ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN THỊ TÁM QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CTGD PHỔ THÔNG MỚI[.]
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NGUYỄN THỊ TÁM
QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH ĐÁP ỨNG
YÊU CẦU CTGD PHỔ THÔNG MỚI
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2020
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NGUYỄN THỊ TÁM
QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH ĐÁP ỨNG
YÊU CẦU CTGD PHỔ THÔNG MỚI
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8140114
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Huyền
THÁI NGUYÊN - 2020
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự
hướng dẫn tận tình của PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Huyền Những nội dung,
các số liệu, thông tin được sử dụng trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào trước đây
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2020
Tác giả
Nguyễn Thị Tám
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên tác giả xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc đến cô giáo -
PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Huyền, người thầy đã tận tình giúp đỡ, định
hướng khoa học và luôn động viên, khích lệ tác giả hoàn thành luận văn
Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giám hiệu, tập thể các thầy,
cô giáo Khoa Tâm lý - Giáo dục; Phòng Đào tạo trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã trực tiếp giảng dạy, định hướng trong quá trình học tập và nghiên cứu
Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo cùng các thầy cô giáo Trường THCS Trung Nghĩa, các trường THCS huyện Yên Phong, Phòng GD&ĐT Yên Phong đã giúp đỡ, chia sẻ, cung cấp cho tác giả nhiều tư liệu, thông tin cũng như đóng góp cho tác giả nhiều ý kiến quý báu để hoàn thành luận văn này
Cuối cùng, xin cảm ơn những người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, tạo điều kiện tốt nhất cho tác giả hoàn thành luận văn
Trong quá trình học tập, nghiên cứu, mặc dù bản thân đã có nhiều
cố gắng, tâm huyết và trách nhiệm, song luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp chỉ dẫn, góp ý
Xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2020
Tác giả
Nguyễn Thị Tám
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC BẢNG ix
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ xi
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2
4 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài 3
5 Giả thuyết khoa học 3
6 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 3
7 Phương pháp nghiên cứu 3
8 Cấu trúc luận văn 4
Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 5
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5
1.1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài 5
1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam 7
1.2 Các khái niệm cơ bản 10
1.2.1 Quản lý giáo dục 10
1.2.2 Năng lực, năng lực dạy học của giáo viên 11
1.2.3 Bồi dưỡng, bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên 13
1.2.4 Giáo viên trung học cơ sở 16
1.2.5 Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở 17
1.3 Bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 17
Trang 61.3.1 Chương trình giáo dục phổ thông 2018 bậc trung học cơ sở và yêu cầu đối với năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở hiện nay 17 1.3.2 Mục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 22 1.3.3 Nội dung bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 22 1.3.4 Phương pháp bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ
sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 23 1.3.5 Hình thức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 24 1.3.6 Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 24 1.4 Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 25 1.4.1 Tổ chức khảo sát nhu cầu và lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 25 1.4.2 Tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 27 1.4.3 Chỉ đạo triển khai hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông
2018 28 1.4.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông
2018 29 1.5 Những yếu tố tác động đến quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 31 1.5.1 Yếu tố khách quan 31
Trang 71.5.2 Yếu tố chủ quan 32
Kết luận chương 1 35
Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 36
2.1 Khái quát chung về tình hình kinh tế, xã hội và các trường trung học cơ sở ở huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh 36
2.1.1 Khái quát chung về tình hình kinh tế, xã hội của huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh 36
2.1.2 Khái quát về giáo dục trung học cơ sở ở huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh 37
2.2 Khái quát về khảo sát thực trạng 38
2.2.1 Mục đích khảo sát 38
2.2.2 Đối tượng khảo sát 38
2.2.3 Nội dung khảo sát 38
2.2.4 Phương pháp khảo sát 38
2.2.5 Cách xử lý kết quả khảo sát 39
2.3 Thực trạng năng lực dạy học của giáo viên các trường trung học cơ sở ở huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh 39
2.3.1 Thực trạng nhận thức của giáo viên, cán bộ quản lý về sự cần thiết của các năng lực dạy học của giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh 40
2.3.2 Thực trạng năng lực dạy học của giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh 42
2.4 Thực trạng bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh 44
2.4.1 Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở 44
2.4.2 Mục tiêu bồi dưỡng 45
2.4.3 Nội dung bồi dưỡng 45
Trang 82.4.4 Phương pháp bồi dưỡng 48
2.4.5 Hình thức bồi dưỡng 50
2.5 Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 51
2.5.1 Thực trạng lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên các trường trung học cơ sở 51
2.5.2 Tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 53
2.5.3 Chỉ đạo triển khai hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 56
2.5.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình GDPT 2018 58
2.5.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng 59
2.6 Nguyên nhân của thực trạng 61
Kết luận chương 2 63
Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 64
3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 64
3.1.1 Bảo đảm tính mục tiêu 64
3.1.2 Bảo đảm tính hệ thống, kế thừa 64
3.1.3 Bảo đảm tính khả thi 65
3.1.4 Bảo đảm tính hiệu quả 65
3.2 Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 66
Trang 93.2.1 Tổ chức bồi dưỡng nhận thức cho tổ trưởng chuyên môn, giáo viên
về chương trình 2018, chương trình môn học 2018 cấp Trung học cơ
sở và yêu cầu về năng lực dạy học của giáo viên Trung học cơ sở 66
3.2.2 Tổ chức khảo sát nhu cầu và lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 68
3.2.3 Chỉ đạo đa dạng hóa các phương pháp, hình thức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên các trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018 74
3.2.4 Xây dựng môi trường thuận lợi tạo điều kiện khuyến khích giáo viên tự bồi dưỡng năng lực dạy học 77
3.2.5 Đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học của giáo viên ở các trường trung học cơ sở 82
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 86
3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp 86
Kết luận chương 3 94
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 95
1 Kết luận 95
2 Khuyến nghị 96
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98 PHỤ LỤC
Trang 10DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
STT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ
Trang 11DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên THCS về các NLDH
cần có của giáo viên THCS đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông
2018 40 Bảng 2.2 Đánh giá thực trạng NLDH đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông
2018 của giáo viên trung học cơ sở huyện Yên Phong 42 Bảng 2.3 Thực trạng đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về mức độ cần
thiết của các mục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông 2018 hiện nay 44 Bảng 2.4 Thực trạng thực hiện các nội dung bồi dưỡng năng lực dạy học
đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông 2018 cho đội ngũ giáo viên trung học cơ sở 47 Bảng 2.5 Thực trạng sử dụng các phương pháp bồi dưỡng năng lực dạy
học đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông 2018 cho đội ngũ giáo viên trung học cơ sở huyện Yên Phong hiện nay 48 Bảng 2.6 Thực trạng sử dụng các hình thức bồi dưỡng năng lực dạy học
đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông 2018 cho đội ngũ giáo viên trung học cơ sở huyện Yên Phong hiện nay 50 Bảng 2.7 Thực trạng lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo
viên trung học cơ sở huyện Yên Phong đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông 2018 52 Bảng 2.8 Thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên
trung học cơ sở huyện Yên Phong đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông
2018 thời gian qua 55 Bảng 2.9 Thực trạng chỉ đạo, triển khai hoạt động bồi dưỡng năng lực
dạy học đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông 2018 cho giáo viên trung học cơ sở huyện Yên Phong hiện nay 57 Bảng 2.10 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy
học đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông 2018 cho giáo viên trung học cơ sở huyện Yên Phong hiện nay 58
Trang 12Bảng 2.11 Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hoạt động bồi
dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở huyện Yên Phong đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông 2018 thời gian qua 59 Bảng 3.1 Đánh giá tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 87 Bảng 3.2 Đánh giá tính khả thi của các biện pháp đề xuất 88 Bảng 3.3 Đánh giá tương quan giữa tính cầp thiết và mức độ khả thi của
các biện pháp đề xuất 92
