ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM ĐỖ THỊ HOÀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SINH TỒN CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ CẨM PHẢ, TỈNH QUẢNG NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC THÁI NG[.]
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
ĐỖ THỊ HOÀ
QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SINH TỒN CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ CẨM PHẢ, TỈNH QUẢNG NINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2020
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
ĐỖ THỊ HOÀ
QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SINH TỒN CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ CẨM PHẢ, TỈNH QUẢNG NINH
Ngàn: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 8 140114
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Phạm Hồng Quang
THÁI NGUYÊN - 2020
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi tên: ĐỖ THỊ HOÀ, học viên cao học, chuyên ngành Quản lý giáo dục tại Trường Đại Học Sư Phạm Thái Nguyên
Tôi xin cam đoan trong quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận văn này dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Phạm Hồng Quang thì kết quả nghiên cứu đạt được trong luận văn là do chính bản thân tôi thực hiện
và chưa có ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Thái Nguyên, tháng 6 năm 2020
Người cam đoan
Đỗ Thị Hoà
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy giáo, cô giáo trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa học
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.TS Phạm Hồng Quang
đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu, thực hiện hoàn thành luận văn này
Xin chân thành cảm ơn sự nhiệt tình giúp đỡ từ tập thể lãnh đạo, giáo viên các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong việc hoàn thành luận văn
Mặc dù cá nhân tôi có nhiều cố gắng để thực hiện đề tài luận văn, nhưng
do điều kiện thời gian và năng lực có hạn nên không tránh khỏi những hạn chế Kính mong các thầy cô, các chuyên gia, đồng nghiệp và những ai quan tâm tới vấn đề nghiên cứu, tiếp tục đóng góp ý kiến để giúp luận văn hoàn thiện hơn
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 6 năm 2020
Người cam đoan
Đỗ Thị Hoà
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC CÁC BẢNG v
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
5 Giả thuyết khoa học 3
6 Phương pháp nghiên cứu và giới hạn nghiên cứu 4
7 Cấu trúc luận văn 5
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SINH TỒN CHO HỌC SINH TIỂU HỌC 6
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6
1.1.1 Trên thế giới 6
1.1.2 Trong nước 7
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 8
1.2.1 Kỹ năng sống, kỹ năng sinh tồn 8
1.2.2 Giáo dục kỹ năng sinh tồn 9
1.2.3 Quản lý giáo dục kỹ năng sinh tồn 10
1.3 Những vấn đề cơ bản về giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở trường tiểu học 11
1.3.1 Các kỹ năng thành phần của kỹ năng sinh tồn 11
1.3.2 Mục tiêu của giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở trường tiểu học 12
1.3.3 Nội dung giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở trường tiểu học 12
1.3.4 Các phương pháp, hình thức giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở trường tiểu học 13
Trang 61.3.5 Đánh giá kết quả giáo dục kỹ năng sinh tồn cho HS ở trường tiểu học 15 1.4 Những vấn đề cơ bản về quản lý giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở trường tiểu học 16 1.4.1 Lập kế hoạch giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở trường tiểu học 16 1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở trường tiểu học 17 1.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở trường tiểu học 18 1.4.4 Hiệu trưởng kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch giáo dục kĩ năng sinh tồn cho học sinh ở trường tiểu học 20 1.4.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh
ở các trường tiểu học 21 Kết luận Chương 1 23
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SINH TỒN CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ CẨM PHẢ, TỈNH QUẢNG NINH 24
2.1 Một vài nét về giáo dục tiểu học của thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng ninh
và tổ chức khảo sát 24 2.1.1 Một số nét cơ bản về giáo dục tiểu học của thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng N inh 24 2.1.2 Tổ chức khảo sát 25 2.2 Thực trạng giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 26 2.2.1 Mục tiêu giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 26 2.2.2 Nội dung giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 28 2.2.3 Phương pháp giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 31 2.2.4 Hình thức tổ chức giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 32
Trang 72.2.5 Đánh giá kết quả giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường
tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 34
2.3 Thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 36
2.3.1 Lập kế hoạch giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 36
2.3.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 37
2.3.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở trường tiểu học thành phố Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh 40
2.3.4 Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 42
2.3.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 45
2.4 Đánh giá chung về thực trạng giáo dục và quản lý giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh 47
Kết luận Chương 2 49
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SINH TỒN CHO HỌC SINH TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC Ở THÀNH PHỐ CẨM PHẢ, TỈNH QUẢNG NINH 50
3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 50
3.1.1 Đảm bảo tính mục đích 50
3.1.2 Đảm bảo tính đồng bộ 50
3.1.3 Đảm bảo tính khả thi và hiệu quả 50
3.1.4 Đảm bảo tính kế thừa và phát triển 51
3.2 Biện pháp cụ thể 51
3.2.1 Nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục về giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh tiểu học 51
3.2.2 Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo dục kỹ năng sinh tồn cho giáo viên tiểu học 56
Trang 83.2.3 Lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục kỹ năng sinh tồn
cho học sinh ở các trường tiểu học 58
3.2.4 Xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở trường tiểu học 62
3.2.5 Tổ chức giám sát, đánh giá hoạt động giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các trường tiểu học 81
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 84
3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý giáo dục kỹ năng sinh tồn 85
3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 85
3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 85
3.4.3 Cách thức tiến hành 85
3.4.4 kết quả khảo nghiệm 87
Kết luận Chương 3 88
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 89
1 Kết luận 89
2 Khuyến nghị 90
2.1.Đối với Sở GD&ĐT Quảng Ninh, Phòng GD&ĐT thành phố Cẩm Phả 90
2.2.Đối với các trường tiểu học 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO 92 PHỤ LỤC
Trang 9DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Trang 10DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Thực trạng thực hiện mục tiêu giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh
ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 26 Bảng 2.2: Thực trạng nội dung giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các
trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 28 Bảng 2.3: Thực trạng những KNST đã tiến hành giáo dục cho học sinh ở các
trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 30 Bảng 2.4: Thực trạng phương pháp giáo dục KNST cho học sinh ở các trường
tiểu học thành phổ Cẩm Phả 31 Bảng 2.5: Thực trạng hình thức tổ chức giáo dục KNST cho học sinh ở các
trường tiểu học thành phổ Cẩm Phả 33 Bảng 2.6: Thực trạng đánh giá kết quả giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở
các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 34 Bảng 2.7: Thực trạng lập kế hoạch giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh ở các
trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 36 Bảng 2.8: Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục kỹ năng sinh tồn cho
học sinh ở các trường tiểu học Thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 38 Bảng 2.9: Thực trạng chỉ đạo thực hiện kế hoạch giáo dục kỹ năng sinh tồn cho
học sinh ở các trường tiểu học Thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 40 Bảng 2.10: Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch giáo dục
KNST cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh 43 Bảng 2.11: Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học
sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh 45 Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết, tính khả thi của các biện pháp
quản lý hoạt động giáo dục KNST cho học sinh tiểu học 87
Trang 11MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Kỹ năng sống nói chung và kỹ năng sinh tồn nói riêng giúp cho mỗi cá nhân tự chủ trong cuộc sống, biết xử lý những tình huống để sống an toàn, thích ứng trong mọi hoàn cảnh đồng thời vượt qua những khó khăn của cuộc sống Kỹ năng sống nói chung và kỹ năng sinh tồn nói riêng không tự nhiên có
mà nó được hình thành phát triển trong quá trình dạy học, giáo dục và hoạt động trải nghiệm sinh hoạt hàng ngày của học sinh, đồng thời được củng cố thường xuyên trong quá trình học tập, lao động và sinh hoạt của mỗi người
Trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta luôn tập trung mọi nguồn cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, giữ gìn và phát huy các giá trị độc lập dân tộc, có năng lực xã hội để thực hiện mục tiêu xây dựng những con người Việt Nam với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,
