế thương mại tầm cỡ quốc tế đã du nhập các hình thức kinh doanh mới vàothị trường trong nước Trong đó nhượng quyền thương mại( franchise) là phương thứckinh doanh đã có mặt ở nhiều nước phát triển trên thế giới phổ biến đặc biệt ở cácnước Châu Âu Nhờ vào phương thức này mà các doanh nghiệp lớn trên thế giới đãphát triển với tốc độ nhanh nhất như chuỗi cửa hàng đồ ăn nhanh Mcdonald’s với hơn

30 nghìn cửa hàng có mặt trên các quốc gia trên thế giới Ở Việt Nam, nhượng quyềnthương mại là hình thức mới bắt đầu từ những năm đầu 90 tuy nhiên nhiều năm gầnđây mới có dấu hiêu khởi sắc và bắt đầu nhộn nhịp với các thương hiệu trong nước vàngoài nước như Cà phê Trung Nguyên, KFC, highland coffee,… với chất lượng và dịch

vụ cạnh tranh không thua kém gì so với các thương hiệu cạnh tranh khác Nhượngquyền thương mại đã phát triển mạnh mẽ ở các nước trên thế giới đặc biệt là trong thời

kỳ khủng hoảng kinh tế đã làm cho hình thức này phát triển mạnh mẽ Tuy vây ở ViệtNam chỉ có khoảng 70 hệ thống nhương quyền theo WFC Việt Nam là nước có nhiềutiềm năng để phát triển hình thức này với ưu điểm dân số đông, nhu cầu về các dịch vụngày càng tăng cao, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt được những thành tựu nhất định, đặcbiệt Việt Nam đã cam kết mở cửa thị trường khi trở thành thành viên của WTO dự báo

sự phát triển mạnh mẽ của nhượng quyền thương mại trong tương lai ở Việt Nam Songpháp luật Việt Nam quy định về nhượng quyền thương mại còn nhiều những bất cập vàhạn chế như chưa có các chế tài cụ thể về xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong

hợp đồng nhượng quyền,… Vì vậy, em đã lựa chọn đề tài Pháp luật về hoạt động nhượng quyền thương mại tại Việt Nam – thực trạng và giải pháp cho đề án môn học

Luật thương mại của mình để từ đó có thể đưa ra cái nhìn tổng quát và ý kiến cá nhâncủa mình trong lĩnh vực này

Mục đích nghiên cứu: Việc nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích tìm hiểu thựctrạng hoạt động của hoạt động nhượng quyền thương mại tại Việt Nam cũng như phápluật của Việt Nam về nhượng quyền thương mại để từ đó đánh giá được những ưuđiểm và hạn chế của pháp luật Việt Nam về nhượng quyền thương mại và đưa ranhững kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật Việt Nam trong lĩnh vực này,góp phần thúc đẩy hoạt động nhượng quyền thương mại của Việt Nam trong thời giantới

Kết cấu đề tài: Gồm 3 chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận về nhượng quyền thương mại

Chương 2: Thực trạng hoạt động nhượng quyền thương mại và pháp luật vềnhượng quyền thương mại tại Việt Nam

Chương 3: Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về nhượng quyền thương mại

và phát triển hoạt động nhượng quyền thương mại tại Việt Nam

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHƯỢNG QUYỀN

THƯƠNG MẠI

1.1 Sự hình thành và phát triển của nhượng quyền thương mại

Theo một vài tài liệu nghiên cứu, nhượng quyền thương mại xuất hiện vàokhoảng thế kỉ 17-18 tại Châu Âu, tuy nhiên nó được biết đến một cách rộng rãi vàđược coi là khởi đầu là ở Hoa Kỳ vào giữa thế kỷ 19 là khi nhà máy Singer ( sản xuấtmáy khâu) ký kết hợp đồng nhượng quyền kinh doanh đầu tiên cho đối tác Nhữngnăm 60 hình thức này trở nên phổ biến hơn ở các nước châu Âu Sự lớn mạnh của cáccông ty, tập đoàn xuyên quốc gia trong nhiều lĩnh vực khác nhau đã góp phần lan rộngnhượng quyền thương mại ra toàn thế giới

