Khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai pdf

Có quan điểm cho rằng : “ Vụ án hành chính là vụ việc tranh chấp hànhchính phát sinh do cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước, cán bộ, công chứckhởi kiện yêu cầu Tòa án có thẩm quyền bảo vệ

Đề tài:

Khởi kiện và thụ lý

vụ án hành chính

trong lĩnh vực đất đai

CHƯƠNG 1

KHÁI QUÁT KHỞI KIỆN VÀ THỤ LÝ VỤ ÁN HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI

1.1 Khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai.

1.1.1 Khái niệm khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai 1.1.1.1 Khái niệm vụ án hành chính :

Với tư cách là chủ thể quản lý và điều hành xã hội, cơ quan nhà nước,người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước thực hiện các hoạt động củamình thông qua nhiều hình thức khác nhau trong đó chủ yếu là ban hànhcác quyết định hành chính và thực hiện hành vi để tác động đến các cánhân , cơ quan, tổ chức xã hội Không phải lúc nào người dân cũng đồng ývới sự tác động của chủ thể quản lý đó Hơn nữa trong một số trường hợp

vì lý do nào đó mà quyết định hành chính, hành vi hành chính được banhành và thực hiện trái pháp luật , gây thiệt hại đến quyền, lợi ích cá nhân,

cơ quan, tổ chức trong xã hội Điều này dẫn đến sự phản kháng của các chủthể này với các chủ thể có thẩm quyền quản lý nhà nước Do đó pháp luật

đã quy định hai con đường đó là thông qua khiếu nại hành chính và thôngqua khởi kiện tại Tòa án để bên cá nhân, tổ chức được cho là yếu thế hơn

có thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cuả mình khi không đồng ý với sựtác động của cơ quan nhà nước và người có thẩm quyền trong cơ quan nhànước

Trước ngày 01/7/1996, việc bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của cánhân, cơ quan tổ chức bị tác động bởi các quyết định hành chính, hành vihành chính chỉ được thực hiện bằng con đường khiếu nại hành chính thì từngày 01/7/1996, cùng với sự ra đời của Tòa hành chính, quyền khởi kiện

vụ án hành chính được ghi nhận, mở rộng hơn cơ chế pháp lý cá nhân, cơquan, tổ chức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình

Thực tế có nhiều khái niệm về vụ án hành chính Trong từ điển TiếngViệt thì : “ vụ là việc, sự việc không hay, rắc rối cần giải quyết, án là tranhchấp quyền lợi cần được xét xử trước Tòa án” Như vậy, về mặt thuật ngữ,

“vụ án” là việc phát sinh trên cơ sở tranh chấp về quyền lợi thuộc nhiệm vụxét xử của Tào án

Có quan điểm cho rằng : “ Vụ án hành chính là vụ việc tranh chấp hànhchính phát sinh do cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước, cán bộ, công chứckhởi kiện yêu cầu Tòa án có thẩm quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình

bị xâm hại bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷluật buộc thôi việc.”

Từ điển Luật học cũng đưa ra định nghĩa tương tự như vậy: “ vụ án hànhchính là vụ án phát sinh tại Tòa hành chính do cá nhân, cơ quan, tổ chứckhởi kiện ra Tòa án yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình”.Tuy nhiên các khái niệm, định nghĩa trên là chưa đầy đủ và đúng với bảnchất của tố tụng hành chính Bởi nếu chỉ có hành vi khởi kiện của cá nhân,

cơ quan, tổ chức khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình đang bịxâm phạm bởi các quyết định hành chính, hành vi hành chính thì chưa đủ

để phát sinh vụ án hành chính mà cần phải có sự thụ lý đơn khởi kiện củaTòa án Toàn án chỉ thụ lý đơn khởi kiện đó khi nó đáp ứng một số điềukiện nhất định theo quy định của pháp luật

Thứ nhất, có việc khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức

Vụ án hành chính phát sinh trên cơ sở Tòa án giải quyết tranh chấp hànhchính giữa các chủ thể quản lý nhà nước với cá nhân, cơ quan, tổ chức Thếnhưng, cũng là một phương thức giải quyết tranh chấp hành chính nhưngkhi thực hiện việc khiếu nại hành chính không thể làm phát sinh vụ ánhành chính Do đó điều kiện đầu tiên để làm phát sinh vụ án hành chính ,

đó là việc khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức Nếu không có hành vikhởi kiện, sẽ không có vụ án hành chính

Tuy nhiên không phải chủ thể nào cũng đều có quyền khởi kiện vụ ánhành chính mà muốn khởi kiện vụ án hành chính, cá nhân, cơ quan, tổ chưc

ấy phải đáp ứng một số điều kiện như: điều kiện về chủ thể khởi kiện, điềukiện về vụ việc chưa được giải quyết bằng bản án hoặc quyết định đã cóhiệu lực của Tòa án

Thứ hai, đơn khởi kiện được Tòa án thụ lý giải quyết

Hành vi khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức là điều kiện cần, để vụ

án hành chính phát sinh, đơn khởi kiện phải được Tòa án thụ lý Khởi kiện

là quyền của cá nhân, cơ quan, tổ chức, tuy nhiên, không phải tất cả cáctrường hợp khởi kiện đều được Tòa án giải quyết Khi có đơn khởi kiện

của cá nhân, cơ quan, tổ chức Tòa án sẽ xem xét các điề kiện để quyếtđịnh có thụ lý hay không thụ lý đơn khởi kiện Cụ thể, tòa án sẽ xem xét vềđiều kiện khởi kiện Cụ thể, Tòa án sẽ xem xét về điều kiện khởi kiện vụ

án, về việc nộp tiền tạm ứng án phí, điều kiện về thẩm quyền giải quyết củaTòa án Nếu thỏa mãn đầy đủ các điều kiện trên thì Tòa áb sẽ thụ lý vụ ántheo quy định của pháp luật Tòa án sẽ trả lại đơn kiện khi việc khởi kiệnrơi vào một trong những trường hợp phápluật quy định phải trả lại đơnkiện

