Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc gia phát huy sức mạnh toàn dân tộc bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới phần 1

Kế thừa tư tưởng của Người, Đảng ta đã đề ra nhiều chủ trương, biện pháp lãnh đạo, tổ chức nhiều hình thức tập hợp nhân dân bảo vệ an ninh, trật tự thành các phong trào cách mạng, thi đu

Chịu trách nhiệm xuất bản GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP PGS.TS PHẠM MINH TUẤN Chịu trách nhiệm nội dung PHÓ GIÁM ĐỐC - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP

ThS PHẠM THỊ THINH Biên tập nội dung: ThS PHẠM THỊ NGỌC BÍCH

TS VŨ THỊ HƯƠNG

TS NGUYỄN DIỆU LINH NGUYỄN MAI ANH ThS NGUYỄN THANH HƯƠNG Trình bày bìa: LÊ THỊ HÀ LAN

Chế bản vi tính: LÂM THỊ HƯƠNG Sửa bản in: TẠ THU THỦY Đọc sách mẫu: MAI ANH - THANH HƯƠNG

CHỈ ĐẠO HỘI THẢO

Đại tướng, GS.TS TÔ LÂM Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy

Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an GS.TS NGUYỄN XUÂN THẮNG Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện

Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương

Thiếu tướng, TS LÊ TẤN TỚI Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban

Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội Thượng tướng, PGS.TS TRẦN QUỐC TỎ Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư

Đảng ủy Công an Trung ương, Thứ trưởng

Bộ Công an PGS.TS PHẠM MINH TUẤN Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản

Chính trị quốc gia Sự thật

BAN TỔ CHỨC HỘI THẢO

Thượng tướng, PGS.TS TRẦN QUỐC TỎ

Trung tướng, GS.TS NGUYỄN MINH ĐỨC ThS NGUYỄN HOÀI ANH

Trung tướng NGUYỄN NGỌC TOÀN PGS.TS LÊ THỊ THỤC

Thiếu tướng ĐẶNG NGỌC BÁCH Trung tá ĐẶNG MINH KHANG

Thiếu tướng, PGS.TS TRẦN ANH VŨ Thượng tá NGUYỄN ĐỨC HÀ

Đại tá, TS VŨ HUY KHÁNH

LỜI NHÀ XUẤT BẢN

Từ truyền thống trọng dân, “nước lấy dân làm gốc” trong lịch sử, với niềm

tin vững chắc vào khả năng, sức mạnh to lớn của nhân dân, Chủ tịch

Hồ Chí Minh tuyệt đối tin tưởng vào vai trò của nhân dân trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc nói chung, cũng như trong công tác bảo vệ an ninh, trật tự của

Tổ quốc nói riêng Trong bảo vệ an ninh, trật tự, từ việc nhỏ đến việc lớn, từ hoạt động công khai đến hoạt động bí mật, từ hoạt động phòng ngừa đến hoạt động phát hiện, đấu tranh với tội phạm đều phải dựa vào nhân dân, phát huy sức mạnh to lớn của toàn dân Mặc dù bảo vệ an ninh, trật tự là trách nhiệm, nghĩa vụ của nhiều lực lượng, cần phải sử dụng nhiều biện pháp khác nhau, nhưng chỉ có một lực lượng duy nhất có được sức mạnh quyết định sự thành công hay thất bại của sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự, đó là lực lượng nhân dân

Kế thừa tư tưởng của Người, Đảng ta đã đề ra nhiều chủ trương, biện pháp lãnh đạo, tổ chức nhiều hình thức tập hợp nhân dân bảo vệ an ninh, trật tự thành các phong trào cách mạng, thi đua yêu nước, tạo nên sức mạnh to lớn để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta vượt qua mọi khó khăn, thử thách, thực hiện thắng lợi cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc, xây dựng và phát triển đất nước Trong đó tiêu biểu là các cuộc vận động “Ba không”, “Ngũ gia liên bảo” trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp; các phong trào “Bảo mật phòng gian”,

“Bảo vệ trị an”, “Phòng gian, phòng hỏa, phòng tai nạn” trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước là phong trào “Quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc” và nay là phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”

Bước vào thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế, bên cạnh những cơ hội, thuận lợi cũng có không ít nguy cơ, thách thức tiềm ẩn đe dọa nền an ninh quốc gia,