Với những lợi ích mà hình thức này đem lại, nhiều quốc gia đã có các chính sách

ưu đãi các cá nhân và doanh nghiệp phát triển hình thức nhượng quyền thương mai.Chính phủ các nước như Hoa Kỳ, Anh, Pháp … đưa ra các chính sách thúc đẩy pháttriển, khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc nhân rộng thương hiệu củamình ra nước ngoài Ngoài ra nhượng quyền thương mại còn được đưa vào các chươngtrình đào tạo để đáp ứng nhu cầu cho nền kinh tế Ở Đông Nam Á, các quốc gia nhận rađược sự tác động lớn của nhượng quyền thương mại vào nền kinh tế quốc dân và đưa racác chính sách giải pháp liên quan đến nhượng quyền thương mại khuyến khích pháttriển “Năm 1992, chính phủ Malaysia bắt đầu triển khai chính sách phát triển hoạt độngkinh doanh nhượng quyền ( franchise development program) với mục tiêu gia tăng sốlượng doanh nghiệp hoạt động kinh doanh theo phương thức nhượng quyền, thúc đẩy vàphát triển việc bán nhượng quyền ra nước ngoài Singapre cũng có các chính sách tương

tự nhằm thúc đẩy, phát triển hoạt động nhượng quyền trong lĩnh vực cung cấp dịch vụđào tạo, khách sạn, du lịch… Gần đây từ năm 2000 Chính phủ Thái Lan cũng đã có cácchính sách khuyến khích, quảng bá, hỗ trợ việc nhượng quyền của các doanh nghiệpThái Lan tại thị trường nội địa và thị trường quốc tế”1

Ngày nay, nhiều tổ chức phi chính phủ với mục tiêu phát triển hỗ trợ và quảng bánhượng quyền thương mại đã ra đời “Hội đồng Franchise Thế giới ra đời năm 1994 cócác thành viên là các hiệp hội franchise của nhiều quốc gia Hiệp hội Franchise Quốc

tế được thành lập năm 1960 với 30000 thành viên bao gồm các doanh nghiệp mua bánnhượng quyền”2 Thông qua các tổ chức này, nhiều hoat động có ích phát triển kinh tế

đã được thực hiện:

 Xây dựng các hội chợ franchise quốc tế

1 co-san-sang-1331973.htm

https://tuoitre.vn/chuyen-dong-nganh-nhuong-quyen-ho-da-vao-doanh-nghiep-viet-2 Theo thông tin các Hiệp hội về nhượng quyền thương mại trên thế giới

 Hợp tác cung cấp, sản xuất các ấn phẩm, website để cung cấp thông tin cho các cá nhân tổ chức về nhượng quyền thương mại.

 Hợp tác và phát triển hình thức nhượng quyền thương mại với nhiều quốc giakhác nhau

1.2 Khái niệm về nhượng quyền thương mại

1.2.1 Khái niệm nhượng quyền thương mại trên thế giới

Nhượng quyền thương mại đã phát triển trên thế giới từ lâu Trên thế giới cũng

có nhiều quan điểm về nhượng quyền thương mại

Theo nghĩa thông thường nhất, “Nhượng quyền thương mại là mối quan hệ theo hợpđồng giữa bên giao và bên nhận quyền, theo đó bên giao đề xuất hoặc phải duy trì sự quantâm liên tục tới các doanh nghiệp của bên nhận trên các khía cạnh như: bí quyết kinhdoanh, đào tạo nhân lực, bên nhận hoạt động bên dưới nhãn hiệu hàng hóa, phương thức,phương pháp kinh doanh do bên giao sở hữu hoặc kiểm soát và bên nhận đang hoặc sẽtiến hành đầu tư đáng kể vốn vào doanh nghiệp bằng các nguồn lực của mình”

Theo Cộng đồng chung Châu Âu: “ nhượng quyền thương mại là một tập hợpnhững quyền sở hữu công nghiệp và sở hữu trí tuệ liên quan đến nhãn hiệu hàng hóa,tên thương mại, biển hiệu cửa hàng, bản quyền tác giả, bí quyết, cung cấp dịch vụ tớingười sử dụng cuối cùng”

Theo Luật sở hữu công nghiệp của Mehico năm 1991quy định: “ nhượng quyềnthương mại tồn tại khi với một li-xăng cấp quyền sử dụng một thương hiệu nhất định ,

có sự chuyển giao kiến thức công nghệ hoặc hỗ trợ kỹ thuật để một người sản xuất,chế tạo, hoặc bán sản phẩm, hoặc cung cấp dịch vụ đồng bộ với các phương pháp vậnhành, các hoạt động thương mại, hoặc hành chính đã được chủ thương hiệu thiết lậpvới chất lượng, danh tiếng, hình ảnh của sản phẩm hoặc dịch vụ đã tạo dựng được dướithương hiệu đó” 3

1.2.2 Khái niệm về nhượng quyền thương mại tại Việt Nam

Tại Việt Nam nhượng quyền thương mại xuất hiện với các thương hiệu nổi tiếngnhư Cà phê Trung Nguyên, Phở mẹ Việt, Bakery Kinh Đô,… đã giúp cho nền kinh tếphát triển vươn tầm quốc tế Luật thương mại 2005 đã quy định về nhượng quyềnthương mại như sau:

“ Nhượng quyền thương mại là hoạt động thương mại, theo đó bên nhượngquyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hóa ,cung ứng dịch vụ theo các điều kiện sau đây:

 Việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ được tiến hành theo cách thức

tổ chức kinh doanh do bên nhượng quyền quy định và được gắn với nhãn hiệu hàng

3 Theo Luật sở hữu công nghiệp Mehico 1991

hóa và tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền,

 Bên nhượng quyền có thể có quyền kiểm soát và trợ giúp cho bên nhận quyền trong việc điều hành kinh doanh”4

1.3 Các đặc trưng cơ bản của nhượng quyền thương mại

Các quan điểm của các nhà làm luật của mỗi quốc gia là khác nhau tuy nhiên vềmột vấn đề như nhượng quyền thì vẫn có các đặc điểm chung ở định nghĩa giống nhau:

 Nhượng quyền thương mại về bản chất là mối quan hệ pháp luật hợp đồng giữa bên nhận quyền và bên giao quyền

 Hai bên trong hợp đồng nhượng quyền thương mại đêù có quyền lợi và nghĩa

vụ Bên nhân quyền kinh doanh sản phẩm dich vụ của bên giao quyền dưới nhãn hiệu của bên giao, và phải chi trả cho bên giao quyền một khoản phí đồng thời chấp nhận những điều kiện mà bên giao quyền quy định

 Mỗi bên trong hợp đồng nhượng quyền được quy định rõ ràng, bên giao quyền đảm bảo trong việc phát triển hệ thống thương hiệu, hỗ trợ về quảng cáo và các điều kiện khác để bên nhận quyền có thể triển khai hoạt động kinh doanh một các tốt nhất

Nhượng quyền thương mại là một hoat động cơ bản của hoạt động kinh doanh.Việc xác định đây là môt hoạt động thương mại có ý nghĩa quan trọng trong việckhẳng định mục đích sinh lợi của hoạt động này

Về chủ thể của nhượng quyền thương mại: bao gồm bên nhượng quyền và bênnhận quyền Các chủ thể này có thể là cá nhân hoặc pháp nhân, doanh nghiệp đặc biệt

là trong các lĩnh vực như nông nghiệp thủ công ví dụ như hoạt động của bên tư vấnđược thực hiện bởi bên nhận quyền, có thể có hai bên hoặc nhiều bên tham gia vàoquan hệ nhượng quyền thương mại, bên nhượng quyền và bên nhận quyền có tư cáchpháp lý độc lập với nhau và tự chịu trách nhiệm đối với những rủi ro trong hoạt độngkinh doanh của mình

Đối tượng của nhượng quyền thương mại là quyền thương mại Quyền thươngmại là quyền được tiến hành kinh doanh sản phẩm dịch vụ theo cách thức của bênnhượng quyền quy định, kèm theo đó là quyền được sử dụng nhãn hiệu, tên thươngmại, bí quyết, khẩu hiệu kinh doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền Trong quan hệhợp đồng nhượng quyền thương mại, bên nhượng quyền cho phép bên nhận quyềnđược tự do sử dụng các dịch vụ của bên mình, luôn tồn tại một mối quan hệ mật thiếtgiữa bên nhận quyền và bên nhượng quyền là sự hỗ trợ trong hoạt động kinh doanh.Đây cũng là một đặc điểm nổi bật dễ nhận biết của hoạt động nhượng quyền thươngmại mà không thấy được ở các hoạt đông thương mại khác Một điều kiện tiên quyết

4 Khoản 8 Điều 284 Luật thương mại 2006

trong mối quan hệ hợp đồng nhượng quyền thương mại nữa là sự hỗ trợ lẫn nhau nếukhông có điều kiện này thì không thể xác định đây có phải là mối quan hệ nhượngquyền hay là không