Có thể nói, hành vi khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức chỉ là điềukiện cần, còn việc thụ lý của Tòa án là điều kiện đủ để phát sinh vụ ánhành chính Khởi kiện vụ án hành chính là cơ sở để Tòa án thụ lý vụ án,không có khởi kiện thì sẽ không có việc thụ lý vụ án của Tòa án Khởi kiện

là quyền tự định đoạt thuộc về cá nhân, tổ chức, cơ quan đối với việc yêucầu Tòa án phán quyết về quyết định hành chính, hah2 vi hành chính màtheo họ là trái pháp luật, xâm hại trực tiếp đền quyền, lợi ích hợp pháp củamình Khởi kiện là một sự kiện là phát sinh quan hệ giữa người khởi kiệnvới Tòa án hành chính có thẩm quyền Chức năng của Tòa án hành chính làxét xử các vụ án hành chính để bào vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ngườikhởi kiện Do đó, khởi kiện vụ án hành chính là tiền đề đối với hoạt độngthụ lý của Tòa án Kể từ thời điểm Tòa án thụ lý đơn khởi kiện vụ án hànhchính chính thức phát sinh

Đặc điểm của vụ án hành chính

- Thứ nhất, đối tượng tranh chấp trực tiếp trtong vụ án hành chính là tínhhợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính Quyền tài sản vàquyền nhân thân không phải là đối tượng tranh chấp trực tiếp của tranhchấp hành chính

 Thứ hai, người bị kiện trong vụ án hành chính luôn là cơ quan nhà nướchoặc người có thẩm quyềntrong cơ quan hành chính nhà nước

 Thứ ba, người khởi kiện luôn là cá nhân, cơ quan, tổ chức bị tác độngbởi quyết định hành chính, hành vi hành chính

1.1.1.2 Khái niệm khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai.

 Khái niệm khởi kiện vụ án hành chính:

Về bản chất, khởi kiện là việc một hoặc nhiều chủ thể (mang đầy đủ tưcách chủ thể theo quy định của pháp luật TTHC, Điều 48 luật TTHC) đưamột vụ việc tranh chấp ra trước cơ quan tài phán như Tòa án,…và yêu cầu

cơ quan này giải quyết theo đúng quy định của pháp luật Tùy từng trườnghợp mà khởi kiện có thể được xem xét với tư cách là một hành vi pháp lýhoặc một giai đoạn tố tụng

Khởi kiện vụ án hành chính là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khỏi sự xâm hại bởi những quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước theo thủ tục do pháp luật quy định.

Về thuật ngữ “khởi kiện hành chính”, đây là cách gọi tắt của “khởi kiện

vụ án hành chính” nhưng nhấn mạnh vào góc độ hành vi pháp lý của chủthể khởi kiện đồng thời đại diện cho một biện pháp để người đó bảo vệquyền, lợi ích hợp pháp của mình Khởi kiện hành chính trước hết cũng làkhởi kiện, do đó nó mang đầy đủ những đặc điểm của hoạt động khởi kiệnnói chung, tuy nhiên do được khu biệt bởi lĩnh vực khởi kiện là nhữngtranh chấp hành chính nên thủ tục giải quyết loại khởi kiện này cũng đượcchuyên biệt hóa: thủ tục tố tụng hành chính

 Khái niệm khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai:

Khởi kiện trong vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai là một mảngtrong khởi kiện vụ án hành chính Nó mang đầy đủ các đặc điểm của khởikiện vụ án hành chính, nhưng các đặc điểm này chỉ xoay quanh đến khởikiện trong vấn đề đất đai

1.1.2 Đối tượng khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai: 1.1.2.1 Đối tượng khởi kiện vụ án hành chính:

Đối tượng khởi kiện vụ án hành chính là các quyết định hành chính,hành vi hành chính, trừ các quyết định hành chính thuộc phạm vi bí mậtnhà nước trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, ngoại giao theo danhmục do Chính phủ quy định và các quyết định hành chính, hành vi hànhchính mang tính nội bộ của cơ quan, tổ chức Về danh sách cử tri bầu cửđại biểu Quốc hội, danh sách cử tri bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cáccấp Quyết định kỷ luật buộc thôi việc công chức giữ chức vụ từ Tổng Cụctrưởng và tương đương trở xuống và quyết định giải quyết khiếu nại vềquyết định xử lý vụ việc cạnh tranh.( Điều 28 Luật TTHC năm 2010)

Quyết định hành chính: “Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan

hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác hoặc người có thẩm quyền trong các cơ quan, tổ chức đó ban hành, quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể” (khoản 1, Điều 3 TTHC năm 2010).

 Quyết định hành chính thuộc đối tượng khởi kiện để yêu cầu Toà án giảiquyết vụ án hành chính là văn bản được thể hiện dưới hình thức quyếtđịnh hoặc dưới hình thức khác như thông báo, kết luận, công văn do cơquan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác hoặc người có thẩmquyền trong các cơ quan, tổ chức đó ban hành có chứa đựng nội dungcủa quyết định hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một

số đối tượng cụ thể về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hànhchính mà người khởi kiện cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bịxâm phạm (trừ những văn bản thông báo của cơ quan, tổ chức hoặcngười có thẩm quyền của cơ quan, tổ chức trong việc yêu cầu cá nhân,

cơ quan, tổ chức bổ sung, cung cấp hồ sơ, tài liệu có liên quan đến việcgiải quyết, xử lý vụ việc cụ thể theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổchức đó), bao gồm:

 Quyết định hành chính được cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổchức khác hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó banhành trong khi giải quyết, xử lý những việc cụ thể trong hoạt động quản

lý hành chính;

 Quyết định hành chính được ban hành sau khi có khiếu nại và có nộidung sửa đổi, bổ sung, thay thế, huỷ bỏ một phần hoặc toàn bộ quyếtđịnh hành chính

Quyết định hành chính không thể khởi kiện bao gồm quyết định hànhchính thuộc phạm vi bí mật nhà nước (theo danh mục do Chính phủ quyđịnh) và quyết định hành chính mang tính nội bộ của cơ quan, tổ chức,nghĩa là những quyết định, hành vi quản lý, chỉ đạo, điều hành hoạt độngthực hiện chức năng, nhiệm vụ trong phạm vi cơ quan, tổ chức đó (Điều 28Luật TTHC 2010)

