Văn hóa tết của người việt nam phần 1

Phai chang con so tram la han dinh, la tdi da, nen them dugc tuoi la them niem vui trai dat ban tang ma sdrg, chu khong phai n6i buon hay sau bi ai oan, vi th6' ma "mimg tuoi" trd thanh

J4£lj- BANG SON

NHA XL'AT BAN T H A N H N I E N

T E T NON NirdC V I E T

A i doc "Nlumg iigay tha d'u" cua nha van Nguyen H6ng chSc

kho long quen duoc hlnh anh chu be con vao nhiJng ngay Tet

di danh dao an tien, x6 timg d6ng xu dong, dong chinh (nira xu)

bang thau vao dai rut, lung lang tru6c bung, nhimg vt den nha la bj

ngudi cha nghien ngap tuoc di luon cho vao tau thuoc phien het Ong cai nguc ay mot ddi ngheo khd va nhuc nhan, song 6 Nam Dinh, cung biet thuang yeu vo con nhung ngheo kho va nghien ngap nen m6i the Chii be a'y se la nha van lung danh sau nay va

ra di khoi cuoc d5i a ap Cau Den, viing Yen The nhimg duoc dua

ve quan tai Ha Noi de moi ngudi dua ti6n

Mot hinh anh khac vui hon chiit ft do la bai tho tril tinh

"danh tarn cue" ciia Hoang Cam, viet ve ngay Tet Viet Nam day say dam, c6 cau:

Co bai tarn cue mep cong coiig Rut trgm rcrrn nha di rdi o Chi ggi doi cay tidu cay ma do Ket xe hong dUa chi ve que em Ghe cay bai tim hcfi toe dm

Em dioig l&n nua chi diOig di Twang sT do den troi sap ngua

6 ram them dong tuoi duang thi

6

va:

Diia ducrc chiiih cliuyeti xihi}^ xodii}^

Di'fa tliua dao gdngoai them

IBai tho ra dai da lau nhimg nhiJng hinh anh day than thuong

va quen thugc ay van dong lai trong h6n ngiroi, bdi cir Tet den

thl cuoc chofi tarn cue lai hien ra nhu mot phep nhiem mau trong

nhiTng gian nha am sire cua dau xuan

Khong hieu tir bao gicf, dan ta c6 phong tuc mimg tuoi

Nguoi gia m 6 i t u 6 i mot lo nhu cau tho:

Chcfi xudn keo lie't xiidn di Cdi gid xong xgc no thi theo saii

Them mot tu6i la mat di mot phan dcfi Nhung la sao, them

mot t u 6 i lai duoc moi ngucfi mimg cho, mirng bang lai chiic, mirng

bang niem vui, mimg ca bang tien goi la u6n mimg tuoi Phai

chang con so tram la han dinh, la tdi da, nen them dugc tuoi la

them niem vui trai dat ban tang ma sdrg, chu khong phai n6i buon

hay sau bi ai oan, vi th6' ma "mimg tuoi" trd thanh phong tuc tren

khap dat nude til hang ciing ngo hem rimg sau niii cao den vting

bidn phai an to noi 16n va thanh thi ph6n hoa tung bung

Ngudi Trung Hoa va Hoa Kieu cd tuc "11 x i " nghia la mimg

ludi bang chiec phong bao giay do, trong dung nhieu loai tien tii

nhd den to cho ngudi duoc tang, mong nam mdi ngudi ay se kiem

duoc nhieu loai tien nhu the Ngudi Viet Nam thuan phac khdng

the Quanh nam ba ta, me ta chan lam tay bun, md hdi tam ta, di

cay thue, ganh mudn, bat con cua con tep, ddng tien kiem dugc

chang dang la bao nen no quy vo ciing, vay ma Tet den ta thud

nhd, ta dugc ba dugc me giiii vao tay nhung ddng xu ddng bdng

Idn, nhiJng td giay bac mdi linh khdng nep gap ma cd ngudi ndi vui

"cd the cao rau dugc" Gia tri cua td bac ay nhd nhoi lam sao

nhung y nghia ciia no lai Idn lao lam sao, la niii Thai San, la bao la

bien E)dng chang, khi do la md hdi nude mat de ban tang chau con, mong mdi chau con vui mimg hanh phuc

Cd le vi the ma long ta dang day thuang cam vdi chu be danh dao xd ddng xu vao dai rut hay chii be choi ngoai them ben hien cd ddng xu thu dugc tir dam tam cue ra day

Thdi dai mdi cd bao thay ddi Cd bac la nghiem cam, nhimg Tet den, tam cue van la trd chai lam ngay Tet sum hop tran day khdng khi thieng lieng va au yem

