- Nêu/ thực hiện được một số công việc đơn giản trong quy trình làm sản phẩm của một nghề truyền thống ở Lạng Sơn.. * Năng lực chuyên biệt: - Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng
Trang 1Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHỦ ĐỀ 8: NGHỀ TRUYỀN THỐNG Ở LẠNG SƠN
I MỤC TIÊU
1 Mục tiêu
Sau bài học này, HS sẽ:
- Kể tên một số nghề truyền thống và một số sản phẩm tiêu biểu của nghề truyền thống ở Lạng Sơn
- Nêu được vai trò, thuận lợi, khó khăn của các nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
- Nêu/ thực hiện được một số công việc đơn giản trong quy trình làm sản phẩm của một nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
2 Năng lực
* Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: Biết chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ nhằm hoàn
thành nội dung bài học.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, hợp tác với bạn trong nhóm hoàn thành
nội dung bài học, đóng vai hướng dẫn viên du lịch giới thiệu một số làng nghề truyền thống.
* Năng lực chuyên biệt:
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức, kĩ năng để nêu vai trò, thuận lợi, khó khăn của các nghề truyền thống ở Lạng Sơn
- Năng lực tìm hiểu: Khai thác thông tin, phát triển năng lực sử dụng tranh ảnh để trình bày một số nghề truyền thống và một số sản phẩm tiêu biểu của nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
3 Phẩm chất
Trang 2 Có tinh thần tự học, chăm chỉ, nhiệt tình tham gia các hoạt động của bài học.
Có tinh thần trách nhiệm và trung thực trong hoạt động của nhóm
Có ý thức giữ gìn, tuyên truyền, quảng bá nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Đối với giáo viên
- SGK, SGV GDĐP Lạng Sơn 6
- Máy tính, máy chiếu
- Giấy A0
- Phiếu học tập (nếu có)
- Tranh ảnh, video liên quan đến các làng nghề ở tỉnh Lạng Sơn
2 Đối với học sinh
- SGK GDĐP Lạng Sơn 6
- Đọc trước bài học trong SGK.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a Mục tiêu: Kích thích nhu cầu tìm hiểu một số nghề truyền thống và một số sản
phẩm tiêu biểu của nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
b Nội dung: Tình huống và phần câu hỏi ở phần mở đầu trong SGK
c Sản phẩm học tập: câu trả lời của HS
d Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức trò chơi: “THỬ TÀI ĐOÁN TRANH”
GV đưa ra một số hình ảnh về sản phẩm hoặc công việc tạo ra sản phẩm của một số nghề truyền thống ở Lạng Sơn và yêu cầu HS: Tham gia trò chơi “Nhìn hình đoán tên” Đây là nghề truyền thống/ sản phẩm nổi tiếng nào trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
Trang 3
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát tranh, thảo luận theo cặp đôi và tham gia trò chơi
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết)
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
Trang 4- GV mời đại diện các đội lên tham gia trò chơi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, công bố kết quả trò chơi.
- GV dẫn dắt HS vào bài học.
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Các nghề truyền thống ở Lạng Sơn
a Mục tiêu: Kể tên một số nghề truyền thống và một số sản phẩm tiêu biểu của nghề
truyền thống ở Lạng Sơn.
b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu một số nghề truyền thống và một số sản phẩm tiêu
biểu của nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
c Sản phẩm học tập: một số nghề truyền thống và một số sản phẩm tiêu biểu của
nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
d Tổ chức hoạt động :
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Giáo viên tổ chức cho học sinh đọc văn bản, xem hình
ảnh giới thiệu về một số nghề và sản phẩm của nghề truyền
thống ở Lạng Sơn
1 Các nghề truyền thống ở Lạng Sơn
- Mỗi nghề tạo ra được một sản phẩm độc đáo, mang bản sắc địa phương như:
+ nghề làm bánh khảo, làm thạch đen ở Tràng Định,
+ nghề nấu rượu ở xã Mẫu Sơn (Lộc Bình), + nghề dệt thổ cẩm ở xã Hoà Cư (Cao Lộc),
+ nghề tráng bánh phở ở Lộc Bình, nghề làm bánh ngải ở xã Mai Pha (thành phố Lạng Sơn),
+ nghề làm bánh chưng đen, làm ngói âm
Trang 5- Giáo viên có thể tổ chức trò chơi Ai nhanh hơn Chia lớp
thành 2 nhóm, mỗi nhóm cử 3 đại diện lên bảng xếp thành
2 hàng để thay nhau ghi ra bảng những nghề truyền thống
mà các em biết Nhóm nào ghi đúng, được tên nhiều nghề
hơn giành chiến thắng
- GV yêu cầu HS liên hệ với địa phương em sinh sống có
những nghề truyền thống nào?
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận, đọc thông tin SGK, quan sát hình SGK và
tham gia trò chơi
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS các nhóm lên giới thiệu về một số
làng nghề truyền thống
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, công bố kết
dương ở Bắc Sơn, + nghề làm cao khô ở xã Vạn Linh (Chi Lăng),…
Trang 6quả trò chơi.
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- Giáo viên tuyên dương nhóm nhanh hơn, động viên nhóm
chậm hơn
- GV bổ sung: Nghề được công nhận là nghề truyền thống
phải đạt cả 3 tiêu chí sau:
+ Nghề đã xuất hiện tại địa phương từ trên 50 năm và hiện
đang tiếp tục phát triển tính đến thời điểm đề nghị công
nhận.
+ Nghề tạo ra những sản phẩm mang bản sắc văn hoá dân
tộc
+ Nghề gắn liền với tên tuổi của một hay nhiều nghệ nhân
hoặc tên tuổi của làng nghề.
- GV chuyển sang nội dung mới
Hoạt động 2: Quy trình sản xuất một số nghề truyền thống
a Mục tiêu: Nêu/ thực hiện được một số công việc đơn giản trong quy trình làm sản
phẩm của một nghề truyền thống ở Lạng Sơn
b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu quy trình làm sản phẩm của một nghề truyền thống
ở Lạng Sơn
c Sản phẩm học tập: quy trình làm sản phẩm của một nghề truyền thống ở Lạng Sơn
d Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS làm viễ nhóm (4HS/nhóm) và thực hiện
nhiệm vụ: Quan sát hình ảnh và hiểu biết hãy:
1 Em hãy nêu quy trình làm cao khô và thạch đen
2 Hãy mô tả quy trình sản xuất của một nghề truyền thống
mà em biết
2 Quy trình sản xuất một số nghề truyền thống
a Quy trình làm cao khô Vạn Linh
- Bước 1 Chọn gạo (chủ yếu là gạo Đoàn Kết), sàng sảy kĩ, vo sạch và ngâm gạo trong nước ấm khoảng 2 giờ, đem gạo ướt
Trang 7* Quy trình làm cao khô Vạn Linh:
https://www.youtube.com/watch?v=uyRJpToMtrM
* Quy tình làm thạch đen:
https://www.youtube.com/watch?v=fBFeLNRiK1U
nghiền thành bột mịn
- Bước 2: Bột gạo được tráng vào các khuôn kim loại thành cao tấm lớn, bỏ vào nồi hơi hấp chín
- Bước 3: Đem cao tấm trải ra phân, phơi khô dưới ánh nắng (phơi lần 1)
- Bước 4: Cao tấm sau khi phơi đảm bảo
độ khô được chần qua nước ấm cho mềm Chần xong xếp lại thành chồng, dùng tấm ván rộng, to, nặng ép cho phẳng trong hai tiếng, sau đó gấp lại, hong gió qua một đêm rồi thái thành sợi nhỏ, tiếp tục phơi khô hoàn toàn (phơi lần 2)
- Bước 5: Sợi cao được bỏ lại, đóng gói bán ra thị trường
B Quy tình làm thạch đen Tràng Định
- Bước 1: Cây thạch đen đem phơi khô, rửa sạch, nấu chín trong khoảng 2 – 3 giờ Đun lửa to, đảo nhiều lần để cây có đủ độ nở, chín nhừ và thơm bùi
- Bước 2: Khi cây thạch đã chín nhừ, đổ ra chậu, vò cây thạch cho nát rồi chắt lấy phần nước, bỏ xác cây Lọc nước thạch qua túi vải để loại bỏ cặn bã
- Bước 3: Nước thạch được chia thành hai phần với tỉ lệ khác nhau Phần nước ít hơn đem hoà với bột gạo nếp theo tỉ lệ nhất định để thu được nước bột gạo Phần nước nhiều hơn đem đun tiếp, khi lần tần sủi bọt khí, từ từ đổ nước bột gạo vào, quấy nhanh, đều để tránh bị vón cục
Trang 8Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận nhóm trong 3 phút, quan sát SGK và trả lời
câu hỏi
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày quy trình làm cao khô và
thạch đen
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung GV
giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm được để đúc kết
thành kiến thức của bài học
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết luận
- GV yêu cầu các nhóm về nhà thực hành làm 1 trong 2
món ăn trên.
- Bước 4: Khi nước thạch sánh lại, đổ ra khuôn, để nguội, đóng gói bán ra thị trường
Hoạt động 3: Vai trò của nghề truyền thống đối với đời sống của người dân và sự phát triển kinh tế – xã hội ở Lạng Sơn
a Mục tiêu: Nêu được vai trò của các nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu vai trò của các nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
c Sản phẩm học tập: vai trò của các nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
d Tổ chức hoạt động :
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Trang 9Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS làm viễ nhóm (4HS/nhóm) thảo luận theo
kĩ thuật khăn trải bàn và thực hiện nhiệm vụ:
1 Nghề truyền thống có vai trò như thế nào đối với đời
sống người dân và sự phát triển kinh tế – xã hội ở Lạng
Sơn?
2 Em hãy thảo luận cùng bạn và ghi tên nghề, sản phẩm,
lợi ích của các nghề truyền thống ở Lạng Sơn theo bảng
mẫu dưới đây:
Tên nghề Sản phẩm của
nghề
Lợi ích của nghề
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa Tập trung vào
câu hỏi đặt ra Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc
ý kiến của bạn (về chủ đề ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập
trong khoảng 5 phút Kết thúc thời gian làm việc cá nhân,
các thành viên chia sẻ, thảo luận và thống nhất các câu trả
lời Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm
khăn trải bàn (giấy A0)
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung GV
giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm được để đúc kết
thành kiến thức của bài học
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết luận:
- GV chuyển sang nội dung mới
3 Vai trò của nghề truyền thống đối với đời sống của người dân và sự phát triển kinh tế – xã hội ở Lạng Sơn
- Nghề truyền thống ở Lạng Sơn góp phần cải thiện đời sống của người dân, đồng thời đóng góp không nhỏ vào sự phát triển kinh
tế – xã hội tại địa phương
- Nghề truyền thống tại Lạng Sơn góp phần phát triển du lịch địa phương Đến với Lạng Sơn, du khách được trải nghiệm sự
đa dạng của các ngành nghề truyền thống, được thưởng thức nét độc đáo, mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc của các sản phẩm
do nghề truyền thống tạo ra
=> phát triển nghề truyền thống là cơ hội thúc đẩy kinh tế – xã hội, khai thác tiềm năng du lịch của địa phương, đồng thời cũng chính là góp phần giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc
Trang 10Hoạt động 4: Những thuận lợi, khó khăn trong phát triển nghề truyền thống ở Lạng Sơn
a Mục tiêu: Nêu được thuận lợi, khó khăn của các nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu thuận lợi, khó khăn của các nghề truyền thống ở
Lạng Sơn.
c Sản phẩm học tập: thuận lợi, khó khăn của các nghề truyền thống ở Lạng Sơn.
d Tổ chức hoạt động :
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Giáo viên cho học sinh đọc văn bản và đặt ra câu hỏi:
Nghề truyền thống ở Lạng Sơn có những thuận lợi và khó
khăn gì?