PHÁT HUY SỨC MẠNH TOÀN DÂN TỘC BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA TRONG TÌNH HÌNH MỚI

Đảng và Nhà nước ta tiếp tục chú trọng công tác vận động và phát huy vai trò làm chủ của nhân dân, coi đây là công tác trọng tâm có tính chiến lược của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc nói chung, công cuộc bảo vệ an ninh, trật tự nói riêng Ngày 13/6/2005, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 521/QĐ-TTg, lấy ngày 19 tháng 8 hằng năm là Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc Đây là minh chứng rõ nét việc Đảng, Nhà nước ta đã vận dụng đúng đắn, sáng tạo tư tưởng

Hồ Chí Minh về vai trò của nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự trong tình hình mới Việc tổ chức Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc là dịp biểu dương sức mạnh to lớn của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh

Tổ quốc

Cuốn sách Phát huy sức mạnh toàn dân tộc bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới (Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia) giới thiệu toàn văn các tham

luận tại Hội thảo cùng tên do Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật tổ chức

Nội dung cuốn sách được bố cục gồm bốn phần:

Phần thứ nhất: Tư tưởng Hồ Chí Minh và sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước về

phát huy sức mạnh toàn dân tộc bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới

Phần thứ hai: Phát huy các nguồn lực bảo vệ an ninh quốc gia trong tình

hình mới

Phần thứ ba: Vị trí, vai trò và những đóng góp của lực lượng Công an nhân dân

trong bảo vệ an ninh quốc gia

Phần thứ tư: Nhiệm vụ và giải pháp phát huy sức mạnh toàn dân tộc bảo vệ an

ninh quốc gia trong tình hình mới

Trân trọng giới thiệu cuốn sách với bạn đọc

Tháng 8 năm 2022

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

PHẦN THỨ NHẤT

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VÀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC

VỀ PHÁT HUY SỨC MẠNH TOÀN DÂN TỘC

BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA TRONG TÌNH HÌNH MỚI

BẢO ĐẢM SỰ LÃNH ĐẠO TUYỆT ĐỐI, TRỰC TIẾP, TOÀN DIỆN

VỀ MỌI MẶT CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI LỰC LƯỢNG CÔNG AN NHÂN DÂN

GÓP PHẦN CHỦ ĐỘNG BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA

TRONG TÌNH HÌNH MỚI

Đại tướng, GS.TS TÔ LÂM* 1

Thực tiễn phong phú và sinh động của cách mạng Việt Nam hơn 90 năm

qua đã khẳng định: Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền duy nhất ở Việt Nam, sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam Sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp, toàn diện của Đảng đối với Công an nhân dân đã góp phần chủ động bảo vệ an ninh, trật tự, xây dựng lực lượng Công an nhân dân tuyệt đối trung thành với Đảng, thật sự trong sạch, vững mạnh, luôn xác định “còn Đảng thì còn mình”, sẵn sàng chấp nhận hy sinh, gian khổ, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân

1 Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ rõ sự cần thiết phải tổ chức lực

lượng vũ trang để giữ gìn và bảo vệ thành quả cách mạng, đồng thời khẳng định

ở đâu có tổ chức và hoạt động của lực lượng vũ trang thì ở đó phải có sự lãnh đạo của Đảng Dựa vào kinh nghiệm của Công xã Pari (năm 1871), các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác đã chỉ rõ, sau khi giành được chính quyền, giai cấp vô sản nhất thiết phải sử dụng bạo lực cách mạng để bảo vệ vững chắc chính quyền cách mạng còn non trẻ của mình chống lại thế lực tư bản chủ nghĩa của nước mình chưa cam chịu thất bại, vẫn tiếp tục chống phá cách mạng vô sản và cả sức mạnh của chủ nghĩa

tư bản các nước khác

1 Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an.

PHÁT HUY SỨC MẠNH TOÀN DÂN TỘC BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA TRONG TÌNH HÌNH MỚI

Kế thừa tư tưởng của C Mác và Ph Ăngghen về vũ trang bảo vệ những thành quả cách mạng của giai cấp vô sản, V.I Lênin đã khẳng định phải tăng cường xây dựng sức mạnh vũ trang của cách mạng vô sản, phát huy sức mạnh vũ trang bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng vô sản thế giới Từ thực tiễn của Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, V.I Lênin đã khẳng định: “Giành chính quyền đã khó, giữ chính quyền càng khó khăn phức tạp hơn nhiều” và “Một cuộc cách mạng chỉ có giá trị khi nào nó biết tự vệ, nhưng không phải cách mạng có thể biết ngay được cách tự vệ”1 Theo V.I Lênin, điểm mấu chốt trong nhiệm vụ bảo vệ của lực lượng

vũ trang cách mạng là phải bảo vệ chính quyền Xôviết, bảo vệ Đảng Bônsêvích, bảo vệ chế độ dân chủ vô sản, trong đó bảo vệ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa phải đặt cao hơn hết

Sức sống vĩ đại của học thuyết Mác - Lênin về xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng được thể hiện đậm nét trong cách mạng và chiến tranh cách mạng Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng sáng tạo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về khởi nghĩa vũ trang, xây dựng lực lượng

vũ trang nhân dân bảo vệ thành quả của sự nghiệp cách mạng Chỉ rõ quy luật xây dựng và phát triển của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam là lực lượng vũ trang của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; đồng thời, lực lượng vũ trang nhân dân phải đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp, toàn diện về mọi mặt của Đảng Chủ

tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Phải xây dựng và lãnh đạo vững chắc lực lượng

vũ trang cách mạng của nhân dân, bảo đảm đánh thắng bất cứ kẻ thù nào, bất cứ

trong hoàn cảnh nào”2 Ở đâu có tổ chức và hoạt động của lực lượng vũ trang thì ở

đó phải có sự lãnh đạo của Đảng

2 Công an nhân dân do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh

trực tiếp sáng lập, lãnh đạo, giáo dục và rèn luyện, là lực lượng vũ trang cách mạng, mang bản chất giai cấp công nhân, trung thành, bảo vệ lợi ích cho giai cấp công nhân, nhân dân lao động và cả dân tộc Ngày 29/4/1963, nói chuyện tại Hội nghị cán bộ ngành Công an, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Công an cách

thế”2 Bởi lẽ, nếu thoát ly ra khỏi sự lãnh đạo của Đảng, Công an nhân dân sẽ mất phương hướng hoạt động, mất bản chất giai cấp, sẽ không còn là vũ khí sắc bén của Đảng Hơn thế, yêu cầu này đã trở thành nguyên tắc nhất quán, xuyên suốt trong quá trình xây dựng và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân, bởi các thế lực thù địch luôn tìm mọi cách và không từ thủ đoạn nào để chống phá Đảng, Nhà nước ta

Ra đời ngay trong khí thế vang dội của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, các

tổ chức tiền thân của Công an nhân dân Việt Nam nhanh chóng được thành lập để bảo vệ thành quả cách mạng Ngay sau khi các tổ chức Công an ra đời, các cấp ủy đảng đã đặc biệt quan tâm chỉ đạo các tổ chức này Các địa phương đều cử cấp ủy viên phụ trách Công an Sự chỉ đạo trực tiếp của cấp ủy các địa phương đã giúp cho lực lượng Công an luôn bám sát đường lối đấu tranh chống phản cách mạng của Đảng, củng cố, xây dựng lực lượng để đảm đương nhiệm vụ bảo vệ chính quyền Trước những khó khăn, thử thách “thù trong, giặc ngoài” đối với một nhà nước non trẻ, để giữ vững nền độc lập, tự do của Tổ quốc, ngày 21/02/1946, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 23/SL thành lập Việt Nam Công an vụ trên cơ sở hợp nhất các sở cảnh sát và các sở liêm phóng trên toàn quốc, thống nhất tổ chức

và nhiệm vụ của ngành Công an cả nước Từ đây, các lực lượng làm nhiệm vụ bảo

vệ an ninh, trật tự, trị an trong cả nước được thống nhất với tên gọi Công an, tạo điều kiện cho sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Chính phủ đối với mặt trận bảo vệ an ninh, trật tự Việt Nam Công an vụ ra đời đã tạo nên sức mạnh mới cho lực lượng Công an nhân dân trước yêu cầu của cuộc đấu tranh chống “thù trong, giặc ngoài” ngày càng cam go, ác liệt Để hoàn thành nhiệm vụ được giao, lực lượng Công an nhân dân sớm được kiện toàn về tổ chức với sự thành lập Chi

bộ đảng ở Nha Công an Việt Nam vào tháng 4/1946, đánh dấu một bước phát triển

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.14, tr.71.

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.12, tr.153-154.

PHÁT HUY SỨC MẠNH TOÀN DÂN TỘC BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA TRONG TÌNH HÌNH MỚI

quan trọng về công tác xây dựng Đảng trong lực lượng Công an nhân dân Đến tháng 11/1946, các sở, ty Công an đều đã có chi bộ hoặc tổ đảng Chi bộ ở Nha Công an Việt Nam và các chi bộ, tổ đảng của các sở, ty thực sự đã trở thành hạt nhân lãnh đạo cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh, trật tự và phát triển Đảng trong lực lượng Công an nhân dân, đồng thời làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên nâng cao bản lĩnh chính trị, giành thắng lợi quan trọng trong cuộc tổng trấn áp phản cách mạng tại Hà Nội và miền Bắc1, làm thất bại

âm mưu của thực dân Pháp cấu kết với các loại phản động, tay sai gây bạo loạn

Ngay sau Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh và

Trung ương Đảng, cùng với toàn Đảng và toàn dân, cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trường kỳ, gian khổ, hy sinh với một quyết tâm sắt đá “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” Để động viên, khích lệ tinh thần chiến đấu và xây dựng, rèn luyện đội ngũ cán bộ Công an, tháng 3/1948,

trong Thư gửi đồng chí Giám đốc Công an Khu XII, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu

“Tư cách người công an cách mệnh” Nội dung bức thư đã trở thành lời huấn thị

đối với lực lượng Công an nhân dân, là chuẩn mực về đạo đức, phương châm hành động và thái độ ứng xử mà mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an dù ở bất kỳ cương vị, hoàn cảnh công tác nào cũng đều phải rèn luyện, phấn đấu thực hiện Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân là di sản tinh thần vô giá, thể hiện đậm nét nhất tư tưởng của Người về xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, suốt đời vì nước, vì dân Được khích lệ bởi sự yêu thương, quan tâm và những chỉ dạy quý báu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, dưới sự lãnh đạo của Đảng, cán bộ, chiến sĩ lực lượng

1 Ngày 12/7/1946, Nha Công an Việt Nam chỉ đạo trinh sát và Công an xung phong bí mật, bất ngờ đột nhập vào trụ sở 132 phố Đuyvinhô (nay là phố Bùi Thị Xuân, Hà Nội) bắt bọn phản động, thu nhiều tài liệu, chứng cứ, kịp thời khám phá thành công vụ án số 7 Ôn Như Hầu (nay là phố Nguyễn Gia Thiều, Hà Nội) Tại số nhà 80 phố Quán Thánh, lực lượng Công an bắt

30 đối tượng phản quốc và thu nhiều tài liệu Tại các khu phố, nhân dân cùng Công an truy lùng bọn Quốc dân Đảng và bắt nhiều tên phản động đầu sỏ đang lẩn trốn Trong cuộc truy quét phản

mật, thi đua giết giặc lập công, bảo vệ nội bộ.

Ngày 16/02/1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 141/SL đổi Nha Công

an thuộc Bộ Nội vụ thành Thứ Bộ Công an, do một đồng chí Thứ trưởng phụ trách Trước chuyển biến mạnh mẽ của cách mạng, tại cuộc họp của Hội đồng Chính phủ

từ ngày 27 đến ngày 29/8/1953, Hội nghị quyết định đổi tên Thứ Bộ Công an thành

Bộ Công an Đồng chí Trần Quốc Hoàn, Ủy viên Trung ương Đảng được cử giữ chức Bộ trưởng Bộ Công an Đây là bước phát triển mới về mặt tổ chức và xây dựng lực lượng của ngành Công an để đáp ứng yêu cầu tình hình và nhiệm vụ trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nha Công an Trung ương, lực lượng Công an toàn quốc hiệp đồng chiến đấu với các lực lượng khác liên tục tấn công địch, phá tề, trừ gian, tham gia bảo vệ các chiến dịch quân sự trong chiến cuộc Đông - Xuân 1953 - 1954, đỉnh cao là chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến trường kỳ chín năm gian khổ, hy sinh của dân tộc ta

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, với quyết tâm “Không có gì

quý hơn độc lập, tự do!”, dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, lực lượng Công an nhân dân vừa ra sức xây dựng, phát triển lực lượng, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đấu tranh bảo vệ Đảng, giữ vững an ninh, trật tự, bảo vệ công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa phát huy vai trò hậu phương lớn, đồng thời chi viện có hiệu quả cho an ninh miền Nam Để phục vụ chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, chỉ trong một thời gian ngắn (từ tháng 01 đến ngày 29/4/1975), lực lượng Công an đã huy động ở mức cao nhất về lực lượng, vũ khí và phương tiện kỹ thuật chuyên ngành; chi viện 4.500 cán bộ có kinh nghiệm công tác, chiến đấu, nâng tổng số cán bộ Công an chi viện cho chiến trường miền Nam lên hơn 11.000 đồng chí Ngay sau chiến dịch Hồ Chí Minh kết thúc, miền Nam hoàn toàn giải phóng,

Bộ Công an tiếp tục điều động gần 1 vạn cán bộ, chiến sĩ tăng cường cho miền Nam, cùng lực lượng an ninh tại chỗ khẩn trương tiếp nhận, phân loại tài liệu địch để lại,