Nhimg phien chg Tet, chg lang den chg huyen, hang vdi bdt, vdi cue dat nhu torn tuoi vi cd cau ca:

,-Ddu nam mua mud'i, ciidi ndni niua vdi

Tet khdng the sang hang xdm xin chiit lira hay mieng vdi cho khau trau, cung khdng the vay nam mudi Phien chg Tet vi the ma ddng nhu hdi, dit mua bijn lay ngap mat ca chan hay mua phim nang md tdc cdn thorn bd ket hay cd nam ndng hanh vang, vang nhu mau hoa cai vudn que, ngudi ganh hang Tet ve toat md hdi thi trong thiing hang dd khdng the thieu td tranh ga tranh Ign, nai chudi xanh qua bdng de bay mam ngu qua, chuc sgi phao hoa ca

hoa cai, may nam nhang den nhang tram, thanh vo cliay dd hdng

cdn cai vd la xo The nao cung cd cd bai tam ciic, loai "bai that" dugc phong kin nhu mot thdi banh dau thorn tham miii mirc mui

hd, ma chi gai giiJ bi mat den tdi ba muai mgi viec xong xudi, mdi m d ra, lam dan em nhay c l n g len sung sudng, dm lay cai cd

ba ngan ciia chi ma tham chun chut, bat ke tinh cd cd anh hang xdm sang choi, dd mat then thung hd chi

Tet Viet Nam la Tet sum hop Du ai di dau, di tim sir nghiep lay limg hay tha phuong cau thuc kiem mieng cam thien

ha, thi Tet den van cu phai tim ve noi que cha dat td, noi chdn nhau cat rdn, an biJa cd dam bac, d i tao md ngoai nghia dia, gap lai cd di chii bac, tham ngdi chua cd, sang lang ben vieng ngdi

dinh CO dau dao cong vut da lay may trdi A i khong ve duac,

hay la mot chuye'n do se la niem an ban nhidu nam, la n6i

khac khoai mong cha cua ke a ddi vdi nguai di Me se ngong

tieng keu con chim khach ngoai hd giau, chi se dem xem may

mat may Ian, em thi thac thom vao ra nhac nha luon m6m,

ngudi khac khong hieu sao cir vap vao bau cira (du bau cira quen

thuoc tu xa xua)

Cha the ma vi nguyen soai cua phong trao Tha mai da vi^t

tha Tet, c6 cau lam muon ngudi rung dong rung rung:

Ru do phong suang tren gdc trg

> Lang nhin thien kg don xudn sang

(TheLu)

Thien ha la ai vay? Tai sao lai ru ao nhu the? Va lang nhin

la the nao? Cii doc ma thuang thay canh c6 don ciia ngudi 10 thti

xa nha khong ve kip Tet

Thdi dai mdi da sang trang that dep Kinh t6' ma ra mot chan

trdi Nhung mimg va tiii xen nhau, dan cai khQ tranh Thanh pho

ngay nay hiem tim ra mot be'p lira than dem cho noi banh chung soi

luc buc nhu cuai Nhieu lang hoa, lang trong dao da bi san phang

lam khu cong nghiep Nghl gan thi cam ao gao tien can hon thii

chd hoa Nhung nghl xa thi sao day? Phong tuc, net hao hoa van

hien cua nghin nam se ra sao day? Chung ta khong cuang duoc cai

mdi, hon nua, van hoa la bat bien la luon tir thay doi ma nhung

nam gan day ai cung nhin thay ro

Tien mimg tudi cung da bien chat di nhieu Chiec phong bi

(cang mong cang tot) khong phai mimg cho tre em ma la de' tra

na den an nguai lorn Nhan danh cuoc vui, cay bai tam ciic

khong con, ma thay vao do la nhung quy quai ciia tro bai bac

pham phap ma dau teu la x6 so, 16 de

8

Mam c6 Tet da c6 phan nao khac voi truyen thong xa xua Nhieu nucic la c6 mat trong do, con mon nghin nam thi ngay thuang

cung C O , nen no c6 phan tiii than chang ma khong xuat hien?

Co ai dang thanh thi muon trd ve mai Tet ngay xua trong que huang em dem? Nha hang xom c6 go'c hai dudng c6 thu,' xuan nay loe ra nhung chiec nu canh sen nhu ngon lira mai thap len cho mua xuan am ap tinh ngudi Nhung canh hai dudng ay chi de hang xom sang xin, tu tim ma be chu chang bao gid ban May bong hoa ram but do tuai nhu chiec den l6ng soi to I6'i di, mot thdi ta di ben c6 gai hoc cung lap, ta trao nhau bong hoa ay

ma ma ta con do han hoa Nao da biet gi ve tinh yeu ddi liia, chac la miia xuan nhuom hong dong muu nen ma hai ta cung

do Tet nay, c6 gai ngan xa d dau, c6 tay bdng tay mang, c6 nhd ngudi ban cu vanlang thang thanh thi?