có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên lực tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, phát huy được tiền năm của dân tộc, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân để làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tổ chức kỷ luật, có sức khỏe, kiên định với chủ nghĩa xã hội
Giáo dục tiểu học là cấp học nền tảng giúp học sinh hình thành nhân cách gốc làm cơ sở để hình thành phát triển nhân cách toàn diện Mục tiêu của giáo dục tiểu học là nhằm hình thành ở học sinh các phẩm chất: Yêu nước, nhân ái, trung thực, chăm chỉ và trách nhiệm đồng thời hình thành ở học sinh các năng lực chung và năng lực cốt lõi: Tự học, tự chủ, giao tiếp, hợp tác vv… Các phẩm chất và năng lực trên được hình thành phát triển thông qua hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục, tự giáo dục của học sinh
Học sinh tiểu học chịu sự ảnh hưởng của giáo dục nhà trường, gia đình
và xã hội Trong cuộc sống học sinh ngoài sự tác động của nhà trường, học sinh tiểu học chịu sự tác động của môi trường sống và những ảnh hưởng tiêu cực
Trang 12của kinh tế thị trường và những tác động của giao thông công cộng, biến đổi khí hậu, tệ nạn xã hội vv…đang hàng ngày hàng giờ ảnh hưởng và tác động tới học sinh Muốn tồn tại, thành công và sống có chất lượng trong xã hội hiện đại ngày nay, học sinh phải được trang bị hệ thống kỹ năng sống nói chung và kỹ năng sinh tồn nói riêng Giáo dục KNST trở thành mục tiêu và là một nhiệm vụ trong giáo dục nhân cách toàn diện Trong cuộc sống thường ngày luôn có những mối nguy hiểm tiềm ẩn có thể ảnh hưởng đến sự an toàn của trẻ nhỏ ở mọi lúc, mọi nơi
Thành phố Cẩm Phả là một trong những trụ cột kinh tế của tỉnh Quảng Ninh, là trung tâm kinh tế vùng mỏ, bên cạnh những tích cực về một nền kinh tế năng động, môi trường văn hóa văn minh, xã hội phát triển tạo thuận lợi cho việc học tập và sinh hoạt của học sinh, thì những tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường, những ảnh hưởng của phim ảnh bạo lực, của tệ nạn xã hội, mạng xã hội ít nhiều đang tấn công vào gia đình và trường học của các học sinh Nó làm cho một
số học sinh chưa nhận thức được đúng hướng đi của mình, dễ làm lệch lạc nhân cách của các em Thành phố Cẩm Phả là nơi giao thương, tập trung nhiều đầu mối kinh tế, văn hóa, giao thông của các địa phương của tỉnh Quảng Ninh, của Việt Nam với Trung Quốc cũng chịu nhiều ảnh hưởng văn hóa của giới trẻ
Thực tế trong những năm qua giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học đã được các trường tiểu học quan tâm thực hiện, tuy nhiên mức độ triển khai chưa đồng bộ nên vẫn có nhiều tình huống đáng tiệc xảy ra: Trẻ chết đuối,
bị chết ngạt trên xe ô tô, bị bắt cóc hay bị tai nạn thương tích vv…
Với mong muốn trang bị cho các em học sinh những kiến thức cần thiết
để ứng phó với những tình huống nguy hiểm có thể xảy ra Do vậy, điều vô cùng quan trọng là chúng ta phải dạy trẻ kỹ năng đối phó với các tình huống nguy hiểm Song vấn đề giáo dục KNST cho học sinh đặc biệt còn nhiều bất
cập Do đó, tác giả chọn nghiên cứu đề tài “Quản lý giáo dục kỹ năng sinh tồn
cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh”
làm luận văn cao học của mình
Trang 132 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý giáo dục kỹ năng sinh tồn cho học sinh, tác giả luận văn đề xuất biện pháp quản lý giáo dục KNST cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh nhằm giúp học sinh biết tự bảo vệ mình, sống an toàn, khỏe mạnh từ đó nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh tiểu học
3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Quản lý bồi dưỡng KNST cho học sinh ở trường tiểu học
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp quản lý giáo dục KNST cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1.Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý giáo dục KNST cho học sinh ở trường tiểu học
4.2 Nghiên cứu thực trạng giáo dục KNST và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục KNST cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh
4.3.Đề xuất và khảo nghiệm biện pháp quản lý giáo dục KNST cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh
5 Giả thuyết khoa học
Quản lý giáo dục KNST cho học sinh ở các trường tiểu học có vai trò vô cùng quan trọng nhằm giúp học biết tự bảo vệ bản thân, nội dung hoạt động trên đã được các trường tiểu học quan tâm thực hiện, tuy nhiên còn tồn tại những điểm bất cập Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý giáo dục KNST cho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh phù hợp với quy luật khách quan và điều kiện thực tế sẽ giúp học sinh sống an toàn, khỏe mạnh, thành công, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh ở trường tiểu học