Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường tiểu học thành phố thái nguyên, tỉnh thái nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM LÊ THỊ ANH ĐÀO QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA[.]

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ THỊ ANH ĐÀO

QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2020

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ THỊ ANH ĐÀO

QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Đỗ Lệ Hà

THÁI NGUYÊN - 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2020

Tác giả luận văn

Lê Thị Anh Đào

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, em xin bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới Lãnh đạo trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên, các Thầy giáo Cô giáo

đã tham gia giảng dạy và cung cấp những kiến thức cơ bản, sâu sắc, tạo điều kiện

giúp đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu tại nhà trường

Đặc biệt, với tấm lòng thành kính, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến TS

Đỗ Lệ Hà, người đã trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận tình giúp đỡ em trong suốt

quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn Lãnh đạo Phòng Giáo dục & Đào tạo thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, lãnh đạo các trường tiểu học cụm chuyên

môn số 1 thành phố Thái Nguyên cùng bạn bè, người thân đã tạo điều kiện cả về

thời gian, vật chất, tinh thần cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

và hoàn thành luận văn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, mặc dù bản thân

em đã luôn cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết Kính

mong được sự góp ý, chỉ dẫn của các Thầy, các Cô và các bạn đồng nghiệp

Em xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2020

Tác giả luận văn

Lê Thị Anh Đào

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC CÁC BẢNG viii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể và phạm vi nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Cấu trúc luận văn 4

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ THIẾT BỊ DẠY HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 5

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Thiết bị dạy học 10

1.2.3 Quản lý thiết bị dạy học 11

1.2.4 Quản lí thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 11

1.3 Một số vấn đề lý luận về thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 11

1.3.1 Đổi mới giáo dục tiểu học hiện nay và yêu cầu đặt ra đối với thiết bị dạy học và quản lý thiết bị dạy học 11

1.3.2 Vị trí, vai trò của thiết bị dạy học trong đổi mới giáo dục tiểu học 13

1.3.3 Chức năng của thiết bị dạy học 13

1.3.4 Các thiết bị dạy học ở trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 14

1.3.5 Yêu cầu cơ bản sử dụng TBDH trong quá trình dạy 20

1.4 Quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở trường tiểu học 22

1.4.1 Lập kế hoạch quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở trường tiểu học 22

1.4.2 Tổ chức thực hiện quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở trường tiểu học 23

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở trường tiểu học 25

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá việc sử dụng TBDH đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 26

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường tiểu học 27

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 27

1.5.2 Các yếu tố khách quan 28

Kết luận chương 1 29

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN 30

2.1 Khái quát về kinh tế - chính trị, văn hóa - xã hội thành phố Thái Nguyên 30

2.1.1 Tình hình kinh tế, xã hội thành phố Thái Nguyên 30

2.1.2 Khái quát về giáo dục tiểu học ở thành phố Thái Nguyên 31

2.2 Khái quát về khảo sát thực trạng 33

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 33

2.2.2 Nội dung khảo sát 33

2.2.3 Khách thể khảo sát và địa bàn khảo sát 33

2.2.4 Phương pháp khảo sát 33

2.3 Thực trạng thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên 34

2.3.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng của thiết bị

dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học 34

2.3.2 Thực trạng thiết bị dạy học (số lượng, chất lượng, đồng bộ, tính hiện đại) đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên 37

2.3.3 Thực trạng tần suất sử dụng thiết bị dạy học 42

2.4 Thực trạng quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên 43

2.4.1 Thực trạng lập kế hoạch quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường tiểu học 43

2.4.2 Thực trạng tổ chức thực hiện quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường tiểu học 46

2.4.3 Thực trạng chỉ đạo triển khai sử dụng thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường tiểu học 50

2.4.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học 53

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên 54

2.6 Đánh giá chung 56

2.6.1 Những kết quả đạt được 56

2.6.2 Tồn tại, hạn chế 56

Kết luận chương 2 58

Chương 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN 59

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 59

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, tính đồng bộ 59

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 59

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 59

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 60

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 60

3.2 Biện pháp quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên 60

3.2.1 Tổ chức nâng cao nhận thức về vai trò của quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học cho CBQL, GV các trường tiểu học 60

3.2.2 Tổ chức xây dựng kế hoạch quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường 63

3.2.3 Chỉ đạo bồi dưỡng kỹ năng sử dụng thiết bị dạy học cho đội ngũ giáo viên trường tiểu học 65

3.2.4 Chỉ đạo thực hiện xã hội hóa và đẩy mạnh công tác tự chế thiết bị dạy học 67

3.2.5 Tăng cường ứng dụng CNTT trong quản lý và cụ thể hóa các tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng TBDH 69

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 71

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 72

3.4.1 Khái quát về khảo nghiệm 72

3.4.2 Khảo sát tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 72

3.4.3 Khảo sát tính khả thi của các biện pháp đề xuất 74

Kết luận chương 3 76

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 77

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN 81

TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Bộ GD ĐT: Bộ Giáo dục Đào tạo CBQL: Cán bộ quản lý GV: Giáo viên

HS Học sinh TBDH Thiết bị dạy học

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Bảng thiết bị dạy học tối thiểu cấp tiểu học 16 Bảng 2.1 Tổng số lớp và số học sinh tại các trường tiểu học ở thành phố

Thái Nguyên năm học 2019-2020 32 Bảng 2.2 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên tầm quan trọng của

thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học 35 Bảng 2.3 Thống kê số lượng thiết bị dạy học tại các trường tiểu học thành

phố Thái Nguyên 38 Bảng 2.4 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về tính đồng bộ của

thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học 40 Bảng 2.5 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về tính hiện đại của thiết

bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học 41 Bảng 2.6 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về tần suất sử dụng thiết

bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học 42 Bảng 2.7 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về lập kế hoạch quản lý

thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học 43 Bảng 2.8 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về tổ chức thực hiện

quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học 46 Bảng 2.9 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về chỉ đạo triển khai sử dụng

thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học 50 Bảng 2.10 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về kiểm tra, đánh giá

thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học 53 Bảng 2.11 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về các yếu tố ảnh hưởng

đến quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới ở các trường tiểu học 55 Bảng 3.1 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về tính cần thiết của các

biện pháp đề xuất 73 Bảng 3.2 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về tính khả thi của các

biện pháp đề xuất 74

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và phục vụ cho công tác hội nhập quốc tế về giáo dục và đào tạo, trong quá trình dạy học và giáo dục, ngoài việc đổi mới phương pháp, nâng cao năng lực và bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, cán bộ quản lý còn phải quan tâm đến việc quản lý và sử dụng có hiệu quả thiết bị dạy học Đây được xem là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên

Đổi mới chương trình gắn liền với những yêu cầu về trang bị và sử dụng thiết

bị dạy bộ môn theo quan niệm tiên tiến về phương pháp dạy học, coi thiết bị dạy học không chỉ là phương tiện minh họa, trực quan hóa điều trình bày, giảng giải của giáo viên mà chính là nguồn tri thức, phương tiện truyền tải thông tin phương tiện tư duy, nghiên cứu học tập, tiếp cận tự nhiên và xã hội giúp học sinh tự phát hiện kiến thức Muốn nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học phải đổi mới một cách toàn diện và đồng bộ: Từ mục tiêu, nội dung chương trình, phương pháp dạy học của giáo viên, phương pháp học tập của học sinh, phương pháp quản lý nhà trường Xuất phát từ yêu cầu đó mà vấn đề quản lý việc sử dụng đồ dùng dạy học trong các giờ học được quan tâm Sử dụng thiết bị dạy học như thế nào để có hiệu quả phục vụ yêu cầu đổi mới, đó là giải pháp bước đầu, nhằm tháo gỡ những khó khăn vướng mắc về ý thức và chất lượng sử dụng thiết bị trong quá trình dạy học

ở trường tiểu học Để thiết thực đổi mới phương pháp dạy học, trước mắt các nhà trường phải sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất và thiết bị dạy học hiện có và huy động các nguồn lực để tăng cường cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

Ở các trường tiểu học, sau nhiều năm xây dựng và phát triển, đến nay nhìn chung cơ sở vật chất của các nhà trường đã đáp ứng được cho việc dạy học 2 buổi/ngày nhưng trang thiết bị dạy học còn thiếu đồng bộ nên việc quản lý, sử dụng chưa thật sự hiệu quả Mặt khác theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới và yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học thì việc quản lí thiết bị dạy học còn

lộ rõ những hạn chế bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới, do vậy, cần phải có

các biện pháp quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường tiểu học

Xuất phát từ lý do trên tác giả chọn đề tài “Quản lý thiết bị dạy học đáp ứng

yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực trạng quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở trường tiểu học thành phố Thái Nguyên, luận văn đề xuất các biện pháp quản lý thiết bị dạy học, nhằm nâng cao hiệu quả khai thác và

sử dụng thiết bị dạy học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

3 Đối tượng và khách thể và phạm vi nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý thiết bị dạy học ở trường tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở

trường tiểu học thành phố Thái Nguyên

4 Giả thuyết khoa học

Triển khai và sử dụng thiết bị dạy học ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên trong thời gian qua đã được quan tâm thực hiện tuy nhiên trước yêu cầu đổi mới giáo dục như hiện nay vẫn còn tồn tại một số hạn chế Nếu đề xuất các biện pháp quản lí thiết bị dạy học một cách khoa học, phù hợp với điều kiện thực tiễn của các trường tiểu học thì sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng các thiết bị dạy học

đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận của quản lí thiết bị dạy học ở các trường tiểu học 5.2 Khảo sát thực trạng quản lí thiết bị dạy học ở các trường tiểu học thuộc thành phố Thái Nguyên

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lí thiết bị dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài

6.1 Phạm vi thời gian: Từ tháng 4 năm 2019 đến tháng 5 năm 2020 6.2 Phạm vi không gian: Nghiên cứu thực tiễn tại trường tiểu học Tân

Long, Sơn Cẩm 1, Sơn Cẩm 2, Sơn Cẩm 3, Núi Voi, Cao Ngạn, Quang Vinh, Hoàng Văn Thụ, Đồng Bẩm, Chiến Thắng

6.3 Giới hạn nội dung nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu biện pháp quản lý

thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục của Hiệu trưởng các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

Thiết bị dạy học ở trường tiểu học bao gồm nhiều loại tuy nhiên trong phạm

vi nghiên cứu của đề tài này chúng tôi căn cứ vào thông tư số 15/2009/TT-BGDĐT Thông tư Ban hành Danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cấp tiểu học

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu có liên quan đến vấn đề quản lí và sử dụng thiết bị dạy học như các quy định của Bộ GDĐT, nhiệm vụ năm học của Sở, phòng, trường để xây dựng khung lí luận của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi (anket)

Phương pháp này được sử dụng trong đề tài để tiến hành điều tra trên các đối tượng CBQL, GV với mục đích tìm hiểu thực trạng quản lý thiết bị dạy học trong bối cảnh đổi mới giáo dục

7.2.2 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Tổng kết kinh nghiệm về việc quản lý thiết bị dạy học trong bối cảnh đổi mới giáo dục thông qua báo cáo trong các hội nghị của Phòng GDĐT thành phố Thái Nguyên, báo cáo của các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên và kinh nghiệm tích lũy được của cá nhân trong quá trình làm công tác quản lý nhà trường