Co ai len chiia xin canh khe' c6 ma'y qua mong nude nhu thach thiic sir kien tri cai ludi, va cd ai la c6 gai trong tha Nguyen Binh:

Hoi clieo lang Dang di ngang ngo

Me bdo tlidn Dodi lidt toi nay

Dam cheo ay da phan tan de'n neo dudng ddi mil mit nao, Te't nay c6 di chuye'n tau hoa cudi nam, chuye'n xe khach cudi cting

de vugt nhutig dam dudng suang biia, ve nha cho kip giao thira?

Ta cd la mot trong so do khong khi hdn ta bdng mang niem thuang nhd mot ta ao trang ciing chiec that lung hoa dao tren con dudng ngap tim c6 may, dan budc len chiia nghi ngiit nhang tham ngay nai tran the

Ngoai dudng, vun vut xe lao di, ngudi vac canh dao bich tham tuai, ngudi dm chau quat xum xue mong phat tai sinh Idc, ngudi thd banh chung di luoc thue ve, ngudi vao hieu thdi trang lay dd may tir dau thang Chap Tet dang den rdi Cdn nai xa xdi kia ra sao nhi, nhirng ddi mat nao dang ngong dai Chiec

9

binh huong va chan nen bang d6ng va bang g6 son then da dirac

lau chui, con ch5 gi nfra ma khong ngiit ngan khoi nhang va anh

nen c6 le chi c6 cho ngirai, chd ngirdi v6 an Tet, ngay Tet Viet

Nam thuan phac thieng lieng, ngay H6n Dan Toe cho ta tat ca

va ta hoa vao hon dan toe that tha thiet dam say

1-2004

T E T N G U Y E N D A N

X I T A V A N A Y

' ' I 'et Nguyen Dan la mot ngay thieng lieng vai tat ca moi

J- nguai Viet Nam da tir hang ngan nam nay, ca khi thang

cung nhir luc tram Tet khong chi la dip mung don mua xuan

moi lai ve ma con la dip mimg sum hop gia dinh, gia toe, mong

dat nuac va xa hoi tot dep hon, mong ai cung duoc du day hanh

phiic vi the ma ai cung nao nuc, cho du ban ron hon han ngay

thuong thi moi nguori van hang hai va phan khoi chuan bi va an

Tet choi Tet cho that dang hoang vui ve

Qua cac thir tich ngu6i xua de' lai va qua 15i ke cac cu cao

nien thi Tet nhihig ngay xa xua c6 nhi6u diem khac ngay nay

Phong tuc goi banh chimg lam banh day da c6 tir thdi cac

vua Hung mo nude, do chang hoang tir Lang Lieu di lai Phong

tuc ay van duoc day tri cho den ngay nay nha ai cung phai goi

banh chimg Tet, nao vo gao, dai d6, m6 Ion, mua la dong rimg,

che lat giang, va hy hue luoc banh sudt dem, ngon lira chay bung bung, ngirai ngdi canh banh la trai thanh gai lich hen nhau, sat vai nhau sudt dem ben bep lira, mac ke ngoai trai mua

phiin gid ba'c hay cai ret tai te Sang hom sau vcft banh, bdc

chiec banh dau tien dat len ban thd dang len tien td ong ba td

long thanh ki'nh bie't on

Cd cau ca dao ndi va phong tuc Tet:

Tliit ind dua liaiili can doi do Neil cao traiig plido hdnli chioig xaiih

Can Tet, ngoai dinh trdng cay neu cao nha't lang, ngoai chija trdng cay phudn, cac gia dinh cung trdng cay neu bang cay tre cao va thang nha't cua bui tre nha minh, tren dd treo la cd ngu sac, con chim chiec ca bang sir, qua chuong nhd cung nhimg dai lua mau, den ngay miing 7 Tet goi la khai ha mdi ha neu, coi nhu da xong mot cai Tet d6 bat tay vao lao dong, ai v6

que an Tet thi lai ra di tiep tuc cong viec ciia minh nhCmg chdn

xa xoi Nude ta vdn ngheo sudt bao thai gian, nen Tet den, dam

ba nha chung nhau nga mot con Ian d6 chia nhau an Tet, tuc dd goi la "an dung" Vi the, ma cd mdn thit ma Bdi thjt ma d6 ngay, nen rau cd trdng ra, trong dd cd loai hanh cii dem nen vira chua vira

man, \\x hang thang trudc Tet Tren mam cd Tet cd dia dua hanh;

non bdc trang tinh xen lan mau vang rue ra, nd se gidn san sat giua hai ham rang, lam cai ngay cua thit ma phai tieu tan

