Phân Tích Khái Niệm, Cấu Trúc Của Ý Thức Pháp Luật? Vai Trò Của Ý Thức Pháp Luật Đối Với Hoạt Động Xây Dựng Pháp Luật Và Thực Hiện Pháp Luật Ở Nước Ta Hiện Nay?.Docx

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 1 I/ Khái niệm, cấu trúc của ý thức pháp luật 1 1 Khái niệm ý thức pháp luật 1 2 Đặc điểm của ý thức pháp luật 1 3 Cấu trúc của ý thức pháp luật 2 4 Mối quan hệ giữa ý thức p[.]

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I/ Khái niệm, cấu trúc của ý thức pháp luật 1

1 Khái niệm ý thức pháp luật 1

2 Đặc điểm của ý thức pháp luật 1

3 Cấu trúc của ý thức pháp luật 2

4 Mối quan hệ giữa ý thức pháp luật và pháp luật 4

II/ Vai trò của ý thức pháp luật đối với hoạt động xây dựng pháp luật và thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay 5

1 Vai trò của ý thức pháp luật đối với hoạt động xây dựng pháp luật ở nước ta hiện nay 5

1.1 Vai trò của ý thức pháp luật đối với hoạt động xây dựng pháp luật 5

1.2 Thực trạng về vai trò của ý thức pháp luật đối với hoạt động xây dựng pháp luật ở nước ta 6

2 Vai trò của ý thức pháp luật đối với việc thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay 8

2.1 Vai trò của ý thức pháp luật đối với việc thực hiện pháp luật 8

2.2 Thực trạng về vai trò của ý thức pháp luật đối với việc thực hiện pháp luật ở nước ta 9

3 Một số kiến nghị nâng cao ý thức pháp luật 12

KẾT LUẬN 14

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

PHẦN I - MỞ ĐẦU

Trong đời sống xã hội, không có yếu tố nào của quá trình điều chỉnh pháp luật lại không có mối liên hệ hoặc thiếu đi sự ảnh hưởng, chi phối của ý thức pháp luật Thực

tế trong sự tồn tại, phát huy vai trò của mỗi yếu tố với mức độ ít hoặc nhiều, trực tiếp hoặc gián tiếp đều có dấu ấn của ý thức pháp luật Ý thức pháp luật là một phạm trù thuộc đối tượng nghiên cứu quan trọng của khoa học pháp lý Bên cạnh đó, trong hoạt động xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền, có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng, tác động, trong đó, ý thức pháp luật là một trong những yếu tố quan trọng nhất Đây là tiền

đề tư tưởng trực tiếp cho việc thực hiện pháp luật, xây dựng, phát triển và hoàn thiện

hệ thống pháp luật, ảnh hưởng rất lớn đến việc thực hiện hành vi của chủ thể, góp phần nâng cao phẩm chất, nhân cách con người Vì vậy, để hiểu rõ được những vấn đề trên,

nhóm chúng em đã chọn đề tài: “Phân tích khái niệm, cấu trúc của ý thức pháp luật?

Vai trò của ý thức pháp luật đối với hoạt động xây dựng pháp luật và thực hiện pháp

luật ở nước ta hiện nay” Rất mong nhận được sự ủng hộ của thầy cô và các bạn.

PHẦN II - NỘI DUNG I/ Khái niệm, cấu trúc của ý thức pháp luật

1 Khái niệm ý thức pháp luật

Dưới góc độ triết học phạm trù ý thức nói chung thuộc lĩnh vực đời sống tinh thần và ý thức pháp luật là một hình thái của ý thức xã hội Ý thức pháp luật là tổng thể những học thuyết, tư tưởng, quan điểm, quan niệm, thái độ, tình cảm của con người đối với pháp luật và các hiện tượng pháp lý khác, thể hiện mối quan hệ giữa con người đối với pháp luật (pháp luật đã qua, pháp luật hiện hành và pháp luật cần phải có) và sự đánh giá về mức độ công bằng, bình đẳng; tính hợp pháp hay không hợp pháp đối với các hành vi, lợi ích hoặc quan hệ từ thực tiễn đời sống pháp lý và xã hội

2 Đặc điểm của ý thức pháp luật

Dưới góc độ tổng quan, việc nghiên cứu ý thức pháp luật có thể rút ra những điểm cơ bản sau:

2.1 Cũng như mọi hình thái ý thức xã hội khác, ý thức pháp luật do tồn tại xã hội quyết định nhưng mang tính độc lập tương đối và tác động trở lại đối với tồn tại

xã hội: Nó phản ánh điều kiện tồn tại xã hội và là cơ sở nhận thức để cải tạo, phục vụ

xã hội của con người Gắn liền với sự vận động và phát triển của xã hội, ý thức pháp luật tác động trở lại đối với tồn tại xã hội theo những chiều hướng khác nhau

2.2 Ý thức pháp luật mang tính giai cấp: Không có ý thức pháp luật thuần túy,

ngoài giai cấp, phi giai cấp Suy cho cùng, ý thức pháp luật chính là sản phẩm từng giai cấp trong sự phát triển của lịch sử xã hội Nó là tiền đề để xây dựng các giá trị, chuẩn mực pháp lý của từng giai cấp đối với xã hội, là cơ sở để hình thành thế giới quan pháp lý chính thống trong xã hội

2.3 Trong quá trình vận động và phát triển, ý thức pháp luật có tính kế thừa trên cơ sở chọn lọc đối với một số nhân tố của ý thức pháp luật trước đó, chẳng hạn

như các nguyên lý, học thuyết của pháp luật hoặc các tư tưởng, giá trị pháp lý ghi nhận

về quyền con người

2.4 Ý thức pháp luật có thể vượt lên trước tồn tại xã hội: Trong ý thức pháp

luật có bộ phận tư tưởng khoa học về pháp luật có thể vượt lên trước tồn tại xã hội Đối với hệ tư tưởng pháp luật thì tri thức khoa học là yếu tố cơ bản bởi nó có thể đem lại sự nhìn nhận khách quan đối với tồn tại xã hội

2.5 Ý thức pháp luật có quan hệ và sự tác động qua lại với các hình thái ý thức

xã hội khác: Sự tác động của ý thức pháp luật với ý thức chính trị, ý thức đạo đức, ý

thức tôn giáo luôn thể hiện ở sự đan xen, tương hỗ lẫn nhau trong quá trình tồn tại và vận động Sẽ là sự tác động tích cực nếu có sự phù hợp giữa ý thức pháp luật với các loại hình ý thức đó và ngược lại, đó sẽ là nhân tố cản trở lẫn nhau nếu giữa các phạm trù ý thức đó thiếu đi sự tương đồng cần thiết

3 Cấu trúc của ý thức pháp luật

Ý thức pháp luật có cấu trúc khá phức tạp Cấu trúc của ý thức pháp luật có thể được nhìn nhận từ những góc độ khác nhau tùy thuộc vào mục đích nghiên cứu Để xác định cấu trúc của ý thức pháp luật, chúng ta có thể phân tích theo các chiều cạnh như sau:

- Căn cứ vào nội dung và tính chất của các bộ phận hợp thành, ý thức pháp

luật bao gồm hệ tư tưởng pháp luật và tâm lý pháp luật

+ Hệ tư tưởng pháp luật là toàn bộ những tư tưởng, quan điểm và học thuyết của pháp luật Hệ tư tưởng mang tính tự giác, tính hệ thống và tính khoa học Tư tưởng pháp luật xã hội chủ nghĩa ở nước ta được hình thành trên cơ sở học thuyết Mác

