Tr ng ườ T ổ TOÁN H và tên giáo viên ọ CH NG VI HÀM S , Đ TH VÀ NG D NGƯƠ Ố Ồ Ị Ứ Ụ BÀI 15 HÀM SỐ Môn h c/Ho t đ ng giáo d cọ ạ ộ ụ Toán – Đ i s 10ạ ố Th i gian th c hi n 4 ti tờ ự ệ ế I M C TIÊUỤ 1 K[.]
Trang 1Tr ườ ng:………….
T : ổ TOÁN
H và tên giáo viên: ……… ọ
……….
CH ƯƠ NG VI: HÀM S , Đ TH VÀ NG D NG Ố Ồ Ị Ứ Ụ
BÀI 15: HÀM SỐ
Môn h c/Ho t đ ng giáo d c ọ ạ ộ ụ : Toán – Đ i s : 10 ạ ố
Th i gian th c hi n: 4 ti t ờ ự ệ ế
I. M C TIÊUỤ
1. Ki n th c: ế ứ
Nh n bi t nh ng mô hình d n đ n khái ni m hàm s ậ ế ữ ẫ ế ệ ố
Mô t các khái ni m c b n v hàm s : đ nh nghĩa hàm s , t p xác đ nh, hàm s đ ngả ệ ơ ả ề ố ị ố ậ ị ố ồ
bi n, hàm s ngh ch bi n, đ th c a hàm s ế ố ị ế ồ ị ủ ố
Mô t d ng đ th c a hàm s đ ng bi n, ngh ch bi n.ả ạ ồ ị ủ ố ồ ế ị ế
V n d ng ki n th c c a hàm s vào gi i quy t m t bài toán th c ti n.ậ ụ ế ứ ủ ố ả ế ộ ự ễ
2. Năng l c ự
Năng l c t duy và l p lu n toán h c: ự ư ậ ậ ọ so sánh, phân tích b ng s li u, bi u đ đ đ a raả ố ệ ể ồ ể ư khái ni m hàm s Quan sát đ th đ nhìn ra kho ng đ ng bi n, ngh ch bi n c a hàm s ệ ố ồ ị ể ả ồ ế ị ế ủ ố
Năng l c mô hình hóa toán h c: ự ọ chuy n bài toán tính giá cể ước taxi, bài toán v s phề ự ụ thu c c a quãng độ ủ ường vào th i gian,… v bài toán thi t l p hàm s ờ ề ế ậ ố
Năng l c gi i quy t v n đ toán h c: ự ả ế ấ ề ọ h c sinh th o lu n nhóm và báo cáo k t qu c aọ ả ậ ế ả ủ mình, nh n xét đánh giá chéo gi a các nhóm.ậ ữ
Năng l c s d ng công c ph ự ử ụ ụ ươ ng ti n d y h c: ệ ạ ọ s d ng đử ụ ược máy tính c m tay đ tínhầ ể giá tr c a hàm s t i m t đi m, ki m tra tính đ ng ngh ch bi n. S d ng ph n m m toánị ủ ố ạ ộ ể ể ồ ị ế ử ụ ầ ề
h c v b ng bi n thiên, đ th c a hàm s ọ ẽ ả ế ồ ị ủ ố
3. Ph m ch t: thông qua bài h c t o đi u ki n đ h c sinh ẩ ấ ọ ạ ề ệ ể ọ
Chăm ch tìm hi u tài li u, ki n th c v hàm s , ng d ng c a hàm s trong th c t , quaỉ ể ệ ế ứ ề ố ứ ụ ủ ố ự ế
đó nh n th c đậ ứ ượ ầc t m quan tr ng c a toán h c v i đ i s ngọ ủ ọ ớ ờ ố
Có trách nhi m trong ho t đ ng nhóm, ch đ ng tích c c th o lu n v cách cho m t hàmệ ạ ộ ủ ộ ự ả ậ ề ộ
s , tính ch t c a hàm s hay ng d ng c a hàm s ố ấ ủ ố ứ ụ ủ ố
II. THI T B D Y H C VÀ H C LI UẾ Ị Ạ Ọ Ọ Ệ
K ho ch bài d y, sách giáo khoa.ế ạ ạ
Ph n m m geogebra: đ th hàm b c nh t, b c hai. ầ ề ồ ị ậ ấ ậ
B ng ph , máy chi u, tranh nh.ả ụ ế ả III. TI N TRÌNH D Y H C : Ế Ạ Ọ
1. HO T Đ NG 1: M đ uẠ Ộ ở ầ
a) M c tiêuụ : Nh n bi t nh ng mô hình d n đ n khái ni m hàm s ậ ế ữ ẫ ế ệ ố b) N i dungộ : GV yêu c u HS quan sát, đ c và phân tích s li u trong b ng s li u đã cho.ầ ọ ố ệ ả ố ệ c) S n ph m:ả ẩ Các câu tr l i c a h c sinh.ả ờ ủ ọ
d) T ch c th c hi n: ổ ứ ự ệ Chia l p thành b n nhóm (m i nhóm có m t nhóm trớ ố ỗ ộ ưởng)
*) Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ : GV cho b ng s li u kèm câu h i, g i h c sinh tr l i.ả ố ệ ỏ ọ ọ ả ờ
Trang 2*) Báo cáo, th o lu n: ả ậ
GV g i h c sinh trình bày câu tr l i c a mình.ọ ọ ả ờ ủ
Các h c sinh khác ọ nh n xét, b sungậ ổ đ hoàn thi n câu tr l i.ể ệ ả ờ
*) Đánh giá, nh n xét, t ng h p: ậ ổ ợ
GV đánh giá thái đ làm vi c,ộ ệ phương án tr l i c a ả ờ ủ h c sinh, ghi nh n và t ng h p k tọ ậ ổ ợ ế
qu ả
D n d t vào bài m iẫ ắ ớ : ti p t c đ n 2 ho t đ ng ti p theo đ hình thành khái ni m hàm s ế ụ ế ạ ộ ế ể ệ ố
2. HO T Đ NG 2: HÌNH THÀNH KI N TH C M IẠ Ộ Ế Ứ Ớ
2.1. Khái ni m hàm sệ ố
a) M c tiêuụ : Hình thành được khái ni m hàm s t nh ng ho t đ ng đã th c hi n.ệ ố ừ ữ ạ ộ ự ệ b) N i dung: ộ GV yêu c u HS quan sát, đ c và phân tích s li u trong b ng s li u đã cho.ầ ọ ố ệ ả ố ệ c) S n ph m:ả ẩ Các câu tr l i c a h c sinh.ả ờ ủ ọ
d) T ch c th c hi n: ổ ứ ự ệ
*) Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ : GV ti p t c cho HS th c hi n ho t đ ng 2, ho t đ ng 3.ế ụ ự ệ ạ ộ ạ ộ HĐ2: Câu h i:ỏ
a) Theo dõi m c nự ước bi n Trể ở ường Sa được th hi n trong hình t năm nào đ n năm ể ệ ừ ế nào?
b) Trong kho ng th i gian đó, năm nào m c nả ờ ự ước bi n trung bình t i Trể ạ ường Sa cao nh t, ấ
th p nh t?ấ ấ HĐ3: Câu h i:ỏ
Trang 3a) D a vào b ng 6.2 v giá bán l đi n sinh ho t, hãy tính s ti n ph i tr ng v i m i ự ả ề ẻ ệ ạ ố ề ả ả ứ ớ ỗ
lượng đi n tiêu th b ng 6.3:ệ ụ ở ả
b) G i là lọ ượng đi n tiêu th (đ n v ) và là s ti n ph i tr tệ ụ ơ ị ố ề ả ả ương ng (đ n v nghìnứ ơ ị
đ ng). Hãy vi t công th c mô t s ph thu c c a vào khi .ồ ế ứ ả ự ụ ộ ủ
*) Th c hi n ự ệ : HS ho t đ ng nhóm, m i nhóm th c hi n m t yêu c u trong các ho tạ ộ ỗ ự ệ ộ ầ ạ
đ ng.ộ
*) Báo cáo, th o lu n: ả ậ
GV g i các nhóm trình bày câu tr l i c a mình ( GV quan sát và nên g i nhóm có câu trọ ả ờ ủ ọ ả
l i sai (n u có) đ các nhóm có câu tr l i đúng ph n bi n l i).ờ ế ể ả ờ ả ệ ạ
Các h c sinh khác ọ nh n xét, b sungậ ổ đ hoàn thi n câu tr l i.ể ệ ả ờ
*) Đánh giá, nh n xét, t ng h p: ậ ổ ợ
GV đánh giá thái đ làm vi c,ộ ệ phương án tr l i c a ả ờ ủ h c sinh, ghi nh n và t ng h p k tọ ậ ổ ợ ế
qu ả Đánh giá các ho t đ ng này b ng B NG KI Mạ ộ ằ Ả Ể vào th i đi m hoàn thành n i dung, t i l p ờ ể ộ ạ ớ
h c. ọ
1 Các thành viên trong nhóm có tinh thần hợp tác với nhau hay không? Có Không
2 Các thành viên có chia công việc hợp lí hay không?
3 Các nhóm có nộp bài đúng hạn hay không?
4 Câu trả lời của các nhóm có chính xác hay không?
5 Các thành viên trong nhóm có thống nhất câu trả lời chung không?
Trang 4 Luy n t p ệ ậ cho ho t đ ng thông qua Slide trình chi u.ạ ộ ế
GV yêu c u HS ch ra đâu là t p xác đ nh và đâu là t p giá tr c a hàm s đã cho.ầ ỉ ậ ị ậ ị ủ ố
Chú ý: Khi cho hàm s b ng công th c ố ằ ứ mà không ch rõ t p xác đ nh c a nó thì ta quy ỉ ậ ị ủ ướ ậc t p xác đ nh c a hàm s là t p h p t t c các s th c sao cho bi u th c có nghĩa.ị ủ ố ậ ợ ấ ả ố ự ể ứ
2.2. T p xác đ nh c a hàm sậ ị ủ ố
a) M c tiêuụ : Hi u để ược cách tìm t p xác đ nh c a m t s hàm s c b n.ậ ị ủ ộ ố ố ơ ả b) N i dung: ộ GV yêu c u HS quan sát, đ c và phân tích ví d mà giáo viên giao cho.ầ ọ ụ c) S n ph m:ả ẩ Các câu tr l i c a h c sinh.ả ờ ủ ọ
d) T ch c th c hi n: ổ ứ ự ệ
*) Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ : GV cho HS làm ví dụ
HĐ4: Tìm t p xác đ nh c a các hàm s sau:ậ ị ủ ố
*) Th c hi n ự ệ : HS ho t đ ng nhóm, m i nhóm làm m t câu.ạ ộ ỗ ộ
*) Báo cáo, th o lu n: ả ậ
