KHUNG KẾ HO CH BÀI D YẠ Ạ Tr ng Tr ng THPT L ngườ ườ ươ Th vinhế T V t Lý KTCNổ ậ H và tên giáo viên ọ TÊN BÀI D Y T C ĐẠ Ố VÀ V N T C Ộ Ậ Ố Môn h c/Ho t đ ng giáo d cọ ạ ộ ụ V t Lýậ ; l p 10ớ Th i g[.]
Trang 1Trường: Trường THPT Lương
Th vinhế
T : V t Lý KTCNổ ậ
H và tên giáo viên:ọ
………
TÊN BÀI D Y: T C ĐẠ Ố Ộ VÀ V N T C Ậ Ố
Môn h c/Ho t đ ng giáo d cọ ạ ộ ụ : V t Lýậ ; l p: 10ớ
Th i gian th c hi n: (ờ ự ệ s ti tố ế 2)
I. M c ụ tiêu
1. V ềnăng l c: ự
1.1. Năng l c v t lí:ự ậ
Tính đượ ốc t c đ trung bình và hi u độ ể ược ý nghĩa c a t c đ nàyủ ố ộ
● Bi t t c đ t c th i là t c đ t i m t th i đi m xác đ nh và đế ố ộ ứ ờ ố ộ ạ ộ ờ ể ị ượ c
đo b ng t c kằ ố ế
● Bi t cách đo t c đ trong đ i s ng và trong phòng thí nghi m.ế ố ộ ờ ố ệ
● Phát bi u để ược đ nh nghĩa v n t c và vi t đị ậ ố ế ược công th c tính v nứ ậ
t cố
● Phân bi t đệ ượ ốc t c đ và v n t cộ ậ ố
● Bi t cách t ng h p hai v n t c cùng phế ổ ợ ậ ố ương và hai v n t c vuôngậ ố góc
1.2. Năng chung:
T ch và t h c: ự ủ ự ọ
+ Ch đ ng nghiên c u, tìm tòi đ lĩnh h i đủ ộ ứ ể ộ ược ki n th c và bi t liên hế ứ ế ệ
th c t các v n đ liên quan đ n t c đ và v n t c. ự ế ấ ề ế ố ộ ậ ố + Nh n bi t và phân bi t rõ ràng hai khái ni m t c đ và v n t c. T đóậ ế ệ ệ ố ộ ậ ố ừ
áp d ng vào vi c tính toán trong nh ng tình hu ng th c t ụ ệ ữ ố ự ế + S d ng đúng các thu t ng t c đ và v n t c trong nh ng tình hu ngử ụ ậ ữ ố ộ ậ ố ữ ố khác nhau
Giao ti p và h p tác: ế ợ
Trang 2 Gi i quy t v n đ và sáng t o: ả ế ấ ề ạ
+ T xác đ nh đự ị ượ ốc t c đ chuy n đ ng c a mình trong m t s trộ ể ộ ủ ộ ố ườ ng
h p đ n gi n.ợ ơ ả
2. V ph m ch t: ề ẩ ấ
● Chăm ch , trung th c.ỉ ự
● T ch trong vi c nghiên c u và ti p thu ki n th c.ự ủ ệ ứ ế ế ứ
● Có tinh th n trách nhi m trong h c t p và th c hành.ầ ệ ọ ậ ự
II. Thi t b d y h c và h c li uế ị ạ ọ ọ ệ
1. Đ i v i giáo viên:ố ớ
● SGK, SGV, Giáo án
● D ng c ch p ho t nghi m.ụ ụ ụ ạ ệ
● Các hình nh s d ng trong bài h c.ả ử ụ ọ
● Máy chi u ( n u có )ế ế
2. Đ i v i h c sinh: ố ớ ọ SGK, v ghi, gi y nháp, bút, thở ấ ước k ẻ
III. Ti n trình d y h cế ạ ọ
1 Ho t đ ng 1 ạ ộ (5 phút) HO T Đ NG KH I Đ NGẠ Ộ Ở Ộ
a. M c tiêu:ụ GV ti p nh n quan ni m s n có c a HS v v n t c đ giúp các emế ậ ệ ẵ ủ ề ậ ố ể sau khi h c xong bài này s có đọ ẽ ược hi u bi t đúng đ n và đ y đ h n v kháiể ế ắ ầ ủ ơ ề
