Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục quản lý dạy học môn toán theo chương trình phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện đại từ, tỉnh thái nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN VIỆT DŨNG QUẢN LÝ DẠỴ HỌC MÔN TOÁN THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC[.]

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VIỆT DŨNG

QUẢN LÝ DẠ̣Y HỌC MÔN TOÁN THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN ĐẠI TỪ,

TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2020

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VIỆT DŨNG

QUẢN LÝ DẠ̣Y HỌC MÔN TOÁN THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN ĐẠI TỪ,

TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS PHAN HỮU THAM

THÁI NGUYÊN - 2020

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Thái Nguyên, tháng 2 năm 2020

Tác giả luận văn

Nguyễn Việt Dũng

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, em xin bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới Lãnh đạo trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên, các Thầy giáo Cô giáo đã tham gia giảng dạy và cung cấp những kiến thức cơ bản, sâu sắc, tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu tại nhà trường

Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến TS Phan Hữu Tham,

người đã trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận tình giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, mặc dù bản thân em đã luôn cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết Kính mong được sự góp ý, chỉ dẫn của các Thầy, các Cô và các bạn đồng nghiệp

Em xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 1 năm 2020

Tác giả luận văn

Nguyễn Việt Dũng

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT viii

DANH MỤC CÁC BẢNG ix

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 4

9 Cấu trúc của luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 5

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 5

1.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới 5

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam 6

1.2 Các khái niệm công cụ 8

1.2.1 QL, QL giáo dục 8

1.2.2 QL hoạt động dạy học 9

1.2.3 QL hoạt động dạy học môn Toán 11

1.3 Dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo chương trình phổ

thông mới 11

1.3.1 Vai trò môn Toán trong trường trung học cơ sở 11

1.3.2 Mục tiêu dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo chương trình phổ thông mới 12

1.3.3 Nội dung dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo chương trình phổ thông mới 13

1.3.4 Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực trong dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo chương trình phổ thông mới 16

1.4 Quản lý dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo chương trình phổ thông mới 19

1.4.1 Quản lý thực hiện mục tiêu, nội dung dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo chương trình phổ thông mới 19

1.4.2 Quản lý hoạt động giảng dạy 20

1.4.3 Quản lý hoạt động học tập 24

1.4.4 Quản lý các điều kiện đảm bảo cho hoạt động dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới 25

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến QL hoạt động dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới 26

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 26

1.5.1 Các yếu tố khách quan 28

Tiểu kết chương 1 29

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN 30

2.1 Tình hình các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên 30

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 32

2.2.1 Mục đích khảo sát 32

2.2.2 Nội dung khảo sát 32

2.2.3 Đối tượng khảo sát 32

2.2.4 Phương pháp khảo sát 32

2.2.5 Xử lý kết quả điều tra 32

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên 33

2.3.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ QL, giáo viên và học sinh về vai trò của môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường trung học cơ sở 33

2.3.2 Thực trạng nhận thức của cán bộ QL, giáo viên và học sinh về mục tiêu dạy học môn Toán theo chương trình phổ thông mới ở trường trung học cơ sở 35

2.3.3 Thực trạng nội dung dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo chương trình phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên 38

2.3.4 Thực trạng thực hiện yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực trong dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo chương trình phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên 41

2.4 Thực trạng quản lý dạy học môn Toán theo chương trình phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên 45

2.4.1 Thực trạng QL thực hiện nội dung dạy học môn Toán ở theo chương trình phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên 45

2.4.2 Thực trạng quản lý hoạ̣t động dạy học môn Toán theo chương trình phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên 47

2.4.3 Quản lý hoạ ̣t động học tập trong dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên 55

2.4.4 Quản lý cá́c điều kiện đảm bảo cho hoạt động dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở

huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên 58

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến QL hoạt động dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên 59

Kết luận chương 2 65

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN 67

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 67

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu, tính khoa học 67

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo đồng bộ và hệ thống 67

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 68

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 68

3.2 Các biện pháp QL dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THCS huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên 68

