PHÒNG GD ĐT HUYỆN NGHĨA HƯNG TRƯỜNG TIỂU HỌC NGHĨA HỒNG BÁO CÁO SÁNG KIẾN GIÚP HỌC SINH THỰC HIỆN TỐT 4 PHÉP TÍNH VỚI PHÂN SỐ TRONG MÔN TOÁN LỚP 4 Lĩnh vực / Cấp học Toán / Tiểu học Tác giả PHẠM[.]
Trang 1PHÒNG GD - ĐT HUYỆN NGHĨA HƯNG TRƯỜNG TIỂU HỌC NGHĨA HỒNG
- -BÁO CÁO SÁNG KIẾN
GIÚP HỌC SINH THỰC HIỆN TỐT 4 PHÉP TÍNH VỚI PHÂN SỐ TRONG MÔN TOÁN LỚP 4
Lĩnh vực / Cấp học : Toán / Tiểu học
Tác giả : PHẠM THỊ VÂN Trình độ chuyên môn : Đại học Chức vụ : Giáo viên
Nơi công tác : Trường Tiểu học Nghĩa Hồng
Nam Định, ngày 15 tháng 5 năm 2021
Trang 2THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: “Giúp học sinh thực hiện tốt 4 phép tính với phân số trong môn toán lớp 4”
2 Lĩnh vực / cấp học : Toán (04) / Tiểu học.
3 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ 04 /5/2021 đến 13/05/2021
4 Tác giả:
Họ và tên: Phạm Thị Vân
Năm sinh: 18/9/1989
Nơi thường trú: Nghĩa Phong – Nghĩa Hưng – Nam Định
Trình độ chuyên môn: Đại học Sư phạm
Chức vụ công tác: Giáo viên
Nơi làm việc: Trường Tiểu học Nghĩa Hồng
Điện thoại: 0934299096
Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%
5 Đồng tác giả: không
6 Đơn vị áp dụng sáng kiến:
Tên đơn vị: Trường Tiểu học Nghĩa Hồng
Địa chỉ: Nghĩa Hồng – Nghĩa Hưng – Nam Định
Trang 3BÁO CÁO SÁNG KIẾN
I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến:
Qua thực tế giảng dạy lớp 4 và qua trao đổi với đồng nghiệp tôi rất băn khoăn khi học sinh thường xuyên lúng túng, không phân biệt rõ ràng được cách cộng, trừ, nhân, chia phân số, nhất là các phép tính giữa phân số với số tự nhiên
Để giúp học sinh nắm bắt và thực hành cộng, trừ, nhân, chia phân số một cách thành
thạo, tôi mạnh dạn trình bày sáng kiến kinh nghiệm “Giúp học sinh thực hiện tốt 4 phép tính với phân số trong môn toán lớp 4” với mong muốn nhận được sự chia sẻ, tư vấn
hoặc trao đổi cùng bạn bè, đồng nghiệp để cùng tìm ra biện pháp giúp học sinh học môn toán một cách tốt nhất
II Mô tả giải pháp:
1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:
Học sinh lớp 4 ở lứa tuổi 10 tuổi các em còn ham chơi, tư duy cụ thể phát triển ở giai đoạn chưa hoàn chỉnh, nhận thức của các em đã mang tính quy luật Song khả năng phán đoán, suy luận và tư duy logic của các em chưa cao Chính vì vậy đã hạn chế khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh, nhất là ở chương phân số, một loại số mới
Tư duy của các em đang còn giai đoạn tư duy cụ thể, do đó việc nhận thức các kiến thức toán học trìu tượng mới lạ là một vấn đế khó đối với các em ở giai đoạn học sinh
tiểu học.Trong khi đó “ Phân số” là khái niệm hoàn toàn mới vừa mang tính áp đặt vừa
mang tính trìu tượng đối với học sinh Vì vậy học sinh cần nắm vững kiến thức nhân chia
số tự nhiên Khi đã xác định rõ bản chất của phân số thì để dạy tốt chương phân số này đòi hỏi giáo viên phải có những hiểu biết nhất định về tập các số hữu tỉ không âm cùng tính chất của các phép tính trong Q+