Hành vi hành chính: Hành vi hành chính thuộc đối tượng khởi kiện để

yêu cầu Toà án giải quyết vụ án hành chính là hành vi của cơ quan hànhchính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác hoặc của người có thẩm quyềntrong cơ quan, tổ chức đó thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công

vụ theo quy định của pháp luật Việc xác định hành vi hành chính khi nào

là của cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác, khi nào là của

người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chứckhác và khi nào là không thực hiện nhiệm vụ, công vụ phải căn cứ vào quyđịnh của pháp luật về thẩm quyền, thời hạn thực hiện đối với nhiệm vụ,công vụ đó và phân biệt như sau:

 Trường hợp theo quy định của pháp luật, việc thực hiện nhiệm vụ, công

vụ cụ thể là của cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác,nhưng do người trong cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chứckhác đó thực hiện theo sự phân công hoặc uỷ quyền, uỷ nhiệm thì hành

vi đó là hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan,

tổ chức khác mà không phải là hành vi hành chính của người đã thựchiện hành vi hành chính đó

Ví dụ: Theo quy định tại Điều 126 của Luật Đất đai thì hồ sơ chuyển đổi

quyền sử dụng đất nộp tại UBND xã, phường, thị trấn Ông Nguyễn Văn A

đã nộp hồ sơ xin chuyển đổi quyền sử dụng đất tại UBND xã X theo đúngquy định, nhưng bà Trần Thị C là cán bộ nhận hồ sơ của UBND xã X đãtrả lại hồ sơ cho ông A và không nêu lý do của việc trả lại hồ sơ đó Trongtrường hợp này, việc trả lại hồ sơ cho ông A là hành vi hành chính củaUBND xã X mà không phải là hành vi hành chính của bà Trần Thị C

 Trường hợp theo quy định của pháp luật, việc thực hiện nhiệm vụ, công

vụ cụ thể là của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhànước, cơ quan, tổ chức khác thì việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ cụ thể

đó là hành vi hành chính của người có thẩm quyền, không phụ thuộc vàoviệc họ trực tiếp thực hiện hay phân công, uỷ quyền, uỷ nhiệm chongười khác thực hiện

Ví dụ: Theo quy định của pháp luật thì Chủ tịch UBND xã H là người

có thẩm quyền tổ chức việc cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạmhành chính trong lĩnh vực đất đai đối với ông D, nhưng đã ủy nhiệm choPhó Chủ tịch UBND xã H trực tiếp tổ chức việc cưỡng chế Trong trườnghợp này, việc cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chínhđối với ông D là hành vi hành chính của Chủ tịch UBND xã H mà khôngphải là hành vi hành chính của Phó Chủ tịch UBND xã H

 Trường hợp theo quy định của pháp luật, việc thực hiện nhiệm vụ, công

vụ cụ thể là của cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác,nhưng hết thời hạn theo quy định của pháp luật mà cơ quan hành chínhnhà nước, cơ quan, tổ chức khác không thực hiện nhiệm vụ, công vụ thìhành vi không thực hiện nhiệm vụ, công vụ đó là hành vi hành chính của

cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác, không phụ thuộc

vào việc nhiệm vụ, công vụ đó được phân công, uỷ quyền, uỷ nhiệm chongười cụ thể nào trong cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chứckhác đó thực hiện.

Ví dụ: Theo quy định tại Điều 7 của Nghị định số 88/2006/NĐ-CP ngày

29-8-2006 của Chính phủ về đăng ký kinh doanh thì Phòng đăng ký kinhdoanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh A có thẩm quyền cấp Giấy chứngnhận đăng ký kinh doanh cho các doanh nghiệp được thành lập trong địagiới hành chính tỉnh Doanh nghiệp N đã nộp đầy đủ hồ sơ đăng ký kinhdoanh hợp lệ, nhưng quá thời hạn mà pháp luật quy định, Phòng đăng kýkinh doanh không cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh cho doanhnghiệp N Trong trường hợp này, việc không cấp Giấy chứng nhận đăng kýkinh doanh cho doanh nghiệp N là hành vi hành chính của Phòng đăng kýkinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh A

 Trường hợp theo quy định của pháp luật, việc thực hiện nhiệm vụ, công

vụ cụ thể là của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhànước, cơ quan, tổ chức khác, nhưng hết thời hạn theo quy định của phápluật mà người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước, cơquan, tổ chức khác không thực hiện nhiệm vụ, công vụ thì hành vi khôngthực hiện nhiệm vụ, công vụ đó là hành vi hành chính của người có thẩmquyền, không phụ thuộc vào việc họ đã phân công, uỷ quyền, uỷ nhiệmcho người khác thực hiện

Ví dụ: Theo quy định tại Điều 30 của Luật Cư trú thì trong thời hạn 3

ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định, Trưởng Công an

xã, phường, thị trấn phải cấp sổ tạm trú cho hộ gia đình hoặc cá nhân đềnghị Bà X đã nộp đủ giấy tờ theo quy định đề nghị Trưởng Công an xã Ncấp sổ tạm trú, nhưng quá thời hạn 3 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủgiấy tờ mà Trưởng Công an xã N không cấp sổ tạm trú cho bà X Trongtrường hợp này, việc không cấp sổ tạm trú cho bà X là hành vi hành chínhcủa Trưởng Công an xã N

Quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh: là quyết định của Hội đồng cạnh tranh, của Bộ trưởng Bộ Công

Thương khi giải quyết khiếu nại quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh theoquy định tại mục 7 Chương V của Luật Cạnh tranh năm 2004, bao gồm:

+ Quyết định giải quyết khiếu nại của Hội đồng cạnh tranh đối vớiquyết định của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh khi xử lý vụ việc cạnhtranh liên quan đến hành vi hạn chế cạnh tranh

+ Quyết định giải quyết khiếu nại của Bộ trưởng Bộ Công Thương đốivới quyết định của Thủ trưởng cơ quan quản lý cạnh tranh khi xử lý vụviệc cạnh tranh liên quan đến hành vi cạnh tranh không lành mạnh

Quyết định kỷ luật buộc thôi việc: là văn bản thể hiện dưới hình thức

quyết định của người đứng đầu cơ quan, tổ chức để áp dụng hình thức kỷluật buộc thôi việc đối với công chức thuộc quyền quản lý của mình (khoản

3, Điều 3 Luật TTHC năm 2010)

1.1.2.2 Đối tượng khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai:

Đối tượng khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai là các khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai trong trường hợp giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, trưng dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư; cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; gia hạn thời hạn sử dụng đất (khoản 17, Điều 11 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính 1996 – sửa đổi, bổ sung 1998,2006).

Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính trước đây quy định

thẩm quyền giải quyết các vụ án hành chính của TAND theo phương pháp

liệt kê, tức là tòa án chỉ có thẩm quyền giải quyết những trường hợp được

quy định trong pháp lệnh Nay Luật TTHC năm 2010 quy định thẩm quyền

giải quyết các vụ án hành chính theo phương pháp loại trừ Theo đó, tòa án

có thẩm quyền giải quyết tất cả khiếu kiện về quyết định hành chính, hành

vi hành chính; trừ trường hợp thuộc bí mật nhà nước trong lĩnh vực quốcphòng, an ninh, ngoại giao (theo danh mục do Chính phủ quy định) và cácquyết định, hành vi hành chính mang tính chất nội bộ cơ quan

Như vậy, từ ngày 1-7-2011, ngày Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ ánhành chính 1996, sửa đổi bổ sung 1998, 2006 hết hiệu lực thi hành, nếukhông đồng ý với các quyết định hành chính, hành vi hành chính (bao gồm

cả quyết định giải quyết tranh chấp đất đai) và không thuộc trường hợp loạitrừ nêu trên thì cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền khởi kiện tại TAND cóthẩm quyền

1.1.3 Chủ thể khởi kiện và điều kiện khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai :

Khởi kiện vụ án hành chính nói chung và khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai nói riêng đều là hành vi tố tụng của cá nhân, tổ chức yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi có căn

cứ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp đó đang bị xâm phạm bởi các khiếu kiện thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo quy định của pháp luật

tố tụng hành chính Theo Luật tố tụng hành chính đã được ban hành quy định rõ phạm vi khởi kiện cho các cá nhân, cơ quan, tổ chức được quyền khởi kiện vụ án hành chính khi cho rằng quyết định hành chính, hành vi đã trực tiếp xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của mình Tuy nhiên việc thực hiện quyền khởi kiện phải theo thủ tục do pháp luật quy định :

Chủ thể khởi kiện trong lĩnh vực đất đai là

Người khởi kiện trong VAHC liên quan đến quản lý đất đai bao gồm:

- Người Việt Nam định cư ở nước ngoài

- Tổ chức, cá nhân nước ngoài, đầu tư vào Việt Nam

Người khởi kiện là người có năng lực chủ thể theo quy định của pháp

luật TTHC (Điều 48 Luật TTHC năm 2010)

Ngoài ra chúng ta cũng cần xác định khác trong tố tụng hành chínhnhư:

Người đại diện: trong tố tụng hành chính bao gồm người đại diện theo

pháp luật và người đại diện theo ủy quyền

Theo Điều 54 Luật TTHC năm 2010 thì

“2 Người đại diện theo pháp luật trong tố tụng hành chính có thể là một

trong những người sau đây, trừ trường hợp người đó bị hạn chế quyền đại diện theo quy định của pháp luật:

a) Cha, mẹ đối với con chưa thành niên;

b) Người giám hộ đối với người được giám hộ;

c) Người đứng đầu cơ quan, tổ chức do được bổ nhiệm hoặc bầu theo quy định của pháp luật;

d) Chủ hộ gia đình đối với hộ gia đình;

đ) Tổ trưởng tổ hợp tác đối với tổ hợp tác;

e) Những người khác theo quy định của pháp luật.

3 Người đại diện theo ủy quyền trong tố tụng hành chính phải là người

từ đủ 18 tuổi trở lên, không bị mất năng lực hành vi dân sự, được đương sự hoặc người đại diện theo pháp luật của đương sự ủy quyền bằng văn bản.

4 Người đại diện theo pháp luật, người đại diện theo ủy quyền trong tố tụng hành chính chấm dứt việc đại diện theo quy định của Bộ luật dân sự.

5 Người đại diện theo pháp luật trong tố tụng hành chính thực hiện các quyền, nghĩa vụ tố tụng hành chính của đương sự mà mình là đại diện Người đại diện theo ủy quyền trong tố tụng hành chính thực hiện toàn bộ các quyền, nghĩa vụ tố tụng hành chính của người ủy quyền Người được ủy quyền không được ủy quyền lại cho người thứ ba.

6 Những người sau đây không được làm người đại diện:

a) Nếu họ là đương sự trong cùng một vụ án với người được đại diện mà quyền và lợi ích hợp pháp của họ đối lập với quyền và lợi ích hợp pháp của người được đại diện;

b) Nếu họ đang là người đại diện trong tố tụng hành chính cho một đương sự khác mà quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự đó đối lập với quyền và lợi ích hợp pháp của người được đại diện trong cùng một vụ án.

7 Cán bộ, công chức trong các ngành Toà án, Kiểm sát, Thanh tra, Thi hành án, công chức, sĩ quan, hạ sĩ quan trong ngành Công an không được làm người đại diện trong tố tụng hành chính, trừ trường hợp họ tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện cho cơ quan của họ hoặc với tư cách là người đại diện theo pháp luật.”

Đối với tổ chức thì các tổ chức được được thành lập và hoạt động trên

nhiều lĩnh vực khác nhau, có tư cách pháp nhận hoặc có đủ các dấu hiệucủa một tổ chức (có cơ cấu tổ chức, trụ sở, con dấu…) và phù hợp với quyđịnh của pháp luật

Người bị kiện trong VAHC căn cứ vào quy định của pháp luật về thẩm

quyền giải quyết

Trường hợp có nhiều luật cùng quy định thẩm quyền ra QĐHC hoặcthực hiện HVHC về một lĩnh vực quản lý thì việc xác định thẩm quyền củangười bị kiện khi nào là cá nhân, khi nào là cơ quan phải căn cứ vào luậtchuyên ngành.

Đối với người bị kiện trong vụ án liên quan đến quản lý đất đai thì chúng ta cần phải căn cứ vào Luật Đất đai cụ thể là:

 Bộ Tài nguyên và Môi trường chịu trách nhiệm trước Chính phủ trongviệc quản lý nhà nước về đất đai;

 UBND các cấp thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu về đất đai và quản

lý nhà nước về đất đai tại địa phương theo thẩm quyền quy định

Thực tế cho thấy việc xác định đúng đối tượng khởi kiện vụ án hànhchính trong lĩnh vực luật đất đai không hề dễ dàng đối với người dân Vấn

đề này một mặt do hoạt động quản lý hành chính

Chẳng hạn như, có hai quyết định hành chính bị khởi kiện và hai quyếtđịnh hành chính này đều do Chủ tịch UBND cấp huyện ký (một quyết định

về xử phạt vi phạm hành chính và một quyết định thu hồi đất của hộ giađình) Căn cứ vào quy định của pháp luật về thẩm quyền giải quyết các vụviệc này thì người bị kiện trong vụ án hành chính về khiếu kiện quyết định

xử phạt vi phạm hành chính là cá nhân Chủ tịch UBND cấp huyện, cònngười bị kiện trong vụ án hành chính về khiếu kiện quyết định thu hồi đấtcủa hộ gia đình là UBND cấp huyện (Điều 44 Luật Đất đai)

1.1.4 Điều kiện khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai 1.1.4.1 Quyền khởi kiện vụ án hành chính

Căn cứ theo Điều 103 Luật TTHC, thì cá nhân, cơ quan, tổ chức cóquyền khởi kiện VAHC đối với QĐHC, HVHC liên quan đến quản lý đấtđai trong trường hợp:

+ Không đồng ý với QĐHC, HVHC của cơ quan quản lý Nhà nước vềđất đai

+ Đã khiếu nại với người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại nhưng hếtthời hạn giải quyết khiếu nại theo quy định của pháp luật về khiếu nại màkhiếu nại không được giải quyết

+ Đã được giải quyết nhưng không đồng ý với việc giải quyết khiếu nại.

1.1.4.2 Thời hiệu khởi kiện

- Theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 104 của Lyật TTHC thì thờihiệu khởi kiện đối với QĐHC, HVHC, là 01 năm, kể từ ngày nhận đượchoặc biết được QĐHC, HVHC

- Thời hiệu khởi kiện bao gồm vấn đề sau:

+ Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện VAHC

+ Sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan

+ Thời hiệu khởi kiện đối với QĐHC, HVHC liên quan đến quản lý đấtđai

 Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính

Phân biệt trường hợp “kể từ ngày nhận được”, trường hợp “kể từ ngàybiết được” (điểm a khoản 2, Điều 104) như sau:

a Trường hợp cá nhân, cơ quan, tổ chức bị tác động trực tiếp bởiQĐHC, HVHC và họ là đối tượng được nhận quyết định thì thời điểm bắtđầu tính thời hiệu khởi kiện là kể từ ngày họ nhận được QĐHC

b Trường hợp cá nhân, cơ quan, tổ chức không phải là đối tượng bị tácđộng trực tiếp bởi QĐHC, HVHC và họ không phải là đối tượng đượcnhận quyết định và thực tế là họ không nhận được quyết định đó thì thờiđiểm bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện là kể từ ngày họ biết được quyết định

đó

c Trường hợp hành vi của cơ quan hành chính Nhà nước, cơ quan, tổchức khác hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó thực hiệnnhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật, thì thời điểm bắt đầu tínhthời hiệu khởi kiện như sau:

- Kể từ ngày HVHC đó được thực hiện “nếu cá nhân, cơ quan, tổ chức

đã chứng kiến việc thực hiện HVHC đó”

- Kể từ ngày được thông báo về thời điểm HVHC đó đã được thực hiện

“ nếu cá nhân, cơ quan, tổ chức không chứng kiến việc thực hiện HVHC đó

nhưng họ đã được cơ quan có thẩm quyền thông báo về thời điểm HVHC

đó đã được thực hiện”

- Kể từ ngày biết được HVHC đó “nếu cá nhân, cơ quan, tổ chức

không chứng kiến việc thực hiện HVHC đó và cũng không được cơ quan

có thẩm quyền thông báo về thời điểm HVHC đó đã được thực hiện, nhưng

họ đã biết được HVHC đó qua các thông tin khác như được người khác kể lại”

d Hành vi của cơ quan hành chính Nhà nước, cơ quan, tổ chức kháchoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó không thực hiệnnhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật thì thời điểm bắt đầu tínhthời hiệu khởi kiện:

- Kể từ ngày hết thời hạn theo quy định của pháp luật mà cơ quan, tổ chứchoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó không thực hiệnnhiệm vụ công vụ theo quy định của pháp luật

 Sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan

Không tính vào thời hiệu khởi kiện bao gồm:

- Thiên tai, địch họa, nhu cầu chiến đấu, phục vụ chiến đấu hoặc do lỗi của

cơ quan Nhà nước

- Chưa có người đại diện trong trường hợp người có quyền khởi kiện chưathành niên, mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành

Việc khởi kiện được thực hiện trong thời hạn 1 năm, kể từ ngàyBLTTHC có hiệu lực pháp luật (01-7-2011 đến 30-6-2012

- Người khởi kiện đã thực hiện việc khiếu nại đến Chủ tịch UBND cấphuyện, Chủ tịch UBND cấp tỉnh từ ngày 01-6-2006 đến ngày LuậtTTHC có hiệu lực (ngày 01-7-2011) mà khiếu nại không được giải quyếthoặc đã được giải quyết nhưng họ không đồng ý với việc giải quyếtkhiếu nại và họ chưa khởi kiện VAHC tại Tòa án nhân dân hoặc đã khởikiện VAHC tại Tòa án nhân dân, nhưng Tòa án đã trả lại đơn khởi kiệnhoặc đình chỉ việc giải quyết VAHC

- Đối với trường hợp Tòa án đã đình chỉ việc giải quyết VAHC như trên,trong khoảng thời gian 1 năm kể từ ngày 01-7-2011, người khởi kiện cóđơn khởi kiện đến Tòa án thì Tòa án tiếp tục thụ lý vụ án

- Lưu ý:

Khi thụ lý giải quyết các khiếu kiện nêu trên ngoài việc yêu cầungười khởi kiện cung cấp chứng cứ, tài liệu thì phải yêu cầu người khởikiện cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh cho việc họ đã thực hiện việckhiếu nại đến Chủ tịch UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp tỉnh từ ngày01-6-2006 đến ngày BLTTHC có hiệu lực

Trường hợp người khiếu nại không cung cấp được tài liệu, chứng cứchứng minh thì Tòa án yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nạicung cấp cho mình tài liệu, chứng cứ về việc người khởi kiện đã thực hiệnviệc khiếu nại và hồ sơ giải quyết khiếu nại (nếu có)

Trường hợp cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại thông báo làngười khởi kiện chưa thực hiện việc khiếu nại thì Tòa án không thụ lý giảiquyết

Sau khi nhận được đơn khởi kiện (theo quy định tại Điều 105 LuậtTTHC) và các chứng cứ kèm theo thì Tòa án thụ lý vụ án vào ngày ngườikhởi kiện xuất trình biên lai nộp tiền tạm ứng án phí; trường hợp ngườikhởi kiện được miễn nộp tiền tạm ứng án phí hoặc không phải nộp tiền tạmứng án phí thì ngày thụ lý vụ án là ngày Thẩm phán thông báo cho ngườikhởi kiện biết việc thụ lý

1.1.5 Thủ tục khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai

Theo quy định tại điều khoản 2 Điều 138 Luật Đất đai năm 2003 đượcsửa đổi bổ sung, về việc khiếu nại, đối với quyết định hành chính, hành vihành chính về quản lý đấy đai như sau: về đất đai thực hiện theo quy địnhcủa pháp luật về khiếu nại, trình tự thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính,hành vi hành chính về đất đai thực hiện theo quy định của Luật tố tụnghành chính

Vì vậy thủ tục khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai đượctiến hành thống nhất quản lý nhà nước về đất đai theo thủ tục Tố tụng hànhchính

Theo quy định tại điều 106 Bộ luật tố tụng hành chính năm 2010 quyđinh về thủ tục khởi kiện

1 Người khởi kiện gửi đơn khởi kiện và các tài liệu kèm theo đến Tòa

án có thẩm quyền giải quyết các vụ án bằng các phương thức sau đây:

a) Nộp trực tiếp tại tòa án;

b) Gửi qua bưu điện.

Mà theo như quy định tại khoản 1 Điều 105 quy định đơn khởi kiện phải

có các nội dung sau đây:

a) Ngày, tháng, năm làm đơn ;

b) Tòa án đươc yêu cầu giải quyết vụ án hành chính;

c) Tên, địa chỉ của người khởi kiện, nguời bị kiện;

d) Nội dung quyết định hành chính,quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh nội dung giải quyết khiếu nại về danh sách cử tri, hoặc tóm tắt diễn biến của hành vi hành chính;

đ) Nội dung giải quyết khiếu nại nếu có;

e) Các yêu cầu tòa án giải quyết nếu có:

g) Cam đoan về việc không đồng thời khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết nại.

Ngày khởi kiện được tính từ ngày đương sự nộp đơn tại tòa án hoặcngày có dấu bưu điện nơi gửi (khoản 2 Điều 106 luật TTHC năm 2010).Nhận đơn khởi kiện và xem xét đơn khơi kiện ( Điều 107 Luật TTHCnăm 2010)

1 Khi tòa án nhận đơn khởi kiện do đương sự nộp trục tiếp tại tòa án hoặc gửi qua bưu điện và phải ghi vào sổ nhận đơn, cấp giấy xác nhận đã nhận đơn cho đương sự.

2 Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đơn khởi kiện, chánh án tòa án phân công một thẩm phán xem xét đơn khởi kiện

3 Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày được phân công, thẩm phán phải xem xét đơn khởi kiện, và tài liệu kèm theo để thực hiện một trong các thủ tục sau đây:

a) Tiến hành thủ tục thụ lý vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết;

b) Chuyển đơn khởi kiện cho tòa án có thẩm quyền và báo cho người khởi kiện, nếu vụ án thuộc thẩm quyền của tòa án khác;

c) Trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện, nếu thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 109 của luật này.

Trên đây là thủ tục khởi kiện các vụ án hành chính nói chung, khi đảmbảo được các điều kiện nêu trên thi tòa án sẽ thụ lý và đưa vụ án hànhchính ra giải quyết Còn đối với thủ tục vụ án hành chính trong lĩnh vực đấtđai, là một trường hợp đặc biệt và cụ thể, nên bên cạnh những quy địnhchung được quy định trong bộ luật TTHC, thì nó còn có những quy định cụthể riêng liên quan tới lĩnh vực đất đai

Ví dụ như theo khoản 2 Điều 136 của Luật Đất đai 2003 được sửa đổi bổsung có quy định:

Tranh chấp về quyền sử dụng đất mà đương sự không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc không có một trong các loại giấy tờ quy định tại các khoản 1, 2 và 5 Điều 50 của Luật này được giải quyết như sau:

a) Trường hợp Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh giải quyết lần đầu mà một bên hoặc các bên đương sự không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương giải quyết; quyết định của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương là quyết định giải quyết cuối cùng;

b) Trường hợp Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương giải quyết lần đầu mà một bên hoặc các bên đương sự không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường; quyết định của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường là quyết định giải quyết cuối cùng.

