Phân tích thị trường tiêu thụ ngành sữa 2021 2022

Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp sản xuất chế biến sữa và các sản phẩm từ sữa của Việt Nam có sự phát triển vượt trội, cung cấp nhiều sản phẩm đa dạng phong phú hơn cho người tiêu dùng. Thị trường sữa Việt Nam dần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước, từng bước thay thế các mặt hàng sữa nhập khẩu và tiến tới tham gia xuất khẩu với sự đa dạng về mẫu mã và chủng loại mặt hàng.Do thuộc nhóm sản phẩm thiết yếu nên dù trong những năm kinh doanh chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh Covid – 19 thì doanh thu ngành sữa vẫn đang tăng trưởng. Việc dân số tăng, thu nhập người dân tăng kéo theo chi tiêu nhiều hơn và những quan tâm ngày một nhiều của người Việt Nam về các sản phẩm chăm sóc sức khỏe nên kỳ vọng ngành sữa sẽ còn tiếp tục duy trì đà tăng trưởng này. Ngành sữa Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển và đang được các nhà đầu tư trong và ngoài nước chú trọng.Tuy nhiên, sự phát triển của ngành sữa hiện tại vẫn chưa tương xứng với tiềm năng phát triển của thị trường trong nước bởi nhu cầu tiêu dùng chưa được thỏa mãn đối với các sản phẩm trong ngành vẫn còn rất lớn. Ngoài tiêu dùng các sản phẩm được sản xuất và chế biến từ sữa trong nước, người tiêu dùng vẫn lựa chọn sử dụng sữa từ thị trường nước ngoài. Vì vậy, các doanh nghiệp sữa trong nước cần phải lưu ý, đẩy mạnh về quảng cáo và chất lượng sản phẩm cùng nhiều yếu tố khác nữa để có thể chiếm lại thị phần trong nước.

1 Tổng quan thị trường sữa Việt Nam

1.1 Quy mô thị trường sữa Việt Nam

Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp sản xuất - chế biến sữa và các sản phẩm từ sữa của Việt Nam có sự phát triển vượt trội, cung cấp nhiều sản phẩm đa dạng phong phú hơn cho người tiêu dùng Thị trường sữa Việt Nam dần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước, từng bước thay thế các mặt hàng sữa nhập khẩu và tiến tới tham gia xuất khẩu với sự đa dạng về mẫu mã và chủng loại mặt hàng

Do thuộc nhóm sản phẩm thiết yếu nên dù trong những năm kinh doanh chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh Covid – 19 thì doanh thu ngành sữa vẫn đang tăng trưởng Việc dân số tăng, thu nhập người dân tăng kéo theo chi tiêu nhiều hơn và những quan tâm ngày một nhiều của người Việt Nam về các sản phẩm chăm sóc sức khỏe nên kỳ vọng ngành sữa sẽ còn tiếp tục duy trì đà tăng trưởng này Ngành sữa Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển và đang được các nhà đầu tư trong và ngoài nước chú trọng

Tuy nhiên, sự phát triển của ngành sữa hiện tại vẫn chưa tương xứng với tiềm năng phát triển của thị trường trong nước bởi nhu cầu tiêu dùng chưa được thỏa mãn đối với các sản phẩm trong ngành vẫn còn rất lớn Ngoài tiêu dùng các sản phẩm được sản xuất và chế biến từ sữa trong nước, người tiêu dùng vẫn lựa chọn sử dụng sữa từ thị trường nước ngoài Vì vậy, các doanh nghiệp sữa trong nước cần phải lưu ý, đẩy mạnh

về quảng cáo và chất lượng sản phẩm cùng nhiều yếu tố khác nữa để có thể chiếm lại thị phần trong nước

Theo số liệu của Bộ Công thương, năm 2020 kim ngạch xuất khẩu sữa của Việt Nam đạt 302,7 triệu USD, tăng 10,5% so với năm 2019 Theo Hiệp hội Sữa Việt Nam, ngành sữa Việt Nam xuất khẩu tăng trưởng là do nhiều doanh nghiệp đã và đang đầu tư thiết bị, ứng dụng công nghệ có trình độ tự động hóa cao ngang tầm khu vực và thế giới Nhiều trang trại đạt chuẩn Global GAP, VietGAP, trang trại hữu cơ… nhằm tăng sản lượng, chất lượng, an toàn thực phẩm, đa dạng hóa sản phẩm và tiếp cận ngày càng sâu rộng vào chuỗi giá trị sữa, sản phẩm sữa ở thị trường trong và ngoài nước

Nhờ vậy, mặc dù những năm vừa qua dịch bệnh ảnh hưởng nặng nề nhưng những sản phẩm sữa của Vinamilk, Vinasoy… vẫn xuất ngoại đều đặn đến các thị trường lớn như Trung Quốc, Trung Đông, Hàn Quốc, Nhật Bản Các sản phẩm sữa xuất ngoại của doanh nghiệp khá đa dạng, từ sữa chua, sữa đặc, sữa hạt, sữa organic cho tới nước giải khát…

Hình 1.1: Cơ cấu doanh thu thị trường sữa Việt Nam 2020

Nguồn: Euromonitor

Ví dụ điển hình như Vinamilk đã xuất khẩu hợp đồng sữa trị giá 20 triệu USD qua Trung Đông; xuất khẩu sữa hạt và trà sữa vào thị trường Hàn Quốc Hay sản phẩm Vinasoy của Nhà máy Sữa đậu nành Vinasoy đã được đưa vào 11 trang bán hàng trực tuyến hàng đầu và 61 siêu thị thuộc 6 chuỗi siêu thị lớn tại Trung Quốc…

Đáng chú ý, Hiệp hội Sữa Việt Nam cho biết, mặc dù ảnh hưởng của dịch bệnh nhưng sản lượng sữa năm 2020 vẫn tăng trưởng tốt Trong đó:

- Sản lượng sữa tươi ước đạt 1.702,4 triệu lít, tăng 1% so với năm 2019

- Sản lượng sữa bột ước đạt 131,6 ngàn tấn, tăng 9,1% so với cùng kỳ

Kết thúc năm 2020, ngành sữa đạt tổng doanh thu 113.715 tỷ đồng, tăng trưởng khoảng 5% so với năm 2019 nhờ nguồn cung nguyên liệu sữa trong nước dồi dào, nhu cầu tiêu thụ sữa có xu hướng tăng, các doanh nghiệp sữa duy trì được hệ thống phân phối truyền thống và kịp thời đẩy mạnh phân phối qua các kênh hiện đại

1.2 Tốc độ tăng trưởng thị phần của Vinamilk

Từ kết quả doanh thu các doanh nghiệp nói riêng và thị trường ngành sữa tại Việt Nam nói chung, Vinamilk đã giành thêm thị phần trong thời kỳ dịch bệnh Cụ thể hơn, doanh thu nội địa của Vinamilk tăng 2,5% so với cùng kỳ trong 9 tháng 2020, trong khi tổng lượng tiêu thụ sữa giảm 6,1% trong cùng thời điểm

Hơn thế nữa, quá trình hợp nhất ngành vẫn tiếp diễn khi Vinamilk thâu tóm và mua lại Mộc Châu Milk, trong khi Công ty Cổ phần Sữa Quốc tế được Blue Point và VietCapital mua lại Sau khi mua lại, các công ty mục tiêu này đã đạt kết quả ấn tượng

47.60%

29%

14.50%

1.70%

0.70% 6.50%

Sữa uống Sữa bột Sữa chua Phô mai Bơ Khác

như sau: Mộc Châu Milk đạt mức tăng trưởng lợi nhuận ròng là 68% so với cùng kỳ trong 9 tháng năm 2020, trong khi Công ty Cổ phần Sữa Quốc tế đạt 151 tỷ đồng lợi nhuận ròng trong 6 tháng năm 2020 (so với 113 tỷ đồng trong năm 2019)

Hình 1.2: Thị phần sữa Việt Nam 2020

Nguồn: Euromonitor

Lần đầu tổng doanh thu hợp nhất của Vinamilk vượt mốc 60.000 tỷ đồng được ghi nhận trong năm 2021 Trong đó nổi bật nhất là doanh thu hợp nhất quý 4/2021 đã tăng trưởng xấp xỉ 10%, đây chính là mức tăng trưởng theo quý nhanh nhất trong gần 5 năm trở lại đây Kỷ lục doanh thu này được đóng góp từ cả 3 mảng: nội địa, xuất khẩu và chi nhánh nước ngoài

Tại thị trường nội địa, kênh hiện đại tiếp tục là động lực tăng trưởng chính với mức tăng trưởng hai chữ số Bên cạnh việc các đối tác phân phối đẩy mạnh mở rộng điểm bán, chuỗi Giấc Mơ Sữa Việt của Vinamilk cũng đã mở mới 120 cửa hàng trong năm 2021 và nâng tổng số cửa hàng tại thời điểm cuối năm lên gần con số 600 Kênh trực tuyến đã ghi nhận doanh thu tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ, một phần do xu hướng này gia tăng khi đại dịch diễn ra và cũng xuất phát từ nền tảng đã được Vinamilk đầu tư nhiều năm qua

Mặt khác, Vinamilk hiện vẫn đang là doanh nghiệp sữa Việt Nam năng động nhất trong mảng xuất khẩu Với 2 thị trường xuất khẩu mới được khai thác trong năm, tổng

số thị trường xuất khẩu lũy kế của doanh nghiệp này đã tăng lên 57 thị trường

43.30%

15.80%

6.10%

5%

7.20%

2.10%

6.20%

14.30%

Vinamilk Friesland Campina TH True Milk

Trong năm 2021, doanh thu thuần xuất khẩu trực tiếp đã đạt 6.128 tỷ đồng Tuy đóng góp trong tổng doanh thu còn ít nhưng tốc độ tăng trưởng rất đáng ghi nhận khi đạt 10,2% so với cùng kỳ Bên cạnh đó, Vinamilk đã bắt đầu xuất khẩu sản phẩm cho liên doanh tại Philippines từ cuối quý 3/2021 với những đánh giá khá tích cực từ người tiêu dùng

Yếu tố được cho là giúp Vinamilk duy trì được hoạt động và tăng trưởng về doanh thu trong năm dịch bệnh diễn ra nặng nề là hệ thống trang trại và nhà máy rộng lớn và phủ khắp ở cả trong và ngoài nước Điều này tạo ra thế mạnh lớn cho chuỗi cung ứng của doanh nghiệp và góp phần lớn để duy trì và gia tăng thị phần khi kết hợp cùng hệ thống bán lẻ lớn, bao phủ tất cả các kênh

1.3 Cung, cầu thị trường sữa Việt Nam trong những năm vừa qua

Theo Công ty Nghiên cứu Thị trường và Quảng bá toàn cầu Nielsen, nhu cầu tiêu dùng trong nước đối với những sản phẩm sữa ít bị ảnh hưởng hơn bởi Covid-19, chỉ giảm 6,1% về giá trị so với mức giảm 7,5% đối với tiêu thụ hàng tiêu dùng nhanh trong

9 tháng đầu năm 2020 và tăng trưởng doanh thu bán lẻ danh nghĩa của cả nước là 4,98% (nguồn Tổng cục Thống kê, tính chu kỳ 9 tháng năm 2020)

Tiêu thụ sữa chiếm 11,9% tiêu thụ hàng tiêu dùng nhanh tại Việt Nam, không thay đổi so với năm 2019 Người dân tăng cường sử dụng sữa tươi và sữa chua để tăng khả năng miễn dịch trong thời kỳ dịch bệnh trong khi nhu cầu bị ảnh hưởng bởi những trường học trên toàn quốc phải đóng cửa gần ba tháng (năm 2020)

Theo số liệu của Euromonitor cho biết: thị trường sữa (gồm sữa uống, sữa bột trẻ

em, sữa chua ăn và sữa chua uống, phô mai, bơ và những sản phẩm từ sữa khác) ước tính đạt 135 nghìn tỷ đồng trong năm 2020 (tăng trưởng 8,3% so với cùng kỳ), nhờ tốc độ tăng trưởng nhanh của những ngành hàng sữa chua và sữa uống tăng

Trong đó những ngành hàng tăng trưởng cao hơn bao gồm sữa uống tăng 10%, sữa chua tăng 12%, phô mai tăng 11%, bơ tăng 10% và những sản phẩm từ sữa khác tăng 8% trong khi sữa bột chỉ tăng 4% về giá trị (số liệu của Euromonitor)

Hình 1.3: Cơ cấu tăng trưởng thị trường sữa Việt Nam 2020

Nguồn: Euromonitor

Một trong những chỉ số tích cực của ngành sữa trong năm qua gia là tỷ suất lợi nhuận gia tăng Cụ thể, dịch Covid-19 đã tác động đến nhu cầu sữa toàn cầu, khiến giá sữa nguyên liệu ở mức thấp trong năm 2020, đặc biệt là giá chất béo khan Anhydrous (23% so với cùng kỳ)

Theo đó, nhu cầu từ người tiêu dùng có thu nhập thấp vẫn có thể bị ảnh hưởng

do dịch Covid-19 đã gây thiệt hại đến thu nhập của nhóm này, hoặc đối với những người tiêu dùng nhạy cảm về giá

Đơn vị nghiên cứu này dẫn chứng các công ty như Vinamilk và Vinasoys đã chứng kiến hiện tượng cơ cấu sản phẩm bán ra dịch chuyển về phía các sản phẩm giá rẻ trong 3 quý đầu năm 2020 Ngược lại, sự phân hóa sẽ tiếp tục diễn ra do nhóm thu nhập trung bình và cao ít bị ảnh hưởng hơn và vẫn sẽ có xu hướng gia tăng tiêu thụ các sản phẩm cao cấp

1.4 Mức độ cạnh tranh của thị trường sữa Việt Nam

Thị trường sữa Việt Nam bớt đi những đối thủ cạnh tranh lớn do quá trình hợp nhất ngành vẫn tiếp diễn khi Vinamilk thâu tóm và mua lại Mộc Châu Milk, trong khi Công ty Cổ phần Sữa Quốc tế được Blue Point và VietCapital mua lại

Nhưng tuy nhiên, cạnh tranh của ngành sữa cũng có xu hướng ngày càng gay gắt khi các công ty lớn mở rộng quy mô qua M&A và thị trường có thêm nhiều đối thủ gia nhập thị trường Nhiều doanh nghiệp ra mắt sản phẩm mới trong đó có VitaDairy có vẻ đang phát triển nhanh trong phân khúc khúc sữa bột, đặc biệt sữa công thức cho trẻ em

10.00%

4%

12.00%

11.00%

10.00%

8.00%

Sữa uống Sữa bột Sữa chua Phô mai Bơ Khác

Theo đại diện VitaDairy chia sẻ, VitaDairy là doanh nghiệp đầu tiên nhập khẩu độc quyền sữa non ColosIgG24h về Việt Nam để bổ sung kháng thể IgG cho sữa công thức Mặc dù khó khăn vì dịch COVID-19 nhưng doanh thu của VitaDairy vẫn tăng trưởng tốt

Ước tính tới cuối năm 2020, Vinamilk vẫn chiếm thị phần cao nhất ngành sữa với 43,3% Nếu cộng thêm cả Mộc Châu Milk thì chiếm hơn 45% thị trường Đứng sau Vinamilk là FrieslandCampina với 15,8%, còn lại các doanh nghiệp khác giữ dưới 10% thị phần

Mặc dù Vinamilk đang đứng đầu phân khúc sữa bột nhưng đã gặp không ít khó khăn do các đối thủ nhỏ hơn như Nutifood, Dutch Lady và TH true Milk, VitaDairy tung

ra các sản phẩm mới

Cụ thể, mặc dù theo sau Vinamilk ở phân khúc sữa bột nhưng nhờ sản phẩm đặc thù, kết hợp với mức giá trung bình thấp hơn 10-15% so với đối thủ, NutiFood và VitaDairy đang dần có được thị phần tăng trưởng tốt trên thị trường sữa bột

Bên cạnh đó, các hãng sữa quốc tế như Abbott, Friesland Campina, Mead Johnson, Nestle và nhiều hãng sữa nhỏ hơn khác đều có năng lực tốt về marketing và nghiên cứu, phát triển sản phẩm Do vậy những doanh nghiệp này luôn luôn là nguy cơ cạnh tranh với Vinamilk

1.5 Xu hướng phát triển thị trường sữa Việt Nam

Theo khảo sát từ các công ty nghiên cứu thị trường nhận ủy thác của doanh nghiệp sữa, họ đưa ra nhận định xu hướng thịnh hành hiện nay là sự tiện lợi Theo đó, ngoài sự phát triển các kênh mua sắm tiện lợi như siêu thị, trang bán hàng trực tuyến, định dạng sản phẩm cũng phải tiện lợi hơn cho người dùng Ví dụ như việc tăng trưởng đột phá của sữa công thức pha sẵn dành cho trẻ nhỏ đang được ưa chuộng bởi đúng với xu hướng tiện lợi trong ngành sữa Ở một góc nhìn khác, theo đánh giá của các đơn vị nghiên cứu thị trường, hiện nay thế hệ trẻ chính là đối tượng đang quyết định xu hướng tiêu dùng tương lai với đặc điểm được giáo dục bài bản, đề cao lối sống xanh, tích cực tương tác

xã hội trên nền tảng công nghệ cao…

Người tiêu dùng trong nước ngày càng quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc nguyên liệu cũng như xuất xứ và sự an toàn của những sản phẩm sữa Do đó, họ thường lựa chọn những sản phẩm sữa được sản xuất trực tiếp từ sữa tươi so với những sản phẩm sữa hoàn nguyên Xu hướng lựa chọn này được thể hiện rõ tại khu vực thành thị, nơi

nhận thức người tiêu dùng tốt hơn và với thu nhập cao hơn, họ sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho những sản phẩm chất lượng

Những doanh nghiệp lớn trong ngành sữa như Vinamilk, TH Milk, Dutch Lady cũng đã loại bỏ dần sử dụng sữa hoàn nguyên để sản xuất sữa nước Tuy nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng và công nghệ nông nghiệp hỗ trợ cho bò sữa vẫn còn nhiều hạn chế

Trước những cơ hội và yêu cầu đặt ra của người tiêu dùng đòi hỏi doanh nghiệp ngành sữa phải linh hoạt, tinh tế và nâng cao đạo đức kinh doanh hơn khi đưa ra thị trường các giải pháp dinh dưỡng thật sự tốt cho sức khỏe người tiêu dùng với nguồn gốc thiên nhiên, thân thiện môi trường và có hoạt động truyền thông mang tính tương tác cao

Nắm bắt xu hướng đó, các doanh nghiệp sữa nội như Vinamilk, Nutifood, TH True Milk đã đẩy mạnh xây dựng hệ thống trang trại để có vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đầu tư nghiên cứu cho ra đời những dòng sản phẩm phù hợp với thị hiếu của khách hàng Chẳng hạn Vinamilk đã xây dựng hệ thống 13 trang trại bò sữa, 13 nhà máy trên cả nước đáp ứng các tiêu chuẩn Global GAP, Organic Doanh nghiệp này còn mạnh tay đầu tư cho hoạt động R&D, hợp tác với các nhà khoa học, viện nghiên cứu dinh dưỡng hàng đầu thế giới nhằm đưa ra những sản phẩm dinh dưỡng chất lượng cao như sữa tươi và sữa bột Organic, sữa tươi chứa tổ yến, sữa chua Love Yogurt, sữa bột trẻ em Yoko…

Tương tự, Nutifood đã có sự kết hợp không ngờ với Công ty Hoàng Anh Gia Lai, chủ động đầu tư vào trang trại bò sữa ở cao nguyên Gia Lai để nâng cao chất lượng tương đương với sữa tươi nhập từ châu Âu Bên cạnh những dòng sản phẩm đã làm nên tên tuổi như Nutifood GrowPLUS+, Nuti IQ Gold, Famna, doanh nghiệp này còn liên tục ra mắt các dòng sản phẩm mới từ thảo dược, sâm ngọc linh… để phục vụ đa dạng nhu cầu người Việt

Hay TH True Milk cũng đầu tư hàng tỷ USD vào ngành sữa để sản xuất hàng chục sản phẩm sữa chất lượng như sữa tươi, sữa hạt cao cấp… Theo cam kết của doanh nghiệp, tất cả sản phẩm đều tuân theo định hướng hoàn toàn từ thiên nhiên, tốt cho sức khỏe người dùng

1.6 Dự báo về cung, cầu, tốc độ tăng trưởng và mức độ cạnh tranh trong thời gian tới

Trong hai năm 2020 - 2021, mặc dù khó khăn vì dịch bệnh doanh thu thị trường sữa Việt Nam năm 2020 ước tính đạt 113.700 tỷ đồng và năm 2021 ước đạt 119.300 tỷ đồng

Tăng trưởng doanh thu ngành sữa chủ yếu nhờ vào 2 mảng chính là sữa bột và sữa nước Hàng năm, sản lượng sữa luôn được duy trì đà tăng trưởng: theo Tổng cục Thống kê, sản lượng sữa nước của cả nước năm 2021 ước đạt 1.770,1 triệu lít, tăng 4,5%

so với cùng kỳ năm 2020

Sản lượng sữa bột tính chung năm 2021 đạt 151,5 nghìn tấn, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm 2020 Sản lượng sữa bò tươi nguyên liệu năm 2021 ước đạt 1.200 nghìn tấn, tăng 10,5% so với năm 2020, khai thác từ đàn bò sữa 375,2 ngàn con, tăng 13,2%

Năng suất sữa bình quân cả nước năm 2010 đạt 3,0 tấn/bò vắt sữa/năm đến nay tăng lên 4,76 tấn/bò vắt sữa, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 5,7%/năm

Trong nhiều năm qua, một số doanh nghiệp đã chủ động xúc tiến tìm thị trường xuất khẩu sang các quốc gia Kim ngạch xuất khẩu sữa tăng lên trong các năm 2020 và

2021, kim ngạch xuất khẩu hàng năm đạt gần 300 triệu USD

Đến nay, mức tiêu thụ sữa bình quân đầu người là 27 lít/người/năm Dự báo mức tiêu thụ sữa bình quân đầu người hàng năm sẽ tiếp tục tăng 7-8%

Những con số trên đã thể hiện rằng tốc độ tăng trưởng của thị trường sữa những năm gần đây tuy có chững lại do một số yếu tố khách quan, nhưng sẽ phát triển bền vững trở lại Thị trường sữa Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng khi tiêu thụ bình quân đầu người vẫn còn khoảng cách khá xa với các nước lân cận (23,2 kg/người hàng năm so với 31,7 kg/người ở Thái Lan và 43,7 kg/người ở Hàn Quốc)

Mỗi năm vẫn có xấp xỉ một triệu trẻ em chào đời Thêm vào đó, nhận thức về việc chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ ngày càng cao, đặc biệt ở lứa tuổi từ trung niên trở lên cũng là động lực tăng trưởng lớn cho ngành sữa

Do vậy, với kỳ vọng về lượng cầu tăng lên lớn và tốc độ tăng trưởng của ngành sữa là cao chắc chắn mức độ cạnh tranh của thị trường này sẽ ngày càng gay gắt hơn nữa Vì vậy, các doanh nghiệp đang kinh doanh trong ngành cần phải có những chiến lược kinh doanh hiệu quả, mới lạ để tạo nên sự khác biệt cũng như đa dạng sản phẩm để nâng cao cạnh tranh trong thị trường khốc liệt ngày

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Số liệu từ Tổng cục Thống kê

https://www.gso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2020/12/tong-muc-ban-le-hang-

hoa-va-doanh-thu-dich-vu-tieu-dung-thang-11-tiep-tuc-tang/#:~:text=T%C3%ADnh%20chung%2011%20th%C3%A1ng%20n%C4%83m,20 19%20t%C4%83ng%209%2C1%25)

2 Số liệu từ Công ty SSI

https://www.ssi.com.vn/khach-hang-ca-nhan/tin-kinh-te/tin-tuc/6659538

3 Báo cáo Vinamilk

https://www.vinamilk.com.vn/vi/bao-cao-thuong-nien