ni m v n t c. ệ ậ ố
b. N i dung: ộ
GV yêu c u HS tr l i câu h i m đ u bài h c.ầ ả ờ ỏ ở ầ ọ
T đó yêu c u HS ch ra s khác nhau gi a hai khái ni m này.ừ ầ ỉ ự ữ ệ
c. S n ph m h c t p: ả ẩ ọ ậ Bước đ u HS đ a ra ý ki n c a b n thân v hai kháiầ ư ế ủ ả ề
ni m v n t c và t c đ ệ ậ ố ố ộ
d. T ch c th c hi n: ổ ứ ự ệ
Trang 3Bước 1: GV chuy n giao nhi m v h c t pể ệ ụ ọ ậ
GV g i m quan ni m s n có c a HS v t c đ và v n t c: “ợ ở ệ ẵ ủ ề ố ộ ậ ố Ở ấ c p THCS, các em đã đ ượ c h c v t c đ , bi t cách tính t c đ trung bình nh ng ch a ọ ề ố ộ ế ố ộ ư ư
đ ượ c h c khái ni m v n t c. Tuy nhiên ch c là các em đã không ít l n nghe nói ọ ệ ậ ố ắ ầ
đ n v n t c. V y hãy tr l i câu h i ph n m đ u bài h c theo suy nghĩ và s ế ậ ố ậ ả ờ ỏ ầ ở ầ ọ ự
hi u bi t c a em.” ể ế ủ
CH: Trong đ i s ng, t c đ và v n t c là hai đ i l ng đ u dùng đ mô t s ờ ố ố ộ ậ ố ạ ượ ề ể ả ự nhanh ch m c a chuy n đ ng. Em đã t ng s d ng hai đ i l ậ ủ ể ộ ừ ử ụ ạ ượ ng này trong
nh ng tr ữ ườ ng h p c th nào? ợ ụ ể
GV h i thêm: “ỏ Em hãy ch ra s khác nhau gi a hai khái ni m v n t c và t c ỉ ự ữ ệ ậ ố ố
đ ?” ộ
Bước 2: HS th c hi n nhi m v h c t pự ệ ệ ụ ọ ậ
HS v n d ng nh ng hi u bi t s n có đ tr l i câu h i mà GV đ a ra.ậ ụ ữ ể ế ẵ ể ả ờ ỏ ư
Bước 3: Báo cáo k t qu ho t đ ng và th o lu nế ả ạ ộ ả ậ
GV m i 1 – 2 b n ng u nhiên đ ng d y trình bày câu tr l i c a mình.ờ ạ ẫ ứ ậ ả ờ ủ
HS tr l i câu h i m đ u: Em đã t ng s d ng hai đ i lả ờ ỏ ở ầ ừ ử ụ ạ ượng này khi nói: + Xe máy đi v iớ t c đố ộ 40 km/h
+ Ô tô ch y v iạ ớ t c đố ộ 120 km/h
+ Máy bay đang bay theo hướng Nam v i v n t c 190m/sớ ậ ố
Bước 4: Đánh giá k t qu , th c hi n nhi m v h c t pế ả ự ệ ệ ụ ọ ậ
GV ti p nh n câu tr l i, yêu c u HS sau khi h c xong bài h c s quay l i xácế ậ ả ờ ầ ọ ọ ẽ ạ
nh n l i cách s d ng 2 thu t ng t c đ và v n t c nh là c a các b n đãậ ạ ử ụ ậ ữ ố ộ ậ ố ư ủ ạ đúng ch a.ư
GV d n d t HS vào bài: “ẫ ắ H u h t các em s s d ng 2 đ i l ầ ế ẽ ử ụ ạ ượ ng đó trong
nh ng tình hu ng nh v y nh ng l i không dám ch c là vi c s d ng nh v y ữ ố ư ậ ư ạ ắ ệ ử ụ ư ậ
Trang 4v n t c thì hôm nay chúng ta s đi vào nghiên c u ậ ố ẽ ứ bài 5. T c đ và v n t c ố ộ ậ ố ”
2. Ho t đ ng 2 ạ ộ (65 phút): HO T Đ NG HÌNH THÀNH KI N TH CẠ Ộ Ế Ứ
Ho t đ ng ạ ộ 2.1 (15 phút). T c đ ố ộ
a. M c tiêu: ụ HS nh n bi t và hi u đậ ế ể ược v t c đ trung bình và t c đ t cề ố ộ ố ộ ứ
th i.ờ
b. N i dung: ộ
GV dùng các ví d th c t đ giúp HS hi u đ c v t c đ trung bình và t cụ ự ế ể ể ượ ề ố ộ ố
đ t c th i. ộ ứ ờ
GV không đ a ra đ nh nghĩa chính th c cũng nh không nêu rõ khái ni m t cư ị ứ ư ệ ố
đ t c th i.ộ ứ ờ
GV yêu c u HS đ c sách ph n này và tr l i câu h iầ ọ ầ ả ờ ỏ
HS th c hi n yêu c u c a giáo viênự ệ ầ ủ
c. S n ph m h c t p: ả ẩ ọ ậ
HS nêu được đ nh nghĩa và công th th c tính c a t c đ trung bình.ị ứ ứ ủ ố ộ
Phân bi t đệ ượ ốc t c đ t c th i v i t c đ trung bình.ộ ứ ờ ớ ố ộ
Bi t s d ng 2 thu t ng vào nh ng tình hu ng c th ế ử ụ ậ ữ ữ ố ụ ể
d. T ch c ho t đ ng:ổ ứ ạ ộ
HO T Đ NG C A GV HSẠ Ộ Ủ D KI N S N PH MỰ Ế Ả Ẩ
Bước 1: GV chuy n giao nhi m vể ệ ụ
h c t pọ ậ
Nhi m v 1: Tìm hi u t c đ trung ệ ụ ể ố ộ
bình
GV yêu c u HS đ c sách và cho bi t vầ ọ ế ề
hai cách xác đ nh đ nhanh ch m c aị ộ ậ ủ
chuy n đ ng:ể ộ
I. T C ĐỐ Ộ
1. T c đ trung bìnhố ộ
Tr l i:ả ờ
Đ xác đ nh đ nhanh hay ch m c a m t ể ị ộ ậ ủ ộ chuy n đ ng, ng ể ộ ườ i ta đã dùng 2 cách : + So sánh quãng đ ườ ng đi đ ượ c trong cùng m t th i gian ộ ờ
Trang 5“Khái ni m đ u tiên mà chúng ta s làm ệ ầ ẽ
quen trong bài hôm nay là t c đ trung ố ộ
bình. Tr ướ c khi đi đ n khái ni m, các em ế ệ
hãy cho bi t: Đ xác đ nh đ nhanh hay ế ể ị ộ
ch m c a m t chuy n đ ng, ng ậ ủ ộ ể ộ ườ i ta đã
dùng nh ng cách nào? ữ
GV chia l p thành nh ng nhóm 56ớ ữ
người đ th o lu n v ho t đ ng c aể ả ậ ề ạ ộ ủ
m c này: ụ
HD. M t v n đ ng viên Nam Phi đã l p ộ ậ ộ ậ
k l c th gi i v ch y ba c li: 100m, ỉ ụ ế ớ ề ạ ự
200m và 400m (b ng 5.1). Hãy dùng hai ả
cách trên đ xác đ nh v n đ ng viên này ể ị ậ ộ
ch y nhanh nh t c li nào? ạ ấ ở ự
+ So sánh th i gian đ đi cùng m t ờ ể ộ quãng đ ườ ng b ng vi c hoàn thành ho t ằ ệ ạ
đ ng ộ
HD
● Cách 1: So sánh quãng đ ườ ng đi
đ ượ c trong cùng m t th i gian ộ ờ
Quãng đ ườ ng v n đ ng viên ch y ậ ộ ạ
đ ượ c trong 1s m i c li là: ở ỗ ự + C li 100 m: ự
10,02m≈
+ C li 200 m: ự 10,03m
≈
+ C li 400 m: ự 9,21m
≈
Trong cùng 1s, quãng đ ườ ng v n đ ng ậ ộ viên ch y đ ạ ượ ở ự c c li 200 m l n nh t ớ ấ
⇒ V n đ ng viên ch y nhanh nh t cậ ộ ạ ấ ở ự
li 200 m.