Ngay Tet, trong nha cd mam cd Tet, cd banh chung xanh,

cd dua hanh vang, thi cung khong th6 thieu duac nhOng doi cau doi tren hai cot nha, cd khi son son thep vang, cd khi tren lua do

va binh dan hon chi la nhung td giay hdng dieu duac doc ra, viet nhiing Idi hay y dep va treo len vach Phong tuc choi cau doi do

cd rat lau ddi, tu khi cha ong ta biet viet chu, ca chu Han va chQ Nom Cdn nhd mot doi cau ddi ciia Nguyen Cong Triir:

Toi ba mucri ng hoi tit mil,

dong chat cm, duoi tlidng ban ra ngo

Sang inimg mot, ma then tqo hod,

dUa hai tay bong ong Phitc vao nha

Trong nha ngoai san d6u sach se khang trang, thi cung khong

the' thieu duac nhOng trang phao chuot cua cac em be tha ngay, chi

choi trong ba ngay Tet, vira vang r6n vara thorn mui khoi phao

Nha tho Vu Dinh Lien, vao thap ky bon muoi ciia the ky

X X CO bai tho Ong Do rat hay viet v6 cac cu do Nho viet cau doi

ngay Tet, c6 doan:

MSi nam hoa ddo iid

Lai thdy ong do gid

Bay mUc tdii giay do

Giiia pho dong ngudi qua

va mot doan ket qua buon, dii la su that:

Nam nay ddo Igi na

Khong thdy ong do xi(a

Nhilng ngudi miion nam cu

Hon addu bay gid?

Tet nhung thcfi do con c6 rat nhifiu phong tuc hay va dep

Ngay gan Tet phai tdng ve sinh toan bo tir nha den san va loi

ngo Co cau tuc ngu: "Daw nam mua mudi cudi nam mua voi" la

noi v^ chuyen do Dau nam khong the sang hang xom xin may

hat muoi Con cuoi nam mua voi de lay nude voi quet cac biic

vach da qua mot nam mua gio nang noi, con diing nuoc voi hoac

voi bot rac ra san ra ngo, khong chi rac nhu gieo hat ma con ve

thanh cac hinh nhu tron tuong trimg cho trdi, vuong tuong trimg

cho dat, ve ca cung ten voi mui ten chi ra ngoai nham xua dudi

moi loai ta ma, khong cho chiing den quay nhidu

12

Kieng khong noi tuc, khong lam do va, khong danh mdng cac em tha, phai c6 ngudi vao xong nha thi nguai trong nha mai duac ra khoi nha, goi la "xuat hanh" tuy theo ngudi chu nha va

each tinh tu6i ma di vt nam hay sang bac, di theo hudng dong

hay tay Tuc mirng tuoi cung c6 tir lau, khong phai la ki6u cho

tiin vao phong bao do, goi la l i x i , kieu nay nguyen ciia nguai

Trung Quo'c va Hoa Ki6u Con chiing ta, mimg tudi bang nhilng dong xu dong hao hoac nhirng td gia'y bac con m6i tinh, va dua tan tay ngu5i duac miTng tuoi Kha gia han, c6 khi mimg tuoi bang tat ca cac loai ti6n tir to den nho, d^ mong ngu5i nhan sang nam mdfi se c6 the thu nhan duac tat ca cac loai tien nhu the Tir chieu miing mot cac vai gia da len chiia 16 Phat, cac cu ong ra dlnh thap nhang tru6c thanh

Nhung ngay Tet deu la ngay vui, di tham nhau, chiic Tet nhau, r6i danh du, danh ca ngudi, danh trong quan, thi dd't phao, xem chpi ga, danh tam ciic

Ho Xuan Huang c6 bai tha Danh du day ly thu, c6 nhung cau:

Trai du gdi hqc khom khom cat Gdi udn lUng ong ngUa ngUa long Bdn mdnh quan hong bay phdp phdi Hai hang chdn ngpc dudi song song

Mot net dac biet ciia Tet xua la sum hop A i di dau thi Tet den cung co ve sum hop gia dinh, tham hp hang, que huang Cha me mong con, anh chi em mong nhau, den hang xom cung hoi tham, neu c6 ngudi ve thi cung chia se niem vui a'y

Trai qua bao bi6'n thien, mot th5i bao cap kho khan, Tet vSn duac duy tri 6 miic c6 the, de ai cung c6 Tet, khong tung bung thi cung pha'n chan

Tir vai chuc nam nay, chiing ta bu6c sang th5i ky doi mdi

da CO rat nhieu thay doi, ke ca dieu hay net t6t iSn nhung nuoi

tiec hoac con gay nhieu ban khoan trong tap tuc

13

Ddi song kinh te da kham kha hon, thanh thi khong con lo

cai an cai mac qua vat va Khong can chat bop hang thang tr5i

de sam timg ti mot, ma chieu ba muoi Tet cam may noi, a 16 vai

cau la du day hang Tet (duong nhien la phai c6 tien) V I vay, ma

con rat it gia dinh goi banh chimg, nguoi ta mua dam bay chiec

la xong The la mat di nhirng dem luoc banh chung tran day

khong khi Tet Chi mot viec nho la ft nha ai con mua la cay rau

mui gia dun nu6c tam, ngudi ta dCing my pham, cac thir nuoc

hoa cho tien May ngay Tet, cac thanh phan trong gia dinh con

coi thucfng viec sum hop, tir mam c6 tat nien den mam c6 ciing

sang miing mot Nhieu ngudi rii nhau di nha hang, di hat, di dir

nhirng tro chai mdi tii nuoc ngoai du nhap vao nude ta, cung it

ai con an nhung mon "thit mo" nhu tru6c nua Co ngudi chudc

rugu nhau den say xin, ma loan la rugfu dat tien, coi lang phi nhu

mot chuyen thong thuong

Tir ngay Nha nu6c ta cam phao, da dep duoc nhi6u tai nan

bong chay Do la mot chii truong dung cho thai nay Phong tuc

ciing bai to tien, c6 gia dinh don gian di nhieu nhung c6 noi lai

phuc h6i mot each thai qua, phuc hoi ca cai hay l l n dieu do, trong

do ca boi loan, di doan Tien mimg tuoi la de chia vui ngay xuan,

mong cho nhau lam an tan tcfi, mtmg nhau vira diroc them mot tuoi

trdi Tuy nhien tuc le nay ciing c6 liic bi nguoi ta lam dung, cho

ti6n vao phong bao, mot so tidn nao do de diit lot, tra on, mong nho

cay sau nay chii khong con la ni6m vui nho nho va v6 tu

Lau nay da hinh thanh mot net moi Cac thanh pho Ion nhu Ha

Noi, thanh pho H6 Chi Minh, Hue, Hai Phong chang han, dem

giao thira, ngucfi nguoi tu hop nhau quanh mot quang truong nao

do CO do rong Ion de don giao thira, nghe tho chiic Tet cua Bac Ho

hoac Chii tich nirdc, roi \i xong nha cho gia dinh minh, vdti nhirng

mot quan ao sang trong, dep de va c6 khi con quai dj la liing

ntra, nhung vi la ngay Tet, nen khong ai noi gi nhau

Tet ciia ngay nay, mam c6 khSng con la quan trong nhat nira Ngu5i ta coi choi Tet quan trong nhu an Tet, c6 khi con coi trong hon an Tet Tet la dip nhirng nguoi giau khoe ciia, con nguoi ngheo thi cung mat mat, vi the khong la gi, sang miing mot Tet, cac hang bun rieu bun 6c c6 vi chua cay da dong nguoi ngoi an, chinh la vi

ho ngay nhirng mon c6 Tet roi, ngay thuong muon c6 mam c6 nhu ngay Tet thi cQng chi vai chuc phut goi nha hang la c6 ngay Thai gian da di qua dan toe chting ta hang ngan nam Cac phong tuc deu duac sang loc Tet Nguyen Dan la mot ngay 16 dac

biet, CO thay doi gi chang nifa thi no v i n duoc duy tri tren nhirng

net dai the, do cung la tinh dan toe, bai nguoi Viet Nam song c6 an nghla, thiiy chung, ton trong nhirng truyen thong dan tpc Do cung

la mot didu dang tran trong dii ngay nay da c6 khong biet bao nhieu thay doi trong d5i song tir van hoa den chinh tri va kinh te Miia xuan cii quay lai nhu v6 tu Nhung vdi chung ta, mua xuan cang vat them nhieu suy nghl de xay dung hien tai va tuong lai, nto chiic mimg miia xuan m6i la ni6m \i ron ra

