Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học huyện lương tài, tỉnh bắc ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới”

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM  NGUYỄN THẾ ANH TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHUYÊN MÔN CHO HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN LƯƠNG TÀI TỈNH BẮC NINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH G[.]

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

- -

NGUYỄN THẾ ANH

TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHUYÊN MÔN CHO HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN LƯƠNG TÀI TỈNH BẮC NINH

ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2020

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

- -

NGUYỄN THẾ ANH

TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHUYÊN MÔN CHO HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN LƯƠNG TÀI TỈNH BẮC NINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Trịnh Văn Tùng

THÁI NGUYÊN - 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng

dẫn khoa học của TS Trịnh Văn Tùng

Các tài liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, đảm bảo tính khách quan, khoa học, mọi kết quả đều dựa vào quá trình khảo sát và thực địa trên thực tế Nếu sai, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm./

Tác giả

Nguyễn Thế Anh

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên em xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo -

TS Trịnh Văn Tùng, người thầy đã tận tình giúp đỡ, định hướng khoa học và luôn động viên, khích lệ em hoàn thành luận văn

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giám hiệu, tập thể các thầy, cô giáo Khoa Tâm lý - Giáo dục; Phòng Đào tạo trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã trực tiếp giảng dạy, chỉ đạo trong quá trình học tập và nghiên cứu

Cuối cùng, xin cảm ơn những người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, tạo điều kiện tốt nhất cho tôi hoàn thành luận văn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu, mặc dù bản thân đã có nhiều cố gắng, tâm huyết và trách nhiệm, song luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp chỉ dẫn, góp ý

Xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2020

Tác giả

Nguyễn Thế Anh

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC CÁC BẢNG viii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Phạm vi nghiên cứu 3

6 Giả thuyết khoa học 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của đề tài 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHUYÊN MÔN CHO HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 6

1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 6

1.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới 6

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam 8

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 12

1.2.1 Hiệu trưởng trường tiểu học 12

1.2.2 Năng lực quản lý chuyên môn 12

1.2.3 Tổ chức, bồi dưỡng, tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng 14

1.3 Định hướng đổi mới chương trình giáo dục tiểu học và yêu cầu đối với năng lực quản lý chuyên môn của hiệu trưởng trường tiểu học 17

1.3.1 Định hướng đổi mới chương trình giáo dục tiểu học 17

1.3.2 Yêu cầu đối với năng lực quản lý chuyên môn của hiệu trưởng trường tiểu học 18

1.4 Hoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 22

1.4.1 Mục tiêu bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 22

1.4.2 Nội dung bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 23

1.4.3 Phương pháp và hình thức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 24

1.5 Tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 25

1.5.1 Chủ thể tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 25

1.5.2 Nội dung tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 26

1.6 Các yếu tổ ảnh hưởng đến tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 31

1.6.1 Các yếu tố khách quan 31

1.6.2 Các yếu tố chủ quan 34

Kết luận chương 1 35

Chương 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHUYÊN MÔN CHO HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN LƯƠNG TÀI, TỈNH BẮC NINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 37

2.1 Đặc điểm giáo dục tiểu học huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh 37

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh 37

2.1.2 Đặc điểm giáo dục tiểu học huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh 38

2.2 Tổ chức khảo sát 40

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 40

2.2.4 Phương pháp khảo sát và xử lý số liệu 41

2.3 Kết quả khảo sát 42

2.3.1 Thực trạng năng lực quản lý chuyên môn của hiệu trưởng 42

2.3.2 Thực trạng bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng 46

2.3.3 Thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh 50

2.3.4 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng 66

2.4 Đánh giá thực trạng 67

2.4.1 Những ưu điểm 67

2.4.2 Những hạn chế và nguyên nhân 68

Kết luận chương 2 70

Chương 3: BIỆN PHÁP TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHUYÊN MÔN CHO HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN LƯƠNG TÀI TỈNH BẮC NINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 72

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho Hiệu trưởng trường Tiểu học huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 72

3.2 Đề xuất biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho Hiệu trưởng trường Tiểu học huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 74

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho hiệu trưởng các trường Tiểu học huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh về năng lực quản lý chuyên môn đáp ứng

yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 74

3.2.2 Tạo môi trường và điều kiện thuận lợi tổ chức hoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho Hiệu trưởng trường Tiểu học huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 78

3.2.3 Đổi mới hình thức tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho Hiệu trưởng trường Tiểu học huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 82

3.2.4 Thành lập đội ngũ cốt cán, nhóm hiệu trưởng giỏi để trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ phương pháp quản lý chuyên môn đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới 85

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho Hiệu trưởng trường Tiểu học huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 87

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 88

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 88

3.4.2 Nội dung và cách tiến hành khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 88

3.4.3 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 89

Kết luận chương 3 94

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 95

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

PHỤ LỤC 105

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Cán bộ quản lý giáo dục CBQLGD Công nghệ thông tin CNTT Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH,HĐH Giáo dục phổ thông GDPT Giáo dục và đào tạo GD&ĐT Kinh tế - xã hội KT-XH Quản lý giáo dục QLGD

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Quy mô sĩ số học sinh tiểu học 5 năm gần đây 39 Bảng 2.2: Tình hình Hiệu trưởng trường Tiểu học huyện Lương Tài,

tỉnh Bắc Ninh 40 Bảng 2.3 Kết quả điều tra về phẩm chất của Hiệu trưởng trường Tiểu

học huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh 42 Bảng 2.4 Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch tổ chức bồi dưỡng

năng lực quản lý chuyên môn cho Hiệu trưởng trường Tiểu học huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh (Khảo sát 37 hiệu trưởng, phó hiệu trưởng) 50 Bảng 2.5 Thực trạng công tác chỉ đạo thực hiện nội dung, phương

pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 52 Bảng 2.6 Thực trạng công tác tổ chức việc thực hiện nội dung tổ chức

bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho Hiệu trưởng trường Tiểu học huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 56 Bảng 2.7 Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về quản lý hoạt động

của chủ thể tổ chức bồi dưỡng hiệu trưởng trường tiểu học 59 Bảng 2.8 Thực trạng chỉ đạo hoạt động tự bồi dưỡng của hiệu trưởng 61 Bảng 2.9 Thực trạng quản lý điều kiện bảo đảm cho tổ chức bồi

dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 63 Bảng 2.10 Thực trạng tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả tổ chức bồi

dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 64

Bảng 2.11 Những yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức bồi dưỡng năng lực

quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng 66 Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của các biện pháp 89 Bảng 3.2: Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp 91

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi việc”,

“Công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [53, tr.269 và 273] Chính vì thế cho dù khó khăn đến đâu Đảng ta vẫn thường xuyên quan tâm đặc biệt đến cán bộ và công tác cán bộ Muốn vậy, vấn đề hàng đầu là phải chăm lo đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Khi đến thăm trường Nguyễn Ái Quốc trung ương (nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), Người nhắc nhở cán bộ và học viên: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ để phụng sự Tổ quốc, phụng sự Nhân dân” Do vậy việc tổ chức hoạt động bồi dưỡng cán bộ và đặc biệt là bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục là nhiệm vụ quan trọng để nâng cao phẩm chất, năng lực đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu trong

sự nghiệp đổi mới giáo dục và đào tạo hiện nay

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng tiếp tục khẳng định:

“Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu giáo dục và đào tạo” [27, tr.117] Quán triệt quan điểm, tư tưởng của Đảng, ngày 29/3/2007 Đảng ủy quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) đã ra Nghị quyết số 86-NQ/ĐUQSTW xác định rõ một trong những giải pháp chủ yếu để phát triển giáo dục và đào tạo trong tình hình mới đó là: “Kiện toàn và phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục” Đây là vấn đề cấp thiết đổi mới quản lý giáo dục và đào tạo nói chung và xây dựng, phát triển, hoàn thiện phẩm chất, năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục ở các nhà trường quân đội nói riêng Xuất phát từ vị trí, vai trò, tầm quan trọng của cán bộ quản lý giáo dục,

tổ chức tốt hoạt động bồi dưỡng là tất yếu tạo ra nền tảng để giáo dục và đào tạo được phát triển bền vững trong tương lai

Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở trường tiểu học huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh là bộ phận quan trọng trực tiếp lãnh đạo, chỉ huy và tổ chức các

trường Mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục và đào tạo của các trường tiểu học trong giai đoạn hiện nay rất quan trọng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về phẩm chất, năng lực đối với đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục Trong những năm qua, nhận thức đúng đắn về vai trò, vị trí đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, lãnh đạo các ban ngành địa phương huyện Lương Tài đã thường xuyên chăm lo xây dựng, bồi dưỡng nâng cao phẩm chất và năng lực toàn diện cho đội ngũ hiệu trưởng Do vậy, trình độ, năng lực của hiệu trưởng có nhiều chuyển biến tích cực Tuy nhiên, so với yêu cầu nhiệm vụ thì vẫn còn những bất cập, hạn chế nhất định trong quản lý, tổ chức hoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng Hơn nữa tính chủ động, nhạy bén và sáng tạo của hiệu trưởng chưa cao, ảnh hưởng trực tiếp đến hoàn thành nhiệm vụ của các nhà trường Trong những nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trên là do tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học chưa thực hiện kịp thời, chặt chẽ đi vào duy trì theo nền nếp

Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, với việc thực hiện thay sách giáo khoa, đổi mới hình thức đánh giá học sinh bằng trắc nghiệm khách quan, đổi mới phương pháp dạy học, sử dụng phương tiện hiện đại trong giảng dạy, kỹ năng cập nhật thông tin bằng internet, những yêu cầu của việc thực hiện thành công chương trình giáo dục phổ thông mới thì việc tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường tiểu học nâng cao phẩm chất đạo đức, ý thức chính trị, trình độ chuyên môn cũng như kỹ năng lãnh đạo quản

lý càng trở lên cấp bách Chính vì lý do đó, tác giả lựa chọn đề tài “Tổ chức bồi

dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho Hiệu trưởng Trường tiểu học huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới” làm đề tài luận văn thạc sỹ

2 Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng các trường Tiểu học tại

huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh, đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ hiệu trưởng, qua đó góp phần nâng cao chất lượng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Hoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên

môn cho hiệu trưởng đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

- Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý

chuyên môn cho hiệu trưởng trường Tiểu học tại huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xác định cơ sở lý luận về tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho Hiệu trưởng trường Tiểu học đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

- Khảo sát đánh giá thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho Hiệu trưởng trường Tiểu học huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

- Đề xuất biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý cho Hiệu trưởng các trường Tiểu học huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

5 Phạm vi nghiên cứu

Khách thể khảo sát: Cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên ở các trường

Tiểu học tại huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh

Thời gian khảo sát: Giai đoạn từ năm 2019-2020

6 Giả thuyết khoa học

Chất lượng đội ngũ và chất lượng hoạt động bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Nếu đề xuất được các biện pháp khoa học, đảm bảo tính cần thiết và khả thi trong tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng các trường tiểu học huyện