Mục đích chính của mô hình này là việc thương hiệu được nhân rộng trên thịtrường Đối với nhượng quyền thương mại thì cần phải đảm bảo được tính đồng nhất

về các yếu tố liên quan đến kinh doanh như chất lượng sản phẩm, phương thức kinhdoanh, dịch vụ khách hàng … Tính đồng nhất trong các mắt xích của hệ thống nhượngquyền được đảm bảo khi bên nhượng quyền và bên nhận quyền duy trì mối quan hệtrong quá trình thực hiện hợp đồng nhượng quyền thương mại Bên nhượng quyềnphải cung cấp đầy đủ các thông tin về đào tạo quản lí, dịch vụ của bên nhận quyền,thường xuyên trợ giúp về kỹ thuật và những điểm mới để đáp ứng sự lớn mạnh pháttriển của hệ thống Bên nhượng quyền có thể định kỳ kiểm tra thực hiện các quyềnthương mại của bên nhận quyền, quyền này của bên nhượng quyền đã tạo lên sự kếtdính quan trọng trong việc xây dựng tính thống nhất của hệ thống nhượng quyềnthương mại và sự ổn định về mặt dịch vụ

Nhượng quyền thương mại thể hiện chính qua hợp đồng nhượng quyền Hợpđồng nhượng quyền thương mại thể hiện quyền và nghĩa vụ của hai bên tham gia.Nhượng quyền thương mại là hoạt động thương mại đăc trưng có nhiều vấn đề pháp lýkhác nhau như sở hữu trí tuệ, dân sự,… Việc nhượng quyền nhằm thực hiện các hoạtđộng phân phối thương hiệu và dịch vụ, không điều chỉnh các hoạt động liên quan đếnli-xăng công nghiệp Bên cạnh đó việc chuyển giao cho bên nhận quyền phương thứckinh doanh và quyền sử dụng các đối tượng sở hữu trí tuệ , bên nhượng quyền cóquyền và nghĩa vụ kiểm soát hoạt động kinh doanh của bên nhận quyền Đăc trưng nàygiúp phân biệt nhượng quyền thương mại với chuyển giao công nghệ và li xăng khác.Bên nhận quyền phải trả chi phí cho việc nhượng quyền, phí nhượng quyền bao gồmphí ban đầu và phí định kỳ ngoài ra bên nhận quyền còn có nghĩa vụ khác như đónggóp phí quảng cáo, khuyến mãi hệ thống, các chi phí khác do bên nhượng quyền cungcấp

1.4 Các loại hình của nhượng quyền thương mại

1.4.1 Theo hình thức hoạt động kinh doanh

 Nhượng“quyền sản xuất: Là loại hình nhượng quyền thương mại theo đó bênnhượng quyền cho phép bên nhận quyền được sản xuất và cung cấp ra thị trường cácsản phẩm dịch vụ mang nhãn hiệu của bên nhượng quyền Thông thường, trongnhượng quyền sản xuất bên nhượng quyền còn cung cấp cho bên nhận quyền cả nhữngthông tin liên quan đến bí mật thương mại, những công nghệ hiện đại, thậm chí lànhững công nghệ cấp bằng sáng chế Ngoài ra, bên nhượng quyền còn có thể hỗ trợ

bên nhận quyền ở một số khía cạnh như hỗ trợ đào tạo, tiếp thị phân phối và các dịch

vụ”hậu mãi

 Nhượng“quyền dịch vụ: Bên nhượng quyền là bên đã xây dựng và phát triểnthành công mô hình dịch vụ mang thương hiệu riêng Bên nhượng quyền cho phép bênnhận quyền được cung ứng các dịch vụ này ra thị trường theo mô hình và với thươnghiệu của bên nhượng”quyền

 Nhượng“quyền phân phối: Mối quan hệ giữa bên nhượng quyền và bên nhậnquyền có những điểm tương đồng như mối quan hệ giữa nhà sản xuất và nhà phânphối, bên nhượng quyền sản xuất ra các sản phẩm sau đó sẽ bán lai cho bên nhậnquyền và bên nhận quyền sẽ phân phối trực tiếp sản phẩm tới người tiêu dùng dướithương hiệu của bên nhượng quyền Một vài thương hiệu nổi tiếng được nhượngquyền và phân phối như mỹ phẩm VICHY, LO’REAL… hoặc các hãng về nhiên liệuphụ tùng xe máy, xe ô tô”như CASTROL, EXXON…

1.4.1 Theo tính chất mối quan hệ giữa bên nhận quyền và bên nhượng quyền

 Nhượng quyền trực tiếp: Là“hình thức nhượng quyền mà bên nhượng quyềnvới bên nhận quyền có quan hệ trực tiếp với nhau Hình thức nhượng quyền này được

áp dụng khi bên nhượng quyền và bên nhận quyền cùng tồn tại trên một phạm vi lãnhthổ quốc gia đảm bảo quyền kiểm soát cao nhất của bên nhượng quyền đối với việctiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh của bên nhận quyền Hình thức nàythường không được ưu tiên lựa chọn áp dụng nếu bên nhượng quyền và bên nhậnquyền là những chủ thể kinh doanh ở tại những quốc gia khác nhau, có hệ thống phápluật và chính sách pháp luật khác nhau Trong những trường hợp như vậy, các bên cóthể lựa chọn hình thức nhượng quyền thương mại”khác

 Nhượng quyền mở rộng: Bên“nhận quyền có trách nhiệm phát triển mở rộng

hệ thống đơn vị kinh doanh mà bên nhận quyền là chủ sở hữu theo mô hình nhượngquyền Bên nhượng quyền bao giờ cũng đặt ra một lịch biểu hay giới hạn thời gian cụthể để bên nhượng quyền thực hiện việc mở rộng hệ thống các đơn vị kinh doanh Mỗimột đơn vị kinh doanh do bên nhận quyền thiết lập nên sẽ là một đơn vị hạch toán phụthuộc và không có tư cách pháp nhân độc lập với bên nhận quyền Theo hình thức này,bên nhận quyền cũng không có quyền nhượng quyền cho bên thứ ba”khác

Trong thực tiễn của hoạt động nhượng quyền thương mại, các doanh nghiêp cóthể có sự lựa chọn một hình thức kết hợp của các hình thức nhượng quyền đã nêu trên,phù hợp với khả năng của mình và hoàn cảnh kinh tế cũng nhưu yêu cầu về pháp lýcủa mỗi quốc gia

1.5 Những lợi ích và rủi ro trong hoạt động nhượng quyền thương mại

1.5.1 Lợi ích của nhượng quyền thương mại

Hoạt động nhượng quyền thương mại đem lại lợi ích cho cả bên nhượng quyền,bên nhận quyền và cả nền kinh tế

Đối với bên nhượng quyền: Lợi ích mà nhượng quyền thương mại đem lại là:

Tiết kiệm nguồn vốn Trong hoat động kinh doanh vốn luôn là yếu tố băn khoănnhiều nhất của các nhà đầu tư Trong tình hình đa số các doanh nghiệp Việt Nam làdoanh nghiệp vừa và nhỏ, nếu phân chia theo chỉ tiêu lao động thì có tới 80% doanhnghiệp sử dụng dưới 30 lao động, còn theo vốn thì có hơn 90% dưới 5 tỷ thì nhượngquyền thương mại là phương thức phù hợp nhất và đem lại hiệu quả cao nhất Nhưngtrong hệ thống nhượng quyền thì người bỏ vốn ra để mở rộng kinh doanh chính là bênnhận quyền Điều này có thể giúp cho bên nhượng quyền mở rộng haot động kinhdoanh bằng vốn của người khác và giảm chi phí xâm nhập thị trường

Quảng bá thương hiệu ra ngoài thị trường Việc mở rộng thương hiệu và quảng báhình ảnh sản phẩm giúp cho việc tiếp cận của khách hàng dễ dàng hơn Bên cạnh đó vì chiphí quảng cáo sẽ được trải rộng cho rất nhiều cửa hàng cho nên chi phí quảng cáo cho mộtđơn vị kinh doanh là rất nhỏ Bên nhượng quyền sẽ xây dựng được một ngân sách quảngcáo lớn Đặc biệt tạo dựng được hình ảnh của thương hiệu đối với khách hàng giúp chobên nhượng quyền và nhận quyền ngày càng thu được nhiều lợi nhuận

Mở rộng hoạt động kinh doanh một cách nhanh chóng Nhượng quyền thươngmại sẽ giúp cho các doanh nghiệp mở rộng hoạt động kinh doanh, xây dựng sự có mặtthương hiệu ở khắp mọi nơi một cách nhanh chóng với hàng trăm cửa hàng trong vàngoài nước mà trong thể áp dụng được ở bất kỳ hình thức kinh doanh nào Ví dụ nhưchuỗi cửa hàng đồ ăn nhanh Mc Donald’s tính tới cuối năm 2007 đã thiết lập được

31000 nhà hàng tại 119 quốc gia trong đó có tới 78% số cửa hàng là nhượng quyền.Tối đa hóa thu nhập Khi tiến hành nhượng quyền, bên nhận quyền phải trả chobên nhượng quyền chi phí nhượng quyền, bên nhận quyền còn phải mua sản phẩm vànguyên liệu của bên nhượng quyền nhờ đó mà bên nhượng quyền có thể tối đa hóađược thu nhập của mình Chủ của thương hiệu nhượng quyền có thể nhận được cáckhoản tiền như:

 Phí chuyển nhượng quyền ban đầu: đây được coi như là khoản chi phí hành chính, đào tạo, chuyển giao phương thức kinh doanh cho bên nhận quyền

 Phí hằng tháng: là phí mà bên nhận quyền phải trả cho việc duy trì nhãn hiệu,thương hiệu của bên nhượng quyền và dịch vụ hỗ trợ mang tính chất tiếp diễn liên tục như việc quảng cáo, tiếp thị,… phí này có thể là khoản phí cố định theo sự thỏa thuận của hai bên hoặc tính trên phần trăm doanh số của bên nhận quyền vào khoảng 3-6%

tùy vào loại sản phẩm mô hình và lĩnh vực kinh doanh Ở Việt Nam như Trung

Nguyên là 2%, Phở 24 là 3%,…

 Tiền bán hàng nguyên liệu đặc thù: Nhiều chủ thương hiệu yêu cầu các đối tác nhận quyền phải mua các nguyên liệu đặc thù do mình cung cấp để đảm bảo chất lượng sản phẩm mang lại nguồn thu cho thương hiệu Mc Donald’s cung cấp và bán cho các cửa hàng nhượng quyền của mình các nguyên liệu như khoai tây chiên, các loại phụ gia, …

Đối với bên nhận quyền: Lợi ích mà nhượng quyền thương mại đem lại là:

Giảm thiểu rủi ro Mục đích chính của nhượng quyền thương mại là giảm thiểurủi ro trong kinh doanh Việc một đơn vị mở của hàng kinh doanh mới có rất nhiều rủi

ro và tỉ lệ thất bại lớn vì nhiều lí do khác nhau Tuy nhiên khi tham gia vào hệ thốngnhượng quyền bên nhận quyền sẽ được huấn luyện đào tạo và các kinh nghiệm quản líkinh doanh, bí quyết thành công mà bên nhượng quyền tích tũy được sau nhiều nămkinh doanh Bên nhận quyền không phải trải qua giai đoạn phát triển ban đầu vì đã cóthương hiệu sẵn có “Theo kết quả nghiên cứu thì có đến 90% các công ty hoạt độngtheo mô hình nhượng quyền tiếp tục hoạt động sau 10 năm trong khi đó thì 82% công

ty độc lập phải đóng cửa”5

Được sử dụng thương hiệu của bên nhượng quyền Việc kinh doanh với mộtthương hiệu nổi tiếng và đã có mặt trên thị trường sẽ dễ dàng hơn để doanh nghiệp tồntại và nhận được sự tin tưởng từ khách hàng Thương hiệu hay uy tín của nhãn hiệu là

bộ mặt của một công ty có vai trò quan trọng đối với khách hàng khi họ quyết địnhmua sản phẩm

Tận dụng các nguồn lực, bên nhận quyền chỉ tập trung vào việc điều hành kinhdoanh, phần còn lại như xây dựng chiến lược kinh doanh, quy trình vận hành do bênnhượng quyền đảm trách và chuyển giao

Nhập các nguyên liệu, sản phẩm với giá ưu đãi Bên nhượng quyền luôn cónhững ưu đãi đặc biệt về cung cấp sản phẩm, nguyên liệu cho bên nhận quyền Nângcao khả năng cạnh tranh của bên nhận quyền trên thị trường, luôn có một nguồn cungcấp ổn định đầu vào thuận tiện nhất cho doanh nghiệp

Đối với nền kinh tế

Nhượng quyền thương mại mang lại cho nền kinh tế lợi ích vô cùng lớn Hoạtđộng nhượng quyền thương mại huy động được nguồn đầu tư cả trong nước và nướcngoài Tính đồng bộ và chuyên nghiệp của loại hình kinh doanh này nâng cao sức cạnhtranh cho nền kinh tế “Theo số liệu điều tra của Hiệp hội nhượng quyền thương mạitại Anh thì tại nước này năm 2006 có 759 hệ thống nhượng quyền kinh doanh với

5 Theo tạp chí kinh tế số 883-2010

khoảng 35000 doanh nghiệp trong đó có 92% doanh nghiệp làm ăn có lợi nhuận cungcấp công việc cho 364000 lao động Theo Hiệp hội nhượng quyền thương mại quốc tếthì tại Úc có khoảng 54000 cửa hàng nhượng quyền đóng góp 12% vào GDP, tại châu

Á hoạt động quyền thương mại tạo doanh thu 500 ty USD mỗi năm, còn tại châu Âu

có 4000 hệ thống nhượng quyền với 167500 cửa hàng nhượng quyền doanh thu đạtkhoảng 100 ty Euro tạo ra 1,5 triệu việc làm”6

1.5.2 Rủi ro của nhượng quyền thương mại

Bên cạnh những lợi ích kể trên, hoạt động nhượng quyền thương mại cũng tiềm

ẩn các rủi ro sau đây:

Tranh chấp trong nhượng quyền Đó chủ yếu xuất phát từ lợi ích doanh thu, bênnhượng quyền khó trong việc kiểm soát cụ thể được doanh thu của bên nhận quyền để

có thể tính phần trăm điều này ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của bên nhượngquyền Vấn đề giữ gìn bí quyết trong kinh doanh, công thức kinh doanh cũng là mộtđiều khó khăn Nếu bên nhận quyền sau một thời gian hoạt động kinh doanh lại quaylưng lại với bên nhượng quyền sẽ gây ra thiệt hại lớn đối với bên nhượng quyền, trongtương lai có thể trở thành đối thủ cạnh tranh của bên nhượng quyền

Nếu trong quá trình hoạt động kinh doanh nhượng quyền bên nhận quyền khôngthực hiện đúng với các cam kết sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của hệ thống nhượngquyền Ví dụ như thương hiệu nổi tiếng ở Việt Nam như Cà phê Trung Nguyên vớihàng ngàn chuỗi của hàng khắp cả nước rất khó trong việc có thể kiểm soát từng cửahàng để không bị ảnh hưởng đến hệ thống

6 Theo số liệu điều tra của Hiệp hội nhượng quyền thương mại quốc tế

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI VÀ PHÁP LUẬT VỀ NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI

TẠI VIỆT NAM

2.1 Thực trạng hoạt động nhương quyền thương mại tại Việt Nam

2.1.1 Khái quát tình hình nhượng quyền thương mại tại Việt Nam

Trong điều kiện gia nhập WTO của Việt Nam, nhượng quyền thương mại là mộttrong những phương thức kinh doanh quan trọng Ở Việt Nam,với sự đổ bộ của cáccông ty, tập đoàn lớn từ nước ngoài như Lotte, KFC,… Nhiều doanh nghiệp trongnước đã thấy được sự phát triển lớn mạnh của mô hình nhượng quyền và áp dụng hìnhthức này để mở rộng thị trường Công ty Kinh Đô đã mở được 30 cửa hàng bánhBakery theo kế hoạch hãng bánh ngọt này sẽ mở rộng quy mô kinh doanh thành môhình café bánh ngọt và đồ ăn nhanh Kinh Đô Và nhiều hãng trà sữa cũng áp dụng môhình nhượng quyền và mở rộng quy mô mô hình kinh doanh bán kèm thêm các loại đồ

ăn kèm Theo phân tích của chương trình dự báo bán lẻ ở TP Hồ Chí Minh, cơ hộikinh doanh của mô hình nhượng quyền thương mại ở Việt Nam là rất lớn do ba yếu tố:kinh tế vẫn đang trong giai đoạn tăng trưởng tốt, các trung tâm mua sắm, đô thị, khuthương mại dịch vụ… còn phân bố rải rác thích hợp để các thương hiệu phát triển theochuỗi hệ thống bán hàng Trong điều kiện vốn và kinh nghiệm còn hạn chế thì ViệtNam rất thích hợp để phát triển mô hình này Thực tế cho thấy rằng ở nước ta đã thànhcông với một số hệ thống nhượng quyền tuy nhiên so sánh với trên thế giới thì cònnhiều hạn chế Nếu so sánh với tốc độ phát triển cùng hình thức này ở các nước trongkhu vực vẫn còn nhiều sự khiêm tốn và chưa cân xứng Với kỳ vọng trong tương lai cóthể có một sự bùng nổ nhượng quyền thương mại tại Việt Nam

