*Năng lực môn lịch sử - Năng lực tìm hiểu lịch sử: + Biết cách khai thác sử dụng các tư liệu để tiếp nhận kiến thức - Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử: Nhận biết và phân biệt được cá
Trang 1Kế hoạch bài dạy:
Ngày soạn:
Ngày giảng:
CHƯƠNG 1 TẠI SAO CẦN HỌC LỊCH SỬ
Bài 1 LỊCH SỬ LÀ GÌ (2 tiết)
I Mục tiêu
1 Về kiến thức
- Nêu được khái niệm lịch sử và môn Lịch sử.
- Hiểu được lịch sử là những gì diễn ra trng quá khứ.
- giải thích được vì sao cần phải học môn lịch sử
- Phân biệt được các nguồn sử liệu cơ bản, ý nghĩa và giá trị của các nguồn sử liệu( tư liệu gốc, truyền miệng, hiện vật, chữ viết )
2 Về năng lực:
* Năng lực chung: Góp phần hình thành và phát triển các năng lực chung sau đây:
- Năng lực tự chủ và tự học thông qua việc giải quyết được những nhiệm vụ học tập 1 cách độc lập, theo nhóm và thể hi,ện được sự sáng tạo
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: thông qua hoạt động nhóm và trao đổi vớ giáo viên.
*Năng lực môn lịch sử
- Năng lực tìm hiểu lịch sử:
+ Biết cách khai thác sử dụng các tư liệu để tiếp nhận kiến thức
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử: Nhận biết và phân biệt được các loại hình tư liệu lịch sử, giá trị của các nguồn tư liệu lịch sử, đánh gía được vai trò của môn lịch
sử trong cuộc sống
- Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Sưu tầm được một số nguồn tư liệu sử liệu
3 Về phẩm chất:
- Trách nhiệm: Có ý thức giữ gìn và bảo vệ các nguồn sử liệu những giá trị của lịch
sử.Góp phần hình thành những tình cảm tốt đẹp về quê hương, đất nước, và nhân loại nói chung
- Chăm chỉ : tích cực học tập, sưu tầm các nguồn sử liệu.
II Thiết bị dạy học và học liệu
1.Thiết bị dạy học
- SGK, SGV.
- Hình ảnh lễ hội của đền Hai Bà Trưng
Trang 2- Hình ảnh bia chủa quyền quần đảo Hoàng Sa
- Hình ảnh minh họa về kĩ thuật canh tác nông nghiệp ở Việt Nam, hệ thống giao thông Việt Nam, một số tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học
- Máy chiếu, máy tính.
2 Học liệu
- Các câu hỏi và bài tập dùng để hệ thống hóa hóa kiến thức bài học
- Slide trình chiếu để chuyển giao nhiệm vụ
- Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm.
III Tiến trình dạy học
1.Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
3 Các hoạt động dạy bài mới:
Hoạt động 1: Mở đầu (5 phút)
a) Mục tiêu:
- Kết nối kiến thức từ cuộc sống vào nội dung bài học
- Xác định được vấn đề chính của nội dung bài học
b) Nội dung:
* Phương pháp và kĩ thuật dạy học: trao đổi, đàm thoại, nêu vấn đề, đặt câu hỏi, động não
* Nội dung hoạt động:
GV: chiếu lên màn hình 2 câu thơ ở đầu SKG và đặt câu hỏi.
HS: quan sát ngữ liệu và trả lời câu hỏi của GV
c) Sản phẩm:
- HS chỉ nêu được ý nghĩa của hai câu thơ của Hồ Chí Minh
d) Tổ chức thực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- GV trình chiếu 2 câu thơ của Hồ Chủ Tịch
Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam
? Em hãy cho biết ý nghĩa của hai câu thơ trên?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
GV: Hướng dẫn HS quan sát, phân tích nội dung 2 câu thơ và trả lời câu hỏi.
Trang 3HS: đọc ngữ liệu, và trả lời câu hỏi của GV.
B3: Báo cáo thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS đứng lên trả lời
HS:
- Đại diện trả lời câu hỏi
- HS còn lại theo dõi, nhận xét, bổ sung cho bạn (nếu cần)
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét câu trả lời của HS và chốt kiến thức, chuyển dẫn vào hoạt động hình thành kiến thức mới
- Viết tên bài, nêu mục tiêu chung của bài và dẫn vào HĐ tiếp theo
HĐ 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (60’)
1 Lịch sử và môn lịch sử là gì?
a) Mục tiêu: HS nêu được khái niêm lịch sử và bộ môn lịch sử.
b) Nội dung:
* Phương pháp và kĩ thuật dạy học: trao đổi, đàm thoại, hợp tác, trình bày , động não…
* Nội dung hoạt động:
GV đặt câu hỏi, học sinh quan sát các bức tranh 1.2 sách giáo khoa Lễ hội đền Hai
Bà Trưng và trả lời câu hỏi sự kiện khởi nghĩa Hai Bà Trưng có phả lịch sử không? Lịch sử và môn lịch sử là gì?
HS trả lời câu hỏi của GV
c) Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS.
- Sự kiện khởi nghĩa Hai Bà Trưng (40 – 43) là sự kiện lịch sử, vì sự kiện này đã xảy
ra trong quá khứ và là một mốc lịch sử quan trọng của dân tộc
- Từ đó rút ra được khái niệm lịch sử và môn lịch sử
d) Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH DỰ KIẾN SẢN PHẨM B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
Quan sát hình 1.2 Lễ hội đền Hai Bà Trưng và đọc nội
dung trong SGK, hãy hoạt động theo cặp và trả lời câu
hỏi:
Trang 4- GV trình chiếu hình ảnh cho HS quan sát và đặt câu hỏi:
? Sự kiện khởi nghĩa Hai Bà Trưng (40 – 43) có phải là
lịch sử không? Vì sao?
? Lịch sử và môn Lịch sử là gì?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn HS trả lời
HS:
- Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi
- Suy nghĩ cá nhân,thảo luận cặp đôi để lấy ví dụ minh
hoạ
B3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu HS trả lời
HS trả lời câu hỏi của GV theo từng cặp
- HS các cặp còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày
và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần)
B4: Kết luận, nhận định (GV)
Nhận xét câu trả lời của HS,về thái độ học tập & sản
phẩm học tập của HSvà chốt kiến thức lên màn hình
- Lịch sử là tất cả những
gì đã xảy ra trong quá khứ
- Môn lịch sử là môn
học tìm hiểu về lịch sử loài người và những hoạt động chính của con người trong quá khứ
2 Vì sao cần phải học lịch sử?
a) Mục tiêu: Giúp HS giải thích được vì sao cần phải học lịch sử?
b) Nội dung:
* Phương pháp và kĩ thuật dạy học: trao đổi, đàm thoại, động não, hoạt động nhóm…
* Nội dung hoạt động:
- GV tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ
c) Sản phẩm: Phiếu học tập đã hoàn thành của HS.
d) Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH DỰ KIẾN SẢN PHẨM B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) - Học lịch để biết được
cội nguồn của tổ tiên, quê
Trang 5- Chia nhóm và giao nhiệm vụ:
?Quan sát hình 1.3 đến 1.6 và cho biết sự thay đổi trong
nông nghiệp và giao thông ở Hà Nội? Chúng ta có phảỉ
biết sự thay đổi đó không ?Vì sao?
? Sự kiện hình 1.7 đánh dấu bước ngoặt lịch sử nào của
dân tộc Việt Nam?
? Học lịch sử để làm gì?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
B3: Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm trình bày
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần)
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình
bày và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần)
- Gợi ý trả lời:
+ Kĩ thuật canh tác của người nông dân thò Đổi mới đã
có sự tiến bộ vượt bậc so với kĩ thuật canh tác thời Pháp
thuộc Cày bằng sức người chuyển sang cày bằng máy
cày
+ Đầu thế kì XX cầu Long Biên là chiếc cầu duy nhất
chạy qua sông Hồng Đến đầu thế kì XXI ddã có 7 cầu
bắc qua sông Hồng
+Sự kiện hình 1.7 đánh dấu bước ngoặt vĩ đại trong Lịch
sử dân tộc, đó là sự ra đời của nước VNDCCH, mở ra kỉ
nguyên độc lập cho dân tộc và tự do cho nhân dân
+Chúng ta phải biết về sự thay đổi trong tiến trình lịch
hương, đất nước, hiểu được ông cha ta đã phải lao động, sáng tạo, đấu tranh như thế nào để có được đất nước như ngày nay
- Học lịch sử giúp chúng
ta hiểu được những gì nhân loại tạo ra trong quá khứ để xây dựng được xã hội văn minh ngày nay,
từ đó hình thành ý thức giữ gìn, phát huy những giá trị tốt đẹp do con người tạo ra trong quá khứ để lại
Trang 6sử, vì vậy mới hiểu đực hiện tại, hiểu được công lao
đóng góp của các thế hệ đi trước
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của
HS
GV mở rộng hỏi hs
? Em sinh ra trong một dòng họ, em có muốn biết về gia
phả (cội nguồn) của dòng họ mình không? Em làm thế
nào để biết điều đó ?
- Muốn biết về cội nguồn của gia đình dòng họ thì cần
phải xem gia phả cảu tổ tiên, hỏi các ông các bà về lịch
sử của dòng họ để biết thêm nhiều hơn về gốc tích của
dòng họ mình- Chuyển dẫn sang phần hướng dẫn về nhà
chuẩn bị tiết học tiếp theo
3 Dựa vào đâu để biết và dựng lại lịch sử?
a) Mục tiêu: Phân biệt được các nguồn sử liệu cơ bản, ý nghĩa và giá trị các nguồn sử
liệu (tu liệu gốc, chữ viết, truyền miêng, hiện vât )
b) Nội dung:
* Phương pháp và kĩ thuật dạy học: trao đổi, đàm thoại, động não, hoạt động nhóm và
cá nhân…
* Nội dung hoạt động:
HS:quan sát hình 1.8 đến hình 1.11 để giải quyết câu hỏi của nhóm mình được giao GV: Hướng dẫn học sinh khai thác tranh ảnh (hình 1.8 đến 1.11), đọc tài liệu (kênh
chữ SGK) để trả lời câu hỏi và lĩnh hội kiến thức mới
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh dưới sự định hướng của GV
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH DỰ KIẾN SẢN PHẨM
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giới thiệu kiến thức: Trải qua thời gian,
a Tư liệu hiện vật
- Là những di tích, đồ vật của người xưa còn giữ lại
Trang 7thông tin về những hoạt động của con người
vẫn được lưu giữ dưới nhiều dạng tư liệu
khác nhau như: truyền miệng, hiện vật, chữ
viết,
- GV chia HS thành các nhóm bàn yêu cầu
HS đọc thông tin mục 3 SGK trang 8 và trả
lời câu hỏi :
+ Trình bày đặc điểm của các nguồn tư liệu
lịch sử? Nguồn tư liệu lịch sử nào có giá trị
lịch sử xác thực nhất, tại sao?
+ Trong các hình từ Hình 1.8 đến Hình 1.11.
Trong các loại tư liệu trên, đâu là tư liệu
gốc?
- GV mở rộng kiến thức, cho HS quan sát sơ
đồ tư duy các loại tư liệu lịch sử (nguồn sử
liệu):
VD:
Ngói úp ở Hoàng Thành
Đồ đồng
b Tư liệu chữ viết
- Là những bản ghi, tài liệu chép tay hay sách được in, chữ được khắc trên bia đá…
VD:
- Các cuốn sách viết về lịch sử
- Bia khắc chữ:
c Tư liệu truyền miệng
- Là những câu chuyện dân gian:
Trang 8Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn, HS đọc SGK, thảo luận
theo nhóm và thực hiện yêu cầu
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện
nhiệm vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.-
Chốt kiến thức và chuyển dẫn sang phần
Luyện tập
truyền thuyết, thần thoại, cổ tích… được kể từ đời này sang đời khác
VD: Truyền thuyết Hồ gươm
- Truyền thuyết Thánh Gióng
d Tư liệu gốc
- Là những tư liệu cung cấp thông tin đầu tiên và trực tiếp về sự kiện hoặc thời kì lịch sử đó Đây là nguồn tư liệu đáng tin cậy nhất khi tìm hiểu lịch sử
HĐ 3: LUYỆN TẬP( 10’)
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể
b) Nội dung:
* Phương pháp và kĩ thuật dạy học: vấn đáp, thực hành
* Nội dung hoạt động:
HS suy nghĩ cá nhân làm bài tập của GV giao
c) Sản phẩm:
Bài tập 1: - Lịch sử là tất cả những gì đã xảy ra trong quá khứ.