3.2.1 Tăng cường chỉ đạo việc lập kế hoạch và thực hiện nội dung dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THCS 68

3.2.2 Đổi mới sinh hoạt Tổ chuyên môn để nâng cao hiệu quả dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới 71

3.2.3 Đẩy mạnh bồi dưỡng giáo viên dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới 73

3.2.4 Tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp và đa dạng hình thức dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới 75

3.2.5 Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá dạy học học môn Toán 79

3.2.6 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện dạy học 82

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 85

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 85

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 85

3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 85

3.4.3 Phương pháp khảo nghiệm 85

3.4.5 Kết quả khảo nghiệm 86

Tiểu kết chương 3 89

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

PHỤ LỤC 1

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

GDĐT Giáo dục, Đào tạo

THCS Trung học cơ sở

Bảng 2.1 Quy mô trường lớp các trường THCS huyện Đại Từ 31

Bảng 2.2 Thống kê chất lượng học lực các trường THCS huyện Đại Từ 31

Bảng 2.3 Đánh giá nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, họ ̣c sinh về vai trò của môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới 34

Bảng 2.4 Đánh giá nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, họ ̣c sinh về mục tiêu của môn Toán theo chương trình phổ thông mới 36

Bảng 2.5 Thực trạng nội dung dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo chương trình phổ thông mới 39

Bảng 2.6 Thực trạng mức độ đạt được về phẩm chất chủ yếu và năng lực trong dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở theo chương trình phổ thông mới 42

Bảng 2.7 Thực trạng QL nội dung dạy học môn Toán ở trường trung học cơ sở 46

Bảng 2.8 Thực trạng quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán 47

Bảng 2.9 Thực trạng đổi mới phương pháp dạy học môn Toán 49

Bảng 2.10 Thực trạng chuẩn bị bài lên lớp của GV 50

Bảng 2.11 Thực trạng bồi dưỡng đội ngũ giáo viên 52

Bảng 2.12 Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá giáo viên 53

Bảng 2.13 Thực trạng thực hiện quy định hồ sơ chuyên môn của GV 54

Bảng 2.14 Thực trạng QL hoạt động học tập trong dạy học môn Toán 55

Bảng 2.15 Thực trạng các điều kiện đảm bảo cho hoạt động dạy học môn Toán 58

Bảng 2.16 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến QL hoạt động dạy học môn Toán 60

Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp 86

Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp 88

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chương trình giáo dục phổ thông cụ thể hoá mục tiêu giáo dục phổ thông, giúp học sinh làm chủ kiến thức phổ thông, biết vận dụng hiệu quả kiến thức, kĩ năng đã học vào đời sống và tự học suốt đời, có định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp, biết xây dựng và phát triển hài hoà các mối quan hệ xã hội, có cá tính, nhân cách và đời sống tâm hồn phong phú, nhờ đó có được cuộc sống có ý nghĩa và đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước và nhân loại Chương trình giáo dục trung học cơ sở giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành và phát triển ở cấp tiểu học, tự điều chỉnh bản thân theo các chuẩn mực chung của xã hội, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh tri thức và kĩ năng nền tảng, có những hiểu biết ban đầu về các ngành nghề và có ý thức hướng nghiệp để tiếp tục học lên trung học phổ thông, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động [2, tr.6]

Nội dung giáo dục toán học được phân chia theo hai giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản và giai đoạn giáo dục nghề nghiệp.”Chương trình môn Toán trong cả hai giai đoạn giáo dục có cấu trúc tuyến tính kết hợp với “đồng tâm xoáy ốc” (đồng tâm, mở rộng và nâng cao dần), xoay quanh và tích hợp

ba mạch kiến thức: Số, Đại số và Một số yếu tố giải tích; Hình học và Đo lường; Thống kê và Xác suất” [2] Do vậy, dạy học môn Toán theo chương trình phổ thông mới cần hình thành cho HS năng lực của môn Toán như năng lực tư duy và lập luận toán học, năng lực mô hình hóa toán học, năng lực giải quyết vấn đề toán học