Trang 4Vì vậy, khi dạy các phép toán về phân số cho học sinh lớp 4, giáo viên phải có biện pháp để giúp các em hiểu rõ được bản chất của phép tính đó, không những nắm được quy tắc mà còn có kỹ năng thực hành một cách thành thạo
2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:
2.1 Th ực trạng :
2.1.1 Thực tiễn:
Sau một thời gian trực tiếp đứng lớp cũng như qua tìm hiểu, tôi đã nắm được
những thiếu hụt về kiến thức của học sinh Qua thực tế giảng dạy ở lớp 4 cùng với việc
dự giờ thăm lớp, trao đổi với đồng nghiệp và qua kết quả các bài kiểm tra của học sinh lớp 4A3 trường tôi trong năm học 2019 - 2020, tôi nhận thấy rằng:
- Những lỗi mà học sinh lớp 4 thường mắc phải trong quá trình thực hiện các phép tính về phân số như sau:
+ Sau khi ôn tập về “Phép cộng (trừ) hai phân số cùng mẫu số”, sau đó chuyển sang học ôn tập về “Cộng (trừ) hai phân số khác mẫu số”, thì nhiều học sinh vận dụng quy tắc cộng (trừ) hai phân số cùng mẫu để thực hành ngay (không qua bước quy đồng mẫu số hai phân số)
Ví dụ : Đối với phép tính 4
3
+ 5
2
một số học sinh thường mắc sai lầm khi thực hành như sau: 4
3
+ 5
2
= 4
2
3
(hoặc 5
2
3
; hoặc 4 5
2 3
)
+ Khi thực hành làm phép tính cộng (trừ) phân số tự nhiên hoặc ngược lại thì một số học sinh thường mắc sai lầm như sau :
Ví dụ : 4
3
+ 2 = 4
2
3
; 5 - 4
2
= 4
2
5
Nguyên nhân : Sai lầm như ví dụ trên do học sinh không có kỹ năng viết số tự nhiên 2 (hoặc 5) thành phân số có mẫu số bằng 1 để trở thành phép cộng (trừ) 2 phân số khác mẫu số
Trang 5+ Sau khi học về phép nhân hai phân số Tiếp đó có những bài “Luyện tập chung” để
ôn lại các phép tính về phân số thì có một số học sinh lại vận dụng quy tắc nhân hai phân
số để thực hành cộng hai phân số khác mẫu số
Ví dụ:
3
7
= 4 5
7 3
(hoặc = 4 5
7 3
x
x
) + Học sinh nhầm lẫn kỹ năng thực hành phép nhân (phép chia) số tự nhiên với phân
số hoặc ngược lại
Ví dụ: 2 : 5
7
= 5
7
2x
; 5
7
x 2 = 5 2
7
x
2.1.2 Một số nguyên nhân sau:
- Nguyên nhân từ phía giáo viên:
+ Giáo viên chưa chú ý rèn luyện cho học sinh trình bày một cách khoa học
(đặc biệt là cách viết phân số trong dãy tính, cách đặt dấu gạch ngang, dấu bằng, dấu phép tính )
+ Do giáo viên chưa rèn luyện cho học sinh kĩ năng thực hành 4 phép tính trên phân số
+ Khi dạy giáo viên ít cung cấp ngôn ngữ toán học cho học sinh dẫn đến các
em thường gặp khó khăn khi làm những bài toán cần đến sự suy luận, giải thích
+ Giáo viên chưa mạnh dạn và chưa có sự sáng tạo trong việc lựa chọn nội dung phương pháp và hình thức tổ chức dạy học Chính vì thế mà kết quả dạy học chưa phát huy được hết năng lực, sở trường và tư duy sáng tạo cho HS hoàn thành tốt còn HS chưa hoàn thành thì dễ bị hổng kiến thức, không chủ động học tập mà còn ỷ lại vào sự hướng dẫn của bạn hoặc của giáo viên
+ Giáo viên chưa khuyến khích, động viên HS trong cách trình bày bài làm khoa học mà chỉ quan tâm đến phần kết quả của phép tính, biểu thức
- Nguyên nhân từ phía học sinh :
+ Các em chưa quan tâm đến cách trình bày của phép tính, biểu thức.
