BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯƠNG THỊ NGỌC XUYÊN CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VẬN DỤNG THẺ ĐIỂM CÂN BẰNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN TP HỒ CHÍ MINH[.]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
-
TRƯƠNG THỊ NGỌC XUYÊN
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VẬN DỤNG THẺ ĐIỂM CÂN BẰNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY
DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN TP HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2018
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
-
TRƯƠNG THỊ NGỌC XUYÊN
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VẬN DỤNG THẺ ĐIỂM CÂN BẰNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÂY
DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN TP HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Kế toán
Mã ngành: 8340301
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS PHẠM VĂN DƯỢC
TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2018
TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2018
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận án “Các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng Thẻ điểm cân bằng của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh” là công trình nghiên cứu của bản thân tôi và được hoàn thành dưới sự hướng dẫn của thầy Phạm Văn Dược Nội dung và số liệu trong luận án là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác
HỌC VIÊN THỰC HIỆN
Trương Thị Ngọc Xuyên
Trang 4TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU
DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ HÌNH VẼ
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu 3
1.5 Ý nghĩa của đề tài 4
1.6 Kết cấu luận văn 5
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 6
1.1 Các nghiên cứu nước ngoài 6
1.2 Các nghiên cứu trong nước 9
1.3 Nhận xét và khe hổng nghiên cứu 11
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 16
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ VẬN DỤNG THẺ ĐIỂM CÂN BẰNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP 17
2.1 Tổng quan về BSC 17
2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của BSC 17
2.1.2 Khái niệm BSC 18
2.1.3 Bốn phương diện của BSC 18
2.1.3.1 Phương diện tài chính 19
2.1.3.2 Phương diện khách hàng 20
2.1.3.3 Phương diện quy trình kinh doanh nội bộ 21
2.1.3.4 Phương diện học hỏi và phát triển 23
Trang 52.1.4 Liên kết những thước đo trong BSC với chiến lược của tổ chức 23
2.1.4.1 Mối quan hệ nhân quả 23
2.1.4.2 Định hướng hoạt động 25
2.1.4.3 Liên kết với những mục tiêu tài chính 26
2.2 Đặc điểm của doanh nghiệp xây dựng ảnh hưởng đến việc vận dụng BSC tại những doanh nghiệp này 26
2.2.1 Quy mô công ty 26
2.2.2 Mức độ tham gia của lãnh đạo cấp cao 27
2.2.3 Chiến lược kinh doanh 28
2.2.4 Truyền thông nội bộ 29
2.2.5 Chi phí tổ chức BSC 30
2.2.6 Trình độ nhân viên kế toán 31
2.3 Các lý thuyết nền 32
2.3.1 Lý thuyết lãnh đạo sự thay đổi (leading change) của John p.Kotter, 1995 32
2.3.2 Lý thuyết về khuếch tán của những đổi mới(Diffusion of innovations) Everett M.Roger, 1995 33
2.4 Mô hình nghiên cứu và những đặc điểm của doanh nghiệp xây dựng của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh ảnh hưởng đến vận dụng BSC 33
2.4.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất 33
2.4.2 Những đặc điểm của doanh nghiệp xây dựng của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh ảnh hưởng đến vận dụng BSC 35
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 38
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 39
3.1.Thiết kế nghiên cứu 39
3.1.1.Nguồn dữ liệu 39
3.1.2.Phương pháp nghiên cứu 39
3.1.3.Quy trình nghiên cứu 40
3.2.Nghiên cứu sơ bộ 41
3.2.1Thiết kế thực hiện 41
Trang 63.2.2 Kết quả nghiên cứu định tính và hiệu chỉnh thang đo 42
3.2.3.Thiết kế bảng câu hỏi khảo sát 45
3.3 Nghiên cứu chính thức 46
3.3.1 Mẫu và phương pháp chọn mẫu 46
3.3.2 Thu thập dữ liệu 47
3.3.3 Phương pháp phân tích dữ liệu 47
3.3.3.1.Phân tích mô tả 47
3.3.3.2 Kiểm định và đánh giá thang đo 47
3.3.3.2.1 Đánh giá sơ bộ thang đo bằng Crobach’s Alpha 47
3.3.3.2.2 Phân tích nhân tố EFA 48
3.3.3.2.3 Phân tích hồi quy 49
3.4 Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu 50
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 52
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 53
4.1 Dữ liệu nghiên cứu 53
4.2 Kết quả nghiên cứu 53
4.2.1 Đánh giá thang đo 53
4.2.1.1 Đánh giá độ tin cậy của thang đo 53
4.2.1.2 Đánh giá giá trị thang đo 54
4.2.2 Phân tích hồi quy đa biến 61
4.2.2.1 Mô hình hồi quy tổng thể 61
4.2.2.2 Kiểm định mức độ phù hợp của mô hình 62
4.2.2.3 Kiểm định trọng số hồi quy 62
4.2.2.4 Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến 63
4.2.2.5 Kiểm định hiện tượng tự tương quan của phần dư 63
4.2.2.6 Kiểm định về phân phối chuẩn của phần dư 64
4.2.2.7 Kiểm định giải định phương sai của sai số (phần dư) không đổi 65
4.2.2.8 Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu 66
4.3 Bàn luận kết quả nghiên cứu 67
Trang 7KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 70
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH 71
5.1 Kết luận 71
5.2 Hàm ý chính sách 72
5.2.1 Chiến lược kinh doanh 72
5.2.2 Mức độ tham gia của lãnh đạo cấp cao 72
5.2.3 Quy mô doanh nghiệp 73
5.2.4 Trình độ nhân viên kế toán 74
5.2.5 Truyền thông nội bộ 75
5.2.6 Chi phí tổ chức BSC 75
5.3 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài 76 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
CPTC: Chi phí tổ chức BSC
QMCT: Quy mô công ty
TDNV: Trình độ nhân viên kế toán
TGLD: Mức độ tham gia của lãnh đạo cấp cao
TTNB: Truyền thông nội bộ
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1: Thuận lợi và khó khăn của doanh nghiệp dịch vụ trong việc áp dụng Thẻ điểm
cân bằng 9
Bảng 1.2: Tổng hợp các nghiên cứu trước liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng thẻ điểm cân bằng 12
Bảng 2.1: Căn cứ lập mô hình nghiên cứu 34
Bảng 3.1: Thang đo các biến trong mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh 42
Bảng 3.2: Thống kê doanh nghiệp được khảo sát theo số năm hoạt động 51
Bảng 3.3: Thống kê doanh nghiệp được khảo sát theo loại hình doanh nghiệp 51
Bảng 4.1 Kết quả phân tích Crobach’s Alpha cho thang đo biến độc lập 54
Bảng 4.2 Kết quả phân tích Crobach’s Alpha cho thang đo biến phụ thuộc 56
Bảng 4.3 Kiểm định KMO và Bartlett cho thang đo các biến độc lập 57
Bảng 4.4 Bảng phương sai trích cho thang đo biến độc lập 58
Bảng 4.5: Ma trận nhân tố xoay 59
Bảng 4.6 Kiểm định KMO và Bartlett cho thang đo biến phụ thuộc 60
Bảng 4.7 Bảng phương sai trích cho thang đo biến phụ thuộc 60
Bảng 4.8 Ma trận nhân tố biến phụ thuộc 61
Bảng 4.9: Mức độ phù hợp của mô hình nghiên cứu 62
Bảng 4.10 Bảng ANOVA 62
Bảng 4.11: Bảng kết quả hệ số tác động của các nhân tố 62
Bảng 5.1: Mức độ tác động của các nhân tố đến vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh 71
Trang 10DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
Sơ đồ 2.1: Bốn phương diện của bảng điểm cân bằng 19
Hình 2.1: Mối quan hệ giữa các thước đo của phương diện khách hàng 21
Hình 2.2: Chuỗi giá trị trong quá trình kinh doanh nội 22
Hình 2.3: Mối quan hệ nhân quả giữa các khía cạnh trong thẻ điểm cân bằng 25
Hình 2.4: Mô hình nghiên cứu đề xuất 35
Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu của đề tài 40
Hình 4.1 Đồ thị Histogram của phần dư đã chuẩn hóa 64
Hình 4.2 Đồ thị P-P Plot của phần dư đã chuẩn hóa 65
Hình 4.3 Đồ thị phân tán giữa giá trị dự đoán và phần dư từ hồi quy 66
Trang 11
PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Ngành xây dựng đang giữ một vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân,
và hiện là một trong những lĩnh vực sản xuất vật chất lớn của nền kinh tế Ngành xây dựng tạo ra những tiền đề vật chất kỹ thuật, cơ sở hạ tầng và những tài sản cố định mới, phục vụ đời sống con người và tạo điều kiện cho các ngành kinh tế khác phát triển Những báo cáo gần đây nhất cho thấy nền kinh tế đang trên đà phục hồi, ngành Xây dựng đang có được những cơ hội phát triển tốt Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, kết quả năm 2017, Bộ Xây dựng đã đạt và vượt hầu hết các chỉ tiêu phát triển quan trọng của Ngành, như: Hoạt động xây dựng duy trì tăng trưởng ở mức khá cao, với tốc độ 8,7% so với năm 2016, đóng góp 0,54 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng chung toàn quốc, đứng thứ ba trong số các ngành đóng góp điểm phần trăm vào mức tăng GDP cả nước;… (Nguồn: http://www.moc.gov.vn)
Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển thị trường ngành Xây dựng, sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp xây dựng cũng diễn ra ngày càng khốc liệt, nguy cơ các doanh nghiệp phải đối mặt với rủi ro cũng ngày càng tăng Do đó, việc làm thế nào
để khẳng định vai trò và vị trí của mỗi doanh nghiệp cũng như việc cũng cố và nâng cao vị trí trên thị trường, đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải xác định mục đích cụ thể của mình, lựa chọn và xây dựng chiến lược tốt, có kế hoạch triển khai chiến lược khoa học và xây dựng một hệ thống đo lường thành quả phù hợp để đạt được mục tiêu đó là vô cùng quan trọng Nhưng để có thể biến chiến lược thành hành động vẫn còn là vấn đề khó hơn và khó nhất là việc đánh giá thành quả hoạt động của tổ chức nhằm khẳng định con đường mà tổ chức đó đang đi không bị chệch hướng Thước đo truyền thống được sử dụng trong đánh giá thành quả hoạt động của tổ chức, chủ yếu là các thông tin tài chính trong quá khứ đã trở nên lạc hậu không còn phù hợp khi mà hoạt động tạo ra giá trị của tổ chức ngày càng chuyển từ sự phụ thuộc vào tài sản hữu hình, tài sản vật chất sang tài sản vô hình, tài sản phi vật chất
Hệ thống Bảng Cân Bằng Điểm (Balance Scorecard), được bởi Rober S.Kaplan và David p Norton phát triển từ đầu thập niên 90 của thế kỷ 20, giúp cho
Trang 12các tổ chức chuyển tầm nhìn và chiến lược thành những mục tiêu và thước đo hành động cụ thể thông qua 4 phương diện tài chính, khách hàng, qui trình hoạt động nội
bộ và đào tạo, phát triển để đo lường thành quả hoạt động của tổ chức Chính vì vậy,vận dụng BSC là một nhu cầu bức thiết, một công cụ tối ưu để hoàn thành mục tiêu của doanh nghiệp
Theo sự tìm hiểu của tác giả, tuy có nhiều tác giả trong và ngoài nước thực hiện nghiên cứu về việc vận dụng BSC tại các đơn vị, nhưng hiện chưa có nghiên cứu nào nghiên cứu về vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn
TP Hồ Chí Minh Trong khi đó, dưới áp lực cạnh tranh gay gắt hiện nay mà các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh đang phải đối mặt, việc vận dụng BSC có vai trò vô cùng quan trọng là khi sử dụng các thước đo của bảng cân bằng điểm sẽ giúp doanh nghiệp mình đánh giá thành quả hoạt động của đơn vị và thành tích hoạt động của từng bộ phận sẽ được nâng cao, đồng thời sự đo lường thành quả hoạt động xác đáng, công bằng sẽ khuyến khích không chỉ các bộ phận phát huy năng lực tăng cường sự hợp tác mà ngay cả cá nhân từng cán bộ công nhân viên cũng tích cực, ra sức đóng góp để hoàn thành mục tiêu chung của doanh nghiệp
Nhận thấy được tầm quan trọng của vận dụng BSC của các doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh nói riêng, tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng bảng điểm cân bằng của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh” làm đề tài luận
văn của mình
1.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu:
- Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng BSC
của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
- Mục tiêu cụ thể: Căn cứ vào nhu cầu nghiên cứu, đề tài được thực hiện
nhằm hướng đến các mục tiêu nghiên cứu cụ thể sau:
Trang 13+ Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
+ Đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
+ Đề xuất các hàm ý chính sách liên quan đến từng nhân tố nhằm nâng cao mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
Câu hỏi nghiên cứu:
Nghiên cứu được thực hiện nhằm trả lời các câu hỏi chính:
+ Câu hỏi 1: Các nhân tố nào ảnh hưởng đến việc vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh?
+ Câu hỏi 2:Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh như thế nào?
+ Câu hỏi 3: Có thể đề xuất các hàm ý chính sách nào liên quan đến từng nhân
tố nhằm nâng cao mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh?
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu trong luận văn này là các
nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn
TP Hồ Chí Minh
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về không giannghiên cứu: Tập trung nghiên cứu tại các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
+ Về thời giannghiên cứu: nghiên cứu được thực hiện năm 2018
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp là phương pháp có sự kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng và trình bày nội dung kết quả nghiên cứu trên nền tảng là phương pháp thông kê mô tả
Trang 14- Để giải quyết nội dung: xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, tác giả sử dụng phương pháp so sánh, tiếp cận hệ thống các lý thuyết nền về thẻ điểm cân bằng BSC, các nghiên cứu trước trong và ngoài nước và thảo luận ý kiến chuyên gia về các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng BSC của các doanh nghiệp Từ đó, áp dụng phương pháp tư duy, tổng hợp để chọn ra một quan điểm phù hợp các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP
Hồ Chí Minh sao cho phù hợp với đặc điểm hoạt động của các doanh nghiệp này
-Để giải quyết nội dung về mức độ tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh luận văn sử dụng phương pháp định lượng Dữ liệu phân tích được thu thập dữ liệu thông qua điều tra chọn mẫu, mẫu khảo sát được thực hiện theo phương pháp thuận tiện phi xác suất Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua bảng khảo sát và được xử
lý bằng phần mềm phân tích dữ liệu SPSS 22.0 nhằm kiểm tra độ tin cậy của thang
đo thông qua hệ số Cronbach’s Alpha, nhân tố khám phá EFA được dùng để xác định các nhân tố Sau cùng, phân tích hồi quy bội được thực hiện để định lượng mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh
1.5 Ý nghĩa của đề tài
Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần hệ thống hóa cơ sở lý thuyết liên quan đến BSC, nhận diện được các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh và mức độ tác động của chúng đến việc vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh Từ đó đưa ra các kiến nghị liên quan đến từng nhân tố nhằm nâng cao việc vận dụng BSC của các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh Luận văn có thể là nguồn tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến BSC hay người phụ trách triển khai BSC, lãnh đạo của các doanh nghiệp trong việc vận dụng BSC để đánh giá thành quả hoạt động, biết được hướng tác động của các nhân tố từ
đó đưa ra chiến lược vận dụng cho phù hợp