Hiện nay, GV chưa chú ý nhấn mạnh dạy học môn Toán cần gắn với xu hướng phát triển hiện đại của kinh tế, khoa học, đời sống xã hội và những vấn

đề cấp thiết có tính toàn cầu (như biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, giáo dục tài chính, ) CBQL, GV chưa quan tâm đến vai trò hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực học sinh; phát triển kiến thức, kĩ năng then chốt và tạo cơ hội để học sinh được trải nghiệm, vận dụng toán học vào thực tiễn

chuyên môn của CBQL còn tồn tại nhiều yếu kém, thể hiện ở sự buông lỏng quản lý kế hoạch giảng dạy theo chương trình giáo dục phổ thông mới, quản lý chuẩn bị bài lên lớp của GV dạy học môn Toán theo chương trình phổ thông mới, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên môn Toán, quản lý thực hiện quy định hồ sơ chuyên môn của GV đặt ra yêu cầu phải có các biện pháp để quản lý dạy học

môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới

Từ những lý do nêu trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài:

“Quản lý dạy học môn Toán theo chương trình phổ thông mới ở các

trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đề tài đề xuất một số biện pháp quản lý dạy học môn Toán theo chương trình phố thông mới ở các trường trung học

cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên từ đó nâng cao chất lượng dạy học môn Toán theo chương trình phố thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học môn Toán theo chương trình phố thông mới ở các trường trung học cơ sở

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý dạy học môn Toán theo chương trình phố thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên

4 Giả thuyết khoa học

Dạy học môn Toán theo chương trình phổ thông góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực toán học cho học sinh… tuy nhiên, hoạt động dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới vẫn còn những hạn chế nhất định Vì vậy, nếu đề xuất các biện pháp

QL dạy học môn toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới phù hợp thì sẽ

khắc phục được những hạn chế đang tồn tại và nâng cao hơn nữa chất lượng dạy học môn toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THCS hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn toán theo chương

trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý dạy học môn toán theo chương

trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý dạy học môn toán theo chương

trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên

6 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu thực trạng quản lý dạy học môn toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên trong năm học 2018-2019, 2019-2020

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết, các phương pháp hệ thống hóa và khái quát hóa các tài liệu lý thuyết Phân tích và tổng hợp nguồn tài liệu, văn bản liên quan để xây dựng cơ sở lý luận để xây dựng cơ sở

lý luận của luận văn

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động dạy học môn toán và QL dạy

học môn toán để đánh giá thực trạng

7.2.2 Phương pháp điều tra bằng ankét

Chúng tôi sử dụng các bảng hỏi dành cho CBQL, GV, để tìm hiểu thực trạng dạy học môn toán và QL dạy học môn toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên

Nghiên cứu báo cáo đánh giá dạy học môn toán và QL dạy học môn toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên từ đó đưa ra những kết luận về quản lý dạy học môn toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới

7.2.4 Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn cán bộ quản lý và giáo viên về dạy học môn toán và QL dạy học môn toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học

cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên

7.2.5 Phương pháp khảo nghiệm

Khảo nghiệm ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý các trường Trung học

cơ sở và Phòng Giáo dục và Sở Giáo dục - Đào tạo, giáo viên để đánh giá tính khả thi của các biện pháp đề tài đã đề xuất

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Dùng để xử lý các số liệu thu thập được trong quá trình điều tra thực trạng dạy học môn toán và QL dạy học môn toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên dưới dạng bảng số liệu thống kê giúp cho các kết quả nghiên cứu trở nên chính

xác và đảm bảo độ tin cậy

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Kiến nghị, Mục lục, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, cấu trúc luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn toán theo chương trình

giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở

Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học môn toán theo chương trình giáo dục

phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên

Chương 3: Biện pháp quản lý dạy học môn toán theo chương trình giáo dục

phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên