Bài giảng tâm lý học bài 7 ths hoàng minh phú

Cơ cấu không chính thức: Là cơ cầu mà ở đó hệ thống mối quan hệgiữa các thành viên được hình thành mộtcách tự nhiên, không có văn bản nào quyđịnh mà chủ yếu là do sự giao tiếp riêng tư c

Bài 7

Tập Thể Và Đặc Điểm

7.1 Tập thể và các giai đoạn

phát triển của tập thể

7.1.1 Khái niệm về tập thể (tt)

Đặc điểm cơ bản của tập thể:

• Là một nhóm người cùng nhau tiến hành hoạt động chung vì mục đích và động cơ chung

• Có sự tổ chức chặt chẽ, có kỷ luật, trách nhiệm với nhau

• Dựa trên cơ sở thoả mãn và kết hợp hàihoà giữa lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể vàlợi ích xã hội

7.1.2 Cấu trúc tập thể

a Cơ cấu chính thức

Là cơ cấu mà ở đó mối quan hệ chính

thức trong tập thể được xã hội, nhà nướchoặc các thành viên thừa nhận thông qua những quy định, văn bản, hội nghị

• Có quy định, qui chế, nội quy hoạt động

• Có kế hoạch hoạt động với những chỉ tiêu, tiêu chuẩn… rõ ràng

7.1.2 Cấu trúc tập thể (tt)

b Cơ cấu không chính thức:

Là cơ cầu mà ở đó hệ thống mối quan hệgiữa các thành viên được hình thành mộtcách tự nhiên, không có văn bản nào quyđịnh mà chủ yếu là do sự giao tiếp riêng

tư của các thành viên

b Cơ cấu không chính thức (tt)

Hiện tượng thủ lĩnh

b Cơ cấu không chính thức (tt)

Hiện tượng thủ lĩnh (tt)

• Thủ lĩnh thường là những thành viên nổi

bật lên trong tập thể, có uy tín nhất, có khảnăng thuyết phục người khác, ảnh hưởngđến những người khác không phải bằng

con đường chính thức

• Thủ lĩnh có thể là những người có tài nănghơn, cao tuổi hơn, đạo đức hơn hoặc cónhững đặc điểm tâm lý đặc biệt

b Cơ cấu không chính thức (tt)

Hiện tượng thủ lĩnh

Thủ lĩnh tinh thần

Người ảnh hưởng rất mạnh đến tâm lý các thành viên

Thủ lĩnh công việc

Người có khả năng giải quyết một số công việc nào đó.

Tích cực Tiêu cực

b Cơ cấu không chính thức (tt)

Hiện tượng nhóm nhỏ không chính thức

7.1.3 Các giai đoạn phát triển của tập thể

Giai đoạn 1: Giai đoạn hòa hợp ban đầu

• Tập thể mới hình thành, các thành viên mới biết

nhau, đang làm quen dần với nhau

• Mọi người thường chỉ được thực hiện những công việc được giao theo trách nhiệm của mình.

7.1.3 Các giai đoạn phát triển của tập thể (tt)

Giai đoạn 1: Giai đoạn hòa hợp ban đầu (tt)

Biện pháp quản lý:

• Nhà quản lý cần chú ý xây dựng hệ thống tổ chức, thiết lập kỹ luật chặt chẽ, chú ý các biện pháp

cương quyết, chú ý sự gương mẫu

• Cần đặt ra những yêu cầu cụ thể, rõ ràng cho các thành viên và kiểm tra chặt chẽ việc thực hiện.

7.1.3 Các giai đoạn phát triển của tập thể (tt)

Giai đoạn 2: Giai đoạn phân hóa về cấu trúc

• Tập thể bắt đầu phân hóa

• Mọi người chưa có sự thống nhất và tự giác

trong hoạt động

• Tính tích cực tự giác trong công tác chưa đều, chưa cao.

7.1.3 Các giai đoạn phát triển của tập thể (tt)

Giai đoạn 2: Giai đoạn phân hóa về cấu trúc (tt)

Biện pháp quản lý:

• Nhà quản lý cần chú ý đến từng thành viên xem

họ ở tập thể nào để có sự đối xử phối hợp

• Phương pháp quản lý cần mềm dẻo, linh hoạt, cương quyết.

7.1.3 Các giai đoạn phát triển của tập thể (tt) Giai đoạn 3: Giai đoạn liên kết thực sự

• Tập thể đã được tổ chức khá chặt chẽ, có sự

thống nhất, ăn ý, hoạt động nhịp nhàng, phục

tùng sự quản lý

• Các thành viên có tinh thần tập thể, có khả năng

tự quản, tự điều chỉnh, có ý thức tự giác, tích

cực trong tập thể.

7.1.3 Các giai đoạn phát triển của tập thể (tt) Giai đoạn 3: Giai đoạn liên kết thực sự (tt)

Biện pháp quản lý:

• Nhà quản lý nên áp dụng phong cách lãnh đạo dân chủ để các thành viên có cơ hội tham gia

vào công tác quản lý, phát huy sức mạnh tập thể

• Nên sử dụng những phương pháp thuyết phục, đặc biệt là thuyết phục cá nhân

7.1.3 Các giai đoạn phát triển của tập thể (tt) Giai đoạn 4: Giai đoạn phát triển cao nhất

• Tập thể rất đoàn kết nhất trí, có sự phát triển cao về nhân cách của các thành viên, có sự

7.1.3 Các giai đoạn phát triển của tập thể (tt) Giai đoạn 4: Giai đoạn phát triển cao nhất (tt)

7.2 Đặc điểm tâm lý trong tập thể

7.2.1 Bầu không khí tâm lý trong tập thể

a Khái niệm:

• Bầu không khí tập thể là trạng thái tâm lý

xã hội, phản ánh tính chất, nội dung và xuhướng tâm lý của các thành viên trong tậpthể đó

• Bầu không khí tâm lý thể hiện trạng thái

tinh thần của một tập thể

7.2.1 Bầu không khí tâm lý trong tập thể (tt)

• Bầu không khí tập thể được hình thành

bởi các tác động của nhiều nhân tố, như

là: sự lây lan tâm lý, điều kiện hoạt đông

của tập thể, sự hòa hợp giữa các thành

viên, sự lãnh đạo của người quản lí…

• Bầu không khí tập thể ảnh hưởng đến

hiệu quả hoạt động của tập thể đó

b Các dấu hiệu quan trọng cần chú ý của

• Mức độ tham gia của các thành viên vào

công tác quản lí và tự quản.

• Tính kỷ luật, tự giác…

c Các yếu tố cơ bản tạo nên bầu không

khí tâm lý tích cực:

• Tác phong, tâm trạng, uy tín, tài năng tổ

chức của người lãnh đạo.

• Sự tương hợp giữa các thành viên.

• Điều kiện làm việc, sinh hoạt, tính tổ chức

7.2.2 Sự hòa hợp giữa các thành viên

• Sự hòa hợp giữa các thành viên trong tập thể

là sự kết hợp thuận lợi nhất những phẩm

chất và năng lực của thành viên trong tập thể

đó, đảm bảo sự hài lòng cá nhân cũng như hiệu suất hoạt động chung của tập thể cao.

7.2.2 Sự hòa hợp giữa các thành viên (tt)

Những khía cạnh của sự hòa hợp:

• Sự hòa hợp về năng lực, như năng lực tư duy, quan sát, nhận thức…

• Sự hòa hợp về xu hướng và tính cách

Sự hòa hợp giữa các thành viên trong tậpthể có vai trò nâng cao năng suất lao động, tạo bầu không khí tâm lý tốt đẹp trong tậpthể và tạo sự hài lòng cho mỗi cá nhân

7.2.3 Dư luận tập thể

• Dư luận tập thể xuất hiện như là sản

phẩm nhận thức về những vấn đề cấp

bách và đòi hỏi phải giải quyết

Clip: Nữ sinh Trà Vinh bị đánh

b Phân loại dư luận

• Dư luận xã hội có hai loại:

Chính thức và không chính thức

• Dư luận chính thức là dư luận được

những người có trách nhiệm lan truyền vàđồng tình ủng hộ

• Dư luận không chính thức là dư luận đượchình thành và lan truyền một cách tự phát, không được sự ủng hộ của nhà quản lý

b Phân loại dư luận (tt)

• Tin đồn đóng vai trò quan trọng trong việchình thành dư luận không chính thức

Tin đồn là gì?

• Tin đồn là thông tin không hoàn toàn đúng

sự thật, chỉ chứa đựng một phần sự thật, làm méo mó và cường điệu sự thật

• Tin đồn thường xuất hiện ở những nơi

công tác thông tin kém, nó có ảnh hưởngđến nhận thức và hành vi của một số

người nhất định

c Các giai đoạn hình thành dư luận

• Giai đoạn 1: Xuất hiện những sự kiện, hiện

tượng được nhiều người chứng kiến, trao đổi

thông tin về nó, nảy sinh các suy nghĩ về nó

• Giai đoạn 2: Có sự trao đổi ý kiến, quan điểm

giữa người này với người khác về sự kiện xảy ra

• Giai đoạn 3: Thống nhất các ý kiến, hình thành

nên sự phán xét, đánh giá chung.

• Giai đoạn 4: Có sự thống nhất giữa quan điểm,

nhận thức và hành động hình thành nên dư luận

Có thể tạo ra sự thay đổi cái gì đó.

7.2.5 Sự xung đột tâm lý

a Khái niệm về xung đột tâm lý

• Xung đột tâm lý trong tập thể là sự nảy

sinh những mâu thuẫn mang tính chất đối kháng giữa con người với con người trong quá trình hoạt động cùng nhau trong tập thể

• Thường là do đụng chạm đến quyền lợi,

uy tín, danh dự, giá trị đạo đức… giữa cácthành viên hay các nhóm với nhau

b Các loại mâu thuẫn, xung đột trong tập thể

• Mâu thuẫn, xung đột bên trong cá nhân

• Mâu thuẫn xung đột giữa các cá nhân

• Mâu thuẫn giữa các cá nhân với nhóm

• Mâu thuẫn giữa các nhóm với nhau

c Nguyên nhân xung đột, mâu thuẫn

• Tập thể chưa phát triển hoàn chỉnh, tổchức không chặt chẽ, kỷ luật chưa tốt, chưa có sự phân công, phân nhiệm rõràng

• Tập thể có các nhóm không chính thứcxuất hiện các thủ lĩnh tiêu cực, cá nhâncực đoan hoặc nhiều người dễ bị kíchđộng, xúi dục

c Nguyên nhân xung đột, mâu thuẫn (tt)

• Điều kiện hoạt động gặp khó khăn khách quan, như thiếu nguyên liệu, thiếu phương tiện kỹ thuật, hàng hóa ế, thừa công nhân, thiếu việc làm

• Các thành viên thiếu sự hiểu biết, thiếu sựhòa hợp cần thiết do sự khác biệt về tuổi

tác, trình độ, kinh nghiệm, cá nhân, cách

ứng xử giao tiếp…

c Nguyên nhân xung đột, mâu thuẫn (tt)

• Không công bằng trong vấn đề đãi ngộ, ứng xử

• Phong cách quản lý lãnh đạo quản lý

không phù hợp, chưa có sự chan hòa,

thống nhất trong ban quản lý

d Phương pháp giải quyết mâu thuẫn

• Phương pháp áp chế: Là phương pháp giành

thắng lợi cho một phía Phía đa số dùng sức

mạnh của mình để áp đảo phía thiểu số

• Phương pháp thỏa hiệp: Ở đây, mỗi bên từ bỏ,

nhân nhượng cái gì đó để đem lại sự “bình yên” trong tập thể

• Phương pháp thống nhất: Là phương pháp

dựa trên tiền đề là các sự khác biệt đều có giá

trị, tượng trưng cho phần đóng góp cụ thể, riêng biệt mà mỗi thành viên có thể gánh vác cho sự phát triển chung của nhóm.

e Phương pháp giải quyết mâu thuẫn (tt)

• Biện pháp thuyết phục: Thông qua việc bồi

dưỡng ý thức mỗi bên, làm cho họ nhận thức

được tác hại của xung đột do họ gây ra đối với tập thể và mọi người

• Biện pháp hành chính: Là biện pháp thuyên

chuyển công tác của cán bộ, đưa ra khỏi cơ

quan hoặc các quyết định hành chính khác.