Chung ta ai cung c6 t6 tien, ong ba, cha me Ma 16 tien, 6ng

ba, cha me kh6ng s6ng dai ddi kiep kiep v6i m6i chung ta Thudng chi con nam mo c6 vang hiu hat nhu nep thdi gian dong lai va tan pha CQng kh6ng phai liic nao chung ta ciing c6 the ra

ngoi mp se se kia ma khoi huong khan khua vi cu6c ddi v6'n

nhieu song gio va ban r6n, ta phai lam nghla vu con ngucfi,

nghla vu cong dan, con phai nudi day con cai cho chung nen

ngudi V i the ma nhan dan ta c6 tuc tao mo

Theo Nguy6n Du viet trong truyen Kieu thi:

Thanh minh trong tiet thdng ba

Li la tao mo hoi la dap thanh

Miing ba thang ba am lich, tiet tr5i trong sang, moi ngudi

thirong to chuc ngay hoi tao mo, va ngay ay, lua dong da xanh,

CO cung da ciing xanh, xanh den chan trai nen mdi goi la dap

thanh, nghla la di tren c6 xanh

N6'u khong th^ ca gia dinh cung di tao mo, thi chi it cung

vai ba ngudi, ngudi mang 16 vat g6m vang giay, hucfng therm,

trau ruou va chiit it hoa qua, ngudi cam chiec cuoc de sira

sang phan mo, suot nam qua, c6 ch6 nao sut \b thi dap lai

Phong tuc hay da c6' tir lau dcfi va a khap moi noi Ke ca nhCmg i

nghla trang liet si, noi nhihig ngudi con iru tu ciia To quoc da

yen giac nghin thu

-Cling ton tai vdi phong tuc tao mo thang ba, nhan dan ta i

con CO phong tuc tot dep la tao mo trudc xuan VaocO23 thang

Chap, 16 ti6n ong Cong ong Tao I6n trdi, moi gia dinh the nao

cung phai thu x6'p lay mot ngay di tao mo *

Nguoi thanh pho, dii c6 doi chiit tau xe vat va, nhimg v6i

tarn long thanh, nh6 on tien to da khuat, ai cung ho hoi sam

sanh 16 vat d^ c6 mot ngay tao m6 Co the ve qu6 huong ban

quan a mot vung xa nao do, noi con tir duong dong ho, noi con

ng6i mo t6, c6n c6 di ehii bac, nhan the tham hoi hp hang, bi6'u

chiit qua Tet de' to long dura con diia chau xa que Cung c6 th^

len nghia trang thanh pho 6 Y6n K y , Thanh Tudc, dudng c6 xa

nhung xe dua don tan noi, chi phai sap xep thi gidf cho trpn ven

16

Khdng di tao mO thi khdng the y6n tam, c6 cam giac minh

la diia con bat hi6'u, diia chau v6 on, chua lam tron bdn phan vdi ngu5i xua, ma chang may trong nam sau chuyen lam an c6 gi so say thi cang an han vi minh da c6 di6u khong phai vcti ong ba T6t den, nha ai cung bSn b^ c6ng viec, nao dong gao n6'p, mua la dong, mua d6, nao goi banh chung, mua mut T6t, rupu Tet, nao sam quan ao moi cho lu tre, nao di Tet thay, tham ban

CO tri, nao cong tac cong doan, tham hoi, nao seu Tet cho con

hoac bieu qua thong gia, nao tong ket cuoi nam viec nao cung can thi6't ca Nhung hau nhu ai cung thay viec di tao m6 vao cQ cuoi thang Chap la can thiet nhat, la mot nghla vu phai lam d^ khong an han gi ve b6n phan lam ngudi

Mot nam vura troi qua, biet dau day, tran bao thang bay, co

lu thang sau, r6i mua ndng sut siii ong a, tre chan trau mai choi,

CO th6 ngoi mp nha minh bi sut mdt goc, hay dam c6 van che't

mat mot mang can phai sira sang, lap cai hang chupt d6ng, trong them vang c6 m6i, dat bong hoa tuoi, cung c6 the tr6ng mot khom cay hoa cue van thp hay khom cay la dau, loai cay nay sC'ng ben bi, vuot qua mua nang

Bon ben hang xom, it khi c6 ai trach moc la khong di tao

mp Chi minh minh biet, do la luong tam ngudi lam con lam chau, la thuc hien mot nghla vu thieng lieng va cung la thuc hien mot phong tuc ciia nghin xua truyen lai

Thdng thudng tao mp, thap huong khan vai td tien, thi cung thap ddi ba nen huong cho nhung ngdi mp xung quanh Ngudi song cd hang xdm, lang gieng Ngudi khuat noi chin sudi cung

cd xdm gi6ng, ma cu the ta nhin thay dupe trudc mat, nhCrng ngdi mp nam san sat b6n nhau day