GV g i các nhóm trình bày câu tr l i c a mình ( GV quan sát và nên g i nhóm có câu tr ọ ả ờ ủ ọ ả
l i sai (n u có) đ các nhóm có câu tr l i đúng ph n bi n l i).ờ ế ể ả ờ ả ệ ạ
Các h c sinh khác ọ nh n xét, b sungậ ổ đ hoàn thi n câu tr l i.ể ệ ả ờ
*) Đánh giá, nh n xét, t ng h p: ậ ổ ợ
GV đánh giá thái đ làm vi c,ộ ệ phương án tr l i c a ả ờ ủ h c sinh, ghi nh n và t ng h p k t ọ ậ ổ ợ ế
qu ả 2.3. Đ th c a hàm sồ ị ủ ố
a) M c tiêuụ : Hình thành được m i quan h gi a hoành đ và tung đ c a hàm s đ v ố ệ ữ ộ ộ ủ ố ể ẽ
được đ th hàm s ồ ị ố b) N i dung: ộ GV yêu c u HS quan sát, đ c và l a ch n đáp án đúng trong câu h i.ầ ọ ự ọ ỏ
GV h ng d n HS s d ng ph n m m geogebra đ v đ th hàm s ướ ẫ ử ụ ầ ề ể ẽ ồ ị ố c) S n ph m:ả ẩ Các câu tr l i c a h c sinh.ả ờ ủ ọ
d) T ch c th c hi n: ổ ứ ự ệ
*) Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ :
HĐ5: Quan sát hình 6.2 và cho bi t nh ng đi m nào sau đây n m trên đ th hàm s :.ế ữ ể ằ ồ ị ố
Trang 5*) Th c hi n ự ệ : HS ho t đ ng cá nhân.ạ ộ
*) Báo cáo, th o lu n: ả ậ
GV g i h c sinh trình bày câu tr l i c a mình.ọ ọ ả ờ ủ
Các h c sinh khác ọ nh n xét, b sungậ ổ đ hoàn thi n câu tr l i.ể ệ ả ờ
*) Đánh giá, nh n xét, t ng h p: ậ ổ ợ
GV đánh giá thái đ làm vi c,ộ ệ phương án tr l i c a ả ờ ủ h c sinh, ghi nh n và t ng h p k t ọ ậ ổ ợ ế
qu ả
GV ch t l i ki n th cố ạ ế ứ
Đ th hàm s xác đ nh trên t p là t p h p t t c các đi m trên m t ph ng t a đ v i m iồ ị ố ị ậ ậ ợ ấ ả ể ặ ẳ ọ ộ ớ ọ thu c ộ .
VD2: Vi t công th c c a hàm s cho ế ứ ủ ố ởHĐ3. Tìm t p xác đ nh, t p giá tr và v đ th c aậ ị ậ ị ẽ ồ ị ủ hàm s nàyố
Luy n t p ệ ậ cho ho t đ ng thông qua Slide trình chi u.ạ ộ ế
GV ch t l i cho HS đâu t p xác đ nh và đâu là t p giá tr c a hàm s đã cho và cách v đố ạ ậ ị ậ ị ủ ố ẽ ồ
th hàm s d ng trên mi n .ị ố ạ ề 2.4. S đ ng bi n, ngh ch bi n c a hàm sự ồ ế ị ế ủ ố
a) M c tiêuụ : Th y đấ ược m i quan h gi a hoành đ và tung đ c a hàm s đ hình thành ố ệ ữ ộ ộ ủ ố ể
được khái ni m đ ng bi n, ngh ch bi n c a hàm s ệ ồ ế ị ế ủ ố b) N i dung: ộ GV yêu c u HS quan sát, đ c và tính giá tr c a theo giá tr c a .ầ ọ ị ủ ị ủ c) S n ph m:ả ẩ Các câu tr l i c a h c sinh.ả ờ ủ ọ
d) T ch c th c hi n: ổ ứ ự ệ
*) Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ :
HĐ6: Cho hàm s và .ố Tính giá tr c a theo giá tr c a trong b ng sau:ị ủ ị ủ ả
Khi tăng, giá trị của tương ứng của mỗi hàm số và tăng hay giảm?
Trang 6a) Giá tr c a tăng hay gi m khi tăng trên kho ng ?ị ủ ả ả b) Giá tr c a tăng hay gi m khi tăng trên kho ng ?ị ủ ả ả
*) Th c hi n ự ệ : HS ho t đ ng nhóm, m i nhóm th c hi n m t yêu c u trong các ho t ạ ộ ỗ ự ệ ộ ầ ạ
đ ng.ộ
*) Báo cáo, th o lu n: ả ậ
GV g i các nhóm trình bày câu tr l i c a mình ( GV quan sát và nên g i nhóm có câu tr ọ ả ờ ủ ọ ả
l i sai (n u có) đ các nhóm có câu tr l i đúng ph n bi n l i).ờ ế ể ả ờ ả ệ ạ
Các h c sinh khác ọ nh n xét, b sungậ ổ đ hoàn thi n câu tr l i.ể ệ ả ờ
*) Đánh giá, nh n xét, t ng h p: ậ ổ ợ
GV đánh giá thái đ làm vi c,ộ ệ phương án tr l i c a ả ờ ủ h c sinh, ghi nh n và t ng h p k t ọ ậ ổ ợ ế
qu ả Đánh giá các ho t đ ng này b ng B NG KI Mạ ộ ằ Ả Ể vào th i đi m hoàn thành n i dung, t i l p ờ ể ộ ạ ớ
h c. ọ
1 Các thành viên trong nhóm có tinh thần hợp tác với nhau hay không? Có Không
2 Các thành viên có chia công việc hợp lí hay không?
3 Các nhóm có nộp bài đúng hạn hay không?
4 Câu trả lời của các nhóm có chính xác hay không?
5 Các nhóm có tích cực phản biện khi nhóm còn lại làm sai hay
không?
- GV chốt kiến thức đưa ra khái niệm sự đồng biến, nghịch biến hàm số cho HS
Hàm s đ c g i là ố ượ ọ đ ng bi nồ ế (tăng) trên kho ng n uả ế
Hàm s đ c g i là ố ượ ọ ngh ch bi nị ế (gi m) trên kho ng n uả ả ế
VD3: Hàm s đ ng bi n hay ngh ch bi n trên m i kho ng và ?ố ồ ế ị ế ỗ ả
Trang 7 Luy n t p ệ ậ cho ho t đ ng thông qua Slide trình chi u.ạ ộ ế
GV ch t l i cho HS:ố ạ + Đ th c a m t hàm s đ ng bi n trên kho ng là đ ng “đi lên” t trái sang ph i;ồ ị ủ ộ ố ồ ế ả ườ ừ ả + Đ th c a m t hàm s ngh ch bi n trên kho nglà đ ng “đi xu ng” t trái sang ph i;ồ ị ủ ộ ố ị ế ả ườ ố ừ ả
3. HO T Đ NG 3: LUY N T PẠ Ộ Ệ Ậ
a) M c tiêuụ : HS bi t áp d ng các ki n th c v đ nh nghĩa hàm s , t p xác đ nh c a hàm ế ụ ế ứ ề ị ố ậ ị ủ
s , đ th hàm s và s bi n thiên c a hàm s vào làm các bài t p c b n ố ồ ị ố ự ế ủ ố ậ ơ ả
b) N i dungộ : GV giao cho HS các nhóm các bài luy n t p, m i nhóm làm m t bài t p v i ệ ậ ỗ ộ ậ ớ
th i gian đã quy đ nh.ờ ị c) S n ph m:ả ẩ Các câu tr l i c a h c sinh.ả ờ ủ ọ d) T ch c th c hi n: ổ ứ ự ệ
*) Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ :
Bài t p 1:ậ Xét hai đ i lạ ượng ph thu c vào nhau theo các h th c dụ ộ ệ ứ ưới đây. Nh ng ữ
trường h p nào thì là hàm s c a ?ợ ố ủ
Bài t p 2:ậ Hãy cho bi t b ng 6.4 có cho ta m t hàm s hay không. N u có hãy tìm t p xác ế ả ộ ố ế ậ
đ nh và t p giá tr c a hàm s đó.ị ậ ị ủ ố
Thời điểm (năm) 2013 2014 2015 2016 2017 2018
Tuổi thọ trung bình của ngưởi Việt Nam (tuổi) 73,1 73,2 73,3 73,4 73,5 73,5
Bài t p 3:ậ a) D a vào đ th hàm s (H.6.2), tìm sao cho .ự ồ ị ố