●Cách 2: So sánh th i gian đ đi cùng ờ ể
m t quãng đ ộ ườ ng.
Th i gian đ v n đ ng viên ch y ờ ể ậ ộ ạ quãng đ ườ ng 100 m m i c li là: ở ỗ ự
+ C li 100 m: = 9,98s ự
Trang 6 Sau khi HS hoàn thành xong ph n ho tầ ạ
đ ng, GV đ a ra khái ni m và công th cộ ư ệ ứ
tính t c đ trung bình c a chuy n đ ng. ố ộ ủ ể ộ
+ C li 200 m: ự = 9,97s≈
+ C li 400 m: ự = 10,68s≈
V i cùng quãng đ ớ ườ ng 100 m, th i gian ờ
v n đ ng viên ch y c li 200 m ng n ậ ộ ạ ở ự ắ
nh t ấ
⇒ V n đ ng viên ch y nhanh nh t cậ ộ ạ ấ ở ự
li 200 m.
⇒ K t lu n:ế ậ
Người ta thường dùng quãng đường đi
được trong cùng m t đ n v th i gian độ ơ ị ờ ể xác đ nh đ nhanh, ch m c a chuy nị ộ ậ ủ ệ
đ ng. Đ i lộ ạ ượng này g i là t c đ trungọ ố ộ bình c a chuy n đ ng (g i t t là t c đủ ể ộ ọ ắ ố ộ trung bình), kí hi u là vệ
Công th c tính:ứ
(5.1a)
T công th c trên, ta suy ra:ừ ứ + Quãng đường đi được: s=v.t + Th i gian đi: ờ
Chú ý:
N u g i quãng đế ọ ường đi đượ ừ c t
th i đi m ban đ u đ n th i đi mờ ể ầ ế ờ ể
là , đ n th i đi m là thì:ế ờ ể
Th i gian đi là: ờ
Quãng đường đi được trong th iờ
Trang 7 GV yêu c u HS tr l i câu h i 1,2 trangầ ả ờ ỏ
26 SGK.
CH1. T i sao t c đ này (5.1b) đ c g i ạ ố ộ ượ ọ
là t c đ trung bình? ố ộ
CH2. Hãy tính t c đ trung bình ra đ n ố ộ ơ
v m/s và km/h c a n v n đ ng viên t i ị ủ ữ ậ ộ ạ
m t s gi i thi đ u d a vào b ng 5.2 ộ ố ả ấ ự ả
gian là: =
T c đ trung bình c a chuy nố ộ ủ ể
đ ng là: v = (5.1b)ộ
Tr l i:ả ờ
CH1 T c đ này đ c g i là t c đ ố ộ ượ ọ ố ộ trung bình vì đó là t c đ xét trên quãng ố ộ
đ ườ ng đ l n, trong kho ng th i gian đ ủ ớ ả ờ ủ dài. H n n a trên c quãng đ ơ ữ ả ườ ng này,
có lúc v t đi v i t c đ cao h n, có lúc ậ ớ ố ộ ơ
l i đi v i t c đ th p h n, nên đây ch là ạ ớ ố ộ ấ ơ ỉ
t c đ đ i di n cho c quá trình chuy n ố ộ ạ ệ ả ể
đ ng nhanh hay ch m trên quãng đ ộ ậ ườ ng CH2 T c đ trung bình c a n v n ố ộ ủ ữ ậ
đ ng viên t i các gi i thi đ u là: ộ ạ ả ấ
Gi i đi n kinh qu c gia 2016: ả ề ố
= 8,59m/s≈
30,92 km/s≈
Gi i SEA Games 29 (2017): ả
= 8,65m/s ≈
31,14 km/s
≈
Gi i SEA Games 30 (2019): ả
= 8,67m/s ≈
31,21 km/s
≈
2. T c đ t c th i. ố ộ ứ ờ
Trang 8Nhi m v 2: Tìm hi u t c đ t c th i. ệ ụ ể ố ộ ứ ờ
GV đ a ra m t s ví d :ư ộ ố ụ
+ Khi đ p xe đ n trạ ế ường em có đ ýể
r ng có lúc thì mình đi nhanh h n, có lúcằ ơ
thì đi ch m h n? T c đ đ p xe c a emậ ơ ố ộ ạ ủ
t i nh ng th i đi m nh v y đạ ữ ờ ể ư ậ ược g i làọ
t c đ t c th i. ố ộ ứ ờ
+ Xe máy xu t phát lúc 8h, đ n lúc 8h10’,ấ ế
xe đ t t c đ 40km/h (d a vào s chạ ố ộ ự ố ỉ
trên t c k c a xe), lúc 8h20’, kim chố ế ủ ỉ
c a t c k hi n th 30km/h => T c đủ ố ế ể ị ố ộ
hi n th trên t c k lúc 8h10’ và 8h20’ể ị ố ế
được g i là t c đ t c th i. ọ ố ộ ứ ờ
GV yêu c u HS tr l i câu h i trongầ ả ờ ỏ
m c này. ụ
CH. B b n A đ a A đi h c b ng xe máy ố ạ ư ọ ằ
vào lúc 7h. Sau 5 phút, xe đ t t c đ 30 ạ ố ộ
km/h, sau 10 phút n a tăng t c đ lên ữ ố ộ
thêm 15 km/h. G n đ n tr ầ ế ườ ng, xe gi m ả
d n t c đ và d ng tr ầ ố ộ ừ ướ ổ c c ng tr ườ ng
lúc 7h30.
a. Tính t c đ trung bình c a xe máy ch ố ộ ủ ở
A khi đi t nhà đ n tr ừ ế ườ ng. Bi t quãng ế
đ ườ ng t nhà đ n tr ừ ế ườ ng là 15 km.
b. Tính t c đ c a xe vào lúc 7h15 phút. ố ộ ủ
và 7h30 phút. t c đ này là t c đ gì ố ộ ố ộ
Tr l i:ả ờ
a) Th i gian xe máy đi t nhà đ n trờ ừ ế ườ ng là:
∆t = 7h30 7h = 30 phút = 0,5h
T c đ trung bình c a xe máy ch Aố ộ ủ ở khi đi t nhà đ n trừ ế ường:
v = 30 (km/h) b) Theo đ bài ta có:ề
Sau 5 phút k t khi xu t phát, xe đ tể ừ ấ ạ
t c đ 30 km/h.ố ộ
Sau 10 phút n a, xe tăng t c lên thêmữ ố
15 km/h
⇒ T c đ c a xe vào lúc 7 gi 15 phútố ộ ủ ờ là: v1 = 15 + 30 = 45 km/h
Xe d ng trừ ước c ng trổ ường lúc 7 giờ
30 phút
⇒ T c đ c a xe lúc 7 gi 30 phút là:ố ộ ủ ờ =
0 km/h
C 2 t c đ này đ u là t c đ t c th iả ố ộ ề ố ộ ứ ờ
vì lúc này b b n A đang đ c s ch c aố ạ ọ ố ỉ ủ
t c k trên xe máy.ố ế
Tr l i:ả ờ
Phân bi t t c đ trung bình và t c đ t cệ ố ộ ố ộ ứ
th iờ :
Trang 9 GV yêu c u HS phân bi t t c đ trungầ ệ ố ộ
bình và t c đ t c th i.ố ộ ứ ờ
+ D a vào ki n th c em đã đ c SGK ự ế ứ ọ ở
và qua vi c tr l i câu h i trên, em hãy ệ ả ờ ỏ
phân bi t t c đ trung bình và t c đ t c ệ ố ộ ố ộ ứ
th i? ờ
GV nêu lên m i quan h gi a t c đố ệ ữ ố ộ
t c th i và t c đ trung bình. ứ ờ ố ộ
Bước 2: HS th c hi n nhi m v h cự ệ ệ ụ ọ
t pậ
HS đ c thông tin SGK, chăm chú ngheọ
gi ng, liên tả ưởng đ n các tình hu ng sế ố ử
d ng thu t ng t c đ trung bình, t c đụ ậ ữ ố ộ ố ộ
t c th i trong th c t ứ ờ ự ế
Th o lu n đóng góp ý ki n đ hìnhả ậ ế ể
thành ki n th cế ứ
T tìm câu tr l i cho câu h i theo yêuự ả ờ ỏ
+ T c đ trung bình là giá tr bình quân ố ộ ị trên c quãng đ ả ườ ng đi.
+ T c đ t c th i là giá tr t i m t th i ố ộ ứ ờ ị ạ ộ ờ
đi m xác đ nh ể ị
⇒ K t lu n :ế ậ Ta có th th y t c đ t cể ấ ố ộ ứ
th i là t c đ trung bình trên m t đo nờ ố ộ ộ ạ
đường r t ng nấ ắ
Trang 10c u c a giáo viên.
Bước 3: Báo cáo k t qu ho t đ ng vàế ả ạ ộ
th o lu nả ậ
GV m i đ i di n 1 b n c a b t kì c aờ ạ ệ ạ ủ ấ ủ
m t nhóm nào đó trình bày câu tr l i choộ ả ờ
ho t đ ng nhi m v 1. ạ ộ ở ệ ụ
HS lên b ng trình bày các câu h i trongả ỏ
SGK
GV m i HS khác nh n xét, b sung. ờ ậ ổ
Bước 4: Đánh giá k t qu , th c hi nế ả ự ệ
nhi m v h c t pệ ụ ọ ậ
GV đánh giá, nh n xét, chu n ki nậ ẩ ế
th c.ứ
+
Ho t đ ng 2ạ ộ 2.( 50 phút) V n t c.ậ ố
a. M c tiêu: ụ
HS phân bi t hai khái ni m t c đ và v n t c, v n t c trung bình và v n t cệ ệ ố ộ ậ ố ậ ố ậ ố
t c th i. ứ ờ
Bi t cách t ng h p v n t c.ế ổ ợ ậ ố
b. N i dung: ộ GV cho HS t đ c ph n đ c hi u c a m c II và hự ọ ầ ộ ể ủ ụ ướng d n cácẫ
em th o lu n v v n t c trung bình, v n t c t c th i và cách t ng h p v n t c. ả ậ ề ậ ố ậ ố ứ ờ ổ ợ ậ ố
c. S n ph m h c t p: ả ẩ ọ ậ
Nh n bi t và phân bi t khái ni m v n t c, t c đậ ế ệ ệ ậ ố ố ộ
Nh n bi t, phân bi t và vi t ra đậ ế ệ ế ược công th c tính v n t c trung bình, v nứ ậ ố ậ
t c t c th i. ố ứ ờ