Chi may hdm nua la ngay T6t, con chau vira tao mp cung vira

la mdi ngudi xua ve an Tet vdi chau con Ban thd d nha da cd ddi

cay mia voi mau tim buoc hai ben ban thd, lam gay ong vai, di t6

tien CO cai gay chong ma di duong xa, roi mung bon Tet, hoa vang,

con chau se tidn td tien ve coi vinh hang, va hen sang nam lai don

v6 va cQng xin song khon, chet thieng, to tien, cha me ve phu ho

cho con chau lam an phat dat, khoe manh, hoc hanh tan tdi

Neu cuoi nam da tao mo thi con chau cam thay long minh

da thanh than, yen tam lam an, ra Gieng, ngay thanh minh c6 di

tao m6 Ian nua hay khong, cung khong phai ban khoan an han

Thanh pho, ddi song ban ron, nhieu ngudi vi mai lam an ma

quen bang mot phong tuc dep c6 16 cung nen n h k nha de phong

tuc dep nay khoi mai mot voi thdi gian: Tuc tao mo truac xuan

HA NOI BA MX/dl T E T

M ua dong Ha Noi nhu mot nguori phu nu dutig tudi, day

kinh nghiem song, van giu nguyen ve dep thanh tan th5i

con gai, du doi khi phang phat mot chut buon la dang cua net

nhan duoi mat, ma net nhan ay la chiec la bang roi mau do, la

rang cay com nguoi da triit het la vang, la mat nude hd Guom

hom gid mua Dong Bac Ian tan thdi giat may ve phia Hang

Khay, bd Nam long hd tram mac

Ngirdi phu nu ay ngam dat tay c6 gai duong thi vao h6i C6

gai duong thi ten goi mua xuan Hoi chinh la Nguyen Dan Chi con

mot budc nua la cdng chao ngay Hoi md ra Hom nay ba muoi Tet

Ngudi phu nu mua dong vui long liii vao tudi minh phieu lang, nhudng tat ca nitm ddi cho tudi hoa nien Tuy nhien, trudc khi di d

an ngudi dan ba hao phong va v6 tu kia da kip cho c6 gai bao dieu

ky dieu Mot rimg hoa dao hoa mai nd ro, mot miia tho dang tung bimg phap phdi bay len tir hdn thi si, nhung nui c6 ban, mot trdi nhang khdi tam linh, mot vung bao la que xa de ma hudng v6 hoai niem nhd thuong Miia dong da kip lam tat ca Chi cdn chd chd tudi mdi an nap dudi Ian tdc mai tren nhung khudn mat nhu hoa, khuon mat nhu tinh lat nira thoi, tudi mdi se hien len nhu hdn hd

nu Lieu Trai trudc thu sinh da tinh t h k thorn

Sang nay ba muoi, bua com tat nien cd may mdn la, tan dung nguyen lieu ciia cd ban Nem ran, mien xao, chao Idng, banh Chung dau tien da thap huong xong The ma da trua roi Canh dao dot gdc, ngu toa trong binh bat dau nhu rung rinh cua quay

de canh hoa chao ddi bang mau sac Nhung cha hoa Hang Luge

va chg hoa dudng Au Co - Lac Long Quan cdn dang thim thiet dong vui Hoa dang lam cuoc du hanh tren moi loai xe vi viit de de'n khap 500 phudng phd Van cdn nhieu doi ngudi ngam nghia lira chon canh hoa, cay hoa cho miia xuan minh lenh lang duyen to , ong chii vudn dao van lui hiii danh vdng bd gdc bang giay xi mang va sgi lat tre che voi de hoa di den nai ve den chdn Hang trieu mau hoa da yen vi vdi bao ngudi, ca hoa mai vang tuai rdi dugc chuyen tir Nam ra Bac cho Tet ron rang

Va chieu ba muoi sap tdi Chi cdn kiem tra xem thieu du the' nao Gid nay, nhilu cira hang Idn, sieu thi Idn da ddng cua cho nhan vien ve an Te't sdm, trua mung mot ho da rdi bd c6 gai duong thi ten goi miia xuan, dung vao vi tri Ban thd da den nen sang choang Nhang tram da du, nhang vdng toa khdi, cay nhang sao dung uy nghi cdn chd phut trit tich linh thieng mdi bat dau song thuc ddi minh Hinh nhu binh thuy tien bat dau dong day Xac hoa bat dau don hdn, hay hdn hoa dang dgi chut hdi sinh, loai hoa dai