- Môn lịch sử là môn học tìm hiểu về lịch sử loài người và những hoạt động chính của
con người trong quá khứ
- Dựa vào các nguồn tư liệu lịch sử như truyền miệng, hiện vật, chữ viết,… để người
ta biết và dựng lại lịch sử
Bài tập 2:
- Học lịch để biết được cội nguồn của tổ tiên, quê hương, đất nước, hiểu được ông cha
ta đã phải lao động, sáng tạo, đấu tranh như thế nào để có được đất nước như ngày nay
- Học lịch sử giúp chúng ta hiểu được những gì nhân loại tạo ra trong quá khứ để xây dựng được xã hội văn minh ngày nay, từ đó hình thành ý thức giữ gìn, phát huy những giá trị tốt đẹp do con người tạo ra trong quá khứ để lại
Trang 9d) Tổ chức thực hiện
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: Giáo viên giao bài tập cho HS
Bài tập 1: Trình bày khái niệm lịch sử và môn Lịch sử Căn cứ vào đâu để biết và dựng lại lịch sử
Bài tập 2: Học lịch sử có ý nghĩa như thế nào?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS xác định yêu cầu của đề bài và suy nghĩ cá nhân để làm bài tập
- GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và làm bài tập
B3: Báo cáo, thảo luận
- GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần)
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS.
HĐ 4: VẬN DỤNG ( 10 phút)
a) Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS
b) Nội dung:
* Phương pháp, kĩ thuật dạy học: trao đổi, đàm thoại, thực hành, thuyết trình
* Nội dung hoạt động:
GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ
- HS quan sát nghe, ghi vở nhiệm vụ học tập;
- Ghi vở những hướng dẫn và yêu cầu sản phẩm học tập của GV
c) Sản phẩm: Bài làm của HS (HS chỉ ra được lịch sử của trường học, của ngôi làng,
của di tích đền thờ… nơi mình sinh sống)
- Hình 1.12 là loại sử liệu: tư liệu hiện vật
- 3 thông tin mà em tìm hiểu được:
Quần đảo Trường Sa trực thuộc tỉnh Phước Tuy
Bộ quân sự thị sát việc nghiên cứu đến viếng quần đảo Trường Sa ngày 22 tháng
08 năm 1956 dưới sự hướng dẫn của Hải quan Việt Nam
Bia chủ quyền quần đảo Hoàng Sa tại đảo Nam Yết (Khánh Hòa, Việt Nam)
d) Hướng dẫn thực hiện
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: (GV giao bài tập)
Bài tập: Quan sát hình 1.12 và cho biết:
Trang 10- Đây là loại sử liệu gì?
- 3 thông tin mà em tìm hiểu được
- Dựa vào nguồn tư liệu đã học em hãy chỉ ra được lịch sử của trường học, của ngôi
làng, của di tích đền thờ… nơi mình sinh sống
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn các em tìm hiểu yêu cầu của đề
- HS đọc và xác định yêu cầu của bài tập
B3: Báo cáo, thảo luận
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV qua hệ thống CNTT mà GV hướng dẫn Học sinh trình bày ý kiến
-Hs trong lớp nhận xét, đánh giá bằng phiếu đánh giá kết quả học tập GV chiếu trên bảng GV nhận xét, chốt
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng qui định (nếu có)
- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau
* Hướng dẫn về nhà:5 phút
+ Hoàn thành bài tập phần vận dụng
+ Học sinh học bài cũ, tìm hiểu thêm một số tư liệu lịch sử ở nơi mình đnag sinh sống
+ Đọc trước nội dung bài mới: Thời gian trong lịch sử và trả lời các câu hỏi:
?Vì sao phải tính thời gian Cách tính thòi gian trong lịch sử?
*Rút kinh nghiệm