Các doanh nghiệp trong nước tìm cách nhượng quyền thương hiệu để làm đònbẩy phát triển thị trường, nâng cao giá trị thương hiệu “Trung nguyên có thể coi làhình mẫu tiên phong tại Việt Nam áp dụng hình thức kinh doanh này bằng cách pháttriển hệ thống đại lý của mình theo hình thức nhượng quyền Đến nay doanh nghiệpnày không chỉ phát triển chuỗi cửa hàng trong nước mà còn mở rộng sang một số nướcnhư Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore”7… Theo thống kê của bộ công thương tínhđến đầu năm 2016 Việt Nam có đến 144 thương hiệu từ nhiều quốc gia tuy nhiên lạichỉ có 5 thương hiệu của Việt Nam đăng ký nhượng quyền ra nước ngoài như TrungNguyên, T&T,… Theo dự đoán thị trường nhượng quyền tại Việt Nam vẫn tiếp tục

7quyen-thuong-mai-tai-viet-nam

http://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu trao-doi/trao-doi-binh-luan/thuc-trang-nhuong-tăng ở mức 25% cùng với sự gia nhập của các thương hiệu trong và ngoài nước trongkhu vực

2.1.2 Một số mô hình nhượng quyền thương mại tại Việt Nam

Điển hình của mô hình nhượng quyền ở Việt Nam nổi tiếng phải kể đến chuỗicửa hàng đồ ăn nhanh KFC – hình thức nhượng quyền sử dụng công thức kinh doanh.KFC được đánh giá là nhãn hàng ăn nhanh nổi tiếng thứ 2 thế giới chỉ sau McDonald’s KFC chủ yếu kinh doanh các món hàng ăn nhanh nổi tiếng nhất là gà ránKentucky, chiếm lĩnh hơn 50% thị trường Có thể nói KFC là một thành công lớntrong những mô hình nhượng quyền tại Việt Nam KFC xây dựng một quy trìnhchuyển giao rõ ràng chuyên nghiệp, đồng bộ các yếu tố trong hệ thống như sản phẩm,quảng cáo, nội thất, đồng phục… Mọi công thức bí quyết làm món gà truyền thống củaKFC đều được giữ bí mật, mọi nguyên liệu đều được nhập từ nước ngoài vào ViệtNam Mấu chốt đem lại sự thành công của hãng này còn là chiến lược kinh doanh, Kfc

ở Việt Nam nhắm tới đối tượng chính là giới trẻ, người có thu nhập tầm khá trong khi

đó thì các cửa hàng ở nước ngoài lại có đối tượng khách hàng chính là khách muahàng mang đi Vì nguyên liệu được nhập trực tiếp ở nước ngoài nên ở Việt Nam giá cóhơi cao so với thị trường vì thế KFC ở Việt Nam chủ yếu tâp trung ở các thành phốlớn, hạn chế trong việc phát triển ra các tỉnh lẻ

Một ví dụ điển hình về nhượng quyền thương mại ở Việt Nam của một thươnghiệu Việt Nam là Phở 24 Chuỗi cửa hàng phở thuộc tập đoàn An Group – tập đoànthực phẩm lớn trong nước Từ một cửa hàng đầu tiên tại số 5 Nguyễn Thiệp năm 2003sau đó là hơn 50 cửa hàng được mở ở các thành phố lớn như Hồ chí Minh, Đã Nẵng,Nha Trang… và 18 cửa hàng ở nước ngoài Với tầm nhìn trở thành chuỗi cửa hàng đồ

ăn nhanh Việt Nam xứng tầm thế giới, liên tiếp sau khi hoạt động kinh doanh Phở 24đạt được nhiều giải thưởng như năm 2008 “ International franchiser of the year” củaFLA Singapore Áp dụng nhượng quyền thương mại để phát triển thương hiệu Trongnhững năm đầu phát triển Phở 24 luôn tập trung đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống đểxây dựng nền tảng vững chắc phát triển lâu dài Để đảm bảo tính pháp lí cho thươnghiệu Phở 24 đã đăng ký thương hiệu ở trong và ngoài nước, áp dụng hình thức nhượngquyền công thức kinh doanh, đối tác nhượng quyền sẽ được hướng dẫn đào tạo vềcông thức kinh doanh, công thức chế biến…

2.1.3 Vai trò của nhượng quyền thương mại đối với nền kinh

tế Việt Nam

Lợi ích ban đầu của nhượng quyền thương mại là việc ít rủi ro Với ty lệ thất bạikhi bắt đầu khởi nghiệp lên đến 90% thì việc xây dựng một thương hiệu mới là nguy