192 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG VÀ HIỆU QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN HIỆN NAY Đàm Thị Vân Anh 1 1 Đặt vấn đề Trong tình hình hiện nay, công tác chính trị, tư tưởng phải hướng vào việc x[.]
Trang 1MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG VÀ HIỆU QUẢ
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN HIỆN NAY
Đàm Thị Vân Anh 1
1 Đặt vấn đề
Trong tình hình hiện nay, công tác chính trị, tư tưởng phải hướng vào việc xây dựng và củng cố nhận thức chính trị, giá trị đạo đức ở sinh viên, hướng vào sự nghiệp xây dựng và phát triển CNXH ở nước ta, đáp ứng yêu cầu của Đảng, Chính phủ và Nhà nước trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2020 Việc giáo dục sinh viên có lập trường tư tưởng chính trị vững vàng, có tinh thần ý thức tự giác, có trách nhiệm phấn đấu vươn lên là việc làm vô cùng quan trọng nhằm tạo sự chuyển biến ngay trong nhận thức và ngay trong hành động của mỗi cán bộ giáo viên và sinh viên viên trước nhiệm vụ của ngành giáo dục Tuy nhiên, công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên trong các trường cao đẳng, đại học Việt Nam hiện nay chưa đạt được hiệu quả như mong muốn Có thể chỉ ra một số nguyên nhân sau đây:
* Nguyên nhân chủ quan:
- Mặc dù các nhà trường đã có sự quan tâm đến việc giáo dục đạo đức nhưng do tính chất công tác dạy học thực hiện chương trình chuyên môn hóa quá nặng nên chưa
tổ chức được những hoạt động ngoại khóa hấp dẫn thu hút sinh viên tích cực tham gia
- Việc giáo dục đạo đức trong giờ học chính khóa còn nhiều hạn chế Chương trình giáo dục đạo đức và ý thức công dân là chương trình rất quan trọng nhưng lại không được đưa vào giảng dạy trong chương trình đào tạo sinh viên Ví dụ, như ở khoa Tâm lý – Giáo dục chúng tôi, trước đây trong chương trình đào tạo sinh viên chuyên khoa có môn Giáo dục đạo đức nhưng gần chục năm trở lại đây, môn học này
đã không còn được đưa vào chương trình Bên cạnh đó, việc lồng ghép giáo dục đạo đức vào các môn học khác cũng chưa được thực hiện thực sự nghiêm túc và hiệu quả
* Nguyên nhân khách quan:
- Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, nhà trường đã phát huy những mặt tích cực của nó, đó là làm cho con người năng động, sáng tạo song nó cũng bộc lộ những hạn chế của nền kinh tế thị trường, đó là lối sống thực dụng, coi vật chất là quan trọng Điều này tác động đến nhận thức, thái độ, tình cảm và hành vi của một bộ phận sinh viên, gây trở ngại cho công tác giáo dục đạo đức trong nhà trường, ảnh hưởng đến sự phát triển của cá nhân và tập thể, đến cuộc sống, học tập và sinh hoạt trong các
Trang 2
nhà trường, gây đảo lộn những giá trị đạo đức tốt đẹp, làm cho họ nhận thức không đúng đắn về cái tốt, cái xấu, cái tiêu cực, cái tích cực, dẫn đến tình cảm và niềm tin bị sai lệch, tất yếu dẫn đến những hành vi không phù hợp với quy tắc và chuẩn mực đạo đức
- Sự giao lưu đa văn hóa đã khiến cho một bộ phận thanh thiếu niên - lứa tuổi rất nhạy cảm với những điều mới lạ nhưng lại chưa có kinh nghiệm, trải nghiệm và định hướng giá trị đúng đắn - bị ảnh hưởng bởi những trào lưu văn hóa tiêu cực, phản động khiến họ dễ rơi vào các tệ nạn xã hội
- Đối tượng sinh viên là những học sinh đã trưởng thành từ 18 tuổi trở lên, phần lớn các em sống xa gia đình nên sự quản lý chặt chẽ, sự quan tâm, nhắc nhở kịp thời
từ phía gia đình là hầu như không có cũng như việc phối kết hợp giữa ba lực lượng gia đình – nhà trường – xã hội trong quá trình giáo dục sinh viên lại càng lỏng lẻo
2 Một số giải pháp cụ thể
2.1 Nâng cao nhận thức cho sinh viên về ý nghĩa, tầm quan trọng của giáo dục đạo đức trong quá trình hình thành nhân cách
- Nội dung: Đây là một giải pháp hết sức cần thiết nhằm giúp sinh viên thấm
nhuần sâu sắc ý nghĩa, tầm quan trọng của giáo dục đạo đức trong quá trình hình thành nhân cách con người trong xã hội hiện nay Việc giáo dục đạo đức ở đây không thể hiểu đơn thuần chỉ là những bài thuyết giảng đạo đức, mà cả những hành động và việc làm cụ thể Giáo dục đạo đức không đơn giản như vấn đề đọc sách và ghi nhớ mà
nó là cả một quá trình, đòi hỏi thời gian dài thì mới có tác dụng tích cực Chính vì vậy, cần phải tiến hành thường xuyên, mọi lúc, mọi nơi, mọi thời điểm, thông qua mọi hoạt động
- Cách thức thực hiện:
+ Tổ chức học tập đầy đủ và nghiêm túc các môn học được qui định trong chương trình gắn với giáo dục các giá trị đạo đức nhằm nâng cao nhận thức cho sinh viên như: giáo dục truyền thống lịch sử dân tộc thông qua các ngày lễ kỉ niệm, các ngày lễ hội,…
+ Cần hình thành cho sinh viên nề nếp sinh hoạt, thực hiện kỉ cương, nội quy của nhà trường, của lớp, nhất là với sinh viên năm thứ nhất
+Tổ chức các hoạt động đa dạng và phong phú, thu hút các em tham gia một cách tích cực như tổ chức nghe báo cáo tình hình thời sự, chính trị; tổ chức hội thảo, trao đổi các chuyên đề như văn hóa, đạo đức, pháp luật, văn hóa xã hội,…; tổ chức
Trang 3các cuộc thi tìm hiểu truyền thống lịch sử của địa phương, của nhà trường, của đất nước;…
2.2 Phát huy vai trò lãnh đạo của các tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục tư tưởng chính trị và đạo đức
- Nội dung: Từ trước đến nay, tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam, Đoàn thanh
niên Cộng sản Hồ Chí Minh luôn giữ vai trò nòng cốt trong việc giáo dục quần chúng nhân dân lao động, thế hệ thanh thiếu niên giác ngộ lý tưởng cách mạng, ý chí chiến đấu cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng CNXH
- Cách thức thực hiện: Việc tổ chức sinh hoạt phải thiết thực, mang ý nghĩa giáo
dục, phù hợp với thực tiễn xã hội nhằm hình thành các giá trị đạo đức hiện đại, tiếp nối các giá trị đạo đức truyền thống Các giá trị này có thể được hình thành từ các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, các cuộc thi sinh viên thanh lịch, sinh viên tài năng, cán bộ Đoàn năng động, sáng tạo…; tổ chức tham quan các di tích văn hóa lịch sử,… Khi tổ chức các hoạt động này cần chú ý:
+ Xác định mục tiêu hoạt động cụ thể + Xây dựng nội dung phù hợp với các hình thức tổ chức phong phú, đa dạng + Phát huy tính chủ động, tích cực, độc lập, sáng tạo của sinh viên trong quá trình tham gia các hoạt động
2.3 Phối kết hợp các lực lượng giáo dục gia đình – nhà trường và xã hội trong quá trình giáo dục đạo đức cho sinh viên
- Nội dung: Việc tăng cường phối kết hợp các lực lượng giáo dục sẽ tạo ra tác
động cộng hưởng cùng chiều, thúc đẩy chất lượng giáo dục đạo đức cho sinh viên, từng bước gắn nhiệm vụ rèn luyện phẩm chất đạo đức kết hợp với hoạt động học tập, với việc tích cực tham gia các hoạt động xã hội của sinh viên
- Cách thức thực hiện:
+ Kết hợp công tác quản lý của nhà trường với gia đình, với các tổ chức xã hội ở địa phương, có thông báo thường xuyên về quá trình rèn luyện của sinh viên với các lực lượng giáo dục này
+ Tổ chức cho sinh viên tham gia các hoạt động ngoại khóa như hoạt động từ thiện, bài trừ ma túy học đường, chương trình sinh viên tình nguyện, hiến máu nhân đạo, Đây là những chương trình có ý nghĩa rất lớn để giáo dục và hình thành cho
Trang 4sinh viên những phẩm chất đạo đức như tinh thần trách nhiệm, lòng vị tha, yêu thương, tinh thần lá lành đùm lá rách… Mặt khác cũng cần tăng cường công tác kiểm tra một cách đồng bộ như kiểm tra việc thực hiện quy chế, nội quy của trường, của lớp, của kí túc xá của sinh viên để kịp thời có biện pháp khen thưởng, hoặc uốn nắn, phê bình
+ Tổ chức đa dạng và phong phú các hình thức hoạt động ngoài giờ như sinh hoạt câu lạc bộ, sinh hoạt chuyên đề, giao lưu giữa các chi đoàn, liên chi đoàn,… nhằm tạo ra một sân chơi hấp dẫn, thu hút đông đảo sinh viên tham gia, rút ngắn “thời gian nhàn rỗi” của sinh viên, loại bỏ những cơ hội có thể khiến họ có những hành vi tiêu cực
+ Đối với các sinh viên ở trọ bên ngoài, cần có sự phối kết hợp với các tổ chức
xã hội như tổ dân phố, công an khu vực, chủ phòng trọ,… trong việc tổ chức tốt đời sống cho sinh viên, giúp giải đáp khi họ có những băn khoăn, vướng mắc về tư tưởng chính trị hoặc các vấn đề liên quan đến đời sống
+ Phát huy tính tự giác, tích cực, của sinh viên trong quá trình rèn luyện, xây dựng phong trào tự quản của sinh viên để các em có thể tự kiểm tra, đánh giá, tự nhắc nhở lẫn nhau Phong trào này cần gắn với vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp cũng như đội ngũ cán bộ lớp, kết hợp với các tổ chức khác trong nhà trường để đem lại hiệu quả giáo dục cao
2.4 Thông qua việc thực hiện nội quy, quy chế sinh hoạt học tập trong nhà trường để rèn luyện hành vi đạo đức cho sinh viên
- Nội dung: Lý luận và thực tiễn đã chỉ ra rằng, đạo đức của một con người phải
được biểu hiện bằng hành vi, cách ứng xử của con người trong mối quan hệ với những người xung quanh, với tự nhiên và với xã hội Bản chất của việc rèn luyện đạo đức của sinh viên chính là việc hình thành và phát triển những hành vi tốt đẹp phù hợp với quy tắc chuẩn mực đạo đức xã hội, đảm bảo sự hài hòa về lợi ích cá nhân với lợi ích tập thể trong học tập, lao động, vui chơi và giải trí Cần làm cho sinh viên hiểu sự cần thiết của các nội quy, quy chế đối với việc rèn luyện của mỗi cá nhân để từ đó họ thực hiện một cách tự nguyện, tự giác
- Cách thức thực hiện:
+ Đoàn thanh niên kết hợp với ban quản lý kí túc xá, đội thanh niên xung kích
có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra, đôn đốc sinh viên thực hiện nội quy kí túc xá, đảm bảo chỗ ở và sinh hoạt chung gọn gàng, ngăn nắp, sạch đẹp
Trang 5+ Mỗi phòng ở của sinh viên cần được tổ chức như một đơn vị cơ sở có trưởng phòng, phó phòng, có trách nhiệm thay mặt mọi người trong phòng kí hợp đồng với ban quản lý kí túc xá thực hiện nội quy như thời gian sinh hoạt tập thể, giữ gìn vệ sinh, thời gian sinh hoạt cá nhân,…
+ Phát động phong trào thi đua giữa các phòng, các khóa, các khoa về việc thực hiện nội quy, quy chế về một số mặt hoạt động: Lên lớp đúng giờ, tiếp khách đúng giờ, giữ vệ sinh môi trường kí túc xá,
+ Thường xuyên nêu gương người tốt, việc tốt trên các phương tiện thông tin đại chúng của trường, của kí túc xá, của khoa và kịp thời nhắc nhở, phê bình những cá nhân, tập thể còn vi phạm
3 Kết luận
Giáo dục đạo đức cho sinh viên các trường cao đẳng, đại học ở Việt Nam hiện nay đang là một vấn đề rất cấp thiết, quan trọng nhưng cũng rất nan giải Quá trình này đòi hỏi một lộ trình, nội dung cụ thể và sự phối kết hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các tổ chức, các lực lượng giáo dục nhằm đạt được hiệu quả cao, thực hiện tốt mục tiêu giáo dục và đáp ứng yêu cầu xã hội