Giáo trình kỹ năng thực hành điều dưỡng (tập 2) phần 2

Trình bày c quy t c chung khi thay b ng r a v t th ng

Gi i thích, ng viên và nh n nh c ng i b nh khi ti n hành các k thu t thay b ng

Chu n b d ng c , thu c, dung d ch r a v t th ng theo y l nh

Rèn luy n c tính c n th n, nh nhàng và m b o vô khu n khi ti n hành k thu t thay b ng

2 Yêu c u

2.1 Gi i thi u t ng quan

Ch m sóc v t th ng cho ng i b nh là m t vi c làm không th thi u c c a

ng i u d ng i v i ng i b nh sau ti u ph u thu t ho c ph u thu t do nguyên nhân b nh lý hay tai n n K thu t ch m sóc v t th ng cho ng i b nh n u th c hi n

t s ki m ch c nhi m khu n th phát t o u ki n cho v t th ng h i ph c nhanh chóng, h n ch nh ng t n th t v kinh t và t o c ni m tin i v i ng i b nh

Ch m sóc v t th ng có th r t n gi n nh v i v t th ng s ch, nh ng c ng có khi là m t k thu t h t s c ph c t p nh i v i v t th ng nhi m khu n, v t thu ng có

ng d n l u, v t th ng h u môn nhân t o, v t th ng c t ch , òi h i ng i u d ng

ph i có nh ng ki n th c, k n ng và kinh nghi m nh t nh Ch m sóc v t th ng cho

ng i b nh th ng c th c hi n t i phòng thay b ng ho c gi ng b nh trong b nh

vi n Tuy nhiên dù âu ng i u d ng c ng ph i th c hi n vi c ch m sóc v t

th ng úng quy trình k thu t M c ích thay b ng r a v t th ng nh n nh, ánh giá tình tr ng c a v t th ng, r a, th m hút d ch, tháo m , c t l c các t ch c ho i t , c t

ch , thông r a ng d n l u, thay r a túi h u môn nhân t o Thay b ng r a v t th ng giúp cho ng i b nh au n có c m giác d ch u, tho i mái, h n ch nh ng tai bi n

có th x y ra và t o cho v t th ng h i ph c nhanh chóng

Trong quá trình th c t p, h c viên tích lu c kinh nghi m thông qua các ho t

ng th c hành c a b n thân Vi c th c hành c di n ra theo các giai n: giai n

u c n có giáo viên giám sát u n n n, giúp sinh viên th c hi n úng các b c trong quy trình, giai n sau h c viên t làm hoàn thi n k n ng

2.2 Nguyên t c thay b ng

Chu n b ng i b nh chu áo tr c khi ti n hành thay b ng r a v t th ng.Vô khu n tri t d ng c , v t li u và tay th thu t viên

B ng g c ph i che kín v t th ng và th m hút d ch trong 24 gi

Khi thay b ng ph i ti n hành thay b ng v t th ng s ch tr c, v t th ng

nhi m khu n sau V t th ng nhi m khu n ph i l y b nh ph m m nuôi c y vi khu n

và làm kháng sinh

Sau khi thay b ng u d ng ph i ghi vào phi u ch m sóc tình tr ng c a v t

th ng, ph ng pháp x trí, thu c, dung d ch r a ã s d ng và ghi tên ng i thay b ng

2.3 a m thay b ng - r a v t th ng

Ph i t ch c m t bu ng thay b ng r a v t th ng riêng cho ng i b nh Bu ng thay b ng và r a v t th ng ph i m b o các tiêu chu n: s ch s d lau r a hàng ngày, thoáng khí, có ánh sáng và thu n ti n cho vi c ti t khu n nh k

Trong tr ng h p ng i b nh không th n c phòng thay b ng ta ti n hành thay b ng cho ng i b nh t i gi ng, trong tr ng h p ó ph i có bình phong che kín áo cho ng i b nh

B ng optiskin

Làm b ng màng Polyurethan, m t m t tráng 1 l p keo dính, b ng có tính àn h i cao, không th m n c, ít gây d ng B ng c s d ng b ng v t th ng r ng, v t

th ng theo ng cong c th

Nhìn xung quanh và t i v t th ng có d u hi u b t th ng không (Có m c các

nh ngoài da, xu t huy t d i da, viêm da )

S xung quanh v t th ng phát hi n các d u hi u b t th ng

Tình tr ng tri giác: ng i b nh t nh hay hôn mê

Theo dõi m ch, nhi t , huy t áp

2.7 Ki m tra tr c khi h c

Tr l i các câu sau b ng cách ánh d u (X) vào c t cho câu úng, c t S cho câu sai

1 Khi ti n hành thay b ng r a v t th ng, d ng c ph i tuy t i vô

10 Khi thay b ng r a v t th ng cho ng i b nh ph i m b o

nguyên t c: Thay b ng v t th ng nhi m khu n tr c, v t th ng

THAY B NG R A V T TH NG S CH

1 M c tiêu

1 Nêu c m c ích c a thay b ng v t th ng

2 Nh n nh c tình tr ng ng i b nh, tình tr ng c a v t th ng

3 Th c hi n c k thu t thay b ng r a v t th ng úng quy trình

4 Th hi n c s khéo léo, nh nhàng, vô khu n trong khi ti n hành k thu t thay b ng v t th ng cho ng i b nh

2 nh ngh a v t th ng s ch

Là v t th ng ngo i khoa, không b nhi m khu n, không có bi u hi n viêm (không

có d ch r viêm), Quá trình u tr có ti n tri n t t, t ch c h t ang phát tri n ho c ang trong giai n lên da non

3 Quy trình k thu t thay b ng r a v t th ng s ch

- Xác nh úng

ng i b nh

- Nh n y l nh ch m sóc v t th ng

- Có k ho ch chu n các công vi c ti p theo c t t

c k các ch

nh c a th y thu c

Hình 1: Chu n b ng i b nh

2.Thông báo cho

Ng i b nh

n ph i c sinh c th ,

i ti u ti n

tr c khi ti n hành th thu t

Tuân th theo quy nh r a tay trong khi làm các th thu t

Ki m ch nhi m khu n b nh vi n

a tay úng quy trình, chú ý

và u móng tay

Hình 2: u d ng r a tay

a ph i

Ng n ng a nhi m khu n cho ng i làm th thu t và

ng i b nh

Mang kh u trang ph i kín

m b o

ng cdùng không

c dùng l i

i g ng úng chi u tay, không làm rách

ng

Hình 5: u d ng i g ng 9.Chu n b

- H n ch au n cho ng i b nh

th ng

r ng t m nylon, tr i d i v trí v t th ng

ch r a

t th ng

dung d ch r a ra c c công vi c c

th c hi n liên t c và nhanh chóng

dung d ch

a r a tránh lãng phí

Hình 7: dung d ch r a ra c c

12 t túi

ng

n vào v trí thu n l i

Ch n túi m u vàng, t g n v tri v t th ng

t th ng

Tránh au, ch y máu v t th ng cho

ng i b nh

- B ng khô, dính ph i làm

m b ng t i dung d ch r a

- V t th ng khô tháo b ng theo chi u d c

- B g ng ã tháo vào lòng bàn tay i di n

Không ch t

n t g ng dính vào tay

u d ng và các v t xung quanh

Hình 9: u d ng tháo

ng

i g ng úng chi u, không làm rách g ng

ch

- Làm s ch da

- Không a vi khu n t ngoài vào

t th ng

- ng tác nh nhàng không nên c xát

nh v t

th ng

- M i l n r a

ph i thay 1 viên g c, g c

ch

Làm s ch trong v t

th ng phòng ng a nhi m khu n

- ng tác chínhxác, tránh

n th ng v t

th ng và au cho ng i

nh

- G c b n b vào túi ng

n màu vàng

Hình 11: R a v t th ng

20 Theo dõi tình

Quan sát da,

c m t ng i

nh

21 Th m khô v t

th ng, sát khu n l i

i bông s dính vào v t

th i

- B k p ph u tích/ kìm Kose vào khay qu u có dung d ch

kh khu n

- Bông, b ng, g c, g ng tay cho vào túi ng b n, b t t vào thùng rác Y t

- u d ng r a tay

Ng n ng a nhi m khu n b nh vi n

- Kh khu n

và r a d ng c úng quy nh

4 T ánh giá và hu n luy n

4.1 ánh giá tr c hu n luy n

Tr l i các câu sau b ng cách ánh d u (X) vào c t cho câu úng, c t S cho câu sai

1 Khi thay b ng ta ánh giá c tình tr ng c a v t th ng

14 Sau khi r a v t th ng cho ng i b nh, u d ng b k p ph u

tích/ kìm Kose vào khay qu u có dung d ch kh khu n

15 Sau khi r a v t th ng cho ng i b nh, u d ng b bông

ng, g c vào túi ng b n màu vàng

khay qu u,1 ni lon

- 1 ch u ng dung d ch kh khu n, 1 túi

11 dung d ch r a, dung d ch sát khu n ra

c

12 M h p/Gói d ng c vô khu n

13 t túi ng b n vào v trí thu n l i

- Ghi tên ng i thay b ng

26 Thông báo cho ng i b nh bi t tình tr ng c

th di n bi n c a v t th ng

B c 2: Th c hi n thao tác k t h p v a c to các tiêu chu n thành t

B c 3: T ánh giá thao tác v a th c hi n c a b n thân mình

B c 4: H i nh ng ng i trong nhóm v a quan sát cho nh n xét v nh ng ho t

Sau khi thành th o k n ng thay b ng t i phòng Skill lab, sinh viên s ra b nh vi n

th c hành T i b nh vi n sinh viên s c h ng d n th c hành nâng cao hoàn thi n k n ng thay b ng trong ch m sóc cho ng i b nh

5.4 T ch c giám sát sinh viên

Camera t ki m tra

Sinh viên t giám sát l n nhau

THAY B NG R A V T TH NG NHI M KHU N

1 M c tiêu

1 Nêu c m c ích c a thay b ng v t th ng

2 Nh n nh c tình tr ng ng i b nh, tình tr ng c a v t th ng

3 Th c hi n c k thu t thay b ng r a v t th ng nhi m khu n úng quy trình

4 Th hi n c s khéo léo nh nhàng, vô khu n trong khi ti n hành k thu t thay

ng v t th ng cho ng i b nh

2 nh ngh a v t th ng nhi m khu n

t th ng nhi m khu n là v t th ng có d u hi u c a viêm ( S ng, nóng, , au,

có d ch r viêm ch y ra t v t th ng ) N u nhi m khu n kéo dài thì có m ho c t ch c

ho i t

3 Quy trình k thu t thay b ng r a v t th ng nhi m khu n

- Xác nh úng

ng i b nh

- Nh n y l nh ch m sóc v t th ng

- Có k ho ch chu n b các công

Tuân th theo quy nh r a tay trong khi làm các th thu t

Ki m ch nhi m khu n b nh vi n

a tay úng quy trình, chú ý k và

u móng tay

Hình 2: u d ng r a tay

5 Mang kh u trang

a ph i

Ng n ng a nhi m khu n cho ng i làm th thu t và

Khay d ng c g m:

- Gói vô khu n: (2 kìm, 2 k p, 1 kéo, c c nh 2 cái, g c c u)

- B ng cu n, ho c b ng dính, kéo, dung d ch r a (Povidine ôxy già) 1 ôi g ng tay vô khu n,1 ôi g ng tay s ch

- Nylon, khay qu u, túi

m b o d ng dùng không

i g ng úng chi u tay, không làm rách

ng

Hình 5: u d ng i g ng

- H n ch au n cho ng i b nh

Khi t ng i b nh

m v trí v t

th ng ph i cùng phía v i ng i làm

dung d ch v a

r a tránh lãng phí

Không d ng c

vô khu n ch a s

ng ch m vào

t xung quanh

t th ng

Tránh au, ch y máu v t th ng cho

- B g ng ã tháo vào lòng bàn tay i di n

i g ng úng chi u, không là rách g ng

Hình 10: u d ng i g ng

- ng tác chính xác, tránh t n

th ng m ch máu

và th n kinh

- G c b n b vào túi ng b n

ch

- Làm s ch da

- Không a vi khu n t ngoài vào

t th ng

- ng tác nh nhàng không nên c xát m nh v t th ng

- M i l n r a ph i thay 1 viên g c, g c

n b vào túi ng

b n m u vàng 20.Theo dõi

t th ng

Dùng k p ph u tích/k p Kose

p g c c u th m dung d ch Betadin, th m nh t gi a v t

th ng, xoáy trôn c r ng ra ngoài da, cách mép v t th ng 3- 4 cm

Tiêu di t vi khu n - ng tác nh

nhàng không nên c xát m nh v t

th ng

23 t g c vô khu n và b ng

t th ng

- p lên b m t v t th ng

t mi ng g c vô khu n, g c trùm ra ngoài mép v t th ng 1,5cm

kh khu n

- Bông, b ng, g c, g ng tay cho vào túi ng b n, b t t vào thùng rác Y t

- u d ng r a tay

Ng n ng a nhi m khu n b nh vi n

- Kh khu n và r a

ng c úng quy

nh

- X lý rác th i y t úng quy nh

- Ghi tên ng i thay b ng

Là c s pháp lý khi

ch m sóc ng i

nh

Ph i ghi úng và các n i dung

Hình 12: Ghi phi u ch m sóc

26.Thông báo cho ng i

u tr và ch m sóc

Không nói nh ng

n ng i b nh quá lo l ng

4 T ánh giá và hu n luy n

4.1 ánh giá tr c hu n luy n

Tr l i các câu sau b ng cách ánh d u (X) vào c t cho câu úng, c t S cho câu sai

1 Khi thay b ng ta ánh giá c tình tr ng c a v t th ng

2 M c ích thay b ng v t th ng nhi m khu n là c t l c các t

14 Sau khi r a v t th ng cho ng i b nh, u d ng b k p ph u

tích/kìm Kose vào khay qu u có dung d ch kh khu n

15 Sau khi r a v t th ng cho ng i b nh, u d ng b bông

ng, g c cho vào túi ng b n m u vàng

4.2 Hu n luy n có giáo viên h ng d n và làm m u

4.2.1 Giáo viên làm m u

Giáo viên h ng d n th c hành làm m u các thao tác th c hành theo trình các b c trong quy trình k thu t

Sau khi làm m u, giáo viên g i m t sinh viên lên ki m tra nh n th c

ng cách làm l i m t vài b c trong quy trình k thu t Sau ó rút kinh nghi m, u n

n, s a ch a cho sinh viên, phân tích các b c trong quy trình k thu t hình thành nên tiêu chu n thành t cho sinh viên khi th c hành

Giáo viên phân tích ý ngh a c a các chu n thành t trong t ng giai n

a th c hành k n ng, h ng d n cho sinh viên cách t c chu n ó, ch ra m i quan h gi a quy trình k thu t và chu n thành t

4.2.2 T l ng giá

Giáo viên h ng d n th c hành gi i thi u cho sinh viên v b ng ki m và h ng d n cho h cách s d ng nó trong h c t p, d a vào b ng ki m sinh viên có th t l ng giá

c b n thân và b n mình trong h c t p

ng ki m: k thu t thay b ng v t th ng nhi m khu n

- 1 H p ho c gói vô khu n trong ó có:(2 kìm

Kocher, 2 k p ph u tích, 1 kéo, c c nh 2 cái, g c

mi ng, g c c u)

- 1 ôi g ng tay vô khu n 1 ôi g ng tay s ch

- 1 chai ng dung d ch r a, 1chai ng dung

10 Tr i nylon d i v t th ng

11 dung d ch r a, dung d ch sát khu n ra c c

12 M h p/gói d ng c vô khu n

13 t túi ng b n vào v trí thu n l i

th ng, r a t mép v t th ng theo hình xoáy trôn

c ra ngoài (r a nhi u l n n khi v t th ng s ch)

25 Phân lo i và thu gom ch t th i úng quy nh

26 Tháo b g ng tay, r a tay

27 Ghi phi u ch m sóc:

- Ngày gi làm th thu t

- Tình tr ng c th c a v t th ng

- S l ng d ch, m u s c, tính ch t

- Ghi tên ng i thay b ng

28 Thông báo cho ng i b nh bi t tình tr ng c th

di n bi n c a v t th ng

B c 2: Th c hi n thao tác k t h p v a c to các tiêu chu n thành t

B c 3: T ánh giá thao tác v a th c hi n c a b n thân mình

B c 4: H i nh ng ng i trong nhóm v a quan sát cho nh n xét v nh ng ho t

và nh n xét b n mình làm

5.3 Th c hành t i b nh vi n theo k ho ch

Sau khi thành th o k n ng thay b ng t i phòng Skill lab, sinh viên s ra b nh vi n

th c hành T i b nh vi n sinh viên s c h ng d n th c hành nâng cao hoàn thi n k n ng thay b ng trong ch m sóc cho ng i b nh

5.4 T ánh giá

ánh giá d a vào thang m

Giáo viên h ng d n th c hành gi i thi u cho sinh viên v b ng ki m và h ng d n cho h cách s d ng trong h c t p, d a vào b ng ki m sinh viên t ánh giá c m c thành t c a b n thân và b n mình trong h c t p

T ch c giám sát sinh viên

Camera t ki m tra

Sinh viên t giám sát l n nhau

3 Quy trình k thu t thay r a b ng d n l u

th ng…

- Xác nh úng ng i

nh

- Nh n y l nh ch m sóc v t th ng

- Có k ho ch chu n các công vi c ti p theo c t t

c k các ch

nh c a th y thu c

Hình 1: Chu n b ng i b nh

2.Thông báo cho ng i

nh

Thông báo v k thu t s p làm, th i gian, a m và cách th c ch m sóc v t

Tuân th theo quy nh r a tay trong khi làm các th thu t

Ki m ch nhi m khu n

nh vi n

a tay úng quy trình, chú ý k và

u móng tay

Hình 2: u d ng r a tay

5 Mang kh u trang

a ph i

Ng n ng a nhi m khu n cho ng i làm

Khay d ng c g m:

- Gói vô khu n:(2 kìm, 2 k p, 1 kéo, c c nh 2 cái, g c)

- B ng cu n, b ng dính, kéo, dung d ch r a, dung d ch sát khu n Povidine, 1 ôi g ng tay

vô khu n, 1 ôi g mg s ch

- Nylon, khay qu u, túi

ng bông g c b n

Có các d ng c c n thi t m b o cho công vi c ch m sóc

hi u qu

p x p d ng c theo theo trình t thu n ti n khi

d ng

Hình 4: Chu n b xe thay b ng 7.Ki m tra

ng c

Ki m tra xem ã có các

ng c c n thi t ch a?

Tránh thi u ho c th a các d ng c không c n thi t

m b o d ng dùng không

i g ng úng chi u tay, không làm rách g ng

Hình 5: i g ng

Khi t ng i

nh n m v trí v t

th ng ph i cùng phía v i ng i làm th thu t

Không ch t b n

g ng dính vào tay u d ng và các v t xung quanh

Hình 10: Tháo g ng

i g ng úng chi u, không làm rách

- R a xoáy trôn c t chân

ng d n l u phòng ng

a nhi m khu n

- ng tác nh nhàng không nên xát m nh v t

th ng

- M i l n r a ph i thay 1 viên g c

- Sát khu n trôn c t chân

ng d n l u r ng ra ngoài da 7- 10cm

- Sát khu n t chân ng d n

u lên thân ng (7- 10cm)

Phòng ng a nhi m khu n

ng tác nh nhàng không nên c xát

nh v t th ng

n 2cm vuông góc v i

ng c t c ( ng c t theo hình ch L )

o ra ng a

c bao quanh chân

ng d n l u

ng c t v a ph i không quá dài

Hình 13: t g c và b ng v t

th ng

ch kh khu n

- Bông, b ng, g c, g ng tay cho vào túi ng b n, b

t c vào thùng rác Y t

- u d ng r a tay

Ng n ng a nhi m khu n b nh vi n

- Kh khu n và r a

ng c úng quy

nh

- Bông b ng, g c cho vào túi m u vàng

Hình 15: Ghi h s ch m sóc

27.Thông báo cho ng i

u tr và ch m sóc

Không nói nh ng

n ng i b nh quá lo l ng

4 T ánh giá và hu n luy n

4.1 ánh giá tr c hu n luy n

Tr l i các câu sau b ng cách ánh d u (X) vào c t cho câu úng, c t S cho câu sai

1 Khi thay b ng ta ánh giá c tình tr ng c a v t th ng

14 Sau khi r a v t th ng cho ng i b nh, u d ng b k p ph u

tich/kìm Kose vào khay qu u có dung d ch kh khu n

15 Sau khi r a v t th ng cho ng i b nh, u d ng b bông

ng, g c cho vào túi ng b n m u vàng

4.2 Hu n luy n có giáo viên h ng d n và làm m u

- 2 ôi g ng tay vô khu n

- 1 chai ng dung d ch r a, 1chai ng dung d ch

14 Tháo b ng c , nh n nh tình tr ng v t th ng

15 Tháo g ng tay c

16 i g ng tay vô khu n

17 M h p/gói d ng c vô khu n

B c 2: Th c hi n thao tác k t h p v a c to các tiêu chu n thành t

B c 3: T ánh giá thao tác v a th c hi n c a b n thân mình

B c 4: H i nh ng ng i trong nhóm v a quan sát cho nh n xét v nh ng ho t

Sau khi thành th o k n ng thay b ng t i phòng Skill lab, sinh viên s ra b nh vi n

th c hành T i b nh vi n sinh viên s c h ng d n th c hành nâng cao hoàn thi n k n ng thay b ng trong ch m sóc cho ng i b nh,

5.4 T ch c giám sát sinh viên

Camera t ki m tra

Sinh viên t giám sát l n nhau

THU T THAY B NG H U MÔN NHÂN T O

1 M c tiêu

1 Nêu c m c ích c a thay b ng v t th ng

2 Nh n nh c tình tr ng ng i b nh, tình tr ng c a v t th ng

3 Nh n nh c d ch, s l u thông d ch qua h u môn nhân t o

4 Th c hi n c k thu t thay b ng r a v t th ng v t th ng h u môn nhân t o úng quy trình

5 Th hi n c s khéo léo nh nhàng, vô khu n trong khi ti n hành k thu t thay

a v t th ng h u môn nhân t o cho ng i b nh

2 H u môn nhân t o

u môn nhân t o là m t ph ng pháp mà ng i ph u thu t a i tràng qua thành

ng ra ngoài tháo phân, thay cho h u môn th t Quá trình m thông h u môn nhân

o có th x y ra các bi n ch ng: Ch y máu niêm m c i tràng, t t h u môn nhân t o vào b ng, t c ru t non, t c i tràng, ho i t i tràng, áp xe d i da quanh h u môn nhân t o, teo i tràng a ra làm h u môn nhân t o, thoát v thành b ng quanh v trí m thông i tràng

Hình 1: Túi h u môn nhân t o và h th ng kh p n i

3 Quy trình k thu t thay b ng h u môn nhân t o

c t t

c k các ch

nh c a th y thu c

Hình 2: Chu n b ng i b nh

2.Thông báo cho

Khi thông báo

ph i c th , rõ ràng

- X n c r a

ch xà phòng

Hình 3: u d ng r a tay

a ph i

Ng n ng a nhi m khu n cho ng i làm th thu t và

- Gói vô khu n:(2 kìm, 2 k p, 1 kéo, c c nh 2 cái, g c ph v t

th ng g c, c u) 1 ôi g ng tay vô khu n, 1 ôi g ng tay

ch

- B ng dính, kéo, dung d ch

a v t th ng Natriclorua 0,9%, m ôxyt k m, bút d

- Nylon, khay qu u, túi

ng bông g c b n

Có các d ng c c n thi t m b o cho công

vi c ch m sóc hi u qu

p x p d ng c theo theo trình thu n ti n cho s d ng