-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về pháp luật

+ Tâm lý pháp luật là sự phản ánh những tâm trạng, cảm xúc, thái độ, tình cảm đối với pháp luật và các hiện tượng pháp lý cụ thể khác Nếu yếu tố tư tưởng của pháp luật bao gồm các yếu tố thuộc phạm vi ý thức hệ, thì yếu tố tâm lý pháp luật thuộc lĩnh vực tình cảm pháp luật Ở đây đối tượng mang tâm lý pháp luật là con người với tư cách là một cá nhân, một thành viên tập thể, thành viên cộng đồng dân tộc, một công dân của một quốc gia Trong tâm lý pháp luật, thói quen pháp luật là yếu tố quan trọng Nhờ có thói quen pháp luật mà con người hành động một cách rất rõ ràng, dứt khoát

So với tư tưởng pháp luật, tâm lý pháp luật là bộ phận bền vững hơn, bảo thủ hơn Tâm lý pháp luật gắn bó chặt chẽ với những truyền thống, tập quán, thói quen của con người

Tuy nhiên, giữa hệ tư tưởng pháp luật và tâm lý pháp luật có mối quan hệ qua lại với nhau: Hệ tư tưởng pháp luật tác động mạnh mẽ tới tâm lý pháp luật, đồng thời tâm lý pháp luật là tiền đề cho sự hình thành và phát triển của các tư tưởng, quan điểm pháp luật

- Căn cứ vào cấp độ và giới hạn nhận thức, ý thức pháp luật được chia thành

hai bộ phận cơ bản: ý thức pháp luật thông thường và ý thức pháp luật lý luận

+ Ý thức pháp luật thông thường được hình thành một cách tự phát dưới tác

động trực tiếp của điều kiện và kinh nghiệm cuộc sống cá nhân

+ Ý thức pháp luật lý luận thể hiện dưới dạng quan điểm, khái niệm, học thuyết

về pháp luật Ý thức pháp luật mang tính lý luận hình thành trên cơ sở nghiên cứu và tổng hợp sâu sắc các kiến thức pháp luật Ý thức pháp luật mang tính lý luận là cơ sở

để hoạt động sáng tạo pháp luật

+ Bên cạnh ý thức pháp luật thông thường và ý thức pháp luật lý luận, có nhà

nghiên cứu còn đề cập đến cấp độ ý thức pháp luật nghề nghiệp, coi nó là ý thức của

luật gia và các nhà chức trách mà nghề nghiệp có liên quan đến việc hoạch định chính sách pháp luật, nghiên cứu pháp luật, xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật So với

ý thức pháp luật thông thường và ý thức pháp luật lý luận, ý thức pháp luật nghề nghiệp đặc trưng bởi sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố tư tưởng và yếu tố tâm lý Ý thức pháp luật nghề nghiệp không chỉ đặc trưng bởi trình độ hiểu biết cao về pháp luật, mà

còn đặc trưng bởi khả năng thực tế cao như thành thói quen trong sự vận dụng và áp dụng pháp luật trong thực tế

- Căn cứ vào chủ thể của ý thức pháp luật, ý thức pháp luật được chia thành: ý

thức pháp luật xã hội, ý thức pháp luật nhóm và ý thức pháp luật cá nhân

+ Ý thức pháp luật xã hội là ý thức pháp luật của bộ phận tiên tiến đại diện cho

xã hội, nó chứa đựng những tư tưởng, quan điểm khoa học về những vấn đề cơ bản nhất của pháp luật Vì nó tiến bộ và có cơ sở khoa học nên ý thức pháp luật xã hội được chính thức hóa trong toàn xã hội

+ Ý thức pháp luật nhóm chỉ phản ánh những quan điểm, tư tưởng, tâm lý, tình cảm của một nhóm xã hội nhất định về pháp luật Ý thức pháp luật nhóm có phạm vi tác động nhỏ hơn so với ý thức pháp luật xã hội