Trang 13DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1 Đánh giá tính cấp thiết của các biện pháp đề xuất 88 Biểu đồ 3.2 Đánh giá tính khả thi của các biện pháp đề xuất 90 Biểu đồ 3.3 Đánh giá tương quan giữa tính cấp thiết và mức độ khả thi của
các biện pháp đề xuất 91
Trang 14MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Ở các quốc gia trên thế giới cũng như ở Việt Nam, đội ngũ giáo viên luôn đóng vai trò quyết định đến chất lượng GD&ĐT, là lực lượng đi đầu trong đổi mới
giáo dục Khoản 2 Điều 66 Luật Giáo dục (2019) ghi rõ: Nhà giáo có vai trò quyết
định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục, có vị thế quan trọng trong xã hội, được xã hội tôn vinh [47] Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: Nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng và vẻ vang, vì nếu không có thầy thì không có giáo dục Không có giáo dục, không có cán bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế văn hóa [26] Đảng và Nhà
nước ta luôn quan tâm chú trọng xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên, coi đây
là khâu then chốt trong phát triển sự nghiệp GD&ĐT Nghị quyết Trung ương 8
khóa XI đã xác định: Thực hiện chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo theo từng cấp học và
trình độ đào tạo Tiến tới tất cả các giáo viên tiểu học, trung học cơ sở, giáo viên, giảng viên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải có trình độ từ đại học trở lên, có NLDH… [20]
Bước sang thế kỷ XXI, với sự phát triển của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, người giáo viên ở các nhà trường phải được bồi dưỡng, phát triển về kiến thức, kĩ năng để đáp ứng yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng dạy học Bồi dưỡng, phát triển NLDH nói chung, NLDH nói riêng cho đội ngũ giáo viên càng cần phải được tiến hành thường xuyên, có hiệu quả đặc biệt là trong bối cảnh hiện nay khi nước ta đang chuẩn bị thực hiện CTGD phổ thông mới cần phải có đội ngũ giáo viên phổ thông nói chung, giáo viên THCS nói riêng đủ về số lượng và chuẩn
về chất lượng đáp ứng yêu cầu dạy học theo CTGD phổ thông mới
NLDH của đội ngũ giáo viên THCS phụ thuộc vào quá trình đào tạo ở các trường sư phạm và hoạt động bồi dưỡng, phát triển trong thực tiễn giảng dạy ở các trường THCS Tuy nhiên việc đào tạo ở các trường sư phạm chỉ cung cấp những nền tảng bước đầu để người giáo viên THCS có được những kiến thức, kĩ năng và kinh nghiệm sư phạm cần thiết Để có được NLDH tốt phù hợp với sự thay đổi của môi trường giáo dục và điều kiện thực tiễn sư phạm, người giáo viên THCS cần phải tích lũy thêm những kiến thức, kĩ năng sư phạm mới để nâng cao NLDH của bản thân thực hiện các mục tiêu giáo dục THCS có hiệu quả Thực tiễn giáo dục
Trang 15THCS ở nước ta thời gian qua cho thấy, đội ngũ giáo viên THCS phần đông đã có những NLDH cơ bản, tuy nhiên một số giáo viên mới chỉ thành thạo các kĩ năng dạy học cơ bản, nắm vững những kiến thức nền tảng của chương trình môn học chưa có các kĩ năng hướng dẫn cho học sinh biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn
để phát triển các năng lực cần thiết Để đáp ứng CTGD phổ thông mới hiện nay, đội ngũ giáo viên THCS phải được phát triển toàn diện cả về tầm rộng và chiều sâu kiến thức, kĩ năng, thái độ qua đó phát triển toàn diện NLDH từ đó tổ chức quá trình dạy học, phát triển năng lực của học sinh có hiệu quả
Cùng với quá trình phát triển của nền giáo dục đất nước, giáo dục THCS của huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh đã đạt được những kết quả nhất định Nhận thức được tầm quan trọng của việc bồi dưỡng đội ngũ GVTHCS, Sở GD&ĐT tỉnh Bắc Ninh và ngành giáo dục huyện Yên Phong đã căn cứ theo các Quy chế bồi dưỡng giáo viên phổ thông của Bộ GD&ĐT, đặc biệt là Kế hoạch 212/KH-BGDĐT của
Bộ GD&ĐT về việc tổ chức bồi dưỡng triển khai thực hiện CTGD phổ thông mới,
đã ban hành nhiều kế hoạch bồi dưỡng, phát triển năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên THCS theo đúng quy định Tuy nhiên việc bồi dưỡng NLDH cho đội ngũ giáo viên THCS huyện Yên Phong vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế Đặc biệt công tác quản lý bồi dưỡng NLDH cho đội ngũ giáo viên THCS chưa có tính khoa học, đồng
bộ, hệ thống và thiết thực Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi chọn đề tài:
“Quản lý phát triển năng lực dạy học cho giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông 2018” làm
đề tài luận văn cao học
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng quản lý phát triển NLDH cho đội ngũ giáo viên THCS huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông mới, luận văn đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng NLDH cho đội ngũ giáo viên nhằm nâng cao NLDH cho đội ngũ giáo viên THCS đáp ứng yêu cầu CTGD phổ thông 2018, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục THCS huyện Yên
Phong, tỉnh Bắc Ninh
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Phát triển NLDH cho giáo viên các trường THCS