Trang 6+ Một số học sinh lĩnh hội kiến thức một cách thụ động, không có kĩ năng vận
dụng kiến thức cũ đã học vào việc lĩnh hội kiến thức mới, kĩ năng mới Thậm chí còn có
HS không có ý thức học bài nên chưa nắm chắc kiến thức cũ vì thế dẫn đến tình trạng làm bài còn lúng túng hoặc không biết làm
+ Khi làm bài chưa có sự độc lập sáng tạo mà còn phụ thuộc nhiều vào bài làm
mẫu của giáo viên một cách máy móc
2.2 CÁC NHÓM GIẢI PHÁP:
Trong quá trình giảng dạy tôi đã cố gắng rèn luyện cho HS có những kĩ năng thực
hành 4 phép tính về phân số một cách thành thạo, hiệu quả cao
Để giúp học sinh thực hiện tốt 4 phép tính cộng, trừ, nhân, chia phân số trong môn toán lớp 4 tôi đã làm như sau:
2.2.1 Rèn cho học sinh trình bày bài một cách khoa học:
- Để rèn cho học sinh trình bày bài một cách khoa học thì ngay từ tiết học đầu tiên của
phân số tôi đã hình thành cho HS kĩ năng viết phân số bằng cách cho HS quan sát phân số viết mẫu của GV trên phần bảng kẻ ô li
VD : Khi viết phân số thì phải viết tử số nằm trên dấu gạch ngang trong ô li thứ hai
và thứ ba phía trên dòng kẻ đậm còn mẫu số nằm ở 2 ô li dưới dòng kẻ đậm và dấu gạch
ngang của phân số nằm giữa ô li thứ nhất Chẳng hạn: Viết phân số
3
4 , hướng dẫn HS viết như sau:
3 4
Khi rèn kĩ năng đó, tôi đã cho HS thực hiện trên bảng con nhằm giúp GV dễ kểm tra được cách viết của tất cả HS một cách nhanh nhất thông qua việc kiểm tra chéo của HS
Trang 7- Nếu ở tiết 1 HS có kĩ năng viết phân số tốt thì sang tiết 2 việc rèn kĩ năng viết phép tính về phân số một cách rất đơn giản bởi HS đã có kĩ năng viết dấu của phép tính (+, -,
x, :) và số tự nhiên
VD : Bài 1/108 : Viết thương của mỗi phép chia sau dưới dạng phân số:
Đối với bài tập này, GV cho HS thực hiện trên bảng con vừa tiện cho việc GV kiểm tra kĩ năng viết phép tính phân số một cách nhanh nhất và HS cũng được đánh giá, nhận xét kĩ năng viết phép tính về phân số của bạn
2.2 Ôn lại kiến thức cũ, kĩ năng có liên quan
Bất kì một biện pháp mới nào cũng phải dựa trên một số kiến thức, kĩ năng đã biết.
Giáo viên cần nắm chắc rằng : Để hiểu được biện pháp mới, học sinh cần biết gì ? Đã biết
gì ? (cần ôn lại), điều gì là mới ? (trọng điểm của bài) cần dạy kĩ Xem trước các kiến thức và kĩ năng sẽ hỗ trợ cho kiến thức và kĩ năng mới hay ngược lại dễ gây nhầm lẫn cần giúp học sinh phân biệt Trên cơ sở đó giáo viên ôn lại phần đầu các kiến thức có liên quan bằng các phương pháp như : kiểm tra miệng quy tắc hoặc làm bài tập
- Chẳng hạn : Từ cộng hai phân số cùng mẫu số chuyển sang cộng hai phân số
khác mẫu số thì cái mới là bước quy đồng mẫu số các phân số ngay trong quá trình thực hiện Do đó cần ôn lại cách quy đồng mẫu số các phân số ngay và cách cộng hai phân số cùng mẫu số bằng hỏi đáp hoặc ra bài tập
Ví dụ : Ghi kết quả của bước quy đồng mẫu số hai phân số :
1
3
5 kết quả là
5
6
10 (Đây là dạng 1 nên mẫu số chung chính là tích của 2 mẫu số)
1
3
4 kết quả là
2
3
4 (Đây là dạng 2 vì mẫu số lớn chia hết cho mẫu
số bé nên mẫu số lớn chính là mẫu số chung)
2.2.3 Dạy biện pháp tính mới:
Ở đây kết hợp khéo léo các phương pháp giảng dạy như: Hỏi đáp, trực quan(Trong
đó có cả kiểu trò làm thầy xem) để lưu ý học sinh vào được điểm mới, điểm khó, điểm