+ Ý thức pháp luật cá nhân phản ánh những quan điểm, tư tưởng, tâm lý, tình cảm, thái độ của mỗi người về pháp luật và đối với pháp luật Trình độ ý thức pháp luật của cá nhân thường thấp hơn ý thức pháp luật xã hội Do vậy, vấn đề đặt ra là không ngừng đẩy mạnh công tác giáo dục pháp luật để nâng cao ý thức pháp luật của

cá nhân lên ngang tầm ý thức pháp luật xã hội

4 Mối quan hệ giữa ý thức pháp luật và pháp luật

Pháp luật là một hệ thống các quy tắc xử sự do Nhà nước đặt ra (hoặc thừa nhận) có tính quy phạm phổ biến, tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức và tính bặt buộc chung thể hiện ý chí của giai cấp nắm quyền lực Nhà nước và được Nhà nước đảm bảo thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội Pháp luật trong sự hình thành, tồn tại và phát huy giá trị của mình luôn chịu sự tác động của ý thức pháp luật Ngược

lại, pháp luật cũng tác động đến sự vận động, phát triển của ý thức pháp luật.

Xét từ góc độ chung, sự tồn tại của hệ thống pháp luật bằng nhiều cách sẽ tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên nhận thức của các chủ thể, do đó nó trở thành nhân tố, phương tiện thúc đẩy sự phát triển của ý thức pháp luật trên thực tế Điều này cũng có thể lí giải thêm bởi chính pháp luật là “nguồn”, bộ phận cơ bản để tạo nên nội dung của hệ tư tưởng pháp luật cũng như định hướng tâm lí pháp luật đối với các chủ thể

Như vậy, hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, khách quan sẽ là điều kiện thiết yếu cho việc

nâng cao ý thức pháp luật trên thực tế.

Xét từ góc độ thực tế, cụ thể, pháp luật hoàn toàn không có khả năng tự tác động vào ý thức của con người mà nó được chuyển hoá thông qua chính quá trình

nhận thức của con người Như vậy, khi cá nhân con người có năng lực nhận thức, ý thức và sự hiểu biết pháp luật tốt thì sự tác động của các quy định pháp luật lên ý thức của họ diễn ra theo chiều hướng thuận lợi và khả năng đem lại hiệu quả cao Ngược

lại, đối với người năng lực nhận thức và ý thức pháp luật thấp thì sự tác động của pháp

luật lại diễn ra hạn chế, kém hiệu quả

Ý thức pháp luật có vai trò như là một yếu tố có tác động quyết định đến hiệu quả của việc điều chỉnh các quan hệ xã hội bằng pháp luật Pháp luật chỉ có thể đi vào

cuộc sống, xã hội có trật tự, kỷ cương và phát triển nếu trong quá trình thực hiện pháp luật, các chủ thể có ý thức pháp luật tốt, có tư tưởng tuân thủ pháp luật, quan điểm, thái độ nghiêm túc chấp hành pháp luật, có sự hiểu biết đầy đủ, đúng đắn về pháp luật. Trái lại, pháp luật dù có đầy đủ, hoàn thiện đến đâu cũng không thể phát huy tác dụng trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội nếu như ý thức pháp luật không tốt

Trong xã hội ta hiện nay, ý thức pháp luật thích ứng với tính chất của pháp luật trong một Nhà nước kiểu mới, Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, một nền pháp luật thể hiện ý chí và lợi ích của nhân dân lao động, ý chí của đa số người trong xã hội Trong điều kiện của Nhà nước pháp quyền, pháp luật có vị trí tối thượng,

ý thức pháp luật giữ vị trí thống trị, là ý thức xã hội chủ đạo trong hệ thống ý thức xã hội Tuy nhiên, những tàn tích của ý thức pháp luật phong kiến, tư sản chưa phải đã hoàn toàn bị xoá bỏ Vì vậy, đi đôi với việc giáo dục, hình thành ý thức pháp luật mới

xã hội chủ nghĩa, việc đấu tranh để xoá bỏ những tàn dư của ý thức pháp luật cũ là một nội dung quan trọng trong việc hoàn thiện nền pháp luật, củng cố trật tự pháp luật trong xã hội

II/ Vai trò của ý thức pháp luật đối với hoạt động xây dựng pháp luật và thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay

1 Vai trò của ý thức pháp luật đối với hoạt động xây dựng pháp luật ở nước ta hiện nay

1.1 Vai trò của ý thức pháp luật đối với hoạt động xây dựng pháp luật

Ý thức pháp luật có vai trò rất lớn đối với xây dựng và hoàn thiện pháp luật ở nước ta hiện nay, cụ thể:

(1) Góp phần vào việc nhận thức thấu đáo, đầy đủ đối với chính sách pháp luật

và các yêu cầu của việc điều chỉnh pháp luật.

Trong quá trình hoạt động, trên cơ sở ý thức pháp luật, nhận thức, hiểu biết của mình, các chủ thể có thẩm quyền xây dựng pháp luật có thể xác định được quan hệ xã hội cần điều chỉnh bằng pháp luật, mức độ điều chỉnh (bằng luật hay văn bản dưới luật)… Đồng thời, có thể xác định được trình độ phát triển của kinh tế – xã hội, nhu cầu khách quan của đời sống xã hội để đặt ra các quy định của pháp luật phù hợp với các điều kiện đó

(2) Đối với việc xây dựng pháp luật, ý thức pháp luật là tiền đề tư tưởng trực tiếp để xây dựng, phát triển và hoàn thiện hệ thống pháp luật:

Khi xây dựng pháp luật, trên cơ sở ý thức pháp luật của mình, các chủ thể có thẩm quyền có thể xác định được trong số các quy phạm xã hội đang tồn tại, những quy phạm nào có thể thừa nhận thành pháp luật để điều chỉnh các quan hệ xã hội theo

ý chí của nhà nước thì thừa nhận thành pháp luật, những quy phạm nào không phù hợp thì đặt ra các quy phạm mới để thay thế chúng, những quan hệ xã hội nào cần điều

chỉnh mà chưa có pháp luật thì đặt ra quy tắc mới… Nhờ vậy mà ý thức pháp luật góp

phần hình thành nên hệ thống pháp luật.

(3) Nâng cao khả năng quy phạm hóa các nội dung điều chỉnh pháp luật và xác định các chuẩn mực pháp lý phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tế: Trong quá trình

thực hiện hệ thống pháp luật đã được ban hành, cũng phải trên cơ sở ý thức pháp luật hay trên cơ sở kiến thức, hiểu biết của mình, các chủ thể có thẩm quyền mới có thể xác định được các quy phạm pháp luật phù hợp với thực tại khách quan, có tính khả thi thì tiếp tục sử dụng để điều chỉnh các quan hệ xã hội theo mục đích của nhà nước, quy phạm nào không phù hợp thì ban hành hoặc đề nghị ban hành quy phạm hoặc văn bản mới để thay thế, làm cho hệ thống pháp luật ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn

1.2 Thực trạng về vai trò của ý thức pháp luật đối với hoạt động xây dựng pháp luật ở nước ta

Nhờ ý thức pháp luật được nâng cao, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, hoạt động xây dựng pháp luật cũng ngày càng hoàn thiện và phát triển

Ngày 24/05/2005, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 48-NQ/TW về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đến năm 2010, định hướng đến năm

2020 (Nghị quyết số 48-NQ/TW) Nghị quyết là văn kiện đầu tiên của Đảng chuyên sâu về công tác pháp luật, với mục tiêu xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch, trọng tâm là hoàn thiện thể chế

kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân; đổi mới căn bản công tác xây dựng và thực hiện pháp luật; phát huy vai trò và hiệu lực của pháp luật để góp phần quản lý xã hội, giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế, xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, thực hiện quyền con người, quyền tự do, dân chủ của công dân, góp phần đưa nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 Sau 15 năm thực hiện Nghị quyết số 48-NQ/TW, gắn với những nội dung, mục tiêu và các giải pháp về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam được đề ra trong Nghị quyết cơ bản đã hoàn thành

Chất lượng của hệ thống pháp luật có nhiều chuyển biến tích cực, cơ bản bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ Các văn bản đều được đánh giá về tính hợp hiến, tính hợp pháp, tính thống nhất, đồng bộ trước khi ban hành Tính công khai, minh bạch của

hệ thống pháp luật từng bước được nâng lên Công tác xây dựng pháp luật đã được đổi mới Quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thống nhất cho cả Trung ương và địa phương Quy trình xây dựng chính sách tách bạch với quy trình soạn thảo luật, pháp lệnh, bảo đảm sự phù hợp của văn bản quy phạm pháp luật với đường lối, chủ trương của Đảng, từng bước nâng cao tính công khai, minh bạch trong xây dựng chính sách, pháp luật; vai trò tham gia của xã hội vào quy trình xây dựng chính sách, pháp luật của Nhà nước được quy định cụ thể; pháp luật về hợp nhất, pháp điển văn bản quy phạm pháp luật góp phần bảo đảm cho hệ thống pháp luật đơn giản,

rõ ràng, dễ tra cứu, tiếp cận, dễ sử dụng, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật

Theo đó, các quy phạm pháp luật không ngừng được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện Những quy phạm pháp luật không còn phù hợp đã được thay thế bằng những quy phạm pháp luật mới Những thời điểm như 1/1 và 1/7 hàng năm là thời điểm nhiều quy định pháp luật mới có hiệu lực Ví dụ từ 1/1/2022, sáu luật có hiệu lực thi hành đó

là, Luật Bảo vệ môi trường; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính; Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng, chống ma túy; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều và Phụ lục Danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia của Luật Thống kê

Ví dụ, Luật Bảo vệ môi trường 2020 được Quốc hội khóa XIV, Kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 17/11/2020 Luật này gồm 16 chương, 171 điều có hiệu lực thi hành từ

1/1/2022; riêng khoản 3, Điều 29 về đánh giá sơ bộ tác động môi trường có hiệu lực thi hành từ 1/2/2021

2 Vai trò của ý thức pháp luật đối với việc thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay

2.1 Vai trò của ý thức pháp luật đối với việc thực hiện pháp luật

Ý thức pháp luật, văn hóa pháp lý là bộ phận kiến trúc thượng tầng xã hội, là một hình thái ý thức xã hội Ý thức pháp luật góp phần quan trọng trong hoạt động thực hiện pháp luật, đặc biệt là đối với việc duy trì trật tự, kỷ cương của Nhà nước và

xã hội.

Trong quá trình thực hiện pháp luật có những nhân tố chủ quan và khách quan tác động tới hiệu quả và chất lượng của hoạt động này theo hai chiều hướng tích cực

và tiêu cực Các nhân tố khách quan bao gồm: bản chất của nhà nước, thể chế chính trị, cơ chế kinh tế, các tồn tại xã hội, tồn tại pháp luật Các nhân tố chủ quan có sự tác động mạnh mẽ đến quá trình thực hiện pháp luật bao gồm: khả năng nhận thức, trình

độ học vấn, ý thức chính trị, ý thức đạo đức và đặc biệt là ý thức pháp luật của con người Ngoài ra, ý thức pháp luật và thực hiện pháp luật còn chịu sự ảnh hưởng bởi một số các yếu tố cụ thể sau: trình độ văn hóa, phong tục tập quán lối sống, đạo đức, trình độ phát triển kinh té – xã hội giữa các vùng miền,…

Trong quá trình sử dụng pháp luật, để pháp luật có thể được thực hiện nghiêm chỉnh, triệt để và chính xác thì yêu cầu đặt ra đối với mỗi chủ thể là: họ phải nắm bắt được mình có những quyền lợi và nghĩa vụ pháp lý gì, phải có ý thức về địa vị pháp lý của chính mình khi tham gia vào các quan hệ pháp lý Do không nhận thức được đầy

đủ địa vị pháp lý cũng như quyền lợi và nghĩa vụ của mình, nên đã có không ít những chủ thể thực hiện pháp luật không nghiêm túc Ở khía cạnh khác, để có thể thực hiện pháp luật một cách chính xác, đầy đủ, đòi hỏi chủ thể phải nắm bắt được trình tự, thủ tục, cách thức thực hiện chúng Trên thực tế hiện nay, có không ít chủ thể, mặc dù cũng có sự hiểu biết pháp luật ở mức độ nhất định, biết được quyền và nghĩa vụ của mình nhưng lại không thể tự thực hiện được các quyền, nghĩa vụ đó bởi lẽ đơn giản,

họ không nắm vững các quy định về trình tự, thủ tục, không biết cách thức thực hiện

Ngược lại với thái độ bất tuân pháp luật, coi thường pháp luật thì khó có thể thực hiện pháp luật được nghiêm túc và đúng đắn Việc không thực hiện những quy

định của pháp luật trong trường hợp này dẫn đến hậu quả pháp lý bất lợi đối với chủ thể

2.2 Thực trạng về vai trò của ý thức pháp luật đối với việc thực hiện pháp luật ở nước ta

(1) Đối với hoạt động sử dụng pháp luật:

Trong những năm vừa qua hoạt động sử dụng pháp luật đã có những chuyển biến tích cực Phải kể đến đó là sự quan tâm của Đảng và Nhà nước tới vấn đề đảm bảo quyền lợi cho mọi chủ thể trong xã hội, tạo mọi điều kiện thuận lợi thúc đẩy tính chủ động và tích cực của công dân trong việc thực hiện các quyền của họ, là cơ sở cho hoạt động này đạt hiệu quả cao.

Ví dụ: Do nắm bắt được quyền lợi của mình, vì vậy công dân đã thực hiện có hiệu quả quyền tự do kinh doanh là thước đo của nền kinh tế thị trường phát triển; thực hiện quyền tự do hội họp, quyền tự do dân chủ, tự do tín ngưỡng, tôn giáo…

Trong năm vừa qua, “Trụ sở tiếp công dân trung ương đã tiếp thường xuyên

1.692 lượt với 4.429 lượt công dân đến trình bày 1.441 vụ việc; 144 lượt đoàn đông người Trong đó Ban đã tiếp 1.236 lượt, 3.802 công dân, với 1.041 vụ việc; xử lý 8.549 đơn”1 Điều này có thấy một bộ phận đã hiểu biết, nhận thức được quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật, khi quyền lợi bị xâm phạm hoặc phát hiện những hành vi trái pháp luật, công dân đã tìm đến cơ quan nhà nước

Do thực hiện khá nghiêm chỉnh, đầy đủ, thống nhất các quy định của pháp luật, đặc biệt là các cơ quan Nhà nước đã thực hiện được đúng nhiệm vụ, quyền hạn của mình cho nên trong thời gian qua số cán bộ, công chức vi phạm pháp luật trong khi thi hành công vụ đã giảm, nạn tham nhũng từng bước bị đẩy lùi Trong ngành công an,

“Công tác phòng, chống tội phạm đạt và vượt các chỉ tiêu Quốc hội đề ra; kiềm chế

được sự gia tăng của tội phạm; trật tự, an toàn xã hội có chuyển biến tích cực, tạo môi trường an ninh, an toàn, lành mạnh, được nhân dân đồng tình, ủng hộ cao”2

Ngoài những mặt tích cực đạt được từ sự ảnh hưởng của ý thức pháp luật đến hoạt động sử dụng pháp luật Thì vẫn còn những tồn tại, hạn chế nhất định dẫn đến hoạt động sử dụng pháp luật diễn ra vẫn còn nhiều bất cập Vì công dân chưa ý thức

được vị trí, vai trò, cũng như chưa nắm được quyền lợi và nghĩa vụ pháp lý của bản

https://thanhtra.gov.vn/web/guest/xem-chi-tiet-tin-tuc/-/asset_publisher//Content/ban-tiep-cong-dan-trung-uong-tong-ket-cong-tac-nam-2021?6447504

http://bocongan.gov.vn/tin-