Vì vậy, khi đương sự muốn khởi kiện một vụ án hành chính liên quan tớiđất đai ra Tòa án, ngoài các nội dung được quy định tại Điều 106 bộ luậtTTHC, thì còn phải có các loại giấy tờ liên quan tới đất đai nữa

Để đảm bảo việc thụ lý vụ án được đúng đắn thì thẩm phán được phâncông giải quyết vụ án phải xem xét nghiên cứu kỹ nội dung khởi kiện, đặcbiệt là những điểm quan trọng thể hiện trong nội dung đơn khởi kiện như:nội dung quyết định hành chính liên quan tơi tranh chấp đất đai, hoặc quyếtđịnh đền bù giải phóng mặt bằng chẳng hạn, ngoài ra thẩm phán còn phảixem xét kỹ các điều kiện khác như, thời hiệu khởi kiện có còn hay không,người khởi kiện đã có quyết định giải quyết khiếu nại hay chưa? Trongtrường hợp pháp luật quy định quyết định giải quyết khiếu nại thì họ mới

có quyền khởi kiện, người khởi kiện vụ án hành chính liên quan tới lĩnhvực đất đai không đồng thời gửi đơn khiếu nại tới chủ tịch ủy ban nhân dântỉnh thành phố có thẩm quyền giải quyết

Ngoài ra, để đảm bảo cho vụ án được khẩn trương giải quyết, đúng thờihạn pháp luật quy định Ngay từ khi nhận được đơn khởi kiện tòa án phảisắp xếp thời gian làm việc, nghiên cứu các loại đơn khởi kiện, quyết địnhkhởi tố và các tài liệu chứng cứ liên quan tới vụ án Từ đó đảm bảo có thểđưa ra quyết định đúng đắn về việc thụ lý hay không thụ lý đơn khởi kiệnhay quyết định khởi kiện

1.2 Thụ lý vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai.

1.2.1 Khái niệm thụ lý vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Các hoạt động để đi đến “thụ lý vụ án hành chính” là những hành vi tố

tụng đầu tiên mà Toà án phải tiến hành để đi đến quyết định có hay không

có các giai đoạn tiếp theo của vụ án hành chính Vì vậy, có thể nói, thụ lý

vụ án hành chính trước hết là một trong những quyền và nghĩa vụ của Toà

án Điều này xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ của Toà án trong xét xửhành chính

Toà hành chính là cơ quan chuyên xét xử các vụ án hành chính nhằmbảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức, cơ quan khi

có các quyết định hành chính, hành vi hành chính xâm phạm; bảo vệ phápchế và kỷ luật nhà nước trong quản lý hành chính Có nghĩa là, Toà án sẽthụ lý vụ án nếu như việc khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức có căn

cứ pháp luật và theo trình tự do pháp luật quy định Đồng thời, Toà án cũng

có quyền không thụ lý vụ án và trả lại đơn kiện… nếu như việc khởi kiệncủa cá nhân, cơ quan, tổ chức không có căn cứ pháp luật, không tuân thủ

trình tự do pháp luật quy định Thụ lý vụ án hành chính không chỉ là quyền

mà còn là nghĩa vụ; việc hiện hữu Toà án với tư cách là cơ quan bảo vệpháp luật nên Toà án không thể từ chối nghĩa vụ của mình Nói cách khác,Toà án sẽ phải thụ lý mà không có quyền trả lại đơn kiện hay thực hiệnnhững biện pháp khác nếu như việc khởi kiện của người khởi kiện theođúng quy định của pháp luật Vì thế, một trong những yêu cầu đối với Toà

án khi tiến hành kiểm tra những điều kiện cần thiết để thụ lý vụ án hànhchính phải luôn luôn xuất phát từ lợi ích của những người tham gia tố tụng,phải đảm bảo trật tự, vô tư, khách quan Hơn nữa, một khi Toà án đã thụ lý

vụ án thì cũng có nghĩa là vụ án sẽ được giải quyết Do vậy, nó luôn đặt ratrách nhiệm rất lớn đối với Toà án đã thụ lý để Toà án giải quyết vụ ánhành chính có hiệu quả và đúng pháp luật

Tóm lại, thụ lý vụ án hành chính là việc Toà án chấp nhận đơn khởi kiệncủa người khởi kiện hay quyết định khởi tố của Viện Kiểm Sát theo đúngquy định của pháp luật để vào sổ thụ lý vụ án (Giáo trình Luật tố tụng hànhchính Trường Đại học luật Hà Nội, Nxb Công an Nhân dân- Hà Nội2001)

Từ khái niệm thụ lý vụ án hành chính, chúng ta có thể suy ra khái niệmthụ lý vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai như sau

Thụ lý vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai là việc tòa án chấp nhận

đơn khởi kiện của người khởi kiện, liên quan tới các quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà họ không có đồng ý với các quyết định, hoặc hành vi hành chính đó,hay quyết định khởi tố của viện kiểm sát theo đúng quy định của pháp luật để vào sổ thụ lý vụ án hành chính trong lĩnh vực đât đai.

Giữa khởi kiện, khởi tố và thụ lý vụ án hành chính nói chung, và trongthụ lý vụ án hành chính trong lĩnh vực đât đai nói riêng có mối quan hệchặt chẽ bởi những lý do sau:

Thứ nhất: Khởi kiện, khởi tố vụ án hành chính là cơ sở để Toà án

thụ lý vụ án; không có khởi kiện, khởi tố thì sẽ không có việc thụ lý vụ áncủa Toà án Theo tinh thần Luật TTHC năm 2010 thì, khởi kiện là quyền tự

“định đoạt” thuộc về cá nhân, tổ chức, cơ quan đối với việc yêu cầu Toà ánphán quyết về quyết định hành chính, hành vi hành chính mà theo họ là tráipháp luật, xâm hại trực tiếp đến quyền, lợi Ý chí hợp pháp của mình Khởikiện chính vì vậy là một sự kiện pháp lý làm phát sinh quan hệ giữa ngườikhởi kiện với Toà hành chính thuộc Toà án nhân dân có thẩm quyền Chứcnăng của Toà án nói chung và của Toà hành chính nói riêng là xét xử các

vụ án hành chính để bảo vệ quyền và lợi Ých hợp pháp của người khởikiện Có thể khẳng định rằng, khởi kiện vụ án hành chính là tiền đề đối vớihoạt động thụ lý của Toà án Khởi tố vụ án hành chính là quyền của ViệnKiểm Sát Việc khởi tố của cơ quan này cũng chính là hành vi tố tụng để

mở đầu cho cả quá trình Toà án giải quyết vụ án hành chính

Thứ hai: Việc khởi kiện, khởi tố vụ án hành chính có được chấp

nhận hay không lại phụ thuộc vào hoạt động thụ lý của Toà án Toà án chỉthụ lý vụ án hành chính khi nó thoả mãn những căn cứ luật định Toà án sẽtrả lại đơn kiện khi việc khởi kiện, khởi tố rơi vào một trong những trườnghợp pháp luật quy định phải trả lại đơn kiện Mặt khác, thông qua nhữngtrường hợp Toà án trả lại đơn kiện sẽ làm cho việc khởi kiện tuân thủnhững quy định của pháp luật, hạn chế tình trạng khởi kiện tràn lan

Vị trí, vai trò của thụ lý vụ án hành chính trong thủ tục tố tụng hành chính liên quan đến lĩnh vực đất đai

Trong hoạt động tố tụng hành chính, khởi kiện và thụ lý vụ án được coi

là giai đoạn đầu tiên của quá trình tố tụng Trong giai đoạn này, Toà ánxem xét nội dung, thủ tục vụ án để quyết định có đưa vụ án ra Toà án xemxét hay không Vì vậy, việc xét xử vụ án hành chính có đúng pháp luật haykhông đúng pháp luật phụ thuộc rất nhiều vào hoạt động thụ lý Nếu không

có việc thụ lý vụ án hành chính thì sẽ không có quá trình tố tụng hànhchính tiếp theo Hơn nữa, thụ lý vụ án hành chính có ý nghĩa pháp lý quantrọng, vì nó đặt trách nhiệm của Toà án là phải giải quyết vụ án trong thờihạn pháp luật quy định kể từ ngày thụ lý vụ án Để hiểu rõ được vị trí, vaitrò của thụ lý vụ án trong thủ tục tố tụng hành chính cần thiết nắm đượcquá trình tố tụng hành chính khi giải quyết một vụ án hành chính

Hoạt động tố tụng giải quyết các vụ án hành chính phải trải qua nhiềugiai đoạn khác nhau, từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc vụ án Đây là trình

tự có tính chất bắt buộc trong việc giải quyết vụ án

Giai đoạn đầu tiên là giai đoạn khởi kiện, khởi tố và thụ lý vụ án Nếu

như khởi kiện, khởi tố vụ án hành chính là quyền của người khởi kiện vàcủa Viện Kiểm Sát thì thụ lý vụ án hành chính được xem là quyền và nghĩa

vụ của Toà án Việc chấp nhận đơn của người khởi kiện, quyết định khởi tốcủa Viện Kiểm Sát và vào sổ thụ lý vụ án của Toà án có một ý nghĩa hếtsức quan trọng, không chỉ chính thức làm phát sinh trách nhiệm của Toà ántrong việc giải quyết vụ án hành chính, mà còn giúp cho Toà án có nhữngnhận định ban đầu cần thiết về tình trạng tranh chấp hành chính, phươnghướng giải quyết vụ việc và hạn chế tình trạng thụ lý những vụ việc khôngthuộc thẩm quyền xét xử hành chính của mình, là cơ sở để Toà án nhân dân

tiến hành việc giải quyết vụ án hành chính, bảo vệ quyền và lợi ích hợppháp của đương sự Với ý nghĩa đó, thụ lý vụ án hành chính không chỉ có

vị trí, vai trò trong giai đoạn này mà còn có vai trò, vị trí không thể thiếutrước khi tiến hành các giai đoạn khác của việc giải quyết một vụ án hànhchính

Giai đoạn chuẩn bị xét xử là giai đoạn tiếp theo sau khi có quyết định

thụ lý vụ án hành chính của Toà án Trong trường hợp Toà án trả lại đơnkiện thì sẽ không tồn tại giai đoạn này Do đó, việc thụ lý vụ án hành chính

là cơ sở cần thiết để Toà án có thẩm quyền tiến hành thu thập chứng cứ,xác minh các tình tiết liên quan đến vụ án bằng những biện pháp khácnhau, bước đầu nhận định bản chất của quyết định, hành vi hành chính bịkiện để từ đó có thể ra mét trong các quyết định: Quyết định đưa vụ án raxét xử, quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết vụ án, đình chỉ việc giảiquyết vụ án

Giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hành chính là giai đoạn tiếp tục sau khi

có quyết định đưa vụ án ra xét xử của Toà án có thẩm quyền Trong giaiđoạn này, những tình tiết, tài liệu, chứng cứ do các đương sự cung cấp từgiai đoạn khởi kiện và thụ lý vụ án… sẽ là cơ sở quan trọng trong việc raphán quyết về tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hànhchính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc và quyết định việc bồi thường thiệthại (nếu có) cho người khiếu kiện Mặt khác, việc thụ lý đơn khiếu kiệnhành chính còn làm phát sinh những quyền hạn cụ thể của Toà án trong xét

xử hành chính Toà án chỉ sử dụng những quyền hạn đó trong quá trình giảiquyết những vụ án đã được thụ lý Một khi đơn kiện đã được thụ lý thìcũng có nghĩa vụ án hành chính đã phát sinh và vụ án đó phải được giảiquyết bằng bản án hay quyết định có hiệu lực pháp luật của Toà án

Ngoài ra, trong giai đoạn xét xử phúc thẩm vụ án hành chính, giai đoạngiám đốc thẩm, tái thẩm, giai đoạn thi hành bản án, quyết định có hiệu lựcpháp luật, việc thụ lý vụ án hành chính cũng có ý nghĩa quan trọng, gópphần bảo vệ quyền và lợi Ých hợp pháp của cá nhân, tổ chức, cơ quan…Cũng cần bàn thêm rằng, trường hợp những bản án hay quyết định củaToà án cấp sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật, nhưng bản án hay quyếtđịnh này bị Viện Kiểm Sát cùng cấp hoặc trên một cấp kháng nghị hoặc bịkháng cáo của những chủ thể có quyền theo quy định của Điều 55 Pháplệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính và việc kháng cáo đó trongthời hạn pháp luật quy định,… thì Toà án cũng vẫn phải tiến hành thụ lý vụ

án hành chính ở cấp phúc thẩm (Tuy nhiên, ở cấp phúc thẩm, việc thụ lýnày không tách riêng thành một giai đoạn độc lập như khi xét xử sơ thẩm

vụ án hành chính)