cac, trong trang, bang trinh va huong thorn cung khe khang so

lam lay dong thi nhan mat y tho ma buong but

Mam c6 tat nien thinh soan da xong Me da mac ta'm ao dai,

cha thi doi khan, dong ao nghiem chinh khac han ngay thuong

xue xoa, mdc mac

Hinh nhu c6 mdt su kien phi thircmg xay ra Nguoi dan ba

mang ten miia dong chua di han, vSn dang ngap nghe phi'a tang

cay, nai goc pho, canh h6 Tay, ho Girom, ch6 viron hoa c6 la co

dai, CO hoi, c6 cay neu va nhiitig ta'm tranh c6 dong Sir kien do

la chua bao gia c6 mot khoang th5i gian Ha Noi thua vang khap

cac dudng pho nhu luc nay A i can mua sdm cung da xong, ai

can tlm ban da tim thay hoac danh cam nin quay ve A i chuain bi

cho gia dinh thi dang chuain bi Gi5 nay la gid ciia gia dinh, gio

cua tam linh, gi6 ciia sum hop, gid ciia doi chct day la liic

chuong nha thd Idn vira danh xong 6 tieng va sir kien nay se con

keo dai khoang tren mot tieng nua

Da len den, nhung den chieu sang dau phai cho ngudi Den

chi6u cho mat du5ng phong quang, den chieu cho cay xanh do

buon hiu quanh Ba tram sau muoi nham ngay, m6i 24 gid trong

nam, hinh nhu chi c6 khoang thoi gian nay nguoi moi nhuong

duong pho cho gio Cho hoa da c6 them mot thanh phan moi,

cac chi cong nhan moi trudng keo le chiec choi can dai vao cho

Nhieu hang hoa chi con nhOng la canh viit bo Cai dep da ra di

het, noi each khac, cai dep da ve nha het Can t6ng ve sinh de lat

nifa thoi, muon van buoc chan ngudi qua day deu duoc thanh

thoi, dat nang xuan den ben

Ngay ca cau The Hiic, chiec luge hong chai vao toe biec

song xanh va l i l u rii, nhiJng thanh g6 mat cau cung du6i dai

trong tich mich, con 15 doi chan cau cam xuong day h6 cung tu

hoi sao b6ng con dudng vao Dai Nguyet Lau la khu6n c6ng den

Ngoc Son, khong mot am vang got chan ngudi

Nang con gai duong thi ron ren got hai dang de'n Bua c6 tat nien hinh nhu nha ai cung da xong Tuan tra cung da tan doi ba Ian che nude sdi boc khoi Va dot khdi nhu con lu dd ve, tir tir rdi cuon cudn khdng hieu ngudi d dau ma dd ra dudng dong de'n vay Quanh cac pho dan den hd Guom da cd nhung tam rao chan ma luc nay thdi, chung an vao gdc nao, khdng ai chii y Khu vuc hd Tay, Quang trudng Lang Bac Hd, cdng vien Thong

Nhat, dudng Thanh Nien tiic dudng Co Ngu (con tau xanh

khdng bao gid dam cii noi len giua Idng hai con ho ky dieu) tat

ca da bat dau xao dong vdi chan ngudi, tieng ngudi, bong ngudi Nhung khdng dau dong bang khu vuc hd Hoan Kiem Mot vdng hd hai nghin met, anh den nd ra tren khap cac tang cay, tir cay sau toa trdn, den cay sua het mua hoa, cay sua chua kip nu, cay nhdi cdi can, cay bang lang mai me lam qua, cay bang say sua triit la, cay lidu cu budng rem, cay gao gio nhCrng cang tay gan gudc ra ddn suong trdi, cay tre nga than mau vang dung dua

la da nhu nhd mot que huong tat ca d6u no hoa, hoa khap canh cao canh thap, dii cac mau xanh, dd, tim, vang, hong, trang Them may cay den cao ap mau hdng lam mat ngudi nhu vira nhap chut men cay, chiit men xuan, chiit men tinh yeu do tudi mdi ban cho, do ngudi con gai duong thi lay tir ban tay ngudi phu nu mang ten mua ddng, ban cho

Vudn hoa Chi Linh (nghe noi se la noi dung tuong dai vua

Ly Thai To) cd biing binh trong toan cay quat chiu chit tren nen

cd, khdng phai la cd ma la toan hoa pang-xe, tfm chen vang,

vang pha tim At lat nira giao thira, chiing hoa than thanh dan

budm tung bay Nhirng gdc dao nam ngoai, hoa nhu chiim chim mdi cudi cung da ddn anh den va nghe dugc cau cudi rue rich, nhip thd xdn xang, nghe dugc Idi hd hen va mong mdi: mua xuan nay, ta se

Thdi gian bay gid khdng do bang ddng hd ma do bang long

21