- Làm việc nhóm: Giáo viên chia nhóm và giao cho mỗi
nhóm tự lựa chọn hình thức thuyết trình những hiểu biết
của mình về một nghề truyền thống tại nơi sinh sống
Giáo viên có thể gợi ý các em tham khảo trên các kênh
thông tin đảm bảo độ tin cậy và sưu tập tranh ảnh kết hợp
trình bày kênh chữ trên tờ giấy A0 các yêu cầu: tên sản
phẩm, những người làm nghề, nguyên liệu chủ yếu, thuận
lợi, khó khan… Muốn có được các hình thức trình bày đa
dạng, giáo viên phải giao nhiệm vụ cho học sinh từ giờ
học trước
- Thuyết trình: học sinh thuyết trình về những hành động
cụ thể mình có thể làm để góp phần phát triển nghề
truyền thống ở địa phương
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận, đọc thông tin SGK, quan sát hình SGK và
trả lời câu hỏi
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
4 Những thuận lợi, khó khăn trong phát triển nghề truyền thống ở Lạng Sơn
- Thuận lợi:
+ nguồn nguyên liệu phong phú, sẵn có tại địa phương, ví dụ như cây thạch đen để làm thạch đen ở Tràng Định, nguồn lá thảo dược trên núi cao Mẫu Sơn để làm men lá nấu rượu Mẫu Sơn
+ Những sản phẩm của nghề truyền thống rất đa dạng, độc đáo, mang đậm bản sắc văn hoá các dân tộc của vùng núi xứ Lạng + Người dân ý thức rõ việc lưu giữ nghề truyền thống là một cách thức làm kinh tế hiệu quả
=> Nhờ đó, một số nghề truyền thống đã ngày càng khởi sắc, thu hút được nhiều người tham gia, tạo ra số lượng sản phẩm lớn, đáp ứng nhu cầu trong nước và tìm được hướng xuất khẩu, đưa sản phẩm đến với bạn bè quốc tế
- Khó khăn:
Trang 11Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS các nhóm lên thuyết trình
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết
luận:
- GV chuyển sang nội dung mới
+ Nhiều nghề sản xuất nhỏ lẻ, phân tán, chủ yếu ở quy mô hộ gia đình nên khó khăn trong việc áp dụng công nghệ hiện đại +Nhiều sản phẩm của nghề truyền thống thời hạn sử dụng ngắn, thậm chí chỉ sử dụng được trong ngày
+Mẫu mã sản phẩm đơn điệu, tính thẩm mĩ chưa cao
+Một số sản phẩm chưa có thương hiệu, nhãn mác hàng hoá do đó sức cạnh tranh kém, doanh thu thấp
+ Thiếu khu trưng bày, giới thiệu sản phẩm, chưa xây dựng được chiến lược quảng bá sản phẩm nên thị trường chưa được mở rộng
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a Mục tiêu: HS sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các vấn đề
tình huống, bài tập nhằm khắc sâu kiến thức bài học.
b Nội dung: Bài tập trong phần Luyện tập SGK
c Sản phẩm học tập: Đáp án bài tập phần Luyện tập SGK
d Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ:
Bài tập 1: Giáo viên tổ chức cho học sinh làm bài tập dưới hình thức trò chơi: Đi tìm
nguyên liệu Ngoài những nguyên liệu chính của các sản phẩm nghề truyền thống cao
khô Vạn Linh, thạch đen Tràng Định, lợp quay, giáo viên bổ sung thêm các nguyên lieu mang tính thông tin gây nhiễu Tất cả tên nguyên liệu được được ghi ra một mảnh giấy (có thể sử dụng nhiều màu giấy khác nhau), dán trên một khoảng tường hoặc 2
Trang 12bức tường cạnh lớp học Các nhóm học sinh sẽ thi nhau tìm nguyên liệu đúng trong một thời gian nhất định Nhóm nào tìm đúng và nhanh nhất sẽ chiến thắng Trò chơi này sẽ giúp học sinh chủ động trong chiếm lĩnh tri thức, đồng thời tạo không khí sôi nổi, hào hứng cho lớp học.
Cây thạch Bột gạo tẻ Nước Lợn Men lá Bột gạo nếp Gia vị Hoa Quả Gạo Đoàn Kết
Lá mác mật
Thạch đen Tràng Định
Lợn quay
Bài tập 2: Giáo viên tổ chức cho học sinh tham quan, tìm hiểu và thực hành một số công việc của một nghề truyền thống tại địa phương.
Tham quan tìm hiểu và làm một số công việc của nghề truyền thống: Em hãy tìm hiểu để xác định ở địa phương em đang sinh sống đã và đang có những nghề truyền thống nào, sau đó lập kế hoạch, tổ chức trải nghiệm, tham quan một nghề truyền thống ở địa phương em.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS sử dụng SGK, kiến thức đã học